Yıl: 2010 Cilt: 25 Sayı: 66 Sayfa Aralığı: 37 - 41 Metin Dili: Türkçe İndeks Tarihi: 29-07-2022

Bilgi çalışanlarının adalet ve güçlendirme algılarının örgüte, lidere ve işe bağlılık üzerindeki etkileri

Öz:
Bilgi çalışanları, günümüz kurumlarının artan rekabet, teknolojik gelişmeler ve globalleşme karşısında büyüme, rekabet edebilme ve lider konumuna yükselmelerinde rol oynayan önemli kaynaklarından biridir. Kuruluşlarına önemli rekabet avantajı sağlayan bu nitelikli grubun pek çok iş seçeneği bulunmaktadır. Dolayısıyla, bu kişilerin performanslarını ve kurumda kalma isteklerini artırmak için liderlerine, işlerine ve örgütlerine bağlılıklarının artırılması günümüz örgütleri için önemli bir konu haline gelmiştir. Buradan hareketle, bu çalışmada bilgi çalışanlarının örgütlerine, liderlerine ve işlerine bağlılıklarının artırılmasında adalet (işlemsel ve etkileşimsel) ve güçlendirme algılarının rolleri araştırılmıştır. Çalışmada önerilen kavramsal model ARGE projelerinde görev alan 445 bilgi çalışanı üzerinde test edilmiştir. Yapısal Eşitlik Modeli analizleri sonucunda, işlemsel adaletin örgüte bağlılık ile, etkileşimsel adaletin lidere bağlılık ile ve güçlendirme algısının ise tüm bağlılık odaklan ile olumlu ilişkiler gösterdiği tespit edilmiştir. Ayrıca, bu çalışan gurubunun, örgütlerinden ve işlerinden daha çok liderlerine bağlılık gösterdikleri bulunmuştur. Bulgular kuramsal önemi ve pratik uygulamaları açısından tartışılmaktadır.
Anahtar Kelime: güçlendirme algısı amire bağlılık lidere bağlılık etkileşimsel adalet örgütsel bağlılık ölçeği işe bağlılık faktör analizi adalet algısı bilgi endüstrisi psikolojik güçlendirme işlemsel adalet örgütsel adalet bilgi çalışanları örgütsel psikoloji örgütsel bağlılık yapısal eşitlik modeli

Konular: İşletme

The effects of perceived justice and empowerment on knowledge workers' organizational, supervisory and occupational commitment

Öz:
Rnowledge workers are one of the most critical resources for today's organizations which operate in an environment of increasing competition, technological advances and globalization. Being a critical source of competitive advantage to organizations, these workers have many alternatives in the market. Hence, it is of utmost importance for organizations to increase their commitment to their leaders, occupations and organizations so as to increase their performance and intentions to stay. Thus, the present study investigated the roles of perceived justice (procedural and interactional) and empowerment in knowledge workers' commitment to their organizations, leaders and occupations. The proposed conceptual model was tested on 445 knowledge workers working in research and development projects. Analyses with Structural Equation Modeling showed that procedural and interactional justice had significant associations with organizational and supervisory commitment, respectively and perceived empowerment with all commitment foci, namely organizational, supervisory and occupational commitment. Moreover, this group of workers has been found to be more committed to their leaders than to their organizations and occupations. The findings are discussed along with some theoretical and practical implications.
Anahtar Kelime: knowledge industry psychological empowerment procedural justice organizational justice knowledge workers organizational psychology organizational commitment structural equation model perceived empowerment supervisory commitment leader commitment interactional justice organizational commitment scale job commitment factor analysis justice perception

Konular: İşletme
Belge Türü: Makale Makale Türü: Araştırma Makalesi Erişim Türü: Erişime Açık
0
0
0
  • Alper, F. (2007). Çalışanların örgütsel bağlılıklarının belirleyicisi olarak örgütsel adalet algılamaları: Antalya bölge¬sinde bulunan beş yıldızlı otel işletmelerine yönelik bir araştırma. Yüksek Lisans Tezi, Akdeniz Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Anabilim Dalı.
