Yıl: 2016 Cilt: 22 Sayı: 4 Sayfa Aralığı: 593 - 627 Metin Dili: Türkçe İndeks Tarihi: 29-07-2022

Algılanan Örgütsel Etik İklim ile Öğretmenlik Meslek Etiği Arasındaki Ilişki

Öz:
Doğruluk, yasallık, yeterlik, güvenirlik, mesleğe bağlılık ilkeleri ile bütünleşen ve her iş görenin bireysel alanında ki uygulamaları ile izlenen meslek etiğinin, meslek erbabının iş gördüğü örgüt dâhilinde üretilen ve örgüt kültürünün bir parçası olan örgütsel etik iklimden etkilenme durumunun araştırıldığı bu çalışma betimsel türde bir korelasyon çalışmasıdır. Veri toplamak amacıyla, "Örgütsel Etik İklim Ölçeği" ile "Öğretmenlik Mesleği Etik İlkeler Ölçeği" kullanılmış olup; "Örgütsel Etik İklim Ölçeği"nin son halinin eğitim örgütlerinde kullanılabilirliği tekrar denetlenerek yeniden Türkçeye uyarlanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, eğitim örgütlerinde yardımseverlik etik ölçütüne göre sosyal sorumluğun ön plana çıktığı, örgüt kurallarının yöntemlerinin, yasa ve mesleki ilkelerin izlendiği, arkadaşlık ilişkilerine dayanan, örgüt çıkar ve verimliliğinin gözetildiği bir örgütsel etik iklimin olduğu bu iklimin, öğretmenlik meslek etiği ilkelerinin alt boyutları ile pozitif yönlü anlamlı ilişkiler gösterdiği; ancak bu ilişkilerin araştırma kapsamında seçilen bağımsız değişkenler olan cinsiyet, kıdem, çalışılan kurum türü, birlikte çalışılan öğretmen sayısı ve görev süresi değişkenlerinden etkilenmediği bulgulanmıştır
Anahtar Kelime:

Konular: Etik

The Relationship between Perceived Organizational Ethical Climate and Teaching Professional Ethics

Öz:
This study which researched the affection status of professional ethics that integrates correctness, legality, competence, reliability, commitment principles of the profession, and followed by each employee through applications in their individual areas, with the organizational ethics climate that is produced within the organization where the professionals work and forms part of organizational culture, is a descriptive type correlation study. For this purpose, in order to obtain data from the employees of educational organizations, “The Organizational Ethical Climate Questionnaire” and “Teachers’ Code of Ethics Scale” have been used; and so, usability of the latest version of “The Ethical Climate Questionnaire” within the educational organizations reviewed, in other words the Questionnaire has been readapted to Turkish. The research results have shown an ethical climate in the education institutions where social responsibilities come to the forefront according to caring ethical standards, organizational codes, methods, laws and professional principles have been followed, based on friendship relations, and the organization’s interests and efficiency overseen; this climate demonstrates meaningful correlation with positive directions through sub dimensions of ethical principles of teaching profession; however, these correlations have not been affected by gender, seniority, institution type, number of teachers working together and tenure that are independent variables selected within the scope of the research
Anahtar Kelime:

Konular: Etik
Belge Türü: Makale Makale Türü: Araştırma Makalesi Erişim Türü: Erişime Açık
0
0
0
  • Akbaş, T. T. (2010). Örgütsel etik iklimin örgütsel bağlılık üzerindeki etkisi:. mobilya sanayi büyük ölçekli işletmelerinde görgül bir araştırma. WU Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 12(19), 121-137.
  • Anderson, J. C., Gerbing, D. W. (1984). The effect of sampling error on convergence, improper solutions, and goodness of fit ındices for maximum likelihood confirmatory factor analysis. Psychometrika, 49, 155-73.
  • Appelbaum, S. H., Deguire, K. J., Lay, M. (2005). The relationship of ethical climate to daviant workplace behaviour. Corporate Governance, 5(4), 43- 55.
  • Atkinson, R. L., Atkinson, R. C., Hilgard, E. R. (1995). Psikolojiye giriş (LII). (Çev. K. Atakay, M. Atakay ve A. Yavuz ). Istanbul: Sosyal.
  • Aydın, İ. (2014). Yönetsel, mesleki ve örgütsel etik (6. Baskı). Ankara: Pegem A.
  • Balcı, A. (2004). Sosyal bilimlerde araştırma: Yöntem, teknik ve ilkeler. Ankara: Pegem A.
  • Barnett, T., Schubert, E. (2002). Perception of the ethical work climate and convenantal relationships. Joumal of Ethics, 36(3), 279-290.
  • Barnett, T., Vaicy, C. (2000). The moderating effect of individuals’ perceptions of ethical work climate on ethical judgements and behavioral intentions,Journal of Ethics, 27, 351-362.
  • Bentler, P. M. (1990). Comparative fit indexes in structural models. Psychol Bull, 107(2), 238-246.
  • Bilgen, A. (2014). Çalışanların etik liderlik ve etik iklim algılarının örgütsel bağlılıklanna etkisi: özel ve kamu sektöründe karşılaştırmalı bir uygulama (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Bahçeşehir Üniversitesi, İstanbul.
  • Browne, M. W., Cudeck R. (1989). Single sample cross-validation indexes for covariance structures. Multivariate Behavioral Research, 24(4), 445-55.
  • Büte, M. (2011). Etik iklim, örgütsel güven ve bireysel performans arasındaki ilişki. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 25 (1), 171-192.
  • Büyüköztürk, Ş. (2013). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Ankara: Pegem A . Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E. ve Demirel, F. (2014). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem A.
  • Cooze, J. (1991). The elusive concept of efficiency in education. In I. J. Bacsh, G. Hache, A. Singh (Eds.), Studies in Newfoundland education and society (pp. 22-26). Canada: Faculty of Education Memorial University of Newfoundland.
  • Cullen, J. B., Parboteeah, K. P., Victor, B. (2003). The effects of ethical climates on organizational climates on organizational commitment: twostudy analysis. Journal of Business Ethics, 46(2), 127-141.
  • Cullen, J. B., Victor, B., Bronson, J. W. (1993). The ethical climate questionnaire: An assessment of its devolopment and validity. Psychological Reports, 73, 667-674.
  • Çavuş, M. F. ve Develi, A. (2015). Etik iklim ve örgütsel vatandaşlık davranışı. 14. Ulusal İşletmecilik Kongresi. Retrieved from file:///C:/Users/DELL/ Downloads/14.%20U-K%20%C3%87avu-%20ve%20Develi.pdf
  • Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G. ve Büyüköztürk, Ş. (2010). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik. Ankara: Pegem Akademi.
  • Demir, S. ve Karakuş, M. (2015). Etik iklim ile öğretmen ve öğrencilerin güven ve motivasyon düzeyleri arasındaki ilişki. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 21 (2), 183-212.
  • Demirci, S. F. (2011). Eğitim ve verimlilik. Bilim ve Aklın Aydınlığında Eğitim, 141, 14-21.
  • Demirtaş, O., Akdogan, A. A. (2015). The effects of ethical lidership behavior on ethical climate, turnover intention, and effective commitment. Journal of Business Ethics, 130(1), 59-67.
  • Deshpande, S. P. (1996). The impact of ethical climate types on facets of job satisfaction: an emprical investigation. Journal of Business Ethics, 15, 655- 660.
  • DeVellis, R. F. (2014). Ölçek geliştirme, kuram ve uygulamalar (Çev. Ed. T. Totan). Ankara: Nobel.
  • Dönertaş, F. C. (2008). Etik iklimin kuruma guven üzerindeki etkisi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi, İstanbul.
  • Duh, M. Belak, B., Milfelner, J. (2010). Core values, culture and ethical climate as constitutional elements of ethical behavior: exploring differences between family and non-family enterprises. Journal of Business Ethics, 97, 473-489.
  • Elçi, M. (2005). Örgütlerde etik iklimin personelin vatandaşlık davranışlarına etkileri (Yayımlanmamış doktora tezi). Gebze Teknik Üniversitesi, Kocaeli.
  • Elçi, M., Alpkan, L. (2009). The impact of perceived organizational ethical climate on work satisfaction. Journal of Business Ethics, 84, 297-311.
  • Eser, G. (2007). Etik iklim ve yöneticiye guvenin örgüte bağlılığa etkisi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi, İstanbul. Fromm, E. (1995). Erdem ve mutluluk. (Çev. A. Yörükan). İstanbul: İş Bankası.
  • Glick, N. I. (1992). Job satisfaction among academic administors. Research in Higher Education, 33, 625-639.
  • Hu, L. T., Bentler P.M. (1999). Cut off criteria for fit indexes in covariance structure analysis: conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling:A Multidisciplinary Journal, 6(1), 1-55.
  • Hutton, J. B., Jobe, M. E. (1985). Job satisfaction of community college faculty. Comunity Junior College Quarterly, 9, 317-324.
  • Jöreskog, K. G., Sörbom, D. (1993). Lisrel 8: Structural equation modeling with the simplis command language. Hillsdale: Erlbaum Associates.
  • Kaplan, M., Öğüt, A., Karayel, S. ve İlhan, İ. (2013). The effects of ethical climate types on job satisfaction: case of tourism industry. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 31 (2), 17-133.
  • Karasar, N. (2002). Bilimsel araştırma yöntemi. Ankara: Nobel. Karsenti, B. (2012). Durkheim and the moral facts. İn D. Fassin (Ed.),
  • Forthcoming in Moral Antropology. Malden, MA: Wiley-Blackwell. Kırel, Ç. (2000). Örgütlerde etik davranışlar, yönetimi ve bir uygulama çalışması. Eskişehir: Anadolu Universitesi.
  • Kline, R.B. (2005). Principles and practice of structural equation modeling. New York: The Guilford Press.
  • Kocayiğit, A., Sağnak, M. (2012). İlköğretim okullarında etik iklimin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Değerler Eğitimi Dergisi, 10(23), 183- 197.
  • Köknel, Ö. (2006). Mutluluğun kaynağı ahlak Ve akıl. İçinde A. U. Mehmetoğlu ve Y. Mehmetoğlu (Der.), Küreselleşme ahlak ve değerler (ss. 111-152). İstanbul: Litera.
  • Kuçuradi, İ. (1994). Uludağ konuşmaları. Ankara: Felsefe Kurumu. Lewis, P. (1985). Defining business ethics: like nailing jello to wall. Journal of Business Ethics, 4, 377-383.
  • Luthar, H. K., DiBattista, R. A., Gautschi, T. (1997). Perception of What the ethical climate is and What is should be: the role of gender, academic status, and ethical education. Journal of Business Ethics, 16, 205-217.
  • Manolova, O. (2011). Mesleki etik ilkelere ilişkin Türkiye ve Moldova ’daki ilköğretim okulu öğretmenlerinin görüşleri (Yayımlanmamış doktora tezi). Ankara Üniversitesi, Ankara.
  • Marsh, H. W., Balla, J. R., McDonald, R. P. (1988). Goodness-of-fit indices in confirmatory factor analysis: the effect of sample size. Psychological Bulletin, 103(3), 391-410.
  • MEB. (2015). MEB Eğitim İstatistikleri 2014/2015. Retrieved from http://sgb. meb.gov.tr/istatistik/meb_istatistikleri_orgun_egitim_2014_2015.pdf:
  • Moore, H. L., Moore, T. W. (2014). The effect of ethical climate on the organizational commitment of faculty members, Journal of Academic and Business Ethics, 9, 1-15.
  • Moran, E. T., Volkwein, J. F. (1992). The cultural approach to the formation of organizational climate, Human Relations, 45, 19-47.
  • Neale, M. A., Northcraft, G. B. (1991). Behavioral negotiation theory: framework for conceptualizing dyadic bargaining. In L. Cummings B. Straw, (Eds.). Research in Organizational Behavior, 13, 147-190.
  • O’Fallon, M. J., Butterfield, K. D. (2005). review of the emprical ethical decision-making literature: 1996-2003. Journal of Business Ethics, 59, 375- 413.
  • Oğuzhan, T. (2015). Algılanan etik iklim boyutları, lider üye etkileşimi ve öz kendilik değerlendirmesinin izlenim yönetimi taktikleri kullanımı üzerindeki etkileri (Yayımlanmamış doktora tezi). Kara Harp Okulu, Ankara.
  • Oğuzhan, T., Sıgrı, Ü. (2014). Eğitim örgütlerinde izlenim yönetimi taktiklerinin kullanımına etik iklim tipinin etkisinde lider üye etkileşiminin aracılık rolü. Çankırı Karatekin Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(1), 355- 379.
  • Özdamar, K. (2013). Paket programlar ile istatistiksel veri analizi (9. Baskı). Eskişehir: Nisan.
  • Özen, F. (2011). İlköğretim okulu yönetici ve öğretmenlerinin görüşlerine göre okul geliştirme aracı olarak hesap verebilirlik (Yayımlanmamış doktora tezi). Ankara Üniversitesi, Ankara.
