Yıl: 2022 Cilt: 1 Sayı: 28 Sayfa Aralığı: 413 - 452 Metin Dili: Türkçe İndeks Tarihi: 23-09-2022

Kerbelâ Mersiyelerinde Kadın Karakterler: Âsî Dîvânı Örneği

Öz:
Türk edebiyatında Kerbelâ Olayı'nı konu edinen edebî eserlerde genellikle Hz. Hüseyin ve beraberinde şehit düşenler anlatılmıştır. Bu elim olaya giden süreçte, olay esnasında ve sonrasında yaşananların hazin izlerini üstlenmek zorunda kalan diğer önemli karakterler ise Kerbelâ kadınları olmuştur. Araştırmalarımız neticesinde Kerbelâ ve kadın konulu çalışmaların oldukça az olduğu görülmüştür. Kerbelâ Olayı’nın anlatıldığı eserlerin özgün bir örneği, Meşhedî Hasan Aga Âsî ( Ö. 1979) tarafından Tebriz’de tertip edilen ve tamamen Kerbelâ mersiyelerinden müteşekkil olan Âsî Dîvânı'dır. Âsî Dîvânı, Kerbelâ Olayı'nda orada olduğu bilinen kadınlar konusunda da oldukça zengin bir muhtevâya sahiptir. Dîvân'da, Hz. Hüseyin'in ve Kerbelâ’da şehit edilenlerin mersiyelerinin yanı sıra Hz. Fâtıma, Ümmü Seleme ve Kerbelâ Olayı'nda yer aldıkları bilinen ehl-i beyt kadınlarından Hz. Zeynep, Gülsüm, Fâtıma Ümmü'l-Benîn, Sekîne, Rubâb, Leylâ gibi karakterlere de yer verilmiştir. Bu mersiyelerde kadın karakterler genellikle ağlayan, feryâd eden ağıt yakan, saldırılar karşısında metanetle birbirlerine destek olan ve ölenlerin arkasından Kur’ân-ı Kerîm okuyan kişiler olarak tasvir edilmiştir. Âsî Dîvânı, Kerbelâ kadınlarının yaşadıklarını oldukça dramatik bir üslupla ortaya koymaktadır. Dîvândaki mersiyeler bazen şehit edilenlerin kendi ağızlarından bazen de Kerbelâ kadınları tarafından söylenmiştir. Hüseyin’in arkasından mersiye okuyanlara şefaatçi olacağına dair düşünce burada Hz. Fâtıma için de kullanılmıştır. Âsî Dîvânı'nın Kerbelâ Olayı'ndaki kadınların yerini, yaşadıklarını ve önemini ortaya koyması bakımından örnek bir eser olduğu kanaatindeyiz. Bu çalışmanın bizden sonraki Kerbelâ ve kadın konulu çalışmalara katkı sağlayacağını ümit etmekteyiz.
Anahtar Kelime:

Female Characters in the Elegy of Karbala : Example of Âsî's Dîvân

Öz:
In the literary works describing the Karbala Incident in Turkish Literature, Husayn and those who were him are explained. Other characters bearing the sad traces of what happened during and after this sad event were the women in Karbala. It has been observed that there are very few studies on Karbala and women. The Divan of Asi composed entirely of Karbala elegies and written by Meşhedi Hasan AgaAsi in Tabriz, is an original example of the works in which the Karbala is told. In the work together with the elegies of Huseyin and those who were martyred with him, Hz. Fatıma, Ummu Salama and the woman of the Ahl- al-Beyt in the Karbala Incident. Characters such as Zeynep, Gulsum Fatıma Ummu'l- Benin, Sekine, Rubab and Leyla are also included. In these elegies, female characters are generally depicted as criying, wailing, lamenting, supporting each other in the face of attacks and reciting the Qur'an after the dead. Asi's Divan reveals the experiences of the women of Karbala in a very dramatic style. The elegies in the divan were sometimes sung by the martyrs themselves and sometimes by the women of Karbala. The belief that Husayn will be an intercessor, expressed from the Shia point of view, is also stated here for Fatıma. The Divan of Asi is an exemplary work in terms of revealing the place, experiences and importance of women in the Karbala Incident. We hope that our article on this original work will set an example for studies on Karbala and women.
Anahtar Kelime:

Belge Türü: Makale Makale Türü: Araştırma Makalesi Erişim Türü: Erişime Açık
0
0
0
  • ALGÜL, Hüseyin (1995), “Fedek”, DİA, İstanbul: TDV Yayınları, XII, 294-295.
  • ARSLAN, Mehmet ve Mehtap Erdoğan (2009), Kerbelâ Mersiyeleri, Ankara: Grafiker Yayınları.
  • ÇETİNKAYA, Ülkü (2008), "Divan Edebiyatında Kadına Genel Bakış", Turkish Studies, Yaz, 3-4, 279-334.
  • ÇUBUKÇU, Asri (1995), “Fâtıma bint Hüseyin”, DİA, İstanbul: TDV Yayınları, XII, 226.
  • AZİMLİ, Mehmet (2011), Dört Halifeyi Farklı Okumak Hz. Ebubekir, Ankara: Ankara Okulu Yayınları.
  • CEVAD, Muhaddisi (2018), A’dan Z’ye Kerbelâ Ansiklopedisi, Çev. Alparslan Gürel, Metin Atam Resul Nur, İstanbul: Önsöz Yayıncılık.
  • DEVELLİOĞLU, Ferit (1993), Osmanlıca Türkçe Ansiklopedik Lugat, Ankara: Aydın Yayınları.
  • Ebu Mihnef (2012), Kerbela Vakıası Vak'atu't-Taf, İstanbul: Kevser Yayınları.
  • ERUL, Bünyamin (2012), “Ümmü Eymen”, DİA, İstanbul: TDV Yayınları, XLII , 317.
  • GÖKDEMİR, Atila (2019), Türk İslâm Edebiyatı'nda Hz. Fâtıma, Doktora Tezi, Isparta: Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  • GÖRGÜN, Hilal (2010), “ Sükeyne bint Hüseyin”, DİA, İstanbul: TDV Yayınları, XXXVIII, 45-46.
  • İbn Sa'd (2015), Kitabü't-Tabakati'l-Kebir Tabakat Hanımlar, Çev. Mehmet Akbaş - Yusuf Ziya Keskin, İstanbul: Siyer Yayınları.
  • İSEN, Mustafa (1994), Acıyı Bal Eylemek Türk Edebiyatında Mersiye, Ankara: Akçağ Yayınları.
  • KANDEMİR, M. Yaşar (1995), “Fâtıma”, DİA, İstanbul: TDV Yayınları, XII, 219-223.
  • KARACA, Fatma (2010), Emeviler Dönemi Kadınının Durumuna Genel Bir Bakış Sükeyne Bint Hüseyin örneği, Yüksek Lisans Tezi, Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  • KÖPRÜLÜZÂDE, Mehmed Fuad (1997), “Bizde Mersiye ve Mersiyeciler”, İstanbul Yeni Mecmua., 17 / 307-350.
  • Meşhedî Hasan Aga Asi (1998), Asi Divanı, Tebriz: Beni Haşimi Yayınevi. Meşhedî Hasan Aga Asi, Asi Divanı, Tahran: İran Milli Kütüphanesi, 244.
  • SAVAŞ, Rıza (2019), İslam'ın İlk Asrında Kadın, İstanbul: Siyer Yayınları. UÇAN, Muharrem ve Aysel Uçan (2017), Kerbela Kadınları, İstanbul: Kalender Yayınları.
  • ULUIŞIK, Hatice (2020), Hz. Fatıma. Edt. Adnan Demircan, Şaban Öz, İstanbul: Beyan Yayınları.
  • UZUN, Mustafa İsmet (1995), “Fâtıma-Edebiyat”, DİA, İstanbul: TDV Yayınları, XII, 223-226.
  • YEKBAŞ, Hakan (2012), Türk Edebiyatında Hz. Ali ve Hz. Fatıma Mevlidleri, Ankara: Asitan Kitap.
  • Elektronik Kaynaklar:
  • http://www.nobar1.ir/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C- %DA%A9%D9%88%D8%AA%D8%A7%D9%87- %D8%A8%D9%87- %D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%88- %D8%A7%D8%B4%D8%B9%D8%A7%D8%B1- %D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85- %D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%A2/ (08.02.2019)
APA Kurt A (2022). Kerbelâ Mersiyelerinde Kadın Karakterler: Âsî Dîvânı Örneği. , 413 - 452.
Chicago Kurt Aynur Kerbelâ Mersiyelerinde Kadın Karakterler: Âsî Dîvânı Örneği. (2022): 413 - 452.
MLA Kurt Aynur Kerbelâ Mersiyelerinde Kadın Karakterler: Âsî Dîvânı Örneği. , 2022, ss.413 - 452.
AMA Kurt A Kerbelâ Mersiyelerinde Kadın Karakterler: Âsî Dîvânı Örneği. . 2022; 413 - 452.
Vancouver Kurt A Kerbelâ Mersiyelerinde Kadın Karakterler: Âsî Dîvânı Örneği. . 2022; 413 - 452.
IEEE Kurt A "Kerbelâ Mersiyelerinde Kadın Karakterler: Âsî Dîvânı Örneği." , ss.413 - 452, 2022.
ISNAD Kurt, Aynur. "Kerbelâ Mersiyelerinde Kadın Karakterler: Âsî Dîvânı Örneği". (2022), 413-452.
APA Kurt A (2022). Kerbelâ Mersiyelerinde Kadın Karakterler: Âsî Dîvânı Örneği. Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, 1(28), 413 - 452.
Chicago Kurt Aynur Kerbelâ Mersiyelerinde Kadın Karakterler: Âsî Dîvânı Örneği. Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi 1, no.28 (2022): 413 - 452.
MLA Kurt Aynur Kerbelâ Mersiyelerinde Kadın Karakterler: Âsî Dîvânı Örneği. Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, vol.1, no.28, 2022, ss.413 - 452.
AMA Kurt A Kerbelâ Mersiyelerinde Kadın Karakterler: Âsî Dîvânı Örneği. Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi. 2022; 1(28): 413 - 452.
Vancouver Kurt A Kerbelâ Mersiyelerinde Kadın Karakterler: Âsî Dîvânı Örneği. Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi. 2022; 1(28): 413 - 452.
IEEE Kurt A "Kerbelâ Mersiyelerinde Kadın Karakterler: Âsî Dîvânı Örneği." Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, 1, ss.413 - 452, 2022.
ISNAD Kurt, Aynur. "Kerbelâ Mersiyelerinde Kadın Karakterler: Âsî Dîvânı Örneği". Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi 1/28 (2022), 413-452.