  • Arnold, J. A., Arad, S., Rhoades, J. A. ve Drashow, F. (2000). The empowering leadership questionnaire: The construction and validation of a new scale of measuring leader behaviors. Journal of Organizational Behavior, 21, 249-269.
  • Avolio, B. J., Zhu, W„ Koh W. ve Bhatia, P. (2004). Transformational leadership and organizational commitment: Mediating role of psychological empowerment and moderating role of structural distance. Journal of Organizational Behavior, 25, 951-968.
  • Aycan, Z. (2001). Paternalizm: Liderlik anlayışına ilişkin üç görgül çalışma. Yönetim Araştırmaları Dergisi, 7(1), 11-33.
  • Aycan, Z., Kanungo, R. N., Mendonce, M., Kaicheng Y. ve Deller, J. (2000). Impact of culture on human resource practices: A 10 country comparison. Applied Psychology: An International Review, 49(1), 192-221.
  • Aycan, Z. ve Kanungo, R. N. (2000). Toplumsal kültürün kurumsal kültür ve insan kaynaklan uygulamalan üzerine etkileri. Z. Ayçan, (Ed.), Akademisyenler ve profesyoneller bakış açısıyla Türkiye'de yönetim, liderlik ve insan kaynakları uygulamaları içinde (25-53) Ankara: Türk Psikologlar Derneği Yayınları.
  • Aykut, S. (2007). Örgütsel adalet, birey-örgüt uyumu ile çalışanların işle ilgili tutumları. Yüksek Lisans Tezi, Yeditepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  • Becker, T. E. (1992). Foci and bases of commitment: Are they distinctions worth making? Academy of Management Journal, 35, 232-244.
  • Becker, T. E., Billings, R. S., Eveleth D. M. ve Gilbert, N. L. (1996). Foci and bases of employee commitment: Implications for job performance. Academy of Management Journal, 39, 464-482.
  • Bell, D. (1973). The coming of post-industrial society. New York: Basic Books.
  • Bell, D. (1978). The cultural contradictions of capitalism. London: Heinemann.
  • Benson, J. ve Brown, M. (2007). Knowledge workers: What keeps them committed; what turns them away. Work, Employment and Society, 21(1), 121-141.
  • Berkman, Ü. ve Özen, Ş. (2007). Turkish business system and managerial culture: State dependency and paternalism in transition. E. Davel, J. P. Dupuis ve J. F. Chanlat, (Ed.), Culture and management in the contemporary world içinde. Quebec: Laval University (CD-Rom).
  • Bies, R. J. ve Moag, J. F. (1986). Interactional justice: Communication criteria of fairness. R. J. Lewicki, B. H. Sheppard ve M. H. Bazerman, (Ed.), Research on negotiations in organizations (Vol. 1) içinde (43-55). Greenwich, CT: JAI Press.
  • Blau, G. (2003). Testing for a four-dimensional structure of occupational commitment. Journal of Occupational and Organizational Psychology, 76, 469-488.
  • Castro, C. B., Perinan, M. V. ve Bueno, J: C. C. (2008). Transformational Leadership and followers' attitudes: The mediating role of psychological empowerment. The International Journal of Human Resources Management, 19( 10), 1842-1863.
  • Ceylan, C. ve Bayram, N. (2006). Mesleki bağlılığın örgütsel bağlılık ve örgütten ayrılma niyeti üzerine etkilerinin düzenleyici değişkenli çoklu regresyon ile analizi. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve îdari Bilimler Dergisi, 20(1), 105-120.
  • Cohen-Charash, Y. ve Spector, P. E. (2001). The role of justice in organizations: A meta-analysis. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 86(2), 278-321.
  • Conger, J. A. ve Kanungo, R. N. (1988). The empowerment process: Integrating theory and practice. Academy of Man¬agement Review, 13(3), 471-482.
  • Cropanzano, R., Prehar, C. A. ve Chen, P. Y. (2002). Using social exchange theory to distinguish procedural justice from interactional justice. Group & Organization Management, 27, 324-351.
