Yıl: 2011 Cilt: 35 Sayı: 4 Sayfa Aralığı: 343 - 355 Metin Dili: Türkçe

Stability properties of certain durum wheat genotypes for major quality characteristics

Öz:
Türkiye kaliteli makarnalık buğday üretimi yapılabilecek uygun ekolojik bölgelere sahip bir ülkedir. Ancak, ülkede makarnalık buğdayda verim ve kaliteyi artırmanın gerekliliği söz konusudur. Bu çalışmada, 3 farklı lokasyonda (Tokat-Kazova, Diyarbakır, Sivas-Ulaş) 2 yıl (2005-2006, 2006-2007) süreyle yetiştirilen 25 makarnalık buğday (Triticum durum Desf.) genotipinin temel kalite kriterleriyle ilgili stabilite özellikleri incelenmiştir. Makarnalık buğday genotipleri 12 tane tescilli ve 13 tane ileri hattan oluşmuştur. Tarla denemeleri tesadüf blokları deneme deseninde 3 tekerrürlü yürütülmüştür. Temel kalite özellikleri olarak makarnalık buğdayların protein içeriği, gluten indeksi, sedimentasyon ve spesifi k sedimentasyon hacimleri, sarı renkli pigment içeriği ve lipoksijenaz aktivitesi belirlenmiştir. Stabilite parametreleri olarak regresyon katsayısı (bi) ile regresyondan sapma kareler ortalaması (S2 d) kullanılmıştır. İncelenen tüm özellikler bakımından genotip, çevre ve genotipxçevre interaksiyonları önemli (P < 0.01) bulunmuştur. Tüm kalite özellikleri bakımından stabil bir genotip bulunamamış, bazı kalite özellikleri bakımından birkaç genotip ön plana çıkmıştır. Benzer kökenli bazı genotipler kluster analizine göre belirlenen aynı kümeler içerisinde yer almışlardır. Islah hatları arasında, Hat - 1, Hat - 7, Hat - 20 ve Gdem - 12 hatları genel ortalamanın üstünde iyi kalite özellikleri göstermeleri nedeniyle ıslah materyalleri olarak kullanılabilirler. Tescilli çeşitler arasında Aydın - 93, Çeşit - 1252 ve Gidara’nın her iki parametreye göre belli kalite özelliklerinde stabil oldukları belirlenmiştir.
Anahtar Kelime: kümeleme analizi çevresel etki makarnalık buğday genotip gluten lipoksigenaz

Öz:
Many ecological regions of Turkey are suitable for the production of durum wheat, and therefore the yield and quality of this wheat should be improved. In this study, stability properties associated with the pasta quality of 25 durum wheat (Triticum durum Desf.) genotypes grown in 3 diff erent locations (Tokat-Kazova, Diyarbakır, and Sivas- Ulaş) for 2 years (2005-2006, 2006-2007) were investigated. Durum wheat genotypes were composed of 12 registered varieties and 13 advanced experimental lines. Field trials were conducted in a randomized complete block design with 3 replications. Protein content, gluten index, sedimentation and specifi c sedimentation volumes, yellow pigment content, and lipoxygenase activity of the durum wheats were measured as major quality characteristics. Th e regression coeffi cient (bi) and mean square of deviation from regression (S2 d) were employed as the stability parameters. Genotypes, growing environments, and their interactions were found to be statistically signifi cant (P < 0.01) for all investigated quality characteristics. No cultivars were determined to be simultaneously stable for all of the quality characteristics, yet some of the genotypes prevailed for certain quality characteristics. Th e genotypes with the same origin took part in the same group as judged by the cluster analysis. Of the advanced experimental durum wheat lines, Line - 1, Line - 7, Line - 20, and Gdem - 12, which displayed better quality characteristics than the overall means, can be used as breeding materials. Of the registered varieties, Aydın - 93, Çeşit - 1252, and Gidara were determined to be stable by both parameters in certain quality characteristics.
Anahtar Kelime: durum wheat genotypes gluten lipoxygenase cluster analysis environmental impact

Belge Türü: Makale Makale Türü: Araştırma Makalesi Erişim Türü: Erişime Açık
  • AACC (2000) AACC Approved Methods 10th ed. American Association of Cereal Chemists International. St. Paul, MN.
  • Aalami M, Leelavathi K, Rao UJSP (2007) Spaghetti making potential of Indian durum wheat varieties in relation to their protein, yellow pigment and enzyme contents. Food Chemistry 100: 1243-1248.
  • Ames NP, Clarke JM, Marchylo BA, Dexter JE, Woods SM (1999) Eff ect of environment and genotype on durum wheat gluten strength and pasta viscoelasticity. Cereal Chem 76: 582-586.
  • Atlı A (1987) Kışlık tahıl üretim bölgelerimizde yetiştirilen bazı ekmeklik ve makarnalık buğday çeşitlerinin kaliteleri ile kalite karakterlerinin stabilitesi üzerine araştırmalar. Türkiye Tahıl Simpozyumu, 6-9 Ekim, Bursa, pp. 443-454.
  • Borrelli GM, Troccoli A, Di Fonzo N, Fares C (1999) Durum wheat lipoxygenase activity and other quality parameters that aff ect pasta color. Cereal Chem 76: 335-340.
  • Bushuk W (1998) Wheat breeding for end-product use. Euphytica 100: 137-145.
  • Clarke JM, Marchylo BA, Kovacs MIP, Noll JS, McCaig TN, Howes NK (1998) Breeding durum wheat for pasta quality in Canada. Wheat: Prospects for Global Improvement, (Eds. H.J. Braun) Kluwer Academic Publishers, New York, pp. 229-236.
  • Cubadda RE, Carcea M, Marconi E, Trivisonno MC (2007) Infl uence of protein content on durum wheat gluten strength determined by the SDS sedimentation test and by other methods. Cereal Foods World 52: 273-277.
  • Dönmez E (2002) Bazı ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) çeşitlerinde genotip x çevre etkileşimleri ve stabilite analizleri üzerine bir araştırma. Doktora Tezi, Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, p. 152.
  • Düzgüneş O, Kesici T, Kavuncu O, Gürbüz F (1987) Araştırma ve Deneme Metotları (İstatistik Metotları II), Ankara Üniversitesi, Ziraat Fakültesi Yayınları, No: 1021, Ankara.
  • Eberhart SA, Russell WA (1966) Stability parameters for comparing varieties. Crop Science 6: 36-40.
  • Edwards NM, Gianibelli MC, McCaig TN, Clarke JM, Ames NP, Larroque OR, Dexter JE (2007) Relationship between dough strength, polymeric protein quantity and composition for diverse durum wheat genotypes. Journal of Cereal Science 45: 140-149.
  • Fares C, Novembre G, Di Fonzo N, Galterio G, Pogna NE (1997) Relationship between storage protein composition and gluten quality in breeding lines of durum wheat (Triticum turgidum spp. durum). Agriculture Mediterranea 127: 137-144.
  • Feillet R, Ait-Mouh O, Kobrehel K, Autran JC (1989) Th e role of low molecular weight glutenin proteins in the determination of cooking quality of pasta products: An overview. Cereal Chemistry 66: 26-30.
  • Finlay KW, Wilkinson GN (1963) Th e analysis of adaptation in a plant breeding programme. Aust J Agric Res 14: 742-754.
  • Fortmann KL, Joiner RR (1978) Wheat pigments and fl our color. In: Wheat Chemistry and Technology 2nd ed. (Ed. Y. Pomeranz), American Association of Cereal Chemists. St. Paul, MN, pp. 493-523.
  • Hoseney RC (1994) Principles of Cereal Science and Technology 2nd ed. American Association of Cereal Chemists, St. Paul, MN.
  • Kafa I, Kırtok Y (1991) Çukurova koşullarında on yazlık buğday çeşidinin genotip x çevre etkileşimleri ve adaptasyon yetenekleri üzerine araştırmalar. Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, Vol. 5 (2).
