Tarama Sonuç Kümeleri
Kümeler aramadaki ilk 100 sonuca göre oluşturulmuştur.

Tümünü Listeye Ekle
Türkiye’de özellikle kıyı bölgelerinde geniş yayılış alanına sahip ardıç ormanlarının tohumdan üretimi dormansi sebebiyle oldukça zordur. Bu ormanların kendilerini yenilemeleri için ürettikleri meyvelerine bazı canlılar ve böcek türleri tarafından doğrudan ya da dolaylı olarak zarar verilerek döngüye engel olunmaktadır. Bu zararlı böcek türlerini ve doğal düşmanlarını tespit etmek amacıyla 2021-2022 yıllarında, Kütahya ili Aslanapa ve Çavdarhisar ilçelerinden ardıç meyveleri toplanarak incelenmiştir. Zararlı olarak Argyresthia impura Staudinger, 1880, Argyresthia praecocella Zeller, 1839 (Lepidoptera: Argyresthiidae), Mesophleps oxycedrella Millière, 1871 (Lepidoptera: Gelechiidae), Pammene mariana Zerny, 1920 (Lepidoptera: Tortricidae) ve Rhagoletis flavigenualis Hering, 1958 (Diptera: Tephritidae) türleri bulunurken, Bracon intercessor Nees, 1834 ve Chelonus oculator Fabricius, 1775 (Hymenoptera: Braconidae) faydalı türler olarak belirlenmiştir. Tespiti yapılan bütün türler çalışmanın yapıldığı bölgeler için ilk kayıt niteliğindedir.
Solanum elaeagnifolium (SOLEL), a native plant of the Americas is a highly spread invasive alien species worldwide with impacts on biodiversity and agriculture. It has a long history in Mediterranean basin and the Middle East where Türkiye is located but there was no record except one in 2006 from the eastern the Mediterranean of Türkiye of which introduction was attributed to migrating birds. Despite widespread and large populations in neighboring countries, not detecting SOLEL in Türkiye had been questionable. The aims of the study were to find out new populations of SOLEL in Türkiye and understand the reason of less population occurred in Türkiye. Two areas were selected near the country borders of Türkiye which are known as migrating bird routes. Areas were visited unregularly several times from 2020 to 2023 to find out SOLEL populations. New populations were detected in the eastern Mediterranean and Aegean Regions of Türkiye which are over 1000 km apart from each other. SOLEL populations and bird migration routes through Türkiye and countries SOLEL has already been recorded were compared. It is concluded that SOLEL might be introduced by migrating birds. It is suggested that more detailed research is needed to explain the role of migrating birds in invasive alien plants’ introductions. Furthermore, plants around wetlands which birds use in their migration routes should be observed to prevent new plant invasions.
Bu çalışma, patatesin en önemli zararlılarından biri olan Patates böceği Leptinotarsa decemlineata Say (Coleoptera: Chrysomelidae)’nın 2020 ve 2021 üretim sezonlarında Bolu il merkezindeki dört adet patates tarlasında yürütülmüştür. Patates üretim sezonu boyunca gerçekleştirilen yumurta, larva ve ergin popülasyon takiplerinde ilk olarak erginler 14.05.2020 tarihinde; ikinci yıl ise 18.05.2021 tarihinde tespit edilmiştir. Zararlının larva ve ergin dönemlerinin en yüksek popülasyon seviyesine ulaştığı aylar, Bolu ilindeki beşer günlük (pentat) hava sıcaklık ortalamalarının en yüksek düzeye ulaştığı temmuz ve ağustos ayları olarak belirlenmiştir. Patates böceği’nin gelişme eşiği ve termal konstant değerleri ile yapılan hesaplamada 2020 yılı için Bolu ilinde yılda 2.75 teorik döl verdiği bulunmuştur.
Cotton aphid, Aphis gossypii Glover, 1877 (Hemiptera: Aphididae) is one of the most economically important polyphagous pests that shows rapid resistance to chemical control. Determination of resistance levels is important within resistance management. The insecticide activities of Acetamiprid, Dimethoate, Imidacloprid, L-cyalothrin were investigated on different aphid populations to develop a faster and more economical bioassay method. Resistance levels were compared by making bioassays with insecticides using the leaf dipping method for 72 hours, 120 minutes and different doses. Resistance rates varying between 1-10 times were observed in both methods. The rapid application of 120 minutes is more advantageous in terms of speed, application time and economy of the method in the detection of resistance against Acetamiprid, Dimethoate, Imidacloprid, L-cyalothrin insecticides, and will contribute to the detection of resistance and the development of bioassay method.
Bu çalışma, Hatay ilinin Altınözü ilçesinde yetiştiriciliği yapılan sarımsak genotiplerinin morfolojik ve moleküler karakterizasyonunu yapmak amacıyla yürütülmüştür. Araştırma sonucunda genotipler arasında bitki boyu, yalancı gövde çapı, yalancı gövde uzunluğu, yaprak uzunluğu, yaprak genişliği, baş ağırlığı, baş uzunluğu, baş genişliği ve diş ağırlığı değerleri bakımından Mayadalı genotipi ön plana çıkarken, Çetenli genotipi ise diş sayısı bakımından diğer genotiplerden daha yüksek değere sahip olmuştur. Genotiplerin baş kabuklarında zemin rengi beyaz ve beyaz-sarımsı, başların dip şekli girintili ve yuvarlak, dişlerde et rengi sarımsı ve beyaz, diş dağılımı düzenli ve düzensiz, dişlerde kabuk rengi pembe, mor ve kahverengi olarak belirlenmiştir. UPGMA metoduna göre oluşturulan ve genotipler arası genetik yakınlığı gösteren dendograma göre sarımsak genotipleri iki ana gruba ayrılmıştır. Altınözü ilçesinde yetiştirilen sarımsak genotiplerinin özgünlüğünün ortaya konması bakımından önem taşıyan araştırmada tespit edilen genetik çeşitliliğin yeni sarımsak çeşitlerinin geliştirilmesine katkıda bulunacağı düşünülmektedir.
Vicia freyniana Bornm.subsp. gigantea subsp. nova (gigantic wild vetch), which has been collected from the Karakoçan district (Elazığ- Türkiye), has been defined as new subspecies for the scientific world. New subspecies; it differs from the typical subspecies primarily in terms of indumentum characteristics, large plant size, leaf and leaflet sizes, inflorescence features, inflorescence/leaf length ratio, flower parts and seed sizes.Vicia freyniana subsp. gigantea grows mostly in oak forest shades and sometimes in oak forest openings. This newly defined subspecies; description, ecological preferences, distribution map and photographs were given. Botany Research Article Article History Received : 11.09.2023 Accepted : 31.10.2023 Keywords Vicia freyniana subsp. gigantea Fabaceae New subspecies
This study aimed to determine the potential genotoxic effect of fluoxetine hydrochloride (FLX-HCl), an antidepressant commonly used for treating depression, using Somatic Mutation and Recombination Test (SMART). Third-instar Drosophila melanogaster larvae transheterozygous for the mutations multiple wing hair (mwh) and flare (flr3) were chronically fed in a medium containing different concentrations of FLX-HCl (0.1, 0.5, 1, and 2 mg/mL) in the experimental group. Distilled water, 0.1 mM ethyl methane sulfonate (EMS), and 2% dimethyl sulfoxide (DMSO) were used in negative, positive, and solvent control groups, respectively. The survival percentages were calculated by determining the number of individuals surviving when the larvae completed their development in the experimental and control groups. In all application groups, the wings of 40 individuals with both normal and serrate wing phenotypes were examined under a microscope, and genetic changes were evaluated by counting the mutant clones in the wings. The data obtained show that 1 and 2 mg/mL concentrations of FLX-HCl caused toxic effects in D. melanogaster individuals. Additionally, FLX-HCl showed a negative genotoxic effect at 0.1 mg/mL concentration, insignificant at 0.5 mg/mL concentration, and positive at 1 and 2 mg/mL concentrations in terms of total mutation evaluation and clone induction frequency in D. melanogaster individuals.
The adverse effects of tetramethrin residues, a synthetic pyrethroid used in many insecticide formulations, on environmental health and living organisms are a matter of concern. The aim of this study was to evaluate the genotoxic and developmental effects of tetramethrin in a non-target organism, Drosophila melanogaster. Thus, its effect on DNA damage was evaluated using the Comet assay in hemocytes, and its mutagenic and recombinogenic effects were evaluated using Drosophila wing SMART. Also, the effects of tetramethrin on Drosophila development were evaluated by measuring larval weight, larval length, and fecundity. Results showed that tetramethrin induced a decrease in the larval weight and length only at a high concentration. Moreover, a decrease in fecundity in a dose-dependent manner was observed. According to the Comet assay results, DNA damage was not induced because there was no significant increase in % DNA. However, tetramethrin caused genotoxicity by inducing mitotic recombination in the SMART assay.
Jerusalem artichoke (Helianthus tuberosus L.) is an important medicinal plant due to its composition of several bioactive substances, high antioxidant activity, rich inulin content and produces functional food ingredients. Complementary alternative medicine therapies become more popular for cancer treatments because of higher efficiency, lower cost and minimum side effects. This study reported anti-cancer efficiency of both shell and tuber extract of Jerusalem artichoke (JA) on different breast cell lines with the purpose of discovering new alternative medicine therapies. Cytotoxic effects of JA were evaluated by XTT method by using different concentrations on different incubation times (24h, 48h and 72h). Invasion, adhesion and apoptotic studies were performed with IC50 values for 48h and 72h. JA extracts do not show cytotoxic activity on healthy human breast cell, while they induce tumoral cell death with dose and time- dependent manner. The most effective doses of tuber and shell extracts were 108.8 μM and 134.2 μM at 48h and 20 μM ve 5 μM at 72h, respectively. It demonstrated robust anti-metastatic activity on MCF-7 cell lines because it inhibited adhesion, and invasion, significantly. TMRE and AnnexinV/7AAD staining were used for determine to mitochondrial membrane potential and nuclear morphology, respectively The results were found consistent with each other. Overall, this paper which first in literature demonstrates the anti-cancer efficacy of the JA both tuber and shell extract which can be proposed as a potent candidate for the treatment of breast cancer.
Biosynthesis of nanoparticles refers to the production or synthesis of nanoparticles using organisms, such as bacteria, fungi, plants or their byproducts. This approach offers several advantages over conventional chemical methods, including eco-friendliness, cost-effectiveness, and potential for large-scale production. The silver nanoparticles (AgNPs) synthesized using aqueous Camellia sinensis L. (white tea leaf) extracts as reducing and stabilizing agents were reported and evaluated for antibiofilm activity against test microorganisms (Acinetobacter baumanii ATCC 19606 NRRLB 3704, Pseudomonas aeruginosa ATCC 27853 (Gram –), and Bacillus subtilis ATCC 6633, Staphylococcus haemolyticus ATCC 43252 (Gram +), and Candida albicans ATCC 10231) in the study. The synthesized AgNPs were observed and characterized using Uv-Vis spectroscopic analysis, scanning electron and transmission electron microscopy energy-dispersive spectra and Fourier transform infrared spectroscopy. The synthesized AgNP was also screened for antibiofilm activity against test microorganisms. Our results show that the synthesized AgNPs have the potential to be used for antibiofilm materials and different biomedical applications.
Tuz Lake, a thalassohaline lake with a salt rate of 32%, is a unique habitat for a halophilic microbiome. Culture-dependent and independent methods have been applied to identify prokaryotic microbial diversity in Tuz Lake. However, the key processes and genes involved in biogeochemical cycles in Tuz Lake have not been investigated seasonally. The aim of the study is to investigate seasonal gene profiling in Tuz Lake associated with biogeochemical cycling and thereby reveal more about the ecosystem dynamics of this extreme environment. Therefore, the PICRUSt2 tool was applied to analyze the metabolic function of archaeal and bacterial diversity in Tuz Lake. As a result of metabolic functions based on 16S rDNA amplicon sequencing data, it was observed that methane production by H2 and CO2 by anaerobic archaea in Tuz Lake was the predominant methanogenesis pathway. It was determined that sulfur oxidation was the dominant sulfur metabolism, while the reductive citric acid cycle was the dominant carbon fixation pathway.
I would like to write regarding the article titled "The relationship between salivary flow rate, oral health, and malnutrition in the elderly: a cross-sectional study," published in the Pamukkale Medical Journal. The authors have conducted a study that involved considerable effort, and as a geriatrician, I extend my gratitude to them for their valuable contribution to this significant area of geriatrics. The relationship between salivary flow rate, oral/dental health, and the presence of malnutrition in older adults had been evaluated in this study. The study excluded individuals with diseases that could affect salivary flow rate and those who received radiotherapy to the head and neck region. However, the comorbidities or medications of the individuals were not inquired about or recorded. This was an important concern for me because the use of drugs with anticholinergic side effects could potentially affect salivary flow rates. n this letter, I aimed to highlight the impact of medications with anticholinergic effects on salivary glands and suggest alternative study designs for future research.
The primary objective of this review is to provide a concise summary and critical appraisal of the current literature on the differential diagnosis and management of hypocalcemia. Calcium plays a crucial role in muscle function and neurotransmitter release. However, hypocalcemia, defined as serum calcium levels below 8 mg/dL (2.12 mmol/L), can affect various organs and systems and lead to a range of clinical symptoms. This condition can range from being completely asymptomatic to life-threatening situations. Disorders responsible for hypocalcemia can be divided into two groups: those influenced by parathyroid hormone (PTH) and those not affected. In non-surgical and PTH-mediated forms, more comprehensive investigation is necessary to identify the underlying cause and determine appropriate treatment. In cases of acute hypocalcemia, intravenous calcium infusion is required to rapidly increase calcium levels and correct symptoms. On the other hand, treatment of chronic hypocalcemia generally involves oral calcium and/or vitamin D supplementation. In conclusion, this review specifically emphasizes iatrogenic (treatment-related) hypocalcemia while assessing the causes, dimensions, and management of hypocalcemia in cancer patients. Physicians' familiarity with these conditions is crucial in treatment management.
Priapism can occur in all age groups, including neonatales, children and adolescents. Pediatric priapism treatment is similar to adult priapism treatment, but there are no guidelines for the management of priapism, which is not common in children. We present a pediatric low-flow priapism case who was unresponsive to conservative methods and underwent T-shunt operation. In the present case, we wanted to emphasize when distal shunt surgery, which is rarely performed in pediatric patients, is necessary and how it is managed.
Purpose: The process of excessive or abnormal accumulation of fat in the body is called obesity, and its prevalence is increasing globally. The imbalance between antioxidants and free radicals, or oxidative stress, can be caused by or result from obesity. Flavonoids with antioxidant potential may help lower the increased oxidative stress associated with obesity. This study aimed to determine how quercetin affected oxidative stress in hypertrophied and mature 3T3-L1 adipocytes. Materials and methods: After differentiating, 3T3-L1 adipocytes were treated with insulin and a glucose-containing medium to become mature (10 days) and hypertrophic (18 days). The cells were subsequently incubated with 80 μM quercetin for 24 and 48 hours. ELISA was used to determine the levels of total antioxidant total oxidant capacity (TAS/TOS). Using Oil Red O staining, an accumulation of triglycerides in cells was examined. Results: The results showed that quercetin molecule only increased TAS level on oxidative stress in mature adipocytes (TAS; M-C: 649.37±1.38; M-Q80: 655.87±1.68 p=0.0001), whereas it exerted a prooxidative effect in hypertrophic adipocytes (OSI; H-C: 4.90±0.19; H-Q80: 6.20±0.039 p=0.0001). Conclusion: It is believed that the administration of quercetin at the appropriate dose and duration in different fat cell types is crucial for the antioxidant mechanism of action that produces numerous beneficial effects.
Purpose: Our aim is to study the effects of the single and combined treatments of Everolimus, Metformin, and Lithium Chloride in two-dimensional (2D, monolayer) and three-dimensional (3D, spheroid) cell cultures of Ishikawa cells, which comprise the endometrial cancer cell line. Materials and methods: As part of the study, the effects of single and combined forms of Everolimus, Metformin, and Lithium Chloride were determined on cell viability, invasion, colony formation and apoptosis, and PI3K/AKT/mTOR pathway. Cell viability was assessed using XTT assay. CASP3, CASP8, CASP9, FASL, FADD, TNF, TRADD, BAX, P53, PI3KCA, PI3KCB, PTEN, MTOR, AKT1 genes were evaluated with RT-PCR, apoptosis was evaluated by flow cytometry and 3D spheroid results were evaluated with invert microscope analysis. Results: Everolimus, metformin, and lithium's IC50 levels were found at 48 hours to be 37.46 nM, 48.59 mM, and 100 μM, respectively. It was determined that the invasive capacities of Ishikawa cells in treatment groups, as well as cell colony formation were significantly reduced. In addition, Ishikawa spheroid cells were significantly suppressed compared with the control groups. RT-PCR results revealed that substances and their combinations affect genes associated with PI3K/AKT/mTOR pathway and apoptosis. Flow cytometry results showed notably increased apoptosis by single and combined treatments. Conclusion: As a result, the single and combination forms of everolimus, metformin, and lithium have reduced cell proliferation, induced apoptosis, and decreased mTOR activation through various mechanisms in Ishikawa cells. However, our study has shown that Eve alone and triple combination therapy (Eve+Met+Lit) are more effective than other therapies in the treatment of endometrial cancer.
Purpose: Familial Mediterranean fever (FMF) is the most common inherited autoinflammatory syndrome throughout the world. The most frequent genotype-phenotype correlation is in a certain part of exon 10, especially M694V mutation. There are also a group of patients with non-exon 10 mutations, who have a similar clinical spectrum of the disease. We aim to investigate the genotype-phenotype differences between M694V heterozygote mutations and non-exon 10 mutations. Materials and methods: Data charts of children (n=431) with FMF from two tertiary hospitals were reviewed. Patients were divided into two groups with regard to having M694V heterozygote or non-exon 10 mutations. Genotype-phenotype features and response to treatment were compared. Results: There were M694V heterozygote mutations in 128 (29.7%) patients and non-exon 10 mutations in 303 (70.3%) patients. The follow-up period was 54.5 (33-105) months. There was no difference between the age of symptoms onset, the age of diagnosis, and the diagnosis delay time. The family history in patients with M694V heterozygote mutation was statistically positive compared to non-exon 10 mutation group (p=0.001). The symptoms of joint involvement as arthritis and PRAS scores were significantly higher in the M694V heterozygote group (p=0.026 and p=0.001). Additionally, biological agent need due to colchicine unresponsiveness was statistically higher in M694V heterozygote group than group with non-exon 10 mutation (p=0.004). Conclusion: There is a significant difference between children with M694V and non-exon 10 mutations, even when the M694V mutation is present in one allele only. Family history with FMF, musculoskeletal symptoms, and unresponsiveness to colchicine are main parameters.
Purpose: RASopathies encompass a spectrum of disorders resulting from pathogenic variants in genes associated with the Ras/mitogen-activated protein kinase (RAS/MAPK) pathway, critical for cellular functions like proliferation, differentiation and survival. Noonan syndrome (NS), the most prevalent form of RASopathies, presents with a myriad of clinical features including characteristic facial dysmorphisms, congenital heart defects, and developmental delays. Despite its clinical recognition, molecular confirmation remains elusive in a notable percentage of cases. In this study, we aimed to investigate the clinical and molecular profiles of six patients diagnosed with NS, focusing on the role of PTPN11 gene mutations. Materials and methods: Molecular evaluation was performed using PTPN11 gene sequence analysis and whole gene sequencing methods in six patients who were thought to have typical NS phenotypes based on clinical evaluations. Results: Molecular screening in patients identified four different pathogenic variants in the PTPN11 gene. These variants, all heterozygous, were classified as pathogenic according to established criteria. Conclusion: Our findings contribute to understanding the genetic landscape of NS and underscore the significance of molecular analysis in confirming diagnoses.
Purpose: Macrophages are one of the most important elements of the immune system and play dual role in inflammation. They regulate both the formation of the immune response in the environment and the suppression. This signaling in the cancer microenvironment affects the progression of cancer. This cancer-promoting or cancer-eliminating process is managed by macrophages. The increase in pro-inflammatory cytokine genes provides suppression of tumor cells in the environment. It was aimed to investigate the effect of Odoroside A on macrophage transformation. Materials and methods: The non-lethal dose of Odoroside A in macrophage cells was determined by CCK-8 analysis. Then, gene expression analysis of cytokines genes and surface markers in RAW264.7 cells was performed by using qRT-PCR. The protein levels of the cytokines that were significant in the gene expression analysis were examined using the ELISA method. Results: Odoroside A significantly increased the expression of IL1 and IL6 genes in RAW264.7 cells, while it significantly decreased the expression of IL10 gene. There was no significant change in IL4 and TGFβ gene expressions. IL1 and IL6 gene expressions, which had a statistically significant increase, were also found to increase significantly at the protein level. Conclusions: When all the data are evaluated together, it has been observed that Odoroside A increases the pro-inflammatory response in RAW264.7 cells, thus providing M1 type macrophage transformation. This suggests that Odoroside A may be effective in tumor elimination of the macrophage-mediated environment in the tumor niche.
Purpose: Due to the difficulties in accessing the knee joint, correct prosthesis placement is of great importance during the implementation of total knee arthroplasty (TKA). This study aimed to compare short-term radiographic X-ray outcomes in patients who underwent fast-track TKA with medial parapatellar (MPP), mini-midvastus (mMV), or subvastus (SV) surgical approaches. Materials and methods: Between 2018 and 2020, 93 patients operated with MPP, mMV, and SV surgical approaches and who had complete data of radiographic outcomes before and sixth-week postoperative were retrospectively analyzed and patients divided into three groups: MPP (n=31), mMV (n=31), and SV (n=31). The alignments of preoperative and sixth-week postoperative X-ray images of the surgical approaches were measured. The operative time of fast-track TKA implementation with MPP, mMV, and SV surgical approaches was recorded. Results: The MPP group had a higher preoperative lateral distal femoral angle than the mMV group and a higher preoperative lateral proximal femoral angle than the SV group (p=0.018 and p=0.027, respectively). The mMV group had a higher postoperative proximal medial tibial angle than the SV group (p=0.011). In the postoperative sixth week, the MPP and mMV groups had a lower posterior tibial slope angle than the SV group (p=0.001). The MPP approach had significantly shorter operative time than the mMV and SV approaches (p=0.001). Conclusion: The outcomes indicate that MPP, mMV, and SV surgical approaches are preferable and feasible in obtaining a satisfactory prosthesis alignment during fast-track TKA. The MPP approach may be preferable because of its shorter operative time and potential advantage in minimizing surgical complication risks.
Purpose: It was aimed to investigate demineralization effects of breast milk, formula milk and cow's milk on deciduous teeth with SEM-EDX analysis. Materials and methods: Demineralization effects of breast milk (Group 1), 3 different formula milks: Aptamil Pronutra-3 (Group 2), Hipp Organic-3 (Group 3), SmA Optipro-2 (Group 4) and cow's milk (Group 5) on newly extracted caries-free primary incisors were investigated on 5 teeth in each group. Each tooth was split in the sagittal direction from the midline and embedded in 2 separate acrylic blocks with their labial surfaces exposed. Half of the teeth was exposed to the milk material for 15 minutes, 4 times a day for 5 days, while the other half was kept in artificial saliva only. After the exposures, Scanning Electron Microscopy (SEM) images of the labial surfaces were taken and Energy Dispersive X-ray Spectroscopy (EDX) analyzes were performed. For the statistical analysis Independent-Samples T test, Man Whitney U and Kruskal-Wallis test were used. Results: The most increased enamel porosity was seen in Group 2. A significant decrease was observed in the amount of Ca on tooth surfaces exposed to breast milk and formula milks, and a significant increase in the amount of both Ca and P after exposure to cow's milk (p=0.009). The decrease observed in the amount of Ca after exposure to breast milk was significantly higher than that of formula milks (p=0.001). Conclusion: Formula milk and breast milk are not innocent in terms of causing demineralization, therefore awareness of parents and dentists on this issue should be increased.
Purpose: The aim of this study is to investigate the effects of anticancer drugs such as Sorafenib (SOR) and Doxorubicin (DOX) on URG4/URGCP mRNA levels in K562 and HL-60 leukemia cells, elucidating their effects on apoptosis and cell cycle. The effects of these drugs on apoptosis and the cell cycle in leukemia cells have been explored. This research aims to understand the cellular effects of drugs used in leukemia treatment and contribute valuable insights to the drug development processes in leukemia therapy. Materials and methods: DOX and SOR were evaluated for their IC50 values in K562 and HL-60 cell lines using the CellTiter-Glo assay (Promega, USA), based on ATP measurement. Total RNA isolation was performed using Trizol reagent in both control and dose groups of each treated cell line. Following RNA isolation, cDNAs were synthesized using the "Transcriptor High Fidelity cDNA Synthesis Kit". Subsequently, changes in mRNA expression levels were examined using specific primers for URG4/URGCP, Casp-3, Casp-8, Casp-9, FADD, DR4, TRADD, CCDN1, CDK4, CDK6, PTEN, P53, and Rel-A genes. Results: In the groups treated with Sorafenib, the IC50 dose for HL-60 cell line was calculated as 40 μM at the 24th hour, and for K562 cell line, it was calculated as 40 μM at the 48th hour. In the groups treated with Doxorubicin, the IC50 doses were calculated as 50 μM at the 48th hour for HL-60 cell line, and as 50 μM at the 72nd hour for K562 cell line. Significant increases were observed in the mRNA expression levels of Casp-8, Casp-9, TRADD, DR4, Rel A, and FADD genes in the groups treated with SOR, while a decrease was observed in the mRNA expression levels of URG4/URGCP, CCDN1, CDK4, and CDK6 genes. In the groups treated with DOX, significant increases were observed in the fold changes of Casp-3, Casp-8, P53, and PTEN genes. However, a significant decrease in mRNA expression levels was observed in URG4/URGCP, CCDN1, and CDK4 genes. Conclusion: As a result, it has been demonstrated that both SOR and DOX may play a role in regulating the mRNA expressions of URG4/URGCP, Casp-3, Casp-8, Casp-9, CDK6, CDK4, CCND1, P53, PTEN, TRADD, DR4, Rel A, and FADD genes in HL-60 and K562 cells.
Purpose: This study aims to evaluate the incidence and follow-up outcomes of Developmental Hip Dysplasia (DDH) in infants admitted to City Hospital using the Graf classification. Furthermore, it aims to investigate the prevalence of DDH in Central Anatolia and assess the effectiveness of current screening and treatment protocols for detecting and managing DDH in infants. Materials and methods: A total of 10.650 infants underwent screening for DDH using the Graf USG method as part of the National DDH screening program at City Hospital between August 2020 and September 2022. Infants born at term (38 weeks and above) and screened between 30-90 days of birth were included, while premature infants were excluded. Hips were classified according to the Graf method into Types 1 (normal), 2 (immature), 2A (+), 2A (-), 2B, 2C, D, 3, and 4, based on alpha angles. Results: The study examined the USG results of 8,695 term infants (52.5% male and 47.5% female) between 2020 and 2022. The mean gestational age of participants at the time of the initial USG examination was approximately 7.94±2.07 weeks. Graf Type 1 was more prevalent in males (97-96.5%), while Graf Type 2 was more common in females (7.2-7.8%). Radiologists tended to recommend a re-examination after one month for Type 2A Graf hips (84.49-82.02%), whereas orthopedic consultation was advised for Type 2B, 2C, and Type 3 hips. The vast majority of infants (93.6%) underwent only one USG screening. Pelvic X-ray was requested for 15.9% of patients, and additional USGs were requested for 5.7% of patients. Pavlik treatment was applied to 4.2% of patients who did not return to normal, Frejka pillow treatment was applied to 1.5% Interestingly, none of the patients who maintained regular USG monitoring and treatment required surgical intervention involving osteotomy. Conclusion: USG is an early diagnostic method for DDH, which allows for simple treatment options and the prevention of complications. It is a simple, inexpensive, and non-invasive method. Our study supports that regular USG screenings in infants eliminate the need for surgical procedures requiring osteotomy. However, the proportion of individuals who failed to adhere to their follow-up appointments despite receiving abnormal results remains elevated, underscoring the necessity for implementing diverse strategies aimed at augmenting parental awareness in this context.
Purpose: The aim of this study is to assess the detectability of coronary artery stenosis in patients evaluated for acute myocardial infarction (AMI) in the emergency department and undergoing coronary angiography, based on blood parameters examined in the emergency setting. Materials and methods: In our single-center prospective observational study, patients diagnosed with AMI in the Emergency Department between September 1 and October 31, 2023, and those who underwent coronary angiography by a single cardiologist were included. The blood parameters applied during routine assessment in the Emergency Department were recorded, and parameters with predictive effects based on the percentages of vessel stenosis after angiography were evaluated. Results: A total of 64 patients (44 males and 20 females) who met the study criteria were included in our research. Following the evaluation based on the highest percentage of stenosis in any coronary artery after coronary angiography, patients were divided into two groups. Group 1 consisted of 15 patients with mild stenosis (stenosis <50%), and Group 2 comprised 49 patients with severe stenosis (70-99% stenosis). Group 2, a predominance of male gender was observed along with elevated Troponin-I (Tn-I) levels, and lower values of lymphocyte and platelet counts (p=0.010, p=0.004, p=0.042, and p=0.007, respectively). Conclusion: In males, it has been observed that Tn-I levels are higher in association with coronary stenosis. Alongside atherosclerosis and thrombosis, inflammation may contribute to decreased platelet and lymphocyte counts in cases of severe stenosis. Further prospective, randomized controlled studies with larger sample sizes are needed to confirm these findings.
Purpose: In trauma patients, vital signs may not be beneficial in patient management. Therefore, evaluating vital signs, some laboratory parameters, and imaging methods is essential in managing trauma patients. Based on the hypothesis that lactate and base excess (BE) is an early marker of morbidity and mortality in the evaluation in blunt multi-trauma patients, we aimed to investigate the value of lactate albumin ratio and lactate dehydrogenase (LDH) albumin ratio in addition to lactate and BE in predicting mortality in blunt multi-trauma patients. Materials and methods: This was a single-centre, retrospective study. Prior to data collection, approval was obtained from the local ethics committee. Patients admitted with multi-trauma to the emergency department of a tertiary education and research hospital in Türkiye between January 1, 2018, and December 31, 2021, who did not meet the exclusion criteria, were included in the study. This study examined the predictive value of Lactate, BE, Lactate-to-albumin ratio, and LDH-to-albumin ratio in predicting mortality in blunt multi-trauma patients. Results: The lactate cut-off value for mortality was 4.2, exhibiting 73.3% sensitivity and 89.2% specificity. The BE cut-off value for mortality was -3, exhibiting 80.0% sensitivity and 76.9% specificity. The lactate-albumin ratio cut-off value for mortality was 0.11, exhibiting 73.3% sensitivity and 90.8% specificity. The LDH-albumin ratio cut-off value for mortality was 7.2, exhibiting 86.7% sensitivity and 58.5% specificity. Conclusion: Lactate albumin ratio was more specific in predicting mortality than lactate and BE, while LDH albumin ratio was more sensitive in predicting mortality than lactate and BE.
Purpose: Heart failure is a complex clinical syndrome in which ventricular filling and beating functions are impaired. HF also causes psychosocial and economic problems and is a significant public health problem affecting the quality of life. Effective self-care is a non-pharmacological method that contributes to treatment, improves the patient's quality of life, and reduces repeated hospitalizations and economic burdens. Our study aimed to evaluate self-care in heart failure patients and to determine the factors affecting self-care. Materials and methods: A total of 100 patients with heart failure, including 36 women and 64 men, were included in the study. Data were collected by using the Descriptive Information Form and the European Heart Failure Self-Care Behavior Scale in one-on-one interviews with patients under appropriate physical conditions. Results: Our findings indicate that a range of factors, including age, hypertension, educational status, the total number of comorbid diseases, and the use of certain medications such as SGLT-2 inhibitors, differently impact self-care behaviors. Self-care behaviors were found to be adequate in the study population. Conclusion: We identified essential factors that affect self-care in heart failure patients. We have identified critical factors such as age, educational status, hypertension, comorbidity, and particularly the use of SGLT2 inhibitors, as key influencers of self-care practices. For this reason patient-centered healthcare models should be developed and considered by medical practitioners.
Purpose: New medicines employed in recent years have resulted in significant increases in survival rates for Multiple Myeloma (MM). Daratumumab, a monoclonal antibody against CD38, is utilized in both first-line myeloma treatment and relapsed/refractory illness. Our study aims to assess the clinical features, response to treatment and factors influencing response to treatment in patients who received daratumumab monotherapy or combination therapy at our center. Materials and methods: In the Pamukkale University Faculty of Medicine Hematology clinic between June 2022 and June 2023, 21 patients who were treated with daratumumab after receiving a multiple myeloma diagnosis were included. Demographic features of the patients, disease stage, prior therapies, characteristics of daratumumab treatment, and response rates to treatments were retrospectively analyzed. Results: The patients median age was 65±9.7 years (42-80), with a female/male ratio of 11/10. Treatment with daratumumab: 61.9% was used after two lines of therapy, 23.8% was used in first-line therapy, and 14.28% was used in second-line therapy. The average number of cycles was 4.05±5.06. Of the patients treated with daratumumab, 4.76% were treated as a single agent; 61.9% were treated in combination with immunomodulatory medications, cyclophosphamide and/or melphalan; and 33.4% were treated in conjunction with chemotherapy. When the response to treatment was evaluated, 38.1% of the patients passed away, 38.1% had a very good partial response (VGPR) or better, and 23.8% had a partial response (PR). 42.9% of patients who received daratumumab along with chemotherapy died. With daratumumab-containing regimens, overall response rates increased significantly as the number of cycles increased (ORR) (p=0.026). Conclusion: When daratumumab-containing protocols are used in the treatment of multiple myeloma, it has been observed that overall response rates improve and treatment success increases in direct proportion to the number of cures.
Purpose: In this study, we aimed to establish if vitamin D deficiency interacts with the electrocardiographic indices of abnormal ventricular repolarization in elderly patients. Material and methods: 138 patients were divided into three groups: patients with vitamin D deficiency, patients with vitamin D insufficiency, and patients with adequate vitamin D levels. 12-lead electrocardiography and laboratory data were collected. Results: The resting heart rate, PR interval, Tp-e interval, QRS duration, Tp-e/QTc, QT dispersion, and Tp-e dispersion were similar among the groups. However, the QTc interval was significantly prolonged in patients with vitamin D deficiency when compared to patients with sufficient vitamin D levels. Vitamin D level was found as the only independent predictor of the QTc interval. The cut-off value of Vitamin D level determining the significant prolongation of QTc interval was found to be 20 ng/ml on ROC analysis (Area Under Curve: 0.629±0.051 (95% CI: 0.530-0.728, p=0.013). Conclusion: Low vitamin D levels are related to QTc prolongation in the elderly. Vitamin D-deficient elderly patients may benefit from routine ECG screening. Timely diagnosis and treatment of vitamin D deficiency may aid in reducing the rate of arrhythmias in this patient population.
Purpose: The aim of this study is to evaluate the use of flavum-preserving surgeries in lumbar disc herniation surgery, compare their clinical outcomes with standard microdiscectomy techniques, and demonstrate the transflaval microdiscectomy technique. Material and methods: Between 2020 and 2023, a total of 48 patients who underwent transflaval microdiscectomy and 48 patients who underwent standard microdiscectomy at a single center were included in the study. Epidemiologic characteristics of the groups were described, and from the preoperative and postoperative 12 months visual analog scale scores for leg pain (LPVAS) and back pain (BPVAS) were retrospectively analyzed. Results: There is no significant difference between the groups in preoperative mean LPVAS scores (p=0.474) and there is no significant difference between the groups in postoperative mean LPVAS scores (p=0.598). There is no significant difference between the groups in preoperative mean BPVAS scores (p=0.608). However, there is a significant difference between the groups in postoperative mean BPVAS scores (p<0.001). This result indicates transflaval microdiscectomy surgery shows better clinical outcomes in follow-up in terms of back pain compared to standard microdiscectomy surgery. In Group 1 (transflaval group), recurrence occurred in 3 patients, while in Group 2 (microdiscectomy), 4 patients experienced recurrence. During the reoperation of patients with recurrence, none of the patients in Group 1 exhibited epidural fibrosis, whereas all patients in Group 2 showed signs of epidural fibrosis. Additionally, during reoperation, no patient in Group 1 experienced dural injury, while dural injury occurred in 2 patients in Group 2. Conclusion: Preserving the ligamentum flavum structure and minimizing its damage during lumbar microdiscectomy surgery results in less axial pain and improved clinical outcomes during follow-ups.
Purpose: This study aims to investigate the predictive value of cardiometabolic control, gamma glutamyl transferase (GGT) and malnutrition-related inflammation markers for predicting diabetic retinopathy (DR) prevalence and prognosis. Materials and methods: Type 2 Diabetes Mellitus patients who were consecutively admitted to Internal and Ophthalmology outpatient clinics were included in this study. Clinical, haematological and biochemical data were recorded. Cut-off values of GGT, hemoglobin, albumin, lymphocyte and platelet (HALP) score, nutritional risk index (NRI) and prognostic nutritional index (PNI) scores were determined by receiver operator characteristic curve analysis. Univariate and multivariate analyses were performed to determine the association of all variables with DR. We evaluated which of these tests were predictive and prognostic for the development of DR. Results: This study included 166 patients. Fasting blood glucose (p<0.001), creatinine (p=0.01), HbA1c (p<0.001) and microalbuminuria (p=0.01) were higher in patients with retinopathy. Mean arterial pressure (p=0.01), fasting blood glucose (p=0.03), triglyceride (p=0.008), body mass index (BMI) (p=0.02) and HbA1c (p=0.04) increased significantly as GGT level increased. Contrary to the literature, HALP, PNI and NRI scores were not associated with DR. Conclusion: Duration of diabetes, cardiometabolic control and GGT level are variables with predictive value for the prognosis of DR. No significant
Purpose: Hyperuricemia (HU) is thought to be a risk factor in the development and progression of knee osteoarthritis (OA). We sought the frequency of asymptomatic HU in advanced knee OA patients and whether it was related to systemic inflammation. Materials and methods: This is a single-center, retrospective study including patients with symptomatic stage 3/4 knee OA classified based on Kellgren-Lawrence (K-L) system. Demographic data and serum uric acid (UA), hemogram parameters, erythrocyte sedimentation rate (ESR), C-reactive protein (CRP), body mass index (BMI) were recorded. Neutrophil/lymphocyte ratio (NLR), platelet/lymphocyte ratio (PLR) and systemic immune-inflammation index (SII)=[(neutrophil count × platelet count)/lymphocyte count] were calculated. Patients with/without hyperuricemia were defined as Group 1 and Group 2, respectively. Demographic and laboratory data were compared between the groups. Results: Hyperuricemia was present in 51 of 240 patients (21%). There was no significant difference between the groups based on age (Group1: 70.54±7.02, Group2: 68.63±6.29, p=0.07) and BMI (Group 1: 34 kg/m2 (27.7-41), Group2: 32 kg/m2 (25-51.5), p=0.107). NLR, PLR, and SII were similar between two groups (p=0.404, p=0.604, p=0.537). While there was no difference in ESR values between the two groups (p=0.051), CRP levels were found to be significantly higher in Group 1 (p=0.007). A positive correlation was detected between serum UA level and CRP (rho=0.243**, p<0.001), SII (rho=0.173*, p=0.017), NLR (rho=0.154*, p=0.035) and PLR (rho=0.166*, p=0.023) in Group 2. No correlation was detected between serum UA level and ESR, CRP, SII, NLR, PLR and BMI in Group 1. Conclusion: Asymptomatic HU was found 1 in 5 of advanced-stage knee OA patients and may contribute to inflammation in knee OA. Serum UA level may need to be reduced to normal level in these patients.
Purpose: The aim of this study was to compare serum Total Antioxidant Status (TAS), Total Oxidant Status (TOS), Oxidative Stress Index (OSI) and Ischemia Modified Albumin (IMA) levels in breast cancer patients and healthy women and to determine whether there is a relationship between oxidative stress markers and breast cancer. Materials and methods: Newly diagnosed 106 breast cancer patients at the Bozyaka Training and Research Hospital General Surgery Clinic and 30 healthy women were included in the study. Serum levels of IMA, TAS, TOS were analyzed by spectrophotometric methods. Results: IMA, TOS and OSI values were found significantly higher in the breast cancer group. Although the TAS values in patients with breast cancer were lower than the control group, the difference was not statistically significant. Conclusions: In our study, it was seen that oxidative stress levels increased in breast cancer patients due to decreased TAS, and significantly increased IMA, TOS and OSI results. There was no correlation of histopathologic findings with IMA, TOS and OSI levels in terms of tumor grade and size. Disturbed oxidative stress status and IMA may contribute to the pathogenesis of breast cancer and more comprehensive studies are needed for prognostic value.
Arum maculatum is used for the treatment of colitis and internal bleeding haemorrhoids among the local people in Turkey. This study was designed to evaluate the antioxidant and antimicrobial activity and protective effects of the leaf and root methanol extract of Arum maculatum L. The phenolic compound content of the root and leaf extract was determined as 207.135±0.07 μg GAE g-1, and 386.054±0.7 μg GAE g extract-1, respectively. The total flavonoid amount was determined as 53.386±0.220 μg QE g-1 and 347.704±0.352 μg QE g-1 extract, respectively. DPPH free radical scavenging of leaf and root extracts was determined as 76.69% and 67.33%, respectively.. The metal chelating effect was determined as 46.585±0.025 mg EDTA/g extract and 35.610±0.087 mg EDTA g extract-1 for roots and leaves, respectively. All extracts were effective against all tested bacteria, and Staphylococcus mutans ATTC 10449 was the most sensitive bacterium with the lowest MIC value (0.20 mg mL-1, 0.81 mg mL-1) for leaf and root extracts, respectively. The biggest diameter of growth inhibition zone (8±2.44 mm, 9±3.26) compared to Chloramphenicol. Arum leaf extracts showed a synergistic effect with OFX against Escherichia coli and Staphylococcus mutans, and Arum root extracts have a synergistic effect with OFX against Staphylococcus aureus and Staphylococcus mutans. These results displayed that A. maculatum has notable natural bioactive compounds with antioxidant and antibacterial properties.
Bu çalışmada oksin türevi olan naftalin asetik asit (NAA), sitokinin türevi 6-Benzilaminopürin (BAP) ile indol-3-butirik asit (IBA)’in farklı konsantrasyonları ve kombinasyonları kivi bitkisinin (Actinidia deliciosa) kotiledon eksplantlarına uygulandı. Kallus hücrelerinin fenolik bileşik, antioksidan aktivite, yağ asidi bileşimi ve lipofilik molekül içerikleri incelendi. Kültür ortamında yetiştirilen Actinidia deliciosa sürgünleri 5 santimetreye ulaşınca kotiledonları eksplant kaynağı olarak kullanıldı. Farklı doz ve kombinasyonlarda bitki büyüme düzenleyicileri (BBD) içeren kültür ortamlarında kallus indüksiyonu sağlandı. Kalluslar ile yapılan analiz sonuçlarına göre total fenolik içeriği 0.5 mg L-1 NAA + 1 mg L-1 BAP + 0.5 mg L-1 IBA kombinasyonu içeren F grubunda kontrol grubuna göre azaldığı halde (p<0.05), diğer gruplarda belirgin düzeyde yüksek bulundu (p<0.001). DPPH ve ABTS antioksidan kapasite değerleri NAA ve BAP kombinasyonu verilen gruplarda yüksek olduğu halde, NAA+BAP+IBA kombinasyonun bulunduğu gruplarda düşük olduğu belirlendi. Antioksidan etkili lipofilik moleküllerden α-tokoferol düzeyi farklı konsantrasyon uygulanan NAA ve BAP gruplarında yüksek (p<0.001), farklı konsantrasyon kullanılan NAA ile BAP ve NAA+BAP+IBA kombinasyon gruplarında ise azaldığı saptandı (p<0.001). Ergosterol, stigmasterol ve betasitosterol gibi fitosterol düzeylerinin bitki büyüme düzenleyilecilerinin (BBD) uygulandığı kombinasyon gruplarında farklı oranlarda azaldığı gözlendi. Yağ asidi kombinasyonu içinde kontrol grubuna göre BBD gruplarının çoğunda palmitik asit oranı arttığı halde (p<0.01), bazı BBD gruplarında istatistik farklılık bulunmadı. BBD’nin farklı kombinasyonlarının verildiği grupların yağ asidi bileşimi içinde palmitoleik, stearik ve linoleik asit oranlarında azalma gözlenirken, linolenik asit oranlarında yükselme belirlendi (p<0.05, p<0.01, p<0.001). Sonuç olarak kivi bitkisinin kallus oluşumu üzerinde farklı oranlarda kullanılan oksin ve sitokinin türevlerinin kallus dokusunun biyokimyasal metabolitleri üzerinde farklı etkilere sahip olduğu belirlendi.
Eklemeli imalat yöntemleri içerisinde bulunan ergiyik filament ile imalat yönteminde termoplastik kompozit filament malzemeler kullanılabilmektedir. Termoplastik kompozit filament malzemeler farklı termal, kimyasal, mekanik ve yüzey özelliklerinin elde edilmesine imkân vermektedir. Bu çalışmada PLA filament ve yaklaşık olarak ağırlıkça %80 oranında 410L çelik tozu katkısına sahip olan PLA-Çelik filament malzemeler darbe dayanımı, çekme dayanımı ve termal iletkenlik özellikleri açısından karşılaştırılmıştır. Gerçekleştirilen deneyler sonucunda PLA malzeme için en yüksek darbe dayanımı 14,27 kJ/m2, en yüksek çekme dayanımı 41,62 MPa ve en yüksek termal iletkenlik 0,1364 W/mK değerinde ölçülmüştür. Çelik tozu katkılı PLA malzeme için en yüksek darbe dayanımı 11,51 kJ/m2, en yüksek çekme dayanımı 19,06 MPa ve en yüksek termal iletkenlik 0,2758 W/mK değerinde ölçülmüştür. Böylelikle çelik tozu katkısı ile PLA malzemenin darbe ve çekme dayanımı değeri azalmış, termal iletkenlik değeri ise artmıştır. Deney numunelerinin üretiminde dolgu oranı, baskı sıcaklığı, baskı hızı ve katman kalınlığı baskı parametrelerinin farklı seviyeleri kullanılmıştır. Bu baskı parametrelerinin darbe ve çekme dayanımı değerlerine olan etkisi incelenmiştir. Baskı parametrelerinin etkileri ANOVA analizi sonuçları ile ortaya konmuştur. Ayrıca taramalı elektron mikroskobu ile malzemelerin mikroyapısı incelenmiştir.
Mobil araçlar haritalama, trafiğin izlenmesi, arama-kurtarma operasyonları gibi çeşitli alan kapsama uygulamalarında yaygın olarak kullanılmaktadır. Kapsama sürecini geliştirmek için uygun konumlandırma modeli ve etkili öğrenme stratejisi gereklidir. Mobil araçlar hareket modeli içeren yönlendirme mekanizması ile dinamik ortamlara uyum sağlayabilir ve en uygun konumları bulabilirler. Konumlandırma sürecinin çok ajanlı mobil sistem temelinde yönetildiği çalışmalarda algılama, veri toplama ve gözetim gibi görevleri birden fazla ajanın işbirlikçi yaklaşım ile tamamlaması gerekir. Öğrenmeye dayalı bu süreç, bir görevi gerçek zamanlı optimize etmeyi öğrenebilen mobil ajanlar vasıtasıyla yürütülebilir. Bu çalışmada, bir grup insansız hava aracının (İHA) öğrenebilen çok ajanlı sistem temelinde modellenerek dinamik ortamda ilgi çekici noktaları (İÇN) etkin şekilde kapsaması hedeflenmektedir. Hedef alan, İÇN kapsamını en üst düzeye çıkarmak ve enerji tüketimini en aza indirmek için ızgaralara ayrıştırılır. Ayrıştırma, hedef alanın konumu ve mobil ajan olarak modellenen İHA’ların iletişim mesafesi göz önünde bulundurularak gerçekleştirilir. Bununla birlikte ızgaralara gidiş planlanması yapan mobil ajanlar çarpışmadan kaçınmayı da öğrenirler. Önerilen yöntem benzetim ortamında test edilmiş ve sonuçlar benzer çalışmalar ile kıyaslanarak sunulmuştur. Sonuçlar, önerilen yöntemin mevcut benzer çalışmalara göre daha iyi performans gösterdiğini ve alan kapsama uygulamaları için uygun olduğunu göstermektedir.
Dış iskeletler, trafik kazası, felç vb. nedenlerle uzuvlarını kaybeden kişilerin kas rehabilitasyonu ve sosyal hayata adaptasyonu için geliştirilmiş cihazlardır Bu çalışmada, Solidworks programı kullanılarak A Glass Fiber malzemeden yapılmış bir alt ekstremite dış iskeleti tasarlanmıştır. Tasarımda kullanılan A Cam Elyaf malzeme motor ağırlıkları dahil dış iskelet ağırlığını 9 kg'a kadar düşürmüştür. Tasarlalan dış iskelet AnyBody programındaki AMMR V.1.6.3 insan kas-iskelet tam vücut modeli üzerine eklem noktaları çakışacak şekilde bindirilerek yürüyüş döngüsü boyunca biyomekanik analizler yapılmıştır. Biyomekanik analizler sonucunda kas aktiviteleri, kas kuvveti, eklem momenti ve reaksiyon kuvveti verileri elde edilmiştir. Veriler, dış iskeletli ve dış iskeletsiz olmak üzere iki farklı yürüme modeli üzerinden toplanmış ve analiz edilmiştir. Simülasyon sonuçları, dış iskeletin femur ve tibia kemiklerinin hizasında ki S geometrisinin insan anatomik yapısına daha uygun olduğunu ve yürüme döngüsü boyuncagövdeden bacaklara doğru olan kuvvet aktarımının dengeli dağıldığını göstermiştir. Kas aktiviteleri ve kas kuvvetleri verileri incelendiğinde dış iskelet ile yürümenin psoas major kasını daha fazla çalıştırarak kalçanın ön-arka kuvvetini arttıracağını göstermektedir.
Yarı-istenen tesisler çevrelerindeki talep noktalarına hem yakın hem de uzak olmalarını gerektiren istenen ve istenmeyen etkilere sahiptir. Bu çalışmada istenen ve istenmeyen etkilere sahip iki amaçlı yarı-istenen tesis yerleşim problemi ele alınmaktadır. İlk amaç fonksiyonu, tesis ile talep noktaları arası toplam taşıma maliyetini minimize etmektedir ve tesisi talep noktalarına yakın yerleştirme eğilimindedir. Taşımaların doğrusal yollar üzerinden yapılacağı varsayılarak ilk kriter değeri hesaplanırken doğrusal mesafe metriği kullanılmıştır. İkinci amaç fonksiyonu ise tesisin talep noktalarında oluşturduğu istenmeyen etkinin maksimumunu minimize etmektedir, bu nedenle tesisi talep noktalarından uzaklaştırma eğilimindedir. Tesisin bir talep noktası üzerinde oluşturduğu istenmeyen etki, aralarındaki mesafeye bağlı bir fonksiyon ile temsil edilmiştir. Buna göre, tesisten belli bir mesafeye kadar istenmeyen etki sabit kalır, bu mesafeden sonra doğrusal olarak azalır ve sıfırlanır. İstenmeyen etkinin ise tesisten dairesel yayılacağı varsayılarak ikinci kriter değeri hesaplanırken Öklid mesafe metriği kullanılmıştır. Problemin çözümü için ilk olarak karma tamsayılı doğrusal olmayan programlama modeli geliştirilmiştir. İkinci bir yaklaşım olarak çözüm alanını alt bölgelere ayırarak çözüm arayan Büyük Kare Küçük Kare (BKKK) algoritması probleme uyarlanmıştır. Alt bölgelerde etkin çözüm bulunup bulunmamasını değerlendirmek için hesap yükü az olan bir matematiksel model geliştirilmiştir. Geliştirilen yaklaşım büyük boyutlu iki problem üzerinde test edilmiş ve çözüm alanı daraltılarak etkin çözümlere hızlıca ulaşılabilmiştir.
Giydirme cam cephe sistemleri bina cephelerine eğimli olarak uygulanabilmektedir. Mimari tasarım aşamasında binanın enerji tüketim değerleri dikkate alınmadan verilen bu karar, kullanıcıların konforunun olumsuz etkilenmesine ve binaların enerji tüketimlerinin artmasına neden olmaktadır. Bu çalışmada cam giydirme cephenin zemin ile yaptığı açı değişiminin enerji tüketim değerlerine etkisi incelemiştir. Çalışma için DesignBuilder bina enerji simülasyon programı kullanılarak cam giydirme cephenin zemini ile yaptığı açısının ve cam cephe yönünün değiştirilmesi ile bina enerji tüketimindeki değişim incelenmiştir. Yapılan çalışmada cam giydirme cephenin açısı ile yönünün, binanın güneş enerjisi kazancı, ısıtma ve soğutma yükleri ile birincil enerji tüketimi değerlerini etkilediği görülmüştür. Çalışmanın sonucunda cam giydirme cephe açısı azaldıkça güneş enerjisi kazancı arttığına, cam giydirme cephe açısı arttıkça ise ısıtma yüklerinin arttığına ulaşılmıştır. Cam giydirme cephe açısı arttıkça soğutma yükleri azalmıştır. Giydirme cam cephe güney yöne yönlendiğinde ve zemin ile yaptığı açı 90°’den to 80°,70°,60°’ye azaldığında binanın soğutma yükü %7, %15 ve %22 oranında artmıştır. Buna ek olarak giydirme cam cephenin zemin ile yaptığı açı 100°, 110° ve 120°’ye arttığında, binanın soğutma yükü %9, %17 ve %23 oranında azalmıştır. Yapılan çalışma giydirme cam cephe tasarımında bina enerji tüketiminin azaltılması açısından referans bir kaynaktır.
Bu çalışmada, laboratuvar ölçekli bir mikrofiltrasyon membran sistemi, 100, 150 ve 200 L/sa debilerde, 1 bar basınçta ve 30, 60, 90 ve 120 dakikalık 4 farklı filtrasyon süresinde (MFS) çalıştırılmıştır. Sistem, 120 g/L Kimyasal Oksijen İhtiyacı (KOİ) konsantrasyonuna sahip zeytinyağı endüstrisi atıksuyu ile beslenmiştir. Mikrofiltrasyon sonrası elde edilen sonuçlar, Modifiye Stover-Kincannon modeli, İkinci Derece Kinetik model, Birinci Derece Kinetik model kullanılarak analiz edilmiş ve uygulanan modellerin deneysel verilere uygun olduğu bulunmuştur. Modifiye Stover-Kincannon model sabitleri olan Umaks ve KB sırasıyla 39,370- 46,948 g/L.dak ve 80,114-96,883 g/L.dak aralığındadır. İkinci Derece Kinetik model sabitleri olan b ve a değerleri sırasıyla 2,0349-2,0807 ve 2,5546-3,0527 1/dak ve ikinci derece KOİ giderme hız sabiti olan k2(C) değerleri ise, 39,3095-46,9741 1/dak aralığında bulunmuştur. Birinci Derece Kinetik modelinde, birinci derece KOİ giderme hız sabiti, k1, 0,8868-0,5286 1/dak aralığındadır. Yüksek korelasyon katsayıları (R2 = %100–97), uygulanan bu modellerin, mikrofiltrasyon sistem tasarımında organik madde giderme kinetiğinde kullanılabileceğini, dolayısıyla zeytinyağı endüstrisi atıksuyunun arıtımında membranın davranışını tahmin edebileceğini göstermektedir.
Teknolojik gelişmeler, insanların pek çok farklı kaynaktan üretilen verileri toplamasına ve analiz etmesine imkân tanımaktadır. Sensörler, mobil cihazlar, nesnelerin interneti gibi yapılarda üretilen veriler akan veri formatında olup, bu tür verilerin işlenmesi ve faydalı bilgilerin elde edilmesi zor bir problemdir. Akan verileri analiz etmek için sıklıkla kullanılan yöntemlerden birisi olan akan veri kümelemede, veriler dağılımlarına göre çeşitli gruplara ayrılarak analiz edilir. Ancak bu analizleri gerçekleştiren algoritmalar gerek çalışma zamanı gerekse de kümeleme performansı açısından problemlerle karşılaşmaktadır. Bu çalışmada, akan veri kümelemede kullanılan KD-AR Stream algoritmasına alternatif olarak küre ağacı veri yapısını kullanan BT-AR Stream algoritması ve bakış noktası ağacı veri yapısını kullanan VP-AR Stream algoritmasıı önerilmektedir. Önerilen bu yeni algoritmalar, hem çalışma zamanı hem de kümeleme kalitesi açısından KD-AR Stream algoritması ile karşılaştırılmıştır. Karşılaştırma işlemi farklı özelliklere sahip 18 veri kümesi üzerinde gerçekleştirilerek karşılaştırmaya ait sonuçlar tablolar ve grafiklerle sunulmuştur. Deneysel çalışmalara göre, her üç algoritmanın da genel anlamda başarılı sonuçlar verdiği görülmüştür. Ancak, BT-AR Stream algoritmasının KDD veri kümesinde %89,15 ARI, %96,83 Saflık ve %67,18 Silhouette değerleri ile diğer iki algoritmadan daha başarılı sonuçlar verdiği tespit edilmiştir. Ayrıca BT-AR Stream algoritması çalışma zamanı açısından da diğer iki algoritmadan pozitif yönde ayrışmaktadır.
İşletmelerde bir ürün ya da hizmete olan talebin artması ve çalışan sayısının yetersiz kalması, hammadde/ yarı mamul stoklarının düşük olması vb. nedenlerden dolayı müşteriler beklemek zorunda kalmaktadır. Kuyrukta bekleme süresi azaltılarak müşteri memnuniyeti artırılabilir. Uzun kuyruklar müşterilerin sistemden ayrılmasına ve bunun sonucunda personelin boşta kalmasına ve maliyetlerin artmasına neden olur. Kuyrukta bekleme süresi ve personel maliyetleri arasında karar vermede ikilem oluşmaktadır. Bu çalışma kapsamında, hizmet sektörüne yönelik kuyruk sistemi modellerinin benzetilebildiği ve performansının ölçülebildiği ve işgücü sayısının eniyilemesinin gerçekleştirilebildiği esnek bir kullanım sağlayan simülasyon yazılımı (QS-Sim) geliştirilmiştir. Geliştirilen yazılım ile bir hizmet veya üretim sistemi modellenebilmektedir. Sisteme yeni paralel istasyonlar eklenebilmekte, müşteri geliş ve servis süresi ise sürece uygun dağılımlar ile; Poisson, Üstel, Normal, Erlang dağılımları veya Deterministik olarak düzenlenebilmektedir. Yazılım yardımıyla, hizmet sektöründe karşılaşılan bekleme hattı problemlerine yönelik performans ölçülebilmekte ve işgücü sayısı eniyileme arayüzü ile farklı personel sayılarındaki maliyetler elde edilebilmektedir. Farklı sektörlerden elde edilen veriler ile oluşturulan modellerin simülasyon sonuçları ve aynı modellerin işgücü eniyileme algoritma sonuçları karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiş ve analiz edilmiştir.
Yüksek bant genişliğine duyulan ihtiyaç sebebiyle dağıtık fiber Raman yükselteçlerine (FRY) olan ilgi artmaktadır. FRY’ler geniş bant aralığını kullanmasının yanında düşük gürültü faktörü avantajı ve kullanımdaki basitlik ile de ön plana çıkmaktadır. Bu çalışmada SMF-28 türü fiberlerde kazancı düzleştirilmeye çalışılan 50 km mesafeye sahip bir fiber hatta ilerleyen 100 adet optik sinyale zıt yönde sırasıyla 4, 8, 16 adet pompa sinyali göndererek dağıtık fiber Raman yükselteç sistemi kurulmuştur. Kurulan sistemde sinyal kazancını düzleştirmek için lineer olmayan FRY modeli, optimizasyon problemi olarak tanımlanarak ikili arama denklemli adaptif yapay arı kolonisi algoritması (İADAYAK) ile çözülmüştür. Sonuçlar incelendiğinde 4 adet pompa kullanılarak elde edilen ortalama net kazanç farkı 0,16 dB, net kazanç farkı ise 0 ± 0,4 dB olarak bulunmuştur. 8 adet pompa kullanılarak elde edilen ortalama net kazanç farkı 0,043 dB, net kazanç farkı ise 0 ± 0,1 dB olarak ortaya çıkmıştır. 16 adet pompa kullanılarak elde edilen ortalama net kazanç farkı 0,028 dB, net kazanç farkı ise 0 ± 0,05 dB olarak tespit edilmiştir. Yapay zekâ teknolojisi kapsamında üretilen algoritmaların gelişmesi paralelinde bu çalışmaya benzer çözüm performanslarının gelişeceği ve bu sayede elde edilen verimin artacağı düşünülmektedir.
This study investigated the impact of grape pulp (GRP) and tangerine pulp (TNP) supplementation (10% each) on alfalfa silage quality. The control silage received no additives. After a two-month fermentation period, silage samples were analyzed for chemical composition, fermentation quality, microflora, and organic acids. According to our results, both silage additives effectively lowered pH levels and isobutyric acid, while increased Fleig score and lactic acid levels compared to control group. However, GRP supplementation significantly increased the levels of crude protein (CP), yeast-mold colony count, and butyric acid levels. Conversely, TNP supplementation resulted in higher levels of water-soluble carbohydrates (WSC), valeric acid and lower acetic acid levels in the alfalfa silage samples. In conclusion, both GRP and TNP supplements have distinct effects on the chemical composition, silage quality, microflora, and organic acid profiles of alfalfa silage. These findings provide valuable insights into optimizing alfalfa silage production and its utilization in animal nutrition. Further research could explore optimal inclusion rates and potential synergistic effects with other additives to enhance silage quality.
In order to investigate the relationship between some environmental factors and the number of artificial inseminations per pregnancy with milk yield, data of 90 healthy Holstein breed dairy cows in a private dairy farm in Karapınar district of Konya province were taken. For the utilization of the data, age, number of artificial inseminations, lactation yield, calving season and sequence of lactation records were taken from the herd management program in the enterprise and analysed. As a result of the analysis, the number of artificial inseminations per pregnancy in 2016 was 1.79 and lactation milk yield was 10079,41 kg; the number of artificial inseminations per pregnancy in 2017 was 2.16 and lactation milk yield was 9767.94 kg. There was a statistically significant relationship between the number of artificial inseminations per pregnancy and milk yield during lactation period in both years. As a result, the increase in the number of artificial inseminations per pregnancy negatively affected the average milk yield of lactation period. Genetic and environmental factors are thought to play a major role in this effect.
This study was carried out to determine the effect of environmental factors on some yield traits in Kilis goats. For this purpose, 6000 heads of Kilis goats each year, and a total of 30000 goats and kids born from them for 5 years, were the subject of the research. Milk control in goats was calculated by the ICAR-AT method. At the end of the study, Average birth weight was 3.56 kg, weaning weight was 15.06 kg and daily live weight gain was 191.64 g in kids. KR value found to be 23.6±0.03 in kids. Lactation milk yield in mothers was determined as 367.64 kg. As a result, it was determined that environmental factors were effective on the reproductive parameters and milk yield characteristics of Kilis goats and the developmental characteristics of kids. The crucial determination of these factors in the breeding of this breed will increase the accuracy of selection. In addition, the success will also be increased by starting the transition from the traditional breeding approach to the genomic breeding method and by combining these two strategies.
This study focused on the Akkaraman sheep breed, specifically examining the pre-weaning growth characteristics and Kleiber ratio, within the framework of Türkiye’s National Community-Based Small Ruminant Breeding Program. The research involved Akkaraman lambs born between 2017 and 2021 across 20 farms in the Ankara province. The dataset comprised 19,119 observations, covering key attributes such as birth weight, weaning weight, average daily weight gain, and the Kleiber ratio. Statistical analyses were conducted to identify outliers, assess normality, and develop linear models to explore the impact of environmental factors on the traits. Birth weight was significantly influenced by sex, birth type, birth season, birth year, and flock size. Weaning weight exhibited significant variations based on the same factors, emphasizing the importance of gender, birth type, birth season, birth year, and flock size. Average daily weight gain was notably affected by gender, birth type, birth season, birth year, flock size, and environmental factors, emphasizing their impact on growth. The Kleiber ratio demonstrated significant variations influenced by gender, birth type, birth season, birth year, and flock size. The results highlighted the intricate interplay between environmental factors and pre-weaning growth traits in the Akkaraman sheep breed. The study contributes valuable insights to enhance productivity and underscores the potential of the Akkaraman breed in Türkiye's overall agricultural development, considering its adaptability to arid climates and challenging pasture conditions
The impact of a mixture of bitter melon leaf and basil leaf powder (BBLPB) on the carcass characteristics, meat antioxidant state, and gut microbiota of broilers was investigated. Three hundred one-day-old Cobb 500 broiler chicks were allocated to five diets: diet 1 (negative control), diet 2 (positive control; 0.1% blend of probiotic, prebiotic, and acidifier (BPPA) supplementation), diets 3 (0.25% BBLPB), 4 (0.5% BBLPB), and 5 (0.75% BBLPB) randomly. The 0.25% BBLPB supplementation improved (P < 0.05) slaughtered weight, dressed weight, dressing %, and growth rate of broilers, while organ weights remained unchanged (P > 0.05). Slaughtered weight recorded in diets 2 and 3 was higher (P<0.05) than those in the rest diets. The dressing percentages in diets 2 (76.45%), 3 (75.6%), and 1 (73.96%) were statistically equivalent but higher (P<0.05) than diets 4 (72.12%) and 5 (70.34%). Dietary supplementation with BBLPB significantly increased (P < 0.05) muscle glutathione peroxidase concentration while reducing meat lipid oxidation and cholesterol content in broilers compared to the control. Broilers fed BBLPB-supplemented diets exhibited higher (P < 0.05) levels of lactic acid-producing bacteria in the gut compared to the control group. The 0.25% BBLPB supplementation enhanced broilers carcass characteristics, meat quality, and gut health.
This study aims to evaluate the amount of meat consumption during the COVID-19 pandemic and its aftermath on a monthly and seasonal basis for the years 2019 and 2020 in our country. The normality of the data distribution was analyzed using histogram graphs, Q-Q plots, and the Kolmogorov-Smirnov test. The significance of the difference between two independent groups in terms of carcass quantities was evaluated using the Mann-Whitney U test, while the significance of the difference between more than two groups was assessed using the Kruskal-Wallis test. Bonferroni tests were used for multiple group comparisons. Data are presented as Median (1st and 3rd Quartile). A significance level of P<0.05 was set. COVID-19 is a major pandemic that has spread worldwide and affected the lives of many people. From the beginning of the pandemic, many individuals and sectors have been impacted. Furthermore, it has been observed that the COVID-19 pandemic has not only affected the economy of people and countries but also significantly impacted many businesses operating in the food and health sectors. The COVID-19 pandemic has created a broad impact encompassing health, economy, psychology, socio-cultural, and political areas. In this process, it has become a critical necessity to develop short- and medium-term economic and technical solutions for problems in the agriculture and livestock sectors and to plan long-term agricultural and livestock policies. Additionally, to ensure the continuity of agricultural and livestock activities in Türkiye under challenging conditions such as pandemics, natural disasters, and wars, there is a need to review existing agricultural policies and create urgent action plans.
This study aimed to investigate classroom teachers’ experiences with the use of digital stories in the mathematics teaching process by using the phenomenological research design. Digital stories and lesson plans prepared by the researcher for each primary school grade mathematics course were distributed to the participating teachers during the data collection process. Teachers were asked to teach their lessons with the digital story appropriate for the grade level. The classroom teachers stated that teaching mathematics with digital storytelling provided concretization of abstract concepts, ensured retention, increased attention towards the lesson, and facilitated the transfer of what they learned to real life. The danger of turning the use of technology into a habit, the hardship of preparing digital story materials that could address students’ individual differences, insufficient technological equipment in the teaching environment, and problems related to the time-consuming nature of the practice were the main disadvantages of teaching mathematics via digital stories.
Selecting teachers is a crucial aspect of the educational environment. Teacher employment in our country is carried out in line with the “Public Personnel Selection Exam (PPSE)”. Until 2013, in the PPSE model, which measures teacher competencies with “General Culture”, “General Ability” and “Educational Sciences” tests, the "Teacher Field Knowledge Test (TFKT)" has started to be applied in some branches since 2013. This study aims to develop a measurement tool to determine the attitudes of preservice teachers to TFKT. The scale was applied to 291 teacher candidates to test its validity and reliability. Exploratory factor analysis (EFA) and confirmatory factor analysis (CFA) were used to gather evidence regarding construct validity. As a result of the analysis, it was found that the scale had a structure with 15 items and three factors and that the scale explained 59.309 % of the total variance. To determine the reliability of the scale, the Cronbach-Alpha internal consistency coefficient was calculated, and it was found that the Cronbach-Alpha internal consistency coefficient was .894 for the test and between .700 and .883 for each factor. With the confirmatory factor analysis, the three-factor structure was verified. In this context, the findings show that the scale measures pre-service teachers' attitudes towards TFKT in a valid and reliable way.