  • Çöl, G. (2008). Algılanan güçlendirmenin işgören performansı üzerine etkileri. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 9(1), 35-46.
  • Demircan, N. ve Ceylan, A. (2003). Does trust mediate the effects of justice perceptions on employee commitment? Boğaziçi Journal: Review of Social, Economic and Administrative Studies, 17(2), 23-42.
  • Despres, C. ve Hiltrop, J. M (1995). Human resource management in the knowledge age: Current practice and perspectives on the future. Employee Relations, 17(1), 9-23.
  • Dilek, H. (2007). Liderlik tarzlarının ve adalet algısının; örgütsel bağlılık, iş tatmini ve örgütsel vatandaşlık davranışı üzerine etkilerine yönelik bir araştırma. Yüksek Lisans Tezi, Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Anabilim Dalı.
  • Drucker, P. (1969). The age of discontinuity. London: Heinemann.
  • Drucker, P. F. (1999). Knowledge-worker productivity: The biggest challenge. California Management Review, 41(2), 79-94.
  • Eker, G. (2006). Örgütsel adalet algısı boyutları ve iş doyumu üzerindeki etkileri. Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi, İşletme Anabilim Dalı.
  • Elliman, A. D. ve Hayman, A. (1999). A comment on kidd's characterisation of knowledge workers. Cognition, Technology & Work, 1, 162-168.
  • Erdoğan, B., Liden, R. C. ve Kraimer, M. L. (2006). Justice and leader-member exchange: The moderating role of organizational culture. Academy of Management Journal, 49(2), 395-406.
  • Ertürk, A. (2003). Örgütsel iletişim ve adalet algılarının örgütsel kimlik algısı üzerindeki etkileri. Yönetim Araştırmaları Dergisi, 3(2), 147-170.
  • Flood, P. C., Turner, T-, Ramamorthy, N. ve Pearson, J. (2001). Causes and consequences of psychological contracts among knowledge workers in the high technology and financial services industries. International Journal of Human Resource Management, 12(7), 1152-1165.
  • Galbraith, J. (1967). The new industrial state. Boston: Houghton Mifflin. Greenberg, J..(1986). Determinants of perceived fairness of performance evaluations. Journal of Applied Psychology, 71(2), 340-342.
  • Gumusluoglu, L. ve Karakitapoğlu-Aygün, Z. (2010). Transformational leadership and commitment to multiple foci among knowledge workers: Mediation-moderation effects. Yayınlanmamış araştırma, Bilkent Üniversitesi, Ankara.
  • Güney, S., Akalın, Ç. ve İlsev, A. (2007). Duygusal örgütsel bağlılık gelişiminde algılanan örgütsel destek ve örgüt temelli öz-saygı. H.Ü. İ. î. B. F. Dergisi, 25(2), 189-211.
  • İşbaşı, J. Ö. (2000). Çalışanların yöneticilerine duydukları güvenin ve örgütsel adalete ilişkin algılamalarının örgütsel vatandaşlık davranışının oluşumundaki rolü: Bir turizm örgütünde uygulama. Yüksek Lisans Tezi, Akdeniz Üniversitesi, Sos¬yal Bilimler Enstitüsü.
  • İşcan, Ö. F. ve Naktiyok, A. (2004). Çalışanların örgütsel bağdaşımlarının belirleyicileri olarak örgütsel bağlılık ve örgütsel adalet algıları. A.Ü. S.B.F. Dergisi, 59(1), 181-201.
  • Jöreskog, K. G. ve Sörbom, D. (1993). LISREL 8: Structural equation modeling with the SIMPLIS command language. Chicago: Scientific Software International. Kanter, R. M. (1983). The change masters. New York: Simon & Schuster.
  • Kim, W. C. ve Mauborgne, R. (1997). Fair process: Managing in the knowledge economy. Harvard Business Review, July-August, 65-75.
  • Kinnear L. ve Sutherland, M. (2000). Determinants of organizational commitment amongst knowledge workers. South African Journal of Business Management, 31(3), 106-112.
