Yıl: 2024 Cilt: 14 Sayı: 1 Sayfa Aralığı: 138 - 151 Metin Dili: Türkçe DOI: 10.48146/odusobiad.1260612 İndeks Tarihi: 19-03-2024

Ortaokul öğrencilerinde sosyal sorun çözme becerilerinin değerlendirilmesi: Araç-amaç sorun çözme prosedürü Türkçe uyarlaması

Öz:
Kişilerarası sorunların başarıyla çözümü, insan hayatını ve sosyal ilişkilerini etkileyen önemli bir beceridir. Erken yaşlardan itibaren toplumsallaşma sürecinde gelişen bu beceride sorunun nasıl ele alındığı, çözüme ulaşmayı engelleyen etkenlerin tanınması ve çözüm seçeneklerinin oluşturulması, amaca giden doğru eylemin yerinde ve zamanında gerçekleştirilmesi önemlidir. Araç-amaç mantığını yansıtan bu düşünce biçimi sosyal sorun çözme becerisi için kritiktir. Bu beceriyi ölçen önemli bir performans testi olan araç-amaç sosyal sorun çözme prosedürü dört yarım bırakılmış hikâyeden oluşmaktadır. Katılımcıların verilen sona uygun biçimde hikâyeleri tamamlamaları istenmektedir. Yanıtlar çözüme engel etkenlerin tanınması, etkili çözüm yollarının kullanılması, etkisiz çözüm girişimlerinden kaçınma gibi ölçütler üzerinden puanlanmaktadır. Bu çalışma ile araç amaç sosyal sorun çözme prosedürü hem genç ergenlerde kullanılmaya uygun bir forma dönüştürülmüş hem de Türkçe uyarlaması yapılmıştır. Biri pilot çalışma olmak üzere iki çalışma yapılmıştır. İlk çalışmanın katılımcıları 12-14 yaş arası 35 kız ve 35 erkek 70 ortaokul öğrencisidir. İkinci çalışma ise yaklaşık 9 ay sonra ilk çalışmaya katılmayan 12-14 yaş arası 64 kız ve 48 erkek olmak üzere 112 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Her iki çalışmada hem puanlayıcılar arası tutarlılığa hem de ölçüt bağıntılı ve eş zamanlığı geçerliliğine bakılmıştır. Bulgular, araç-amaç sosyal sorun çözme prosedürünün Türk kültüründe, erken ergen örneklemler için geçerli bir ölçme aracı olduğunu göstermektedir.
Anahtar Kelime: Araç-amaç düşünme sosyal sorun çözme meps kişiler arası sorun çözme sosyal gelişim

Assessment of social problem-solving skills in secondary school students: The Turkish adaptation of the means-ends problem-solving procedure

Öz:
Successfully resolving interpersonal problems is an essential skill that influences individuals' lives and social relationships. In terms of this skill, which develops in the process of socialization from early ages, knowing how the problem is handled and the obstacles to reach a solution, generating solution options, acting goal-directed, in place, and on time are important. This mode of thinking, reflecting the means-ends logic, is critical for social problem-solving skills. The means-ends social problem-solving procedure, a significant performance test assessing this skill, comprises four unfinished stories. Participants are asked to complete the stories in accordance with the given ending. The answers are scored based on criteria such as recognizing the obstacles to the solution, using effective solutions, and avoiding ineffective solutions. This study's means-ends social problem-solving procedure was usable for adolescent samples and adapted to Turkish. Two studies were conducted, one of which was a pilot study. The first study included 70 secondary school students aged 12 to 14, comprising 35 girls and 35 boys. The second study involved 112 students aged 12 to 14, including 64 girls and 48 boys, who were not part of the first study and were recruited after approximately 9 months. In both studies, both the inter-rater consistency and the criterion-related and concurrent validity were examined. The findings show that the means-ends social problem-solving procedure is a valid measurement instrument for adolescent samples in Turkish culture.
Anahtar Kelime: Means-ends thinking social problem solving meps interpersonal problem solving social development

Belge Türü: Makale Makale Türü: Araştırma Makalesi Erişim Türü: Erişime Açık
  • Arie, M., Apter, A., Orbach, I., Yefet, Y., & Zalsman, G. (2008). Autobiographical memