Yıl: 2023 Cilt: Sayı: Ö13 Sayfa Aralığı: 25 - 40 Metin Dili: Türkçe DOI: 10.29000/rumelide.1379012 İndeks Tarihi: 02-12-2023

1970’li yıllarda İstanbul’daki eğlence mekânlarının toponomik açıdan değerlendirilmesi

Öz:
1970’li yıllar, Türkiye’de köyden kente göçlerin, siyasî, sosyal ve ekonomik krizlerin etkisiyle toplumsal değişikliklerin yaşandığı bir dönemdir. Eğlence kültürü de toplumsal hayattaki değişimler nedeniyle hızlı bir yenileşme süreci yaşamıştır. Bu dönemde eğlence kültürünün Batı’dan ithal edilmesi, yeni mekân ve eğlence anlayışlarının ortaya çıkmasına neden olmuştur. Değişimlerden en çok, önemli tarihî, kültürel zenginliklere sahip olması ve insanlara sunduğu fırsatlar sebebiyle gözde bir şehir olan İstanbul etkilenmiştir. Nüfus yoğunluğu nedeniyle 24 saat yaşayan şehirlerden biri olan İstanbul, eğlence hayatı ve boş zamanı geçirme pratikleri açısından 20.yy’ın ikinci yarısından itibaren önemli bir cazibe merkezi olmuştur. Türkçe, 1970’li yıllarda değişen eğlence anlayışı dolayısıyla ses, kelime, ek ve söz dizimi açısından birtakım yabancı etkilere maruz kalmıştır. Bu çalışmada, İstanbul’daki eğlence mekânları hakkında kısa bilgiler verildikten sonra, mekân adları dil bilgisel açıdan ele alınarak bu adların yer aldığı tabelalar, toponomik olarak incelenmiş, adların nasıl oluşturuldukları ve ne anlama geldikleri dönemin zihniyeti açısından ortaya konmuştur. Çalışma, betimsel bir araştırma olup 1970'li yıllara ait gazeteler ve telefon rehberinin taranmasıyla mekân adları tespit edilmiş; bar, birahane, çay bahçesi, gazino, lokanta, pavyon, restoran, plaj, sinema ve tiyatro gibi dönemin en çok rağbet gören eğlence mekânlarının taranması ile bu veriler elde edilmiştir. Adların ses, kelime, ek ve söz dizimi açısından dilde nasıl bir yapıya sahip oldukları ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Anahtar Kelime: 1970’li yıllar toponomi eğlence mekânları İstanbul

Toponomic evaluation of entertainment venues in Istanbul in the 1970s

Öz:
The 1970s was a period in which social changes were experienced with the effect of migration from village to city and political, social and economic crises in Turkey. Entertainment culture has also experienced a rapid innovation process due to changes in social life. In this period, the importation of entertainment culture from the West led to the emergence of new space and entertainment concepts. Istanbul, a popular city, has been affected the most by the changes because of its important historical and cultural richness and the opportunities it offers to people. Istanbul, which is one of the cities that live 24 hours due to its population density, has been an important center of attraction since the second half of the 20th century in terms of entertainment life and leisure time practices. Due to the changing understanding of entertainment in the 1970s, Turkish has been exposed to some foreign influences in terms of sound, word, suffix and syntax. In this study, after giving brief information about the entertainment venues in Istanbul, the names of the venues are handled grammatically, the signs with these names are examined toponomically, how the names are formed and what they mean are revealed in terms of the mentality of the period. The study is a descriptive research and the names of places were determined by scanning the newspapers and phone book of the 1970s; These data were obtained by scanning the most popular entertainment venues of the period such as bars, pubs, tea gardens, casinos, restaurants, pavilions, restaurants, beaches, cinemas and theaters. It has been revealed what kind of structure the nouns have in the language in terms of sound, word, affix and syntax.
Anahtar Kelime: 1970s toponomy entertainment venues Istanbul

Belge Türü: Makale Makale Türü: Araştırma Makalesi Erişim Türü: Erişime Açık
0
0
0
  • Alkibay, S. (1996). Mağazalarda yabancı işletme adı kullanımına yönelik bir araştırma, Türk Dili, Sayı: 538, 415-423.
  • Altunç, C. (2010). Suadiye Suadiye, İstanbul: Heyamola Yayınları.
  • Aydın, E. (2022). Cumhuriyet Dönemi’nde türetilen yeni rütbe adlarının kaynağı ve yapılma süreci, Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7 (1), 19-31.
  • Aydın, M. S. ve Kesmez, M. (2014). Rakı cep kitabı, Overteam Yayınları.
  • Brav, A. (2010). Striptiz Taksim’de sınıf atlıyor, Gazetevatan, 07 Mayıs 2010, https://www.gazetevatan.com/arsiv/striptiz-taksim-de-sinif-atliyor-730485 (Erişim tarihi: 05.01.2023)
  • Can, E. (2018). Aznavour'un konserindeydim, Posta, 07 Ekim 2018, https://www.posta.com.tr/yazarlar/erkut-can/aznavourun-konserindeydim-2055785 (Erişim tarihi: 06.01.2023.)
  • Dağdemir, Ö. ve Küçükkalay, A. M. (1999). Türkiye'de 1960-1980 müdahale dönemi ekonomileri: iktisat politikaları ve makro ekonomik göstergeler açısından bir karşılaştırma", Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı: 3, 121-138.
  • Dağtekin, F. (2021). Türkiye’de dil tartışmaları ve Türk Dil Kurumu (1950-1983), Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  • Dündar, A. (1974). Dil kurultayının ardından, Barış, 11.07.1974.
  • Eren, H. (1966). Yer adlarımızın dili, Türk Dili Araştırmaları Yıllığı-Belleten, Sayı: 13, 155-165.
  • Erus, R. (2019). Moulin Rouge 130 yaşında, CNNTURK, 08 Ekim 2019, https://www.cnnturk.com/yazarlar/guncel/reha-erus/moulin-rouge-130-yasinda (Erişim tarihi: 20.01.2023)
  • Gaddar, Z. (2014).Ödemiş’in iş yeri adları üzerine bir inceleme, Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Sayı: 5, 319-332.
  • Gönülal, Y. Ö. (2012). Cumhuriyet dönemi dil tartışmalarının Türk dili eğitimine yansımaları (toplum dil bilimi bakımından bir inceleme), Yayımlanmamış Doktora Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
  • Gültekin, S. (1967). Yıkılan Gurur, 1967, 52:22, https://www.imdb.com/title/tt0431479/ (Erişim tarihi: 18.01.2023)
  • İmer, K. (1976). Dilde değişme ve gelişme açısından Türk dil devrimi, Ankara Üniversitesi Basımevi, 1976.
  • Kalaycıooğlu, E. (2014). 1960 sonrası Türk politik hayatına bakış: demokrasi neo-patrimonyalizm ve istikrar, Türk siyasi hayatı Türkiye’de politik değişim ve modernleşme, Ed. Ersin Kalaycıoğlu ve Ali Yaşar Sarıbay, 515-543, Ankara: Sentez Yayıncılık.
  • Kalkan, E. (2002). Çakıl küllerinden doğdu, Hürriyet, 30 Mart 2002, https://www.hurriyet.com.tr/gundem/cakil-kullerinden-dogdu-62863 (Erişim tarihi: 18.01.2023)
  • Kalkan, E. (2007). Yeni lokantanın duvarlarında bir gazino klasiği Kazablanka, Hürriyet, 20 Mayıs 2007, https://www.hurriyet.com.tr/kelebek/yeni-lokantanin-duvarlarinda-bir-gazino-klasigi-kazablanka-6541944 (Erişim tarihi: 16.01.2023)
  • Kardüz, A. R. (2017). Reina’nın hikayesi, Milliyet, 08 Ocak 2017, https://www.milliyet.com.tr/yazarlar/ali-riza-karduz/reina-nin-hikayesi-2374841 (Erişim tarihi: 03.01.2023)
  • Köktekin, K. ve Kara, F. (2006). Erzurum iş yeri adlarında dil kirliliği, Türk Dili Dil ve Edebiyat Dergisi, Sayı 660, 519-523.
  • Küçük, S. ve Saraç, S. (2012). İş yeri adlarındaki batı kaynaklı kelimeler ve Ordu ili örneği, Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, Sayı: 38, 137-155.
  • Öndeş, O. (2021). Kadıköy'ün güngörmüş sayfiyesi Moda, İstanbul: K-İletişim Yay.