Today, due to the developing technologies and compulsory reasons such as pandemics, some educational activities are performed through distance education. For these activities, which are mostly carried out online through computers, tablets, and mobile phones, to be effective, they must address the needs and changing characteristics of the students. In this context, the aim of the research was to examine whether there is a relationship between the self-efficacy perceptions of gifted students regarding their computational thinking skills and information technology. The sample consisted of 130 secondary school students studying via distance education in Science and Art Centers in Balıkesir in the 2020-2021 academic year. As a result of the analyses, it was observed that the gifted students’ computational thinking and information technology self-efficacy perceptions were above the average and there was a high positive correlation between them.
The aim of this study is to determine the types of mathematical leadership that emerge in the process of applying Interdisciplinary Mathematical Modeling activities taken from real life. For this purpose, the researchers, working with a mathematics teacher and a science teacher, developed two interdisciplinary activities (the Stream Problem and the Energy Saving Problem). The activities were implemented in two groups of 3 and 4 students (11-12 years of age) studying in the 7th grade in a provincial center in the Eastern region of Turkey. In the application process, students put forward their own mathematical and scientific ideas by using their knowledge of mathematics and science in an integrated structure, and by supporting these ideas with group discussions, they produced different models (products). In the process of creating a model, it was observed that some students' came forth within the group, with their mathematical leaderships.
The purpose of this study was to investigate how mathematics teachers make sense of their experiences teaching in distance education settings during Covid-19 pandemic in 2020-2022. Interpretative phenomenological analysis was used to design this study which is based on the phenomenological pattern. Eight teachers with at least seven years of professional experience participated in the study. Data were collected through semi-structured interviews and interpreted by interpretative phenomenological analysis. As a result, the following four main themes were identified: struggle adaptation & reflection, lack of interaction, tension between authority and autonomy, and concerns about professional competence. According to the themes identified, teachers underwent a search and struggle process as they attempted to adapt themselves and their students to the new situation from the beginning of the period.
This research aims to examine the mathematics course contents related to proof in the Educational Informatics Network. The document analysis method was used in this qualitative research. The data of the study consisted of 35-course contents related to proof in the Educational Informatics Network. These contents were subjected to content analysis. According to analysis results, it has been determined that there isn’t enough proof in the contents of the Educational Informatics Network for all grade levels and in all learning domains. Although not in sufficient numbers, the proofs in these contents mostly consist of proofs belonging to the “Geometry” learning domain. The number of proofs in the “Numbers and Algebra” learning domain is limited. It is seen that no proof of the “Data, Counting, and Probability” learning domain is included. In line with the results of this research, it can be suggested to produce more content related to proof suitable for cognitive developments and grade levels by making the most of the potential of technology for all grade levels and all learning domains.
In parallel with the development of software technologies, there has been a growing use of useful and accessible simulation tools in education, enhancing the quality of simulations. This study investigates the effect of an activity designed to teach the periodic table on students’ academic achievement and explore students’ perceptions of the activity. The activity was based on the Algodoo tool, which is primarily used in teaching physics courses. This study employed a convergent parallel design as a mixed-methods research approach. The sample consisted of 31 students (16 males, 15 females) in grade 8, attending a central lower secondary school in a city in the Central Anatolia region of Türkiye. Both quantitative and qualitative data were collected and analyzed. The findings demonstrated that the activity supported by the Algodoo simulation software positively impacted students’ academic achievement in learning the periodic table. Furthermore, qualitative data revealed that students had a positive perception of the software in terms of both educational utility and usability. Additionally, students’ scientific skills were developed in the designed instructional environment. According to the findings, the Algodoo software could be incorporated into teaching not only macro-level physics but also chemistry courses.
Erol Güngör milliyetçi-muhafazakâr camianın önde gelen isimlerinden biridir. 1950’li yılların ortasında başlayan düşünsel faaliyeti 1980’li yılların başına kadar devam etmiştir. Erol Güngör akademi dışındaki kitapları ve makaleleri ile oldukça tanınmış bir entelektüeldir. Türkiye’de sol düşüncenin 1960’lı yıllardaki yükselişi ve solun ülke meselelerini siyaset ve iktisada öncelik vererek değerlendiren yaklaşımına kültür ve tarihe vurgu yapan sosyolojik bir perspektifle yanıt vermiştir. Modernleşme sürecini kültür kavramı etrafında tahlil etmiştir. Çalışmalarında sürekli vurguladığı husus; modernleşme tecrübesi sonucunda milli bir kültürün kurulamamış olmasıdır. Bu makale onun kültür üzerine geliştirdiği yorum ve düşünceleri tarihsel gelişimleri içinde kavrama çabasındadır. Kültüre yaklaşımını bütüncül olarak gösterme isteği bu çalışmayı yapmanın diğer bir amacıdır. Makale Erol Güngör’ü, takipçisi olduğu geleneğin referansları ve ayrıca onun yaklaşımı ile örtüşen literatür eşliğinde analiz etmiştir. Neticede bu makale bütün ömrü boyunca kültürün medeniyet yaratma kapasitesine dikkat çekmiş bir entelektüelin günümüz koşullarında da hâlâ önemini koruduğunu göstermek amacıyla kaleme alınmıştır.
Toplumsal kültürün siyasal kültürün şekillenmesindeki belirleyiciliği biliniyor. Burada, Türk toplumsal kültürünün etkilediği Türk siyasal kültürünün bir alt kültür grubu olarak tanımlanabilecek olan; subayların edindiği siyasal kültür, 27 Mayıs darbesini gerçekleştiren subaylar ekseninde ele alınmaktadır. 27 Mayıs darbesini gerçekleştiren subay grubu, sadece Milli Birlik Komitesi üyesi olanları değil, komite üyesi olmasa da darbede öncü roller oynayan diğerlerini de kapsamaktadır. Burada, darbe yapma yönündeki siyasal eğilimleri besleyen ve kuvveden fiile geçiren, edinilmiş bir siyasal kültür grubu olarak, 27 Mayısçılar çözümlenmeye; darbeye iştirak etmiş subaylarda gözlenen, ortak duyuş, düşünüş ve bu çerçevede beliren teşhisin özellikleri ortaya konulmaya çalışılmaktadır. Subaylar, mesleki işlevsellikleri bakımından toplumsal konumlarını nasıl algıladıkları; siyasal iktidar tarafından alınan siyasal kararlar karşısında hissettikleriyle, din ve siyaset ilişkisine atfettikleri değerler etrafında incelendi.
Bu makalede, Adalet ve Kalkınma Partisi’nin (AKP) çeşitli kademedeki temsilcileri tarafından sürekli gündemde tutulan “kültürel iktidar” meselesi incelenmektedir. Bu mesele, AKP’nin siyasal alandaki iktidarını kültürel alana taşıma arzusunu ifade etmektedir. Kültürel iktidar arzusu, açıklayıcı evrenini, referans çerçevesi “dindar muhafazakâr” olan AKP’nin Türkiye’nin laik modernleşme tarafından belirlenmiş yakın tarihinde kendi siyasi pozisyonunu sağlamlaştırma sürecinde bulmaktadır. Makalede, AKP’nin kapitalist dünya düzenine eklemlenen muhafazakârlığının özellikle kentli dindarlarda belirgin bir kültürel habitus dönüşümüne yol açtığı, belli ölçülerde gündelik yaşamı muhafazakârlaştırdığı, fakat kültürel alanın edebiyat, sinema, tiyatro, müzik gibi sanatsal üretime vurgu yapan kısmında benzer sonuçlara ulaşamadığı ve bu durumun kültürel iktidar tartışmasını muhalefet için de önemli hale getirdiği üzerinde durulmuştur. Bunlardan hareketle, gerçekte çatışan tutumların ve değerlerin alanı olan kültürün, dindar muhafazakârlık ile laik modernlik arasında bir diyalog alanı olabileceği sonucuna varılmıştır.
Currently, human-caused greenhouse gas emissions are one of the main causes of global warming. Burning fossil fuels (such as coal, oil, and gas) have become a climate change due to the uptake of heat-trapping gases. A lot of $CO_2$ is produced from this, which helps in the creation of greenhouse gases. On the other hand, global electricity demand has been rising for decades, such to rising populations, increasing industrialization, and higher incomes. The power sector is the biggest source of carbon dioxide emissions because of fossil fuel, the main source of energy used for power generation all over the world that’s why climate change as well as increased global warming. Therefore, most countries have set targets for the use of renewable energy (RE) to reduce their electricity and need for energy and carbon emissions. In this study, RE is used to keep the environment sustainable, where the system of ODEs has been formed using different types of parameters to analyze the mathematical structure of four variables associated with RE. Positivity test, stability analysis, and bifurcation analysis are examined to prove the truth for the sustainability of the environment. The model plays a special role in increasing electricity production and reducing greenhouse gases in the environment. This study emphasizes the significance of employing RE in the power sector for environmental sustainability.
Bridge decks are the surface structure of bridges that carry the weight of the vehicles. But nowadays, the need for a sustainable approach is required. So, the use of a sustainable material for construction and retrofitting purposes is the need of the hour. In the present study, a novel synthetic material polyurethane has been used in the sandwiched deck of the bridges. The study deals with the variation in skew angles to determine the response of the sandwiched bridge deck under Indian loading conditions. In this study, the response of deflection, equivalent stress, and stresses in $X$ and $Y$ directions on the bridge deck due to the variation in skewness, the thickness of the steel plate and the thickness of polyurethane deck are analysed using finite element method. Further, the bridge deck is sandwiched using steel and polyurethane having different thicknesses, and the responses are recorded. Afterward, a bridge deck is modelled using only polyurethane, to pursue sustainability and justify the RRR (reduce, reuse, and recycle) concept of waste management. The models are developed and analysed using ANSYS workbench. On increasing the skew angle for the sandwiched deck, the deflection and stresses are decreased; so, the skewed deck is more effective than the straight one. It is found that the deflection and stresses are reduced about 8 times and 4 times respectively, when the thickness of polyurethane is increased from 250 mm to 1500 mm. Therefore, it is a good and effective solution for pedestrian bridges and many other such small-scale applications.
This article introduces a novel approach to forecasting gold prices over an extended period by leveraging a sophisticated stochastic process. Departing from traditional models, our proposed framework accommodates the non-Gaussian and non-homogeneous nature of gold market dynamics. Rooted in the $alpha$-stable distribution, our model captures time-dependent characteristics and exhibits flexibility in handling the distinctive features observed in real gold prices. Building upon prior research, we present a comprehensive methodology for estimating time-dependent parameters and validate its efficacy through simulations. The results affirm the universality of our stochastic model, showcasing its applicability for accurate and robust long-term predictions in gold prices.
In this manuscript, we present and test a numerical scheme with an algorithm to solve Volterra and Abel's integral equations utilizing generalized sampling operators. Illustrative computational examples are included to indicate the validity and practicability of the proposed technique. All of the computational examples in this research have been computed on a personal computer implementing some program coded in MATLAB.
According to the World Health Organisation, cardiovascular diseases claim over 17.9 million lives yearly on a global scale. Hence, cardiovascular diseases are responsible for 32 percent of global deaths yearly. Furthermore, it is estimated that more than 50 percent of heart disease cases are only discovered after they have reached the critical stage of heart failure and stroke. However, early detection of these heart diseases can reduce the mortality rates of cardiovascular diseases. Scientists have suggested using machine learning algorithms to identify the risk factors. However, the unavailability of data has hindered the significant success of this approach. In this study, machine learning algorithms are used to identify the important features that should be monitored to prevent heart diseases by considering a dataset obtained from 1000 patients. The six machine learning algorithms used for this study are Logistic Regression, Support Vector Machine, k-nearest Neighbour, Decision Tree, Random Forest and Multi-layer Perception Classifier. The dataset consists of twelve features that are considered to be associated with heart disease and a target variable. The results from this study show that patients suffering from typical and atypical angina chest pain are prone to heart disease. Patients who exercise up the slope have a higher likelihood of living without heart disease. Among the six algorithms used, the MLP Multi-layer Perception Classifier outperforms all others by achieving a 99 percent accuracy. Moreover, the Random Forest algorithm follows with an accuracy of 98 percent.
Bu çalışmanın amacı, yüksek etkili turizm dergilerinde yayınlanan makalelerde yaygın olarak kullanılan araştırma yaklaşım ve yöntemlerine dair genel durumu ortaya çıkarmaktır. Ayrıca ortak method varyansı yönünden incelenmesi gereken makale sayıları da belirlenecektir. Tepkisiz araştırma yöntemlerinden tanımlayıcı içerik analizi ile 2010-2019 yılları arasındaki zaman diliminde, rastgele seçilmiş yüksek etkili beş konaklama dergisi olarak, International Journal of Contemporary Hospitality Management (IJCHM), International Journal of Hospitality Management (IJHM), Cornell Hospitality Quarterly (CHQ), Journal of Hospitality & Tourism Research (JHTR) ve Journal of Hospitality Marketing & Management (JHMM) da yayınlanmış toplam 3736 makale incelenmiştir. Tek tek her makalenin yöntem bölümleri incelerek araştırma teknikleri tanılanmıştır. Ayrıca hangi dergide hangi yöntemin öne çıktığını ortaya koyarak araştırmacıların gelecek çalışmalarına yön verici bilgiler sunulmuştur. Sonuçlar nicel paradigmaların analiz edilen tüm dergilerde ağırlıklı bir biçimde kullanıldığını göstermektedir. Yaygın araştırma yöntemi olarak kesitsel tarama öne çıkmaktadır. Ayrıca, panel ve zaman serisi analizleri de öne çıkan diğer yöntemler arasındadır. Sonuçlar, önemli turizm dergilerinde sıklıkla yayınlanan ve uygulayıcılara ve araştırmacılara endüstrinin gelecekteki araştırma gündemini ve karar verme prosedürlerini şekillendirmeye yardımcı olacak aydınlatıcı bilgiler sağlayan çalışma yaklaşımlarını ortaya koymaktadır. Bu bulgular ayrıca pratikte araştırmacılara çalışmalarını en uygun görünen dergiye yollama konusunda yol gösterici olacaktır.
The purpose of this study is to examine the plate designs and food presentations of restaurants that were awarded Michelin stars in İstanbul in 2023. In line with this aim, the qualitative research method of collecting data from online sources has been preferred. The study group consists of food presentation photos shared by Michelin-starred restaurants in Istanbul, on the Instagram social media platform between October 14, 2014, and March 11, 2023. It was determined that the most commonly used plate shape by all establishments was round, with white being the predominant plate color, and the plates exhibiting flat or minimal patterns and designs, with standard dimensions. Regarding presentation quantity, composition, and tools, it was observed that dishes were served in single portions, mostly as whole servings on plates. One restaurant (R4) predominantly uses natural stone as a presentation tool, while (R5) has a patterned/simple plate design. It is anticipated that other establishments in the food and beverage sector may achieve success in food presentation and plate design by adopting the use of round plates, preferring white as the color, and adhering to the use of flat and standard-sized plates, as observed in Michelin-starred restaurants.
This study aims to determine the perceptions of tourist guides about the intangible cultural heritage items of Trabzon province through metaphors. Accordingly, it is aimed to emphasize the richness of the cultural heritage of Trabzon province, to determine how the intangible cultural heritage items are evaluated by tourist guides through metaphors, and to reveal the importance of turning this heritage into an additional touristic value by being well known and conveyed by tourist guides. With the awareness to be created in this regard, it is considered important to protect the local intangible cultural heritage items, to transfer them to future generations, and to ensure that these items are given more space in the services offered to tourists in Trabzon. In this direction, the sample of the research consists of active tourist guides registered with the Trabzon Regional Chamber of Tourist Guides. In this study, in which tourist guides’ perceptions of intangible cultural heritage items were examined through metaphor analysis, phenomenology design, one of the qualitative research methods, was used. The semi-structured questionnaire form prepared to provide data for the study was applied online to active tourist guides between May and June 2023. The research data were evaluated by the content analysis technique. Findings were presented with percentage and frequency values. In the study, among the 188 different metaphors produced by the participants for the intangible cultural heritage items of Trabzon province, “Wicker weaving” was found to be the item that produced the most metaphors with twenty different metaphors, while “Hamsiköy Rice Pudding” was the least with six different metaphors. As a result of the content analysis, the themes of “Metaphors Related to Tradition”, “Metaphors Related to Sensory Perception”, “Metaphors Related to Economy” and “Metaphors Related to Emotion” emerged. In only four of the fifteen intangible heritage items, “Metaphors Related to Economy” were produced in “Sürmene Knifery”, “Wicker Weaving”, “Filigree” and “Kazaziye”. It is predicted that this research will contribute to the literature on intangible cultural heritage with the metaphor analysis method, which has important advantages in terms of providing permanent and qualified learning of a concept or phenomenon.
This study was conducted to measure how the mediating effect of ethical climate affects this relationship while examining the relationship between role overload, constructive deviant behavior and error strain. While excessive role overload was accepted as the independent variable, constructive deviant behavior and error strain were accepted as dependent variables, and ethical climate was accepted as the mediating variable. Revealing these relations is important for the determination of the tendency of constructive deviant behavior of hotel employees working under excessive role overload and the degree of their error strain and for the managerial tactics to be followed in such cases. The universe of the study consists of 5-star hotels located in Bodrum, Turkey. 154 questionnaires were collected from the selected hotel managers and regression and correlation analyzes were applied to the questionnaire results. The moderation analysis was performed using the Process Macro statistical tool created by Hayes (2013), with Model 1 being used for the interaction effect measurement. According to the results of the study, there is a partial relationship between role overload and constructive deviant behavior, and a weak relationship with error strain, and ethical climate also exerts a significant positive mediation effect on this relationship.