  • Peterson, D. (2002). Daviant workplace behavior and the organizational ethical climate. Journal of Business and Psychology, 7(1), 47-61.
  • Peterson, D., Rhoads, A., Vaught, B. C. (2001). Ethical beliefs of business professionals: study of gender, age and external factors. Journal of Business Ethics, 31, 225-232.
  • Rest, J. R., Narvaez, D., Thoma, S. J., Bebbeau, M. J. (2000). neoKohlbergian aproach to morality reseach. Journal of Moral Education, 29(4), 381-395.
  • Rosenblatt, Z., Peled, D. (2002). School ethical climate and parental involvement. Journal of Educational Admininstration, 40 (4), 349-367.
  • Sağnak, M. (2005). İlköğretimde görevli yönetici ve öğretmenlerin etik iklim türlerine ilişkin algı ve doyum düzeyleri. Eğitim Araştırmaları, 5, 203-211.
  • Sakin, A. (2007). Okulöncesi öğretmenlerin mesleki etik davranışlar hakkındaki görüşleri ile ahlaki yargı düzeyleri ve öğretmenlik tutumlarının incelenmesi (Yayımlanmamış doktora tezi). Marmara Üniversitesi, İstanbul.
  • Sarıdede, U. ve Doyuran, Ş. (2004). Eğitim örgütlerinde örgütsel bağlılığın işten ayrılma niyetine etkisi. XIII. Ulusal Eğitim Bilimleri Kurultayı. Retrieved from https://Www.pegem.net/dosyalar/dokuman/345.pdf
  • Schwepker, C. H., Jr. (2001). Ethical climate’s relationship to job satisfaction, organizational commitment, and turnover intention in the salesforce. Journal of Business Research, 54(1), 39-52.
  • Senemoğlu, N. (2002). Gelişim öğrenme ve öğretim kuramdan uygulamaya. Ankara: Gazi.
  • Shacklock, A., Manning, M., Hort, L. (2011). Dimesions of types of ethical climate Within public sector human resource management. Journal of New Business Ideas Trends, 9(1), 51-66.
  • Shafer, W. E. (2009). Ethical climate, organizational-professional conflict and organizational commitment: study of Chinese auditors. Accounting, Auditing Accountability Journal, 22(7), 1087-1 10.
  • Shapira-Lishchinsky, O., Rosenblatt, Z. (2010). School ethical climate and teachers’ voluntary absence. Journal of Educational Admininstration, 48(2), 164-181.
  • Sims, R. (1992). The challange of ethical behavior in organizations. Journal of Business Ethics, 11, 505-513.
  • Sümbüloğlu K. ve Akdağ B. (2009). İleri biyoistatistiksel yöntemler (1. Baskı). Ankara: Hatipoğlu.
  • Sümer, N. (2000). Yapısal eşitlik modelleri: Temel kavramlar ve örnek uygulamalar. Türk Psikoloji Yazıları, 3(6), 49-73.
  • Şahin, B. ve Dündar, T. (2011). Sağlık sektöründe etik iklim ve yıldırma (mobbing) davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 66(1), 129-159.
  • Şeker, H. ve Gençdoğan, B. (2014). Psikolojide ve eğitimde ölçme aracı geliştime. Ankara: Nobel.
  • Şimşek, Ö. F. (2007). Yapısal esitlik modellemesine giriş: temel ilkeler ve LISREL uygulamaları. İstanbul: Ekinoks.
  • Tavşancıl, E. (2006). Tutumların ölçülmesi ve SPSS ile veri analizi. Ankara: Nobel.
  • Tezbaşaran, A. A. (1997). Likert tipi ölçeklendirme kılavuzu. İstanbul: Türk Psikologlar Derneği.
  • Tilley, E. (2010). Ethics and gender at the point of decision making: an exploration of intervention and kinship. PRism, 7(4), 1-19.
  • Toprakçı, E., Bozpolat, E. ve Buldur, S. (2010). Öğretmen davranışlarının kamu meslek etiği ilkelerine uygunluğu. E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 1(2), 35-50.
  • Trevino, L. K., Butterfield, K. D., McCabe, D. L. (1998). The ethical context in organizations: influence on employee attitudes and behaviors. Business Ethics, 8, 447-476.