  • Kline, R. B. (1998). Principles and practice of structural equation modeling. New York: Guilford Press.
  • Kozlowski, S. W. ve Doherty, M. L. (1989). Integration of climate and leadership: Examination of a neglected issue. Journal of Applied Psychology, 74, 546-553.
  • Lamertz, K. (2002). The social construction of fairness: Social influence and sense making in organizations. Journal of Organizational Behavior, 23, 19-37.
  • Lee, T. W. ve Maurer, S. D. (1997). The retention of knowledge workers with the unfolding model of voluntary turnover. Human Resource Management Review, 7(3), 247-275.
  • Lee, K., Carswell J. ve Allen, N. (2000). A meta-analytic review of occupational commitment: Relations with person and work-related variables. Journal of Applied Psychology, 85, 799- 811.
  • Leventhal, G. S. (1980). What should be done with equity theory? New approaches to the study of fairness in social relationships. K. Gergen, M. Greenberg ve R. Willis, (Ed.), Social exchange: Advances in theory and research içinde (27-55). New York: Plenum Press.
  • Lind, E. A. ve Tyler, T. R. (1988). The social psychology ofprocedural justice. New York: Plenum Press.
  • Masterson, S. S., Lewis-Mcclear, K., Goldman, B. M. ve Tylor, S. M. (2000). Integrating justice and social exchange: The differing effects of fair procedures and treatment on work relationships. Academy of Management Journal, 43, 738-748.
  • Mathieu, J. E. ve Farr, J. L. (1991). Further evidence for the discriminant validity of measures of organizational commitment, job involvement, and job satisfaction. Journal of Applied Psychology, 76, 127-133.
  • May, T. Y., Korczynski, M. ve Frenkel, S. J. (2002). Organizational and occupational commitment: Knowledge workers in large corporations. Journal of Management Studies, 39(6), 775-801.
  • Meyer, J. P. ye Allen, N. J. (1991). A three-component conceptualization of organizational commitment. Human Resource Management Review, 7(1), 61-89.
  • Meyer, J. P., Allen, N. J. ve Smith, C. A. (1993). Commitment to organizations and occupations: Extension and test of a three-component conceptualization. Journal of Applied Psychology, 78, 538-551.
  • Meyer, J. P., Stanley, D. J., Herscovitch, L. ve Topolny-tsky, L. (2002). Affective, continuance and normative commitment to the organization: A meta-analysis of antecedents, correlates and consequences. Journal of Vocational Behavior, 61, 20-52.
  • Moorman, R. H. (1991). Relationship between organizational justice and organizational citizenship behaviors: Do fairness perceptions influence employee citizenship? Journal of Applied Psychology, 76(6), 845-855.
  • Morhman, S., Cohen, S. ve Morhman, A. (1995). Designing team-based organizations. San Francisco: Jossey-Bass.
  • Özer, P. S., Özmen, Ö. ve Saatçioğlu, Ö. (2004). Bilgi yönetiminin etkililiğinde kilit bir faktör olarak bilgi işçileri ve insan kaynakları yönetiminin farklılaşan özellikleri. Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(1), 254- 275.
  • Özmen, Ö. T., Özer, P. S. ve Saatçioğlu, Ö. Y. (2005). Akademisyenlerde örgütsel ve mesleki bağlılığın incelenmesine ilişkin bir örnek araştırma. Dokuz Eylül Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 6(2), 1-14.
  • Paşa, S. F., Kabasakal, H. ve Bodur, M. (2001). Society, organizations and leadership in Turkey. Applied Psychology: An International Review, 50(4), 559-589.
  • Pellegrini, E. K., ve Scandura, T. A. (2006). Leader-member exchange (LMX), paternalism and delegation in the Turkish business culture: An empirical investigation. Journal of International Business Studies, 37, 264-279.
  • Pelz, D. C. (1963). Relationships between measures of scientific performance and other variables. C. Taylor ve F. Baron, (Ed.), Scientific Creativity: Its Recognition and Development içinde. NY: Wiley.
  • Reed, M. I. (1996). Expert power and control in late modernity: An empirical review and theoretical synthesis. Organization Studies, 17(4), 573-597.
