Yıl: 2023 Cilt: 16 Sayı: 63 Sayfa Aralığı: 868 - 891 Metin Dili: Türkçe DOI: 10.29228/Joh.64664 İndeks Tarihi: 31-05-2023

ÖZEL ZAMANLARIN ŞAHİDİ KÜLTÜR KOKAN MEKÂNLAR: ANTEP’İN HAMAMLARI

Öz:
Türk İslam geleneğindeki eski imar planları incelendiğinde en fazla binanın camiler olduğu, bu oranı takip eden binaların da hamamlar olduğu görülür. Bu da temizlik imandan gelir şiarını benimseyen Türk toplumu için hamamın sosyal hayatta yerini ve önemini kanıtlar niteliktedir. Bu çalışmada; Osmanlı geleneklerinden günümüze gelen, Anadolu’nun pek çok yerinde kendini gösteren, çok eski bir Türk âdeti olan hamam kültürü ele alınmış ve Gaziantep ili özelinde bu mekânların özel dönemlerdeki kullanım durumları ve kültürel ögelere yansıma izleri incelenmiştir. Bunun için Gaziantep’teki hamamlarla ilgili alan yazın taranmış ve ilgili dokümanlar incelenmiş, hamam kültürüne dair yaşları farklı aralıklarda olmak üzere doğma büyüme Gaziantepli olan yerel şahıslara ulaşılarak görüşme talep edilmiş ve gönüllü olarak katılan şahısların söylemleri yazılı olarak çalışmaya aktarılmıştır. Genç kızlar için hazırlanan çeyiz sandığının olmazsa olmazları arasında özenle hazırlanmış; hamam bohçası, örgü banyo lifleri, meşefe (havlu) işlemeleri ve banyo keseleri ile tasından tarağına, ince detaylarla süslenmiş hamam tasları, happaplar ve sürmedenlikler bulunması, hamamın Gaziantepliler için konumu ve önemine bir gösterge sayılabilir.
Anahtar Kelime:

Culture-Smelling Places Those are Witnesses of Special Times: Hammams of Antep

Öz:
When the old zoning plans are examined, it is seen that the most buildings are mosques and the buildings that follow them are baths. This proves the place and importance of the bath in social life for the Turkish society, which adopts the motto that cleanliness comes from faith. In this study, the bath culture, which is a very old Turkish custom, which has come from the Ottoman traditions to the present day and manifested itself in many parts of Anatolia, has been discussed and the use of these places in special periods and the traces of their reflection on cultural elements have been examined in the province of Gaziantep. For this purpose, the literature about the baths in Gaziantep was scanned and the relevant documents were examined, local people of different ages, who were born and raised in Antep, were contacted and interviewed, and the discourses of the people who participated voluntarily were transferred to the study in written form. Among the must haves in the dowry chest prepared for young girls, there are carefully prepared bath pack, knitted hammam fibers, bath towels (meşefe) embroideries and bath bags, as well as combs, hammam bowls, slippers (happaps) and mascara bottles decorated with fine details can be the indicators of the importance of the hammams in Gaziantep.
Anahtar Kelime:

Belge Türü: Makale Makale Türü: Araştırma Makalesi Erişim Türü: Erişime Açık
  • Aksoy, Ö. A. (1945). Gaziantep Ağzı I - II – III. TDK Yayınları.
  • Alisinanoğlu, İ. (2021). Ramazan'da Kadın Gece Hamamı. (09 Haziran 2021) Gaziantep Güneş Gazetesi. www.gaziantepgunes.com. Erişim tarihi: 13.07.2022.
  • Barlas, U. (1961). Gaziantep geleneklerinden kına. Gaziantep Kültür Dergisi, 4(31). Başgöz, İ. (1957). Mânilerimizden. Dost Yayınevi.
  • Corbin, J. & Strauss, A. (2008). Strategies for qualitative data analysis. In Basics of Qualitative Research (3rd ed.): Techniques and Procedures for Developing Grounded Theory. Sage Publications.
  • Çam, N. (1984). Gaziantep’te “kastel” adı verilen su tesisleri. Vakıflar Dergisi, 18, 165-174.
  • Dağtekin Ekinci, E. (2020). Gaziantep geleneksel hamamlarının belgelenmesi ve koruma önerileri. Vakıflar Dergisi, 53, 181-197.
  • Güçyetmez, C. (1958). Gaziantep’te Derlenen Türküler ve Mâniler. Gaziyurt Matbaası.
  • Güzelbey, C. C. (1959). Gaziantep Folklorundan Notlar. Gaziyurt Matbaası, 5- 79.
  • Güzelbey, C. C. (1987). Gaziantep yer adları. Belgelerle Türk Tarihi, 30, 30-39.
  • Hidalgo, N. (1993). Multicultural teacher introspection. In Theresa Perry and James Fraser (Eds.), Freedom’s Plow: Teaching in the Multicultural Classroom (pp. 99–106). Routledge.
  • Ilıcak, N. G. (2020). Kültürel bir değer olarak hamam ve efsanelerde kullanılışı. Journal of History School, 48, 3581-3603.
  • Kalkan Parlak, G. (2015). “Gaziantep” adı üzerine. Sosyal Bilimler Dergisi, 5(9), 101-107.
  • Karabacak, Y. (2011). Nizip-Söğütlü köyü folkloru. Yüksek lisans tezi, Dumlupınar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  • Korkmaz, K.M. (1999). Elli yıl önceki Gaziantep’te gelin ve damat. Millî Folklor, 11(42), 92-95.
  • Mukhitdenova, B.M. (2016). Traditional folk, vocal and professional songs as the basis for development and modernization of the new forms of Kazakh musical stage. IEJME-Mathematıcs Education, 11(9), 3203-3219.
  • Özkarcı, M. (1998). Gaziantep Lala Mustafa Paşa külliyesi. Vakıflar Dergisi, (25), 39-66.
  • Peker, Ç.A. (2018). Gaziantep Mânilerinin Halkbilimi Açısından İncelenmesi. Yüksek lisans tezi, İstanbul Arel Üniversitesi.
  • Sami, K. (2017). Halk kültürü bağlamında hamam(lar)ın toplumsal ve mekânsal dönüşümleri, Diyarbakır tarihi “Suriçi” örneği. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 16 (64), 1531-1546.
  • Smulowitz, S. (2017). Document analysis. The International Encyclopedia of Communication Research Methods, 1-8.
  • Şiraz Bozhüyük, E. (2015). Geleneksel Gaziantep Hamamlarının Araştırılması. Yüksek lisans tezi, Zirve Üniversitesi.
  • Telefoncu, E. (2019). Gaziantep Halk Kültürü Üzerine Yapılan Çalışmaların Analitik Bibliyografyası. Yüksek lisans tezi, Gaziantep Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  • Tokuz, G. (2010). 20. Yüzyılda Gaziantep’te Eğlence Hayatı. Gaziantep Üniversitesi Vakfı Yayınları.
  • Topçu, K. & Güven, B. (2016). Geleneksel Gaziantep çarşısının mekânsal kalite açısından değerlendirilmesi. Artium Mimarlık Planlama Sanat ve Tasarım Dergisi, 4(1), 58-74.
  • Türkçe Sözlük. (2005). Mâni. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  • Türnüklü, A. (2000). Eğitimbilim araştırmalarında etkin olarak kullanılabilecek nitel bir araştırma tekniği: Görüşme. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 24, 543-559.
  • Ünver, S. (1973). Türk Hamamı. Belleten, XXXVII(145), 87-94.