Bu çalışmanın temel amacı, Mersin ve Adana illerini kapsayan TR62 bölgesinin gastronomi turizmi potansiyelinin değerlendirilmesi ve gastronomi değer zincirinde yer alan unsurların incelenmesidir. Fenomenolojik bir araştırma deseninin benimsendiği çalışma, Mersin ve Adana illerinde yaşayan 35 kişi ile Ocak-Şubat 2023 tarihleri arasında çevrimiçi ve yüz yüze görüşme yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Katılımcılara kartopu örnekleme yöntemiyle ulaşılmıştır. Çalışmada veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmış, veriler “MAXQDA Analytics Pro 2022” nitel analiz programı kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmada (1) Gastronomik üstünlükler, (2) Gastronomik zayıflıklar, (3) Gastronomik tehditler, (4) Gastronomi turizminin geliştirilmesi, (5) Gastronomi turizminin yerel kalkınmaya etkisi olmak üzere 5 ana tema ve 30 alt tema belirlenmiştir. Sonuçlar Mersin ve Adana’nın gastronomik değerlerinin pek çok kültürden etkilenerek kendine özgü bir lezzet sentezi oluşturduğunu göstermektedir. Bu açıdan bölgenin zengin, çok kültürlü yemek çeşitliliği gastronomik üstünlük yaratmakta ve bölgeye rekabet avantajı sağlamaktadır. Ancak bölgenin sahip olduğu bu potansiyelden gastronomi turizminin geliştirilmesi adına etkin bir şekilde yararlanılamadığı belirlenmiştir. Bu kapsamda çalışma sonuçlarından da hareketle bölgede gastronomi turizminin gelişmesine katkı sağlamak için sektörel ve bilimsel bazı önerilere yer verilmiştir.
Yaşam şeklinin değişmesi beslenme alışkanlıklarını ve yemek kültürünü de etkilemeye başlamıştır. Yüzyıllardır çeşitli medeniyetlere ev sahipliği yapan Kıbrıs, yöresel yemek kültürü bakımından da oldukça gelişmiştir. Bu araştırmanın amacı Kıbrıs yemek kültürünün araştırılması, kültürel bir miras olarak yöresel yemek yapımı, mutfak araç gereçlerinin ve yemek pişirme tekniklerinin belirlenmesi, özel gün yemeklerinin tespit edilmesi ve yaşatılması ile gelecek nesillere aktarılması konusunda farkındalığın oluşturulmasıdır. Bu amaçla nitel araştırma yöntemlerinden yarı yapılandırılmış görüşme formu ile Kıbrıs Türkleri ile yüz yüze görüşmeler yapılmış ve elde edilen veriler değerlendirilmiştir. Çalışma sonucunda ulaşılan verilere göre Kıbrıs Türk Mutfak Kültürüne ait somut olmayan kültürel mirası korumak ve kayıt altına alarak gelecek nesillere aktarma ve sahip çıkma konusunda katılımcıların bilgili olduğu görülmüştür.
Tourism is one of the pillars of economic development for many countries around the world. Despite the sustainability efforts concerning tourism and especially rural tourism which has been an increasing trend since the Covid 19 pandemic, it is observed that the predisposed aims have not been reached fully yet. Although the international and local authorities’ sustainability agendas seem to cover all the aspects and offer solutions for almost all problems, there are still shortcomings in practice of rural tourism sustainability efforts, which should be supported by ethical values that are embraced by both professionals and policymakers. This study was designed to develop a framework of the academic studies concerning rural tourism sustainability and ethics relationship in order to serve both academicians, professionals in the field and policy makers as a reference for further efforts concerning rural tourism sustainability. To this end a semi-structured literature review was conducted, and results were reported. Moreover, including some sample opinions presented in scientific articles on these topics from different parts of the world were shortly referred in order to compare the findings of this study with different points of views concerning the topic.
Çocuklu ailelerin büyük bir kısmı tatil tercihlerini yaparken çocuklarının ihtiyaçlarını ön plana alan otel işletmelerine odaklanmaktadırlar. Otel işletmeleri çocuk dostu hizmetlerini çocukların tatil süresi boyunca otel işletmesindeki güvenlik ve eğlence hizmetlerinden yararlanma durumuna kurgularken çocukların beslenme durumunu göz ardı etmektedir. Lakin ebeveynler için çocuğun tatildeki güvenliğinin ve kaliteli vakit geçirmesinin sağlanmasının yanı sıra beslenme ihtiyaçları da büyük bir önem arz etmektedir. Ailelerin çocuklarıyla birlikte daha tatminkâr bir tatil yapabilmesi için eğlence, güvenlik ve yemek hizmetlerinin doğru şekilde sunulması gerekmektedir. Bu doğrultuda araştırmada çocuk dostu otel konseptinde sunulan çocuk menülerinin nelerden oluştuğunu belirleyip ailelerin ve 6-12 yaş arası çocukların çocuk menülerinden beklentilerinin değerlendirilerek sunulan menülerin iyileştirilmesine yönelik öneriler geliştirilmesi amaçlanmaktadır. Araştırmada nitel araştırma yöntem ve teknikleri ile genel tarama modeli uygulanmıştır. Araştırmada amaçlı örneklem tercih edilerek araştırma amacı doğrultusunda çocuk dostu otel işletmelerinin çocuk büfelerindeki menüleri hazırlayan mutfak şefleri, 6-12 yaş arası çocuklar ve ebeveynleri ile yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Otel büfelerinde sunulan çocuk menülerinde fast food ürünlerin daha fazla yer aldığı görülürken araştırmaya dahil olan çocukların tatillerinde en çok hamburger, dondurma ve patates kızartması yemek istediğini dikkat çekmektedir. Ailelerin beklentileri ise öncelikle otel işletmelerinde hazırlanan yemeklerin el yapımı olması, fast food ürünlerden vazgeçilmesi, hazır- paketlenmiş ürün kullanmamaya dikkat edilmesi yönündedir.
This study aims to reveal how the phenomenon of alienation is conveyed in the 2014 movie “Chef”. Semiotics was utilized in the study. The movie Chef is about a chef working in a luxury restaurant. The plot and indicators in the film are depicted based on social, professional occupational, and personal alienation. It reveals how the practices of domination and control in the workplace alienate a talented chef from his work and himself and what he does to escape it. It is seen that individuals who take part in society as part of the bureaucratic wheel experience alienation from their professions over time and seek escape.
Medikal turizm son yirmi yılda hızlı bir büyüme gösterdi. Basit tıbbi işlemlerden daha spesifik cerrahi işlemleri almak için sınır ötesi ülkelere seyahat edenlerin sayısı da gün geçtikçe artmaya devam etmektedir. Medikal turizmin hastalara sunduğu önemli hizmetlerden biri de estetik ve plastik cerrahi hizmetleridir. Son yapılan çalışmalar estetik işlem almak isteyenlerin çoğunluğunun kadınlardan oluştuğunu göstermektedir. Yapılan çalışmaların birçoğu bu duruma beğenilme arzusu, beden imajı algısı ve beden memnuniyetsizliğinin sebep olduğunu göstermektedir. Bu üç faktörün ise sosyal medya ve arkadaş baskısı ile arttığı yapılan çalışmalarla belirlenmiştir. Bu durum ise estetik işlemlere olan talepte artış yaşanmasına neden olmuştur. Ancak estetik işlemler tıbbi zorunluluk olmadığı sürece birçok ülkede sosyal güvenlik kapsamında olmayıp kişiler kendileri ödeme yaparak bu hizmetlerden yararlanmaktadırlar. Bundan dolayı birçok hasta estetik işlemleri daha uygun maliyete yaptırmak amacıyla seyahat etmektedir. Bu seyahatler sonucunda uygun koşullarda yapılmayan işlemler sonucunda hastalar komplikasyonlarla karşı karşıya kalmakta ve daha fazla maliyete katlanmaktadırlar. Hastaların sınır ötesi estetik işlemler için tercih ettikleri destinasyonlardan biri de Türkiye’dir. Bu doğrultuda bu çalışmanın amacı estetik turizm ve estetik cerrahi işlemelerin dünyada ve Türkiye’deki durumunun ortaya konulması, medyanın estetik turizm ve estetik cerrahideki etkisinin ve estetik işlemler sonrası görülen komplikasyonların literatürde yapılan çalışmalar üzerinde değerlendirilip önerilerde bulunulmasıdır.
Bu çalışmada dünyada ve Türkiye’de golf turizmi, planlanması ve sürdürülebilirlik ile ilgili bakış açıları kapsamlı bir alan yazın taraması yapılarak ele alınmakta ve golf turizmi ile sürdürülebilirlik ilişkisinin turizm bölgelerine olan etkileri ortaya konulmaya çalışılmaktadır. Bu noktada golf turizminin gelişimine, ekonomi, çevre ve yerel halkın yaşam kalitesi üzerine olan etkilerine dikkat çekilmiştir. İncelenen çalışmalardan elde edilen bilgiler ışığında golf turizmi, planlaması ve sürdürülebilirlik için gerekli olan çevresel hassasiyetin, sistematik planlamanın, yönetim kademelerinin sürece olan etkilerinin, gelişim sürecine katılan yerel halk gibi paydaşlar arasındaki iletişimin yapıcı olması golf turizmini, sürdürülebilirliğini ve gerekli sistemin işleyişini pozitif yönde etkilediği anlaşılmaktadır.
Bu çalışmada kadının toplumsal cinsiyet rollerinin, rekreasyon etkinliklerine katılım düzeyi ve aktivite tercihi üzerindeki yansımaları temel nitel araştırma deseniyle irdelenmiştir. Çalışma grubunu Van Yüzüncü Yıl Üniversitesinde akademik personel olarak çalışan, evli ve en az bir çocuk sahibi olan kadınlar oluşturmaktadır. Çalışma kapsamında 10 katılımcı ile yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formundan yararlanılmıştır. Veriler içerik analizi yöntemi ile çözümlenmiştir. Görüşme dökümleri araştırmacılar tarafından birkaç kez okunarak kodlamalar yapılmış ve bu kodlara uygun kategoriler oluşturulmuştur. Oluşturulan kategoriler ilgili temaların altında tasniflenmiştir. Çalışma sonucunda katılımcıların, kadının toplumsal cinsiyet rolleri ile ilişkili olarak ekonomik engeller, toplumsal engeller ve bireysel engeller sebebiyle rekreasyona katılım düzeylerinin kısıtlandığı tespit edilmiştir. Katılımcıların karşılaştığı ekonomik engeller; harcama iradesi ve harcama önceliği kategorileri kapsamında değerlendirilir iken, toplumsal engeller; eşin kısıtlayıcılığı, toplumsal kalıp yargılar, sosyal çevreden gelen tepkiler ve karşı cinsle temas kaygısı kategorileri kapsamında değerlendirilmiştir. Son olarak katılımcıların rekreasyonel bir aktiviteye katılırken karşılaştığı bireysel engeller ise fiziksel yeterlilik, kişisel özellikler ve sorumluluklar kategorileri kapsamında açıklanmıştır. Çalışmada elde edilen bulgular doğrultusunda kadının toplumsal cinsiyet rolünün bir rekreasyon kısıtlayıcısı olarak değerlendirilebileceği sonucuna ulaşılmıştır.
Gıda, günümüzde sadece hayatta kalmak için zorunlu bir değer olarak algılanmakla kalmayıp aynı zamanda kültürler arası iletişimin vazgeçilmez bir unsuru olarak kabul edilmektedir. Yeme-içme alışkanlıkları, pişirme teknikleri ve sunumlar, farklı kültürlerde çeşitli anlamlar taşıyan birer ifade biçimi olarak öne çıkmaktadır. Bu unsurlar aynı zamanda semiyotik bir anlam ağı oluşturarak, göstergebilim, kültür, medya ve iletişim disiplinleri arasında bir kesişim oluşturmaktadır. Semiyotik (göstergebilim) dil, kültür, medya ve iletişim gibi alanlarda anlam oluşturma süreçlerini inceleyen disiplinerarası bir alan olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu disiplin, göstergelerin toplumsal bağlamda nasıl işlediğini ve nesnelerin gönderme yaptığı anlamları ortaya koymaya odaklanır. İletişimde kullanılan işaretlerin, sembollerin, resimlerin, dilin ve diğer göstergelerin nasıl anlamlandırıldığını ve nasıl etkileşimde bulunduğunu çözümlemeyi amaçlar. Çalışma kapsamında Türkiye’de Michelin Rehberi’ne giren on bir restoranın menülerinde bulunan sushi tabakaları semiyotik analiz yöntemine göre incelenmiş ve tabaklarda bulunan Uzak Doğu mutfağında sembolik anlam taşıyan yiyeceklerin yorumlaması yapılmıştır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de Michelin Rehberi'nde yer alan Uzak Doğu restoranlarında semiyotik bir analiz gerçekleştirmektir. İncelenen restoranların web siteleri ve menülerinin geniş kapsamda olduğu gözlemlenmiştir. Bu nedenle, on bir restoranın menülerinde ortak olarak bulunan sushi tabaklarının semiyotik analizi tercih edilmiştir. Bu seçim, çalışmanın sınırlılığını oluşturmaktadır. Yapılacak semiyotik analiz ile Uzak Doğu kültürünün sushi tabakları üzerinden sembolik göstergelerinin anlamlandırılması hedeflenmiştir. Çalışma sonucunda incelenen restoranlardan Akira Back, Zuma İstanbul, Zuma Bodrum ve Nobu’nun sushi tabaklarında havyar, yenilebilir çiçek süslemeleri ve perilla yaprağı gibi ürünlerin kullanımının diğer restoranlardan daha fazla olması bu restoranların daha zengin bir menüye sahip olduğu ve müşteri kitlesi olarak daha zengin bir zümreye hitap ettikleri sonuçlarına ulaşılmıştır. Bu çalışmanın, Uzak Doğu restoranlarının hizmet verdikleri ülkelerde sunulan deneyimin kültürel ve sosyolojik boyutlarının daha iyi anlaşılmasına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Bu çalışmada turizmde dijital pazarlama bağlamında sosyal medyayı ele alan bilimsel çalışmalara yönelik sistematik bir görüş sağlamak amaçlanmıştır. Yöntem olarak bibliyometrik analiz kullanılan bu çalışmada güncel bilgiler ışığında dijital pazarlama kavramı, turizmde dijital pazarlamanın rolü ve sosyal medya platformlarının turizm pazarlamasındaki önemi tartışılmıştır. Ardından 03.02.2024 tarihinde Web of Science’da “tourism”, “marketing” ve “social media” anahtar sözcükleri kullanılarak, SSCI (Social Science Citation Index) kriteri ve “tüm alanlar” seçilerek yapılan aramada 1386 sonuca ulaşılmıştır. Tarihe göre en eski yayın 1996 tarihliyken (1 çalışma) en yenisi 2024 (22 çalışma) olmak üzere farklı disiplinlerden 1278 dergi makalesi, 97 erken görünüm çalışma, 95 derleme makale, 9 bildiri, 7 editoryal içerik, 4 mektup ve 2 kitap bölümü esere ulaşılmıştır. Ulaşılan veriler yazar-atıf- dergi-ülke-kurum ve anahtar sözcük analizleri kapsamında ele alınmıştır. Veri tabanı olarak seçilen Web of Science platformundaki endekslenmiş içerikler analiz kapsamı açısından kriter olarak belirlenmiştir.
Geçmişi 1950’lili yıllara dayanan ve her geçen gün adını sıklıkla duyduğumuz Yapay Zekâ (YZ), makinelerin, insan zekâsı gerektiren düşünebilme, öğrenebilme, muhakeme etme ve karar verebilme gibi bilişsel yeteneklere ve kapasiteye sahip olması olarak genel anlamda tanımlanabilmektedir. Günümüzde YZ’nin girmediği alan kalmamış gibidir ve gösterdiği performans nedeniyle hemen hemen her gün gündemde yer bulabilir hale gelmiştir. Makinelerin insanlardan birçok işi devralması, otomasyon sağlaması ve yorulmadan 7/24 işlev görebilmesi gibi etkenler, YZ’nin ekonomik anlamda sağladığı getirilerini üst düzeylere çıkarmakta ve YZ’yi vazgeçilmez bir teknoloji konumuna getirmektedir. Diğer birçok sektör gibi seyahat ve turizm sektörlerinin de YZ’nin sağladığı olanaklardan ve yeteneklerden yararlanmaya başladığı, söz konusu sektörlerdeki hiçbir yeniliğin YZ kadar sektörde dönüşüme neden olmadığı görülmektedir. Bu çalışmada, turizm ve seyahat sektörlerindeki YZ uygulamalarından kaynaklı negatif sosyo-ekonomik etkilerin, farkındalığın arttırılmasına katkı sağlaması bakımından, nitel araştırma yöntemiyle incelenmesi amaçlanmıştır. Konuyla ilgili güncel yayın ve araştırmaların incelemesi neticesinde, YZ’nin potansiyel riskleri ve olumsuz yönleri bağlamında; YZ’nin insanların tercihlerini etkileme potansiyeline sahip olduğu, büyük veriye sahip YZ sistemlerinin kişisel verilerin mahremiyetine ilişkin tereddütlere neden olduğu, YZ sistemlerinin insanların işlerini elinden alacağı endişesinin oluştuğu, YZ sistemlerinin yüksek maliyetli donanım ve yazılımlar gerektirdiği, siber aktörlerin YZ'yi kendi menfaatleri doğrultusunda da kullanabileceği, YZ sistemlerine siber saldırıların, ekonomik, sosyal ve milli güvenlik bağlamında olumsuz sonuçları olabileceği, belirli YZ modellerinin sistemik hatalar nedeniyle yanlış sonuçlar üreterek mağduriyetlere yol açabileceği ve YZ sistemlerinde oluşacak sorunlar nedeniyle hizmet verememelerin maliyet, etkinlik, rekabet ve saygınlık kaybına yol açabileceği saptamaları yapılmıştır.
Çalışmanın amacı, mutfak çalışanlarının iş streslerinin iş tatminleri ve yılmazlık durumları üzerindeki etkisini belirlemeye çalışmaktır. Tanımlayıcı türde tasarlanmış olan çalışmada veriler, alan yazına dayalı olarak oluşturulan bir anket ile toplanmıştır. Araştırmanın evrenini, Adana’da faaliyet veren 4 yıldızlı otel işletmeleri oluşturmaktadır. Anket, 28 Ekim-5 Kasım 2023 tarihleri arasında kolayda örnekleme tekniğiyle yüz yüze ve çevrim içi anket tekniği ile toplanmıştır. Geçerli 247 anket elde edilmiştir. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistiklere ek olarak faktöri korelasyon ve regresyon analizleri kullanılmıştır. Gerçekleştirilen analizler sonucunda, mutfak çalışanlarının iş streslerinin iş tatminleri ve yılmazlık durumları üzerinde negatif ve anlamlı bir etkisi olduğu saptanmıştır. Çalışanların yılmazlık durumlarının iş tatminleri üzerinde ise pozitif yönlü ve anlamlı bir etkisi olduğu tespit edilmiştir. Çalışma sonucunda hem uygulayıcılara hem de araştırmacılara yönelik olarak çeşitli öneriler sunulmuştur.
Mevcut çalışmayla motifli tabakların tüketicilerin lezzet algısı üzerindeki etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Bunun yanı sıra tabaklarda kullanılan motiflerin yöredeki unsurlardan tercih edilmesiyle bu durumun katılımcıların otantiklik algısına etkisinin tespiti amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında lezzet algısı ve otantiklik kavramları ele alınarak açıklanmıştır. Çalışma Çanakkale’nin Gökçeada ilçesini ziyaret eden turistlerle gerçekleştirilmiştir. Çalışmada karma yöntem kullanılmış veriler eş zamanlı olarak elde edilmiştir. Çalışmaya 60 kişi katılım göstermiş olup 30 kişi ile motifli diğer 30 kişi ile de motifsiz tabak üzerinden tadım gerçekleştirilmiştir. Bulgular ele alındığında yerel motifli tabakların tüketici lezzet algısı üzerinde olumlu etkisi olduğu görülmektedir. Katılımcıların motifli tabaktaki sunumun tadını motifsiz tabağa göre daha çok beğenmişlerdir. Katılımcıların motifli tabak üzerinden gerçekleştirilen sunumu, motifsiz tabak grubundaki katılımcılara göre görsel açıdan daha iştah açıcı, lezzetli ve çekici buldukları görülmektedir. Çalışmanın bulguları otantiklik açısından ele alındığında, yerel motifli tabakların tüketicilerin lezzet algıları üzerinde olumlu etkisi olduğu, katılımcıların motifli tabaklarda gerçekleştirilen sunumu motifsiz tabağa oranla daha otantik algıladıkları görülmüştür. Motifli tabak grubundaki katılımcıların %96,6’sı sunumu otantik olarak değerlendirirken, motifsiz tabak grubundaki katılımcıların %100’ü sunumu otantik bulmadıklarını ifade etmişlerdir. Bununla birlikte motifli tabak grubundaki katılımcıların %100’ü deneyimlerini otantik bir deneyim olarak ifade ederken, motifsiz tabak grubundaki katılımcıların %83,4’ü deneyimlerini otantik olarak tanımlamadıklarını belirtmişlerdir.
Consumers often obtain two identical types of information before making a purchase decision; overall numerical ratings (electronic word of mouth) and individual oral reviews (word of mouth). Both have a specific use on hosts and are important. However, no known research has investigated the use of numerical evaluation cues and websites on the purchase decision. This study examines the impact of electronic word-of-mouth (eWOM) on consumer behavior in the tourism sector. It focuses on factors influencing eWOM and purchase intent, tourists’ perceptions of eWOM, and purchase intention. The study used the quantitative method, and data were collected using a questionnaire. We used 640 questionnaires from Russian and German tourists visiting Antalya. The data were analyzed using statistical analysis programs. Twelve hypotheses developed using related theories were tested by regression analysis. The results of this analysis show that eWOM impacts purchase intention. Purchase intention consists of the components of perceived risk, popularity, usefulness, trust, and information quality. The results show that online consumers’ perceptions of trust, risk, popularity, and usefulness depend on the rating score component, the website’s familiarity status, and the number of reviews. Perceptions of trust, risk, popularity, and usefulness increase the mediating power of the eWOM effect variable in cases where the website is not recognized. Perceived trust, risk, and usefulness influence purchase intention in cases where the number of reviews is high. These results show that consumers’ perceptions of eWOM’s popularity depend on the number of reviews. We aim to achieve the objective using a designed scenario. There needed to be more information in the scenarios. Therefore, the methods were limited to the familiarity of the website, the rating level, and the intensity of the stimuli. One of the limitations of the research is the measurement of perceived trust, risk, usefulness, and popularity in the information process. This study differs from the eWOM researches in the field of tourism in two points. The data collection tool of the first point study is different from a classical questionnaire and includes a scenario. Participants are presented with a screenshot of an online review and rating system for a hotel business. The presented image includes comment, rating valance, density, and website familiarity as components of the eWOM. It can be stated that trying to determine the perceptions of the participants about the eWOM presented to them after the scenario allows focusing on the perception that is desired to be measured, and it can be stated that it will provide a more accurate measurement (validity) opportunity compared to the classical questionnaires, which are answered with general thoughts without focusing on a specific event. Another point where the study differs is that it used the eWOM effect as a mediator variable in the relationship between eWOM readers' perceptions of trust, popularity, risk and usefulness, and purchase intention.
Bu çalışmanın amacı; Konya Gastrofest’i ziyaret eden bireylerin yöresel yemek festivallerine katılım motivasyonlarının; festival deneyimi, imaj ve sadakate olan etkisini ölçmektir. Bu doğrultuda 2022 yılında ikincisi düzenlenen Konya Gastrofest’e katılan 385 birey üzerinde kolayda örnekleme yöntemi aracılığıyla anket uygulaması gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda; kaçış, arayış, kültürel deneyim ve festival çekiciliği olmak üzere dört katılım motivasyonu boyutu elde edilmiştir. Ziyaretçilerin katılım motivasyonlarından; kaçış (t=3.204; p<0.05), kültürel deneyim (t=3.976; p<0.05) ve festival çekiciliği (t=2.523; p<0.05) ile festival deneyimi arasındaki ilişkilerin istatiksel olarak anlamlı iken arayış (t=1.790; p>0.05) boyutunun etkisinin olmadığı saptanmıştır. Ziyaretçilerin katılım motivasyonlarından; festival çekiciliği (t=2.951; p<0.05) ve kültürel deneyim (t=4.580; p<0.05) ile festival imajı arasındaki ilişkilerin istatiksel olarak anlamlı iken kaçış (t=1.259; p>0.05) ve arayış (t=1.727; p>0.05) boyutunun etkisinin olmadığı tespit edilmiştir. Ziyaretçilerin katılım motivasyonlarından; kaçış (t=2.383; p<0.05), festival çekiciliği (t=5.118; p<0.05) ve kültürel deneyim (t=3.071; p<0.05) ile festival sadakati arasındaki ilişkilerin istatiksel olarak anlamlı iken arayış (t=176; p>0.05) boyutunun etkisinin olmadığı tespit edilmiştir. Araştırma sonuçlarının, Konya Gastrofest’in marka bilinirliğinin arttırılmasına ve festivalin geliştirilerek sürdürülebilir olmasına katkı sağlayacağı düşünülmektedir
The purpose of this research is to examine the inclusion level of local dishes in the menus of hotels and food and beverage establishments serving in the city of Konya (Central Turkey), which has a significant potential in terms of gastronomy tourism. For this purpose, primarily semi-structured interviews with the participants (n=20) who are responsible for food and beverage businesses in the sample group of the research were conducted. The data obtained as a result of the interviews were subjected to content analysis. As a second stage in obtaining data of the study, a menu observation key form consisting of local Konya dishes was created by using the literature. Afterwards, the menus of hotels and food and beverage establishments serving in the city were accessed (n=44). Local dishes in the menus of these businesses were identified through the prepared menu observation key form. The collected data were transferred to the computer environment, their frequencies were taken and analyzed through tables. Analysis results show that the most preferred local dishes by the customers of the local businesses are Bamya soup, Etliekmek, Furun kebab and Hoşmerim dessert. These dishes are also among the local foods most frequently included in the menus of businesses. Based on the findings, it is evident that while a substantial portion of the businesses serve the local foods that customers most desire, many local dishes specific to Konya cuisine are not included in their menus. Accordingly, the level of inclusion of local foods in the menus is generally low among the examined businesses. The implications of the findings are discussed in the conclusion section of the study.
This research utilizes bibliometric analysis to decipher the complex field of academic literature on the interconnected concepts of "tourism" and "service innovation". From the field's founding in 1998 to the present, the research explores the networks of collaboration among writers, organizations, and nations, offering insights into the development of concepts and the international exchange of knowledge. The dataset includes 802 documents from 538 sources, referencing 29899 different document types. Articles (471), the most common document type, highlight the breadth of scientific contributions. The analysis of the collaboration network shows a worldwide interconnection, with China emerging as a prominent hub in five countries' collaborative efforts. Thematic nuances are revealed by keyword analysis; "management", "performance", and "information technology" are strongly included in Keywords Plus, while "tourism", "innovation", and "service" dominate titles. Prominent studies by authors like Camisón, MonforMir, Fornell, Hjalager, Buhalis, and Law became important touchstones in the academic publications. The results show a strong 22.24% annual growth rate, indicating continued relevance and interest in this industry. In terms of publications, 2022 stands out as a high point, indicating the conclusion of accumulated knowledge and possibly a sign of new trends. The presence of multi- authored publications and the abstract character of collaborative networks point to a dynamic, multidisciplinary approach to study that is enhanced by a variety of viewpoints. The global trends in tourism and service innovation research are better understood according to this bibliometric analysis, which provides academics, professionals, and decision-makers with insightful knowledge of the changing field.
It is predicted that the world population will exceed 9 billion by 2050 and approximately 870 million people will be exposed to malnutrition due to lack of food. Based on this prediction, humanity must meet its needs for food, fuel, fiber and shelter with a minimum ecological footprint. In today's world, where ecological limits have been exceeded and resources have reached the point of depletion, it is important to increase ecological awareness. In this regard, the aim of the research is to reveal the importance of insect consumption within the scope of ecological footprint, to contribute to the relevant literature and to make suggestions to stakeholders. The data was obtained and compiled using the document analysis technique, which is one of the qualitative research methods. It is expected that this research will raise awareness in order to alleviate the burden of our world, which we have driven to irreversible ecological points, with alternative nutrition styles.
Bu araştırmada gastronomi ve mutfak sanatları alanında tezli yüksek lisans yapan ve tez döneminde olan bireylerin söz konusu bölümde yüksek lisans yapma gerekçelerinin ve deneyimlerinin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda gastronomi ve mutfak sanatları yüksek lisans programını tercih eden bireylerle tercih sebepleri, yüksek lisans süresince yaşamış oldukları sorunlar, kaygıları ve yüksek lisansın kendilerine kattıkları ile ilgili yarı yapılandırılmış bir mülakat gerçekleştirilmiştir. Amaçlı örneklem yönteminin kullanıldığı araştırmada elde edilen veriler içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Verilerin analizleri sonucunda yüksek lisans yapma amacı, karşılaşılan sorunlar, kaygı ve son olarak katkı olmak üzere toplam 4 tema oluşmuştur. Bu 4 temayı meydana getiren kategoriler ve kodlar tablo şeklinde gösterilmiş olup yorumlanmıştır. Araştırmanın sonucunda yüksek lisansı tercih edenlerin amaçları arasında farklılık olsa da genel olarak sektörün ağır çalışma koşullarından dolayı akademisyen olmak istedikleri belirlenmiştir. Ayrıca katılımcıların yaşadığı en büyük sorunların da sürecin masraflı olması, alan dışı hocaların olması ve yoğunluk olduğu belirlenmiştir. Katılımcıların atanma konusunda kaygı yaşadıkları ve yüksek lisans sürecinin de kendilerine eleştirel düşünce ile bilimsel araştırma becerileri anlamında katkı sağladığı belirlenmiştir.
Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de faaliyet gösteren konaklama işletmelerinin çevresel sürdürülebilirlik politika ve uygulamalarını kurumsal web sayfalarına ne ölçüde yansıttığını incelemektir. Araştırma kapsamında, Türkiye’de faaliyette bulunan 4890 adet konaklama işletmesinden 3294 konaklama işletmesinin web sayfaları çevresel sürdürülebilirlik politikaları açısından incelenmiştir. Araştırma yöntemi olarak nitel araştırma yöntemlerinden betimsel analiz ve içerik analizi kullanılmıştır. İçerik analizi için MAXQDA 2020 paket programından yararlanılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre 883’ü otel işletmeleri olmak üzere toplam 1419 konaklama işletmesinin web sayfasının olmadığının tespit edilmesi önemlidir. Çünkü bu durum, konaklama işletmelerinin paydaşları ile bir iletişim aracı olarak web sayfalarını kullanmadıklarını göstermektedir. 564’ü otel işletmeleri olmak üzere 640 konaklama işletmesinin web sayfalarında çevresel sürdürülebilirlik politika ve uygulamalarına yönelik ifade/belge tespit edilmesinin sonucu olarak; konaklama işletmelerinin web sayfalarında çevresel sürdürülebilirlik politika ve uygulamalar ile ilgili ifade ve belgelere yeterince yer vermedikleri ifade edilebilir. MAXQDA 2020 paket programında yapılan analizde belirlenen kodlar altında sözcüksel arama sonucu enerji verimliliği, muhafazası ve yönetiminin taranan belgelerde en sık kodlanan bölümü oluşturduğu tespit edilmiştir. Sonuç bölümünde konu ile ilgili tespit edilen eksiklikler ve gelecekteki çalışmalar için önerilerde bulunulmuştur.
Araştırmanın amacı Türk mutfağının uluslararası ölçekte bilinirliğinin ve tanıtım durumunun ortaya konulmasıdır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Veriler, görüşme formu aracılığıyla toplanmıştır. Araştırma grubunu Türkiye’de ikamet eden ve Türk mutfağına yönelik çalışan şefler, akademisyenler, işletme sahipleri ve mutfak araştırmacıları oluşturmaktadır. Görüşmelerden elde edilen veriler, betimsel analiz tekniği kullanılarak çözümlenmiştir. Elde edilen bulgulara göre, katılımcıların büyük bölümü Türk mutfağının uluslararası ölçekte hak ettiği şekilde bilinmediğini düşünmektedir. Bilinmeme durumunun temel nedenleri arasında ise tanıtım yetersizliği, çalışmaların sürdürülebilir olmaması ve Türk mutfağı arşivinin yetersiz olması yer almaktadır. Bilinirliği artırmanın birinci koşulu olarak bütüncül bir yaklaşım olduğu belirtilirken, gastronomi ile ilgili tanıtım faaliyetlerine önem verilmesi gerektiği sonucuna da ulaşılmıştır. Bunlara ek olarak katılımcıların görüşlerine göre, küresel ölçekte Türk mutfağına ait ürünlerden en çok bilinenler kebap, döner ve baklava olmuştur. Katılımcılar tarafından tanıtımda kullanılması gereken ürünler olarak ise zeytinyağı, sumak, peynir çeşitleri zeytinyağlı yemekler olarak belirtilmiştir.
Doğal tehlikelerden ve olağanüstü hallerden etkilenen alanların başında iş hayatı gelmektedir. 06.02.2023 tarihinde ülkemizde yaşanan deprem, sebep olduğu büyük yıkım ile iş ilişkilerini önemli ölçüde etkilemiş ve etkilemeye devam etmektedir. Bu kapsamda tarafların fesih hakları, kısa çalışma ödeneği, sosyal güvenlik hakları ve çeşitli sürelerin işleyişine ilişkin hususlar özellikle önemli olup bu alanlara ilişkin tedbirleri içeren OHAL Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi de 10.02.2023 tarihinde 32100 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. Bu kararnameyle alınan tedbirlerin ve genel olarak depremden etkilenen işçi ve işverenlerin sahip oldukları hakların incelenmesi oldukça önem arz etmektedir. Bununla birlikte, mevzuatımızda Türk Borçlar Kanunu’nda düzenlenen ifa imkânsızlığı ve İş Kanunu’nda yer alan zorlayıcı sebeplere ilişkin düzenlemeler başta olmak üzere bu hallerde uygulanacak hükümler bulunsa da iş ilişkileri bakımından yeterli ölçüde düzenleme olmayışı göze çarpmaktadır. Bu kapsamda, makalemizde, söz konusu düzenlemelerin somut durumda ne şekilde uygulanabileceğinin değerlendirilmesi; her ne kadar bu gibi doğal tehlike hallerinde OHAL kararnameleri ile tedbirler alınabiliyor olsa da iş hukukunun doğası gereği sahip olduğu önem göz önünde bulundurulduğunda iş ilişkileri bakımından özel düzenlemelere ihtiyaç duyuluyor oluşunun ortaya konulması amaçlanmaktadır.