  • Reich, R. (1991). The work of nations: Preparing ourselves for 21st-century capitalism. London: Simon and Schuster.
  • Reichers, A. E. (1985). A review and reconceptualization of organizational commitment. Academy of Management Review, 10, 465-476.
  • Ryan R. M. ve Deci, E. L. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. American Psychologist, 55(1), 68-78.
  • Sağlam, A. ve Ergeneli,A. (2003). Psikolojik güçlendirme algısı ve bazı demografik değişkenlerin örgütsel bağlılığa etkisi. HÜİİBF Dergisi, 21(1), 129-149.
  • Sargut, S. (2001). Kültürlerarası farklılaşma ve yönetim. Ankara: İmge Yayınları.
  • Settoon, R. P., Bennett, N. ve Liden, R. C. (1996). Social exchange in organizations: Perceived organizational support, leader-member exchange, and employee reciprocity. Journal of Applied Psychology, 81, 219-227.
  • Spreitzer, G. M. (1995). Psychological empowerment in the workplace: dimensions, measurement and validation. Acad¬emy of Management Journal, 38, 1442-1465.
  • Tierney, P., Farmer, S. M. ve Graen, G. B. (1999). An examination of leadership and employee creativity: The relevance of traits and relationships. Personnel Psychology, 52, 591-620.
  • Thomas, K. W. ve Velthouse, B. A. (1990). Cognitive elements of empowerment: An Interpretive model of intrinsic task motivation. Academy of Management Review, 15(4), 666-681.
  • Thompson, M. ve Heron, P. (2005). The difference a manager can make: Organizational justice and knowledge worker commitment. International Journal of Human Resource Management, 16, 383-404.
  • Thorlakson, A. J. H. ve Murray, R. R (1996). An empirical study of empowerment in the workplace. Group and Organization Management, 2/(1), 67-83.
  • van den Bos, K., Vermunt, R. ve Wilke, H. (1997). Procedural and distributive justice: What is fair depends more on what comes first than what comes next. Journal of Personality and Social Psychology, 72(1), 95-104.
  • Vandenberghe, C., Bentein, K. ve Stinglhamber, F. (2004). Affective commitment to the organization, supervisor, and work group: Antecedents and outcomes. Journal of Vocational Behavior, 64, 47-71.
  • Vandenberghe, C., Stinglhamber, F., Bentein, K. ve Delhaise, T. (2001). An examination of the cross-cultural validity of a multidimensional model of commitment in Europe. Journal of Cross-Cultural Psychology, 32(3), 322-347.
  • Wasti, S. A. (2000). Örgütsel bağlılığı belirleyen evrensel ve kültürel etmenler: Türk kültürüne bir bakış. Z. Ayçan, (Ed.), Akademisyenler ve profesyoneller bakış açısıyla Türkiye'de yönetim, liderlik ve insan kaynakları uygulamaları içinde (201-224). Ankara: Türk Psikologlar Derneği Yayınları.
  • Wasti, S. A. (2001). Örgütsel adalet kavramı ve tercüme bir ölçeğin Türkçe'de güvenirlik ve geçerlik analizi. Yönetim Araştırmaları Dergisi, 1,33-50.
  • Wasti, S. A. (2002). Affective and continuance commitment to the organization: Test of an integrated model in the Turkish context. International Journal of Intercultural Relations, 26(5), 525-550.
  • Yıldırım, F. (2007).İş doyumu ile örgütsel adalet ilişkisi. A.Ü. S.B.F. Dergisi, 62(1), 253-278.
  • Yüksel, Ö. ve Erkutlu, H. (2003). Personeli güçlendirme: Empowerment. G.Ü. İ.İ.B.F. Dergisi, 1, 131-141.
  • Zaim, H. (2006). Yeni gelişmeler ışığında bilgi işi ve bilgi işçisi. Sosyal Siyaset Konferansları, 49, 609-618.