  • Özkan, M. (2012). Yenileşme sürecinde Türk dili, Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, 32, 81-109.
  • Özmen, M. (2000). İsim ve sıfat tamlamalarındaki bozulmalar üzerine, Türk Dili, Sayı: 586, 354-363.
  • Parlak, K. G. ve Kıribiş, A. (2021). İş yeri adlarındaki Türkçenin yabancı dillerle etkileşimi Kilis örneği, Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi, Sayı: 5, 1182-1219.
  • Sakaoğlu, S. (2001). Türk ad bilimi, Ankara: TDK Yayınları.
  • Sakaoğlu, S. (2003). Cumhuriyet’ten günümüze Konya’da iş yeri adları, Türk Dili, Sayı: 622, 410-420.
  • Sancak, Ş.vd. (2008). Dil ve kültür yozlaşmasında Giresun örneklemi, Karadeniz Araştırmaları, Sayı: 16, 101-111.
  • Şahin, G. (2010). Türkiye’de yapılmış toponomi çalışmaları, Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Sayı: 4, 134-156.
  • Şeylan, A. (2012). Üsküdar’daki bazı yer adlarının onomastiği ve dil bilgisel olarak değerlendirilmesi, VII. Uluslararası Üsküdar Sempozyumu, Cilt I, 382-416.
  • Tarım, R. (2013). Atatürk ve Türk dili, Turkish Studies International Periodical For The Languages, Literature and Histir of Turkish or Turkic, Cilt: 8, Sayı: 9, 95-103.
  • Uygur, N. (2001). Dilin gücü, 6. Baskı, İstanbul: Yapı Kredi Yay.
  • Üstünova, M. vd. (2010) İş yeri adlarında Türkçenin kullanımı, Turkish Studies, International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, Cilt: 5, Sayı:1, 1390-1419.
  • Yöre, S. (2012). Mekân ve müzik: Osmanlı döneminde İstanbul'un çokkültürlü müzikli eğlence mekânları, Belleten 76, 879-904.
  • Milliyet (01.01.1970-31.12.1979)
  • Cumhuriyet (01.01.1970-31.12.1979)
  • Günaydın (01.01.1970-31.12.1979)
  • Hürriyet (01.01.1970-31.12.1979)
  • Sabah (01.01.1970-31.12.1979)
  • Vatan (01.01.1970-31.12.1979)
  • https://arifatilgan.wixsite.com/arifatilgan/single-post/eski%CC%87-e%C4%9Flence-mek%C3%A2nlari (Erişim tarihi: 22.01.2023)
  • https://www.bitmezat.com/en/product/2104831/kazablanka-gazinosu-z (Erişim tarihi: 03.01.2023.
  • http://www.bodrum.gov.tr/tarihce (Erişim tarihi: 25.01.2023)
  • https://www.eskihayatlar.com/turkiyede-acilan-ilk-diskotek-tefo-tevfik-dolen-kimdir-0424/ (Erişim tarihi: 04.02.2023)
  • https://www.facebook.com/istanbulhayranlari/photos/a.10154338605130239/10158010228330239/?type=3 (Erişim tarihi: 18.01.2023)
  • https://foursquare.com/v/hanci/56bf2d8e498ea94e3b976821?openPhotoId=56f2c298cd1085af6cc2b86c (Erişim tarihi: 18.01.2023)
  • https://www.hurriyet.com.tr/kelebek/istanbul-gecelerinin-50-yili-22660691 (Erişim tarihi: 24.12.2022)
  • https://www.kitantik.com/product/GAZINO-FOTOGRAFLARI-LIDO-RESTORAN_1br9qfykid6xz0j1n4h (Erişim tarihi: 12.01.2023)
  • https://www.ntv.com.tr/galeri/sanat/giris-ucreti-25-bin-pound-disneylandin-ozel-hizmeti-club-33,v6Q9qL6i10KIJQ9R6WNPVQ/QJCaSTl7NkSKntJPiJE6hQ (Erişim tarihi: 03.01.2023)
  • https://www.bitmezat.com/en/product/1764625/ruje-nuar-kabinda-dug (Erişim tarihi: 15.01.2023)
  • https://twitter.com/AltugYucel/status/1549810993814962176 (Erişim tarihi: 21.01.2023)
  • https://twitter.com/nerdecekildi/status/1285139984329080833/photo/1 (Erişim tarihi: 19.01.2023)