  • Tütüncü, Ö. ve Savran, G. (2007). Etik iklim ve tükenmişlik sendromunun kalite yönetim sistemi üzerine etkileri: bir laboratuar uygulaması. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 9(4), 177-218.
  • Victor, B., Cullen, J. B. (1988). The organizational basis of ethical work climates. Administrative Science Qarterly, 33(1). Retrieved from https://Www.researchgate.net/profile/John_Cullen6/publication/228298420 The_Organizational_Bases_of_Ethical_Work_Climates/links/5644e0a608 ae54697fb837f0.pdf
  • Vieira A.L.(2011). Preparation of the analysis. Interactive LISREL in practice (lst ed.). London: Springer.
  • Wang, Y., Hsieh, H. (2013). Organizational ethical climate, perceived organizational support, and employee silence: cross level investigation. Human Relations, 66(6), 783-802.
  • Webber, S. (2007). Ethical climate typology and questionnaire: discussion of instrument modifications. The Journal of Academic Librarianship, 33, 567- 580.
  • Wimbush, J. C., Shepard, J. M. (1994). Toward an understanding of ethical climate: Its relationship to ethical behavior and supervisory influence. Journal of Business Ethics, 13(8), 637-647.
  • Zehir, C., Elçi, M., Savi, F. (2003). Ethical climate’s relationships to job satisfaction, organizational commitment and turnover intention. 1” International Business and Professional Ethics Congress of Turkey, Hacettepe, Ankara.
APA ÖZEN F, DURKAN E (2016). Algılanan Örgütsel Etik İklim ile Öğretmenlik Meslek Etiği Arasındaki Ilişki. , 593 - 627.
Chicago ÖZEN FATMANUR,DURKAN Elif Algılanan Örgütsel Etik İklim ile Öğretmenlik Meslek Etiği Arasındaki Ilişki. (2016): 593 - 627.
MLA ÖZEN FATMANUR,DURKAN Elif Algılanan Örgütsel Etik İklim ile Öğretmenlik Meslek Etiği Arasındaki Ilişki. , 2016, ss.593 - 627.
AMA ÖZEN F,DURKAN E Algılanan Örgütsel Etik İklim ile Öğretmenlik Meslek Etiği Arasındaki Ilişki. . 2016; 593 - 627.
Vancouver ÖZEN F,DURKAN E Algılanan Örgütsel Etik İklim ile Öğretmenlik Meslek Etiği Arasındaki Ilişki. . 2016; 593 - 627.
IEEE ÖZEN F,DURKAN E "Algılanan Örgütsel Etik İklim ile Öğretmenlik Meslek Etiği Arasındaki Ilişki." , ss.593 - 627, 2016.
ISNAD ÖZEN, FATMANUR - DURKAN, Elif. "Algılanan Örgütsel Etik İklim ile Öğretmenlik Meslek Etiği Arasındaki Ilişki". (2016), 593-627.
APA ÖZEN F, DURKAN E (2016). Algılanan Örgütsel Etik İklim ile Öğretmenlik Meslek Etiği Arasındaki Ilişki. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 22(4), 593 - 627.
Chicago ÖZEN FATMANUR,DURKAN Elif Algılanan Örgütsel Etik İklim ile Öğretmenlik Meslek Etiği Arasındaki Ilişki. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi 22, no.4 (2016): 593 - 627.
MLA ÖZEN FATMANUR,DURKAN Elif Algılanan Örgütsel Etik İklim ile Öğretmenlik Meslek Etiği Arasındaki Ilişki. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, vol.22, no.4, 2016, ss.593 - 627.
AMA ÖZEN F,DURKAN E Algılanan Örgütsel Etik İklim ile Öğretmenlik Meslek Etiği Arasındaki Ilişki. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi. 2016; 22(4): 593 - 627.
Vancouver ÖZEN F,DURKAN E Algılanan Örgütsel Etik İklim ile Öğretmenlik Meslek Etiği Arasındaki Ilişki. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi. 2016; 22(4): 593 - 627.
IEEE ÖZEN F,DURKAN E "Algılanan Örgütsel Etik İklim ile Öğretmenlik Meslek Etiği Arasındaki Ilişki." Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 22, ss.593 - 627, 2016.
ISNAD ÖZEN, FATMANUR - DURKAN, Elif. "Algılanan Örgütsel Etik İklim ile Öğretmenlik Meslek Etiği Arasındaki Ilişki". Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi 22/4 (2016), 593-627.