  • Keser M, Bolat N, Altay F, Çetinel MT, Çolak N, Sever AL (1999) Çeşit geliştirme çalışmalarında bazı stabilite parametrelerinin kullanımı. Hububat Sempozyumu 8-11 Haziran, Konya, pp. 64-69.
  • Korkut KZ, Bilgin O, Başer İ, Sağlam N (2007) Stability of grain vitreousness in durum wheat (Triticum durum Desf.) genotypes in the North-Western Region of Turkey. Turk J Agric For 31: 313-318.
  • Kruger JE, Reed G (1988) Enzymes and color. In: Wheat Chemistry and Technology 3rd ed. Vol. 1 (Ed. Y. Pomeranz), American Association of Cereal Chemists. St. Paul, MN, pp. 441-500.
  • Letta T, D’Egidio MG, Abinasa M (2008) Stability analysis of quality traits in durum wheat (Triticum durum Desf.) varieties under south Eastern Ethiopian conditions. World Journal of Agricultural Sciences 4: 53-57.
  • Mariani BM, D’Egidio MG, Novaro P (1995) Durum wheat quality evaluation: infl uence of genotype and environment. Cereal Chem 72: 194-197.
  • Özcan H, Aydın N, Bayramoğlu HO (2005) Ekmeklik buğdayda verim stabilitesi ve stabilite parametreleri arasındaki korelasyon. Tarım Bilimleri Dergisi 11: 21-25.
  • Özdemir K (2002) Paket programlar ile istatistiksel veri analizi (Çok değişkenli analizler). Kaan Kitapevi (4. baskı), Eskişehir.
  • Pena RJ (2000) Durum wheat for pasta and bread-making: Comparison of methods used in breeding to determine gluten quality-related parameters. In: Durum Wheat Improvement in the Mediterranean Region: New Challenges (Eds: C. Royo et al.) CIHEAM-IAMZ (No. 40), Zaragoza, pp. 423-430.
  • Rani KU, Prasada-Rao UJS, Leelavathi K, Haridas-Rao P (2001) Distribution of enzymes in wheat fl our mill streams. Journal of Cereal Science 34: 233-242.
  • Rharrabti Y, Garcia del Moral LF, Villegas D, Royo C (2003) Durum wheat quality in Mediterranean environments III. Stability and comparative methods in analysing G x E interaction. Field Crops Research 80: 141-146.
  • Troccoli A, Borrelli GM, De Vita P, Fares C, Di Fonzo N (2000) Durum wheat quality: A multidisciplinary concept. Journal of Cereal Science 32: 99-113.
APA SAKİN M, DÜZDEMİR O, SAYASLAN A, YÜKSEL F (2011). Stability properties of certain durum wheat genotypes for major quality characteristics. Turkish Journal of Agriculture and Forestry, 35(4), 343 - 355.
Chicago SAKİN MEHMET ALİ,DÜZDEMİR Oral,SAYASLAN ABDULVAHİT,YÜKSEL FERHAT Stability properties of certain durum wheat genotypes for major quality characteristics. Turkish Journal of Agriculture and Forestry 35, no.4 (2011): 343 - 355.
MLA SAKİN MEHMET ALİ,DÜZDEMİR Oral,SAYASLAN ABDULVAHİT,YÜKSEL FERHAT Stability properties of certain durum wheat genotypes for major quality characteristics. Turkish Journal of Agriculture and Forestry, vol.35, no.4, 2011, ss.343 - 355.
AMA SAKİN M,DÜZDEMİR O,SAYASLAN A,YÜKSEL F Stability properties of certain durum wheat genotypes for major quality characteristics. Turkish Journal of Agriculture and Forestry. 2011; 35(4): 343 - 355.
Vancouver SAKİN M,DÜZDEMİR O,SAYASLAN A,YÜKSEL F Stability properties of certain durum wheat genotypes for major quality characteristics. Turkish Journal of Agriculture and Forestry. 2011; 35(4): 343 - 355.
IEEE SAKİN M,DÜZDEMİR O,SAYASLAN A,YÜKSEL F "Stability properties of certain durum wheat genotypes for major quality characteristics." Turkish Journal of Agriculture and Forestry, 35, ss.343 - 355, 2011.