  • Milliyet, Turizm İlavesi 7 İstanbul, 1966, 3, https://docplayer.biz.tr/7936232-Gazetesinin-ilavesidir-ayrica-para-ile-satilmaz.html (Erişim tarihi: 25.12.2023)
  • https://sozluk.gov.tr/ (Erişim tarihi: 15.01.2023)
  • https://www.tdk.gov.tr/tdk/kurumsal/tarihce-2 (Erişim tarihi: 15.02.2023)
  • https://www.gastearsivi.com/gazete/vatan/1942-10-03/1 (Erişim tarihi: 17.01.2023)
APA AYDIN E, ŞEYLAN A (2023). 1970’li yıllarda İstanbul’daki eğlence mekânlarının toponomik açıdan değerlendirilmesi. , 25 - 40. 10.29000/rumelide.1379012
Chicago AYDIN ERDAL,ŞEYLAN Ali 1970’li yıllarda İstanbul’daki eğlence mekânlarının toponomik açıdan değerlendirilmesi. (2023): 25 - 40. 10.29000/rumelide.1379012
MLA AYDIN ERDAL,ŞEYLAN Ali 1970’li yıllarda İstanbul’daki eğlence mekânlarının toponomik açıdan değerlendirilmesi. , 2023, ss.25 - 40. 10.29000/rumelide.1379012
AMA AYDIN E,ŞEYLAN A 1970’li yıllarda İstanbul’daki eğlence mekânlarının toponomik açıdan değerlendirilmesi. . 2023; 25 - 40. 10.29000/rumelide.1379012
Vancouver AYDIN E,ŞEYLAN A 1970’li yıllarda İstanbul’daki eğlence mekânlarının toponomik açıdan değerlendirilmesi. . 2023; 25 - 40. 10.29000/rumelide.1379012
IEEE AYDIN E,ŞEYLAN A "1970’li yıllarda İstanbul’daki eğlence mekânlarının toponomik açıdan değerlendirilmesi." , ss.25 - 40, 2023. 10.29000/rumelide.1379012
ISNAD AYDIN, ERDAL - ŞEYLAN, Ali. "1970’li yıllarda İstanbul’daki eğlence mekânlarının toponomik açıdan değerlendirilmesi". (2023), 25-40. https://doi.org/10.29000/rumelide.1379012
APA AYDIN E, ŞEYLAN A (2023). 1970’li yıllarda İstanbul’daki eğlence mekânlarının toponomik açıdan değerlendirilmesi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (Ö13), 25 - 40. 10.29000/rumelide.1379012
Chicago AYDIN ERDAL,ŞEYLAN Ali 1970’li yıllarda İstanbul’daki eğlence mekânlarının toponomik açıdan değerlendirilmesi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi , no.Ö13 (2023): 25 - 40. 10.29000/rumelide.1379012
MLA AYDIN ERDAL,ŞEYLAN Ali 1970’li yıllarda İstanbul’daki eğlence mekânlarının toponomik açıdan değerlendirilmesi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, vol., no.Ö13, 2023, ss.25 - 40. 10.29000/rumelide.1379012
AMA AYDIN E,ŞEYLAN A 1970’li yıllarda İstanbul’daki eğlence mekânlarının toponomik açıdan değerlendirilmesi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi. 2023; (Ö13): 25 - 40. 10.29000/rumelide.1379012
Vancouver AYDIN E,ŞEYLAN A 1970’li yıllarda İstanbul’daki eğlence mekânlarının toponomik açıdan değerlendirilmesi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi. 2023; (Ö13): 25 - 40. 10.29000/rumelide.1379012
IEEE AYDIN E,ŞEYLAN A "1970’li yıllarda İstanbul’daki eğlence mekânlarının toponomik açıdan değerlendirilmesi." RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, , ss.25 - 40, 2023. 10.29000/rumelide.1379012
ISNAD AYDIN, ERDAL - ŞEYLAN, Ali. "1970’li yıllarda İstanbul’daki eğlence mekânlarının toponomik açıdan değerlendirilmesi". RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi Ö13 (2023), 25-40. https://doi.org/10.29000/rumelide.1379012