Türkiye’nin taraf olduğu pek çok iki taraflı yatırımların karşılıklı teşviki ve korunması antlaşması bulunmaktadır. Bu antlaşmalar, ev sahibi devlet ile yatırımcılar arasında çıkabilecek uyuşmazlıkların çözümüne ilişkin hükümler içermektedir. Bu hükümlerde genellikle uyuşmazlık çözüm yöntemi olarak tahkime yer verildiği görülmektedir. Ancak tahkimin yanında ev sahibi devletin mahkemelerine veya uyuşmazlıkların dostane çözümüne yönelik olarak uzlaştırma usullerine başvuru da öngörülebilmektedir. Çalışma kapsamında tahkimin yanında öngörülen diğer uyuşmazlık çözüm yöntemlerinin tahkime etkisi büyük önem taşımaktadır. Bu hususta ikiye ayrılarak inceleme yapılmaktadır. Öncelikle, tahkimden önce bir aşama olarak düzenlenen ev sahibi devletin mahkemelerinin kararının beklenmesine veya uzlaştırma usulüne başvuruya ilişkin hükümlerin tahkime etkisi ele alınmaktadır. Ev sahibi devletin mahkemelerinin kararının beklenmesine veya uzlaştırma usulüne başvuruya ilişkin hükümlerin niteliğinin ortaya koyulması bu hususta önem taşımaktadır. Değerlendirmeler, ICSID içtihatları ve doktrin görüşleri ile birlikte yapılmaktadır. Çalışmada incelenen diğer mesele ise yerel mahkemeye veya uzlaştırma usulüne başvuruya tahkimin yanında seçimlik olarak yer verilmesi ve bunun sonuçlarıdır.
Türk Ticaret Kanunu’nun 577’nci maddesinde limited şirket sözleşmesinde öngörüldükleri takdirde bağlayıcı hüküm hâline gelen kayıtlar sayılmış; ilgili maddenin 1/-(b) bendinde, ortaklara veya şirkete esas sermaye payları ile ilgili olarak önerilmeye muhatap olma, önalım, geri alım ve alım haklarının tanınmasına ilişkin düzenlemelere temas edilmiştir. TTK’nın 587’nci maddesinde ise tescil ve ilan edilen şirket sözleşmesi bakımından TTK m. 36 hükmü uyarınca ticaret sicilinin olumlu etkisinin geçerli olduğu kayıtları sayılmış; ilgili maddenin (j) bendinde de esas sermaye payları ile ilgili olarak öngörülen anılan haklara yer verilmiştir. Limited şirket payları üzerinde kurulan bu haklar, mehaz İsviçre hukukunda ise ortaklar bileşiminin korunması amacına hizmet eden birer yan edim yükümlülüğü olarak nitelendirilmiştir. Buna karşılık her iki hukuk sisteminde de ilgili hakların kullanım şekli ve esaslarına ilişkin ayrıntılı bir düzenlemeye yer verilmemiştir. Limited şirketlerde ortaklara karşı ileri sürülen alım haklarının, ortak sıfatının kaybına yol açabileceği dikkate alınırsa hakkın kullanılmasına ilişkin belirli esasların; özellikle limited şirket ortağının şirketten çıkarılmasına ilişkin kanuni düzenlemeler çerçevesinde incelenmesinde fayda bulunmaktadır. Ayrıca TTK m. 577/1-(b)’de sayılan bu hakların, yan edim yükümlülüğü olarak nitelendirilmesi hâlinde ise şirketin iktisap ettiği kendi esas sermaye payları ile ilgili olarak, şirkete karşı ileri sürülüp sürülemeyeceğinin belirlenmesi gerekmektedir.
İş Kanunu kapsamındaki hukuki işlemler bakımından yargısal çözüm unsuru için getirilmiş olan arabulucuya başvuru ön koşulu bu çalışma kapsamında ele alınmıştır. Alternatif uyuşmazlık yöntemi olarak arabuluculuk Türkiye’de iş hukuku, ticaret hukuku, kira hukuku ve tüketici hukuku alanlarında yargılama sürelerine yardımcı olmayı amaçlamaktadır. İşçi ve işveren arasında yaşanan hukuki uyuşmazlıkların uzun sürelere sarkmadan çözülmesine yardımcı olmasının yanında tarafları barış ortamında bir araya getirerek sosyal ilişkilerin zedelenmemesine ve tarafların kendi ilişkilerinde adil bir çözüm bulabilmelerine olanak tanımaktadır. İş mahkemelerinin iş yükünü hafifletmeyi sağlayan arabulucu kurumu ilgili bu olumlu etkilerin karşısında tarafların bu görüşmeler esnasında yaşadıkları ve karşılaştıkları somut durumlar kanun koyucunun korumak istediği menfaati zedelemektedir. Esas olan ihtiyari arabuluculuk kavramı iken bunun bir dava şartı olarak düzenlenmiş olması İş Kanunu içerisindeki bazı dengeleri etkilemiştir. Bu etki en basit anlamıyla tarafların mahkemeye gitmeden önce arabulucuya gitmelerini zorunlu kılmış ancak burada anlaşmalarını zorunlu tutmamış olmasıdır. Taraflar burada anlaşma sağlamamış olmaları halinde mahkemeye gitmekte özgürdürler. Arabulucuya başvuru ile geçen süre bakımından yaşanan belirsizlikler tarafların aleyhine sonuçlar doğurabilmektedir. Çalışmamız içerisinde bu kapsamda bulunan feshin geçersizliği halinde açılacak dava bakımından arabulucuya başvuru şartını ele alacağız.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) ile ilk kez düzenlenen şirketler topluluğu hükümleri, şirketler hukuku anlamında önemli bir gelişme olmuştur. Bu önemli gelişmeyle birlikte hâkimiyetin yönlendirme yoluyla hukuka aykırı kullanılması hâlinde TTK’nın 202/1-b maddesi ile öngörülen pay sahibi tarafından açılan alternatif çözümlü tazminat davası da taşıdığı özelikler nedeniyle medeni usul hukuku bakımından birçok istisnai hususu bünyesinde taşımaktadır. Zira alternatif çözümlü tazminat davası ile bağlı şirketin pay sahiplerine kanuni dava takip yetkisi tanınmış, buna karşılık dava takip yetkilisi olan pay sahibinin talebine aykırı olarak tazminat yerine alternatif çözümlere karar verilebileceği düzenlenmiştir. Dolayısıyla alternatif çözümlü tazminat davası, dava takip yetkisinden kaynaklanacak birçok uyuşmazlığı bünyesinde barındırmakla birlikte ayrıca taleple bağlılık ilkesinin kanuni istisnasını da teşkil etmektedir. Bu itibarla hâkimiyetin yönlendirme yoluyla hukuka aykırı kullanılması hâlinde pay sahibi tarafından açılan alternatif çözümlü tazminat davası, şirketler topluluğu ve medeni usul hukuku özelinde ele alınmaya çalışılacaktır.
Borçlunun belirli mal ve hakları, İİK m. 82 ve diğer kanuni düzenlemeler gereğince hacze tabi değildir. Bu koruma temel olarak sosyal devlet ilkesine dayanmaktadır ve borçlunun muhtaç olmaksızın yaşamasını güvence altına almaktadır. Borçlu, İİK m. 83/a gereğince kendisine tanınan bu korumadan icra dairesine başvurarak feragat edebilir. Muvafakat gösterilmesi örtülü olarak ve icra takibinden önce gerçekleştirilemez. Borçlunun zımni muvafakatine göre hacze tabi olmayan mal ve hakların icra takibine dâhil edilebileceği yönünde yargı kararları bulunmaktadır. Kanaatimizce, İİK m. 83/a bakımından bu kararlar değerlendirilmelidir.
Bu çalışmada çok genel hatlarıyla lex sportiva kavramı ile sportif uyuşmazlıkların tahkim yoluyla çözümlenmesi bağlamında CAS Tahkim Mahkemesinden bahsedilmektedir. CAS Tahkim Mahkemesinin rolü ve işlevi kısaca incelenmektedir. İlgili düzenlemeler uyarınca CAS nezdinde kanun yolu başvurusu olarak temyiz usulü düzenlenmektedir. Her ne kadar Türk hukuku düzenlemelerinde TFF kurulları kararlarının nihailiği ve kesinliği vurgulanmakta ise de bu durumun sadece yönetim ve disipline ilişkin kararlarda geçerli olduğu, taraflar arasında sözleşmeden doğan uyuşmazlıklara ilişkin olarak CAS’ın temyizen inceleme yetkisinin bulunduğu kabul edilmektedir. Çalışmada, çoğu zaman farklı tabiiyette bulunan uyuşmazlık tarafları arasında CAS Temyiz Mahkemesi tarafından uygulanacak hukuk, ilgili düzenlemeler ve uygulama çerçevesinde ele alınmaktadır. CAS, Lozan/İsviçre’de teşekkül ettiğinden ve birçok uluslararası sportif yapının da merkezinin İsviçre’de bulunduğundan, İsviçre hukukunun kaçınılmaz etkisi himayesinde tarafların uygulanacak hukuk bağlamında irade serbestileri işlenmektedir. CAS ve FIFA kuralları arasındaki etkileşim de nazara alındığında, ilgili düzenlemeler çerçevesinde taraflara bahsedilen kısıtlı irade serbestine göre öncelikle ilgili sportif yapının kural ve düzenlemeleri birincil olarak, akabinde tarafların açıkça veya zımnen seçtikleri hukuk kurallarının ikincil ve tamamlayıcı olarak uygulanacağı kabul edilmektedir. Bununla birlikte, sporcuların çoğu zaman kulüp, dernek veya lig karşısında daha güçsüz konumda olduğu kabul edildiğinden, evrensel kurallar gözetilmekte ve tamamlayıcı hukuk olarak da tarafların seçimi göz önüne alınmaksızın İsviçre hukuku uygulanmaktadır.
Adil yargılanma hakkı, hukukun üstünlüğüne bağlı demokratik toplumun temel değerlerini yansıtan bir haklar ve ilkeler bütünüdür. Mahkeme kararlarının gerekçeli olması ilkesi, verdiği kararlarda AİHM tarafından adil yargılanma hakkının bir unsuru olarak ortaya konulmuştur. Gerekçeli karar hakkı, kendi bir temel hak niteliği taşımasının ötesinde, temel hak ve özgürlüklerden gereken şekilde yararlanılmasını ve bunların korunmasını sağlayan en etkili güvencelerden birisidir. Yargı kararlarında rasyonel temellendirmeyi inşa eden, dava konusu bulgular ile hüküm arasındaki bağlantıyı sağlayan karar gerekçesidir. Makul, yasal ve yeterli gerekçe içeren mahkeme kararları, yargısal etkinliklerin verimliliğini arttırmaktadır. Tarafların iddialarının karşılanmadığı, esasa etki edecek nitelikteki delil ve bulguların değerlendirilmediği, belirsiz ve çelişkili ifadelerin kullanıldığı, temyiz makamının içselleştirdiği, yasal ifadelerin sürekli tekrarıyla oluşturulan, usulüne uygun tebliğ edilmeyen veya içeriğindeki bilgiye ulaşılamayan gerekçe ise hak ihlallerine yol açacaktır. Gerekçeli karar hakkı kapsamında yaşanan hak ihlallerine ilişkin Anayasa Mahkemesi ve AİHM kararlarında ortaya konulan yaklaşımın insan hakları normlarına katkı sağlayacağı açıktır. Gerekçeli karar hakkının denetlenmesinin sınırlarına yönelik Anayasa Mahkemesi ve AİHM tarafından ortaya koyulan ilke ve prensipler ışığında yapılacak analizler de insan hakları normlarının gelişimi açısından önem kazanmaktadır.
Kamu görevlileri hizmet esnasında bir disiplin suçu işledikten hemen sonra –henüz disiplin işlemi yapılmadan önce- görevden ayrılmış olabilirler. Bu, emeklilik, istifa, ihraç vb. sebeplerle olabilir. Bu takdirde personel hakkında disiplin işlemi (soruşturma ve ceza) yapılabileceğine dair genel bir yasal kural bulunmamaktadır. Doktrindeki bir görüşe göre, bu kişiye ancak tekrar kamu görevine dönerse ceza verilebilir. Çoğunluğun görüşüne göre ise, ayrılmış olsa bile personel hakkında disiplin soruşturma yapılabilir ve disiplin cezası uygulanabilir. Yeter ki savunma hakkı gibi haklar tanınmış veya zamanaşımı dolmamış olsun. Bu durumda her türlü tebligat 7201 sayılı Tebligat Kanunu’na göre yapılmalıdır. İdare çoğu zaman disiplin soruşturmasından kaçındığı için, Türk idari yargı yerlerinin konuya ilişkin kararlarına pek rastlanmamaktadır. Bununla birlikte, doktrin ve uygulamada genellikle Danıştay’ın 27.1.1977 tarihli kararı emsal gösterilmektedir. Bu ve aynı yöndeki diğer kararlara göre ayrılmakla illiyet bağı kesilmez. İdare suçun işlendiği zaman yürürlükte olan disiplin mevzuatını uygulamak zorundadır. Çektirilmese bile ceza personelin siciline işlenir ve yeniden kamu görevine dönmesi halinde -şartları varsa- ilgiliye uygulanır. Son yıllarda ordu ve üniversite mensubu gibi bazı kamu görevlileriyle ilgili yeni yasal düzenlemeler yapıldığı görülmektedir. Bu konuda özellikle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na özel bir hüküm konması yerinde olur. Bizce bu hükümler kurucu değil bildirici ve açıklayıcı mahiyettedir. Bu düzenlemeler olmasa da ayrılmış personel hakkında disiplin işlemi yapılabilir. Aksi takdirde kamu kurumuna, hizmetine ve mesleğe zarar veren bu kişilerin cezasız kalması söz konusu olur. Bu çalışmada, kamu görevlileri Anayasa m.128/1’e göre asli ve sürekli bir kamu görevinde idare hukuku anlamında ve statüter bir bağla çalışan personeli kastetmektedir.
Cinsel suç mağdurlarının beyanlarının mahkeme salonlarından bağımsız bir ortamda alınma fikrinin küresel olarak yaygınlaşmasının etkisi Türkiye’de de görülmüştür. Önce 2010 yılından itibaren çocuk cinsel suç mağdurları için çocuk izlem merkezleri, ardından da 2017 yılında adalet sarayları içerisinde tüm kırılgan/dezavantajlı grupları ve yetişkin mağdurları kapsayan adli görüşme odaları kurulmaya başlamıştır. Sevindirici bir gelişme olarak adli görüşme odaları büyük bir başarı elde etmiş, kısa süre içerisinde 81 ili kapsayacak şekilde yaygınlaşmıştır. Nitekim bazı adalet saraylarında ek adli görüşme odaları açılmış, ayrıca ilçe adalet sarayların da adli görüşme odaları kurulmaya başlamıştır. Bu olumlu gelişmelerin yanında bardağın boş kısmında ise, genel bir sorun olarak yetişkin cinsel istismar mağdurlarının adli görüşme odalarından daha az faydalanması söz konusudur. Yetişkin cinsel istismar mağdurlarının da çocuk mağdurlar gibi kısa ve uzun vadede cinsel suçlardan olumsuz etkilendiği, koruyucu, destekleyici düzenlemelere, uzman desteğine ve adli görüşme odasında alınmasına gereksinim duydukları unutulmamalıdır. Kırılgan grup içerisinde yer alan yetişkin cinsel suç mağdurlarının beyanlarının adli görüşme odasında alınması uygulamasının yaygınlaşması, şüphesiz yetişkin mağdurların örselenmesini ya da ikincil mağduriyet oluşmasını önleyecektir. Ayrıca birçok çalışma göstermektedir ki, adli görüşme odası ortamı yetişkin cinsel suç mağdurların ifşa ve yargılama süreçlerine de önemli katkılar sunabilmektedir. Sonuç olarak, adli görüşme odalarının yetişkin mağdurları daha fazla kapsayacak şekilde genişlemesi mağdurların ve kırılgan grupların korunması ve desteklenmesi noktasında önemli bir adım olacaktır.
Yapay zekâ günümüzün en merak uyandırıcı ve üzerinde en dikkatli düşünülmesi gereken konularından biri haline gelmiştir. Bunun sebebi yapay zekânın etki alanının genişliği, hukuktan psikolojiye, felsefeden matematiğe ve ekonomiye çok çeşitli disiplinler ile ilişkilerinin olmasıdır. Yapay zekâ bugün sağlık, bilişim, ticaret, lojistik, çevre gibi pek çok alanda fayda sağlamakta rekabetçi ekonominin bir unsuru olmaktadır. Büyük veri kümelerini işleyen, veri ile beslenen bir çatı kavram olarak yapay zekâ, makine öğrenmesi ve derin öğrenme yöntemleri ile birlikte kişisel verilerin korunması konusunda bazı endişelere yol açmaktadır. Zira yapay zekânın kullanımının yaygınlaşması, kişisel veriler açısından yenilikleri de beraberinde getirmektedir. Yapay zekânın ön yargılı veya yanlış sonuçlar doğurduğu örnekler, bir taraftan çeşitli kaygılara sebep olurken diğer taraftan veri korumaya ilişkin demirbaş kabul edilen temel kuralları yerinden sarsmaktadır. Çalışmada yapay zekânın veri koruma hukukundaki şeffaflık, doğruluk, veri minimizasyonu gibi genel ilkelere olan etkisi, Avrupa Birliği Genel Veri Koruma Tüzüğü odağa alınarak incelenmiş, genel ilkelerin dönüşümünün ve olası çözümlerin gerekliliği vurgulanmıştır. Bunu yaparken yapay zekânın, makine öğrenmesinin ve derin öğrenmenin kapsamı, genel ilkelerin yapay zekâ karşısında sebep olduğu güncel çelişkiler ile uygulamadaki bazı çözüm önerileri ele alınmıştır.