APA GUMUSLUOGLU L, AYGÜN KARAKİTAPOĞLU Z (2010). Bilgi çalışanlarının adalet ve güçlendirme algılarının örgüte, lidere ve işe bağlılık üzerindeki etkileri. , 37 - 41.
Chicago GUMUSLUOGLU Lale,AYGÜN KARAKİTAPOĞLU Zahide Bilgi çalışanlarının adalet ve güçlendirme algılarının örgüte, lidere ve işe bağlılık üzerindeki etkileri. (2010): 37 - 41.
MLA GUMUSLUOGLU Lale,AYGÜN KARAKİTAPOĞLU Zahide Bilgi çalışanlarının adalet ve güçlendirme algılarının örgüte, lidere ve işe bağlılık üzerindeki etkileri. , 2010, ss.37 - 41.
AMA GUMUSLUOGLU L,AYGÜN KARAKİTAPOĞLU Z Bilgi çalışanlarının adalet ve güçlendirme algılarının örgüte, lidere ve işe bağlılık üzerindeki etkileri. . 2010; 37 - 41.
Vancouver GUMUSLUOGLU L,AYGÜN KARAKİTAPOĞLU Z Bilgi çalışanlarının adalet ve güçlendirme algılarının örgüte, lidere ve işe bağlılık üzerindeki etkileri. . 2010; 37 - 41.
IEEE GUMUSLUOGLU L,AYGÜN KARAKİTAPOĞLU Z "Bilgi çalışanlarının adalet ve güçlendirme algılarının örgüte, lidere ve işe bağlılık üzerindeki etkileri." , ss.37 - 41, 2010.
ISNAD GUMUSLUOGLU, Lale - AYGÜN KARAKİTAPOĞLU, Zahide. "Bilgi çalışanlarının adalet ve güçlendirme algılarının örgüte, lidere ve işe bağlılık üzerindeki etkileri". (2010), 37-41.
APA GUMUSLUOGLU L, AYGÜN KARAKİTAPOĞLU Z (2010). Bilgi çalışanlarının adalet ve güçlendirme algılarının örgüte, lidere ve işe bağlılık üzerindeki etkileri. Türk Psikoloji Dergisi, 25(66), 37 - 41.
Chicago GUMUSLUOGLU Lale,AYGÜN KARAKİTAPOĞLU Zahide Bilgi çalışanlarının adalet ve güçlendirme algılarının örgüte, lidere ve işe bağlılık üzerindeki etkileri. Türk Psikoloji Dergisi 25, no.66 (2010): 37 - 41.
MLA GUMUSLUOGLU Lale,AYGÜN KARAKİTAPOĞLU Zahide Bilgi çalışanlarının adalet ve güçlendirme algılarının örgüte, lidere ve işe bağlılık üzerindeki etkileri. Türk Psikoloji Dergisi, vol.25, no.66, 2010, ss.37 - 41.
AMA GUMUSLUOGLU L,AYGÜN KARAKİTAPOĞLU Z Bilgi çalışanlarının adalet ve güçlendirme algılarının örgüte, lidere ve işe bağlılık üzerindeki etkileri. Türk Psikoloji Dergisi. 2010; 25(66): 37 - 41.
Vancouver GUMUSLUOGLU L,AYGÜN KARAKİTAPOĞLU Z Bilgi çalışanlarının adalet ve güçlendirme algılarının örgüte, lidere ve işe bağlılık üzerindeki etkileri. Türk Psikoloji Dergisi. 2010; 25(66): 37 - 41.
IEEE GUMUSLUOGLU L,AYGÜN KARAKİTAPOĞLU Z "Bilgi çalışanlarının adalet ve güçlendirme algılarının örgüte, lidere ve işe bağlılık üzerindeki etkileri." Türk Psikoloji Dergisi, 25, ss.37 - 41, 2010.
ISNAD GUMUSLUOGLU, Lale - AYGÜN KARAKİTAPOĞLU, Zahide. "Bilgi çalışanlarının adalet ve güçlendirme algılarının örgüte, lidere ve işe bağlılık üzerindeki etkileri". Türk Psikoloji Dergisi 25/66 (2010), 37-41.