  • Url 1: https://gaziantep.ktb.gov.tr/, Erişim tarihi: 12.03.2022.
  • Url 2: https://www.gaziantephamammuzesi.org/, Erişim tarihi: 09.12.2021.
  • Url 3: https://gazianteplim27.tr, Erişim tarihi: 18.02.2021.
  • Url 4: www.repertukul.com, Erişim tarihi: 14.02.2022.
  • Kaynak Kişinin Adı-Soyadı: Emine Şerbetçi
  • Doğum Yeri ve Tarihi: Gaziantep/1947. Öğrenim Durumu: İlkokul. Mesleği: Ev hanımı. Adresi: Değirmiçem-Şehitkamil/ Gaziantep.
  • Derlenen Bilgilerin Kimden Öğrenildiği: Aile büyükleri. Derlemenin Yapıldığı Yer/Tarih: Gaziantep/22.06.2022. Kaynak Kişinin Adı-Soyadı: Serpil Fakılı Doğum Yeri ve Tarihi: Gaziantep/ 1964. Öğrenim Durumu: Lise. Mesleği: Ev hanımı. Adresi: Emek-Şehitkamil/ Gaziantep.
  • Derlenen Bilgilerin Kimden Öğrenildiği: Anne, Aile büyükleri. Derlemenin Yapıldığı Yer/Tarih: Gaziantep/22.06.2022. Kaynak Kişinin Adı-Soyadı: Yasemin Bazoğlu Doğum Yeri ve Tarihi: Gaziantep/ 01.01.1923. Öğrenim Durumu: İlkokul. Mesleği: Ev hanımı. Adresi: Karataş-Şahinbey/ Gaziantep.
  • Derlenen Bilgilerin Kimden Öğrenildiği: Aile büyükleri. Derlemenin Yapıldığı Yer/Tarih: Gaziantep/22.06.2022. Kaynak Kişinin Adı-Soyadı: Meltem Doğum Yeri ve Tarihi: Gaziantep/ 01.01.1923. Öğrenim Durumu: Lise. Mesleği: Ev hanımı. Adresi: Karataş-Şahinbey/ Gaziantep.
  • Derlenen Bilgilerin Kimden Öğrenildiği: Babaanne, Anne, Aile büyükleri. Derlemenin Yapıldığı Yer/Tarih: Gaziantep/22.06.2022.
APA Mete F, Kurnaz H (2023). ÖZEL ZAMANLARIN ŞAHİDİ KÜLTÜR KOKAN MEKÂNLAR: ANTEP’İN HAMAMLARI. , 868 - 891. 10.29228/Joh.64664
Chicago Mete Filiz,Kurnaz Hasan ÖZEL ZAMANLARIN ŞAHİDİ KÜLTÜR KOKAN MEKÂNLAR: ANTEP’İN HAMAMLARI. (2023): 868 - 891. 10.29228/Joh.64664
MLA Mete Filiz,Kurnaz Hasan ÖZEL ZAMANLARIN ŞAHİDİ KÜLTÜR KOKAN MEKÂNLAR: ANTEP’İN HAMAMLARI. , 2023, ss.868 - 891. 10.29228/Joh.64664
AMA Mete F,Kurnaz H ÖZEL ZAMANLARIN ŞAHİDİ KÜLTÜR KOKAN MEKÂNLAR: ANTEP’İN HAMAMLARI. . 2023; 868 - 891. 10.29228/Joh.64664
Vancouver Mete F,Kurnaz H ÖZEL ZAMANLARIN ŞAHİDİ KÜLTÜR KOKAN MEKÂNLAR: ANTEP’İN HAMAMLARI. . 2023; 868 - 891. 10.29228/Joh.64664
IEEE Mete F,Kurnaz H "ÖZEL ZAMANLARIN ŞAHİDİ KÜLTÜR KOKAN MEKÂNLAR: ANTEP’İN HAMAMLARI." , ss.868 - 891, 2023. 10.29228/Joh.64664
ISNAD Mete, Filiz - Kurnaz, Hasan. "ÖZEL ZAMANLARIN ŞAHİDİ KÜLTÜR KOKAN MEKÂNLAR: ANTEP’İN HAMAMLARI". (2023), 868-891. https://doi.org/10.29228/Joh.64664
APA Mete F, Kurnaz H (2023). ÖZEL ZAMANLARIN ŞAHİDİ KÜLTÜR KOKAN MEKÂNLAR: ANTEP’İN HAMAMLARI. Tarih Okulu Dergisi, 16(63), 868 - 891. 10.29228/Joh.64664
Chicago Mete Filiz,Kurnaz Hasan ÖZEL ZAMANLARIN ŞAHİDİ KÜLTÜR KOKAN MEKÂNLAR: ANTEP’İN HAMAMLARI. Tarih Okulu Dergisi 16, no.63 (2023): 868 - 891. 10.29228/Joh.64664
MLA Mete Filiz,Kurnaz Hasan ÖZEL ZAMANLARIN ŞAHİDİ KÜLTÜR KOKAN MEKÂNLAR: ANTEP’İN HAMAMLARI. Tarih Okulu Dergisi, vol.16, no.63, 2023, ss.868 - 891. 10.29228/Joh.64664
AMA Mete F,Kurnaz H ÖZEL ZAMANLARIN ŞAHİDİ KÜLTÜR KOKAN MEKÂNLAR: ANTEP’İN HAMAMLARI. Tarih Okulu Dergisi. 2023; 16(63): 868 - 891. 10.29228/Joh.64664
Vancouver Mete F,Kurnaz H ÖZEL ZAMANLARIN ŞAHİDİ KÜLTÜR KOKAN MEKÂNLAR: ANTEP’İN HAMAMLARI. Tarih Okulu Dergisi. 2023; 16(63): 868 - 891. 10.29228/Joh.64664
IEEE Mete F,Kurnaz H "ÖZEL ZAMANLARIN ŞAHİDİ KÜLTÜR KOKAN MEKÂNLAR: ANTEP’İN HAMAMLARI." Tarih Okulu Dergisi, 16, ss.868 - 891, 2023. 10.29228/Joh.64664
ISNAD Mete, Filiz - Kurnaz, Hasan. "ÖZEL ZAMANLARIN ŞAHİDİ KÜLTÜR KOKAN MEKÂNLAR: ANTEP’İN HAMAMLARI". Tarih Okulu Dergisi 16/63 (2023), 868-891. https://doi.org/10.29228/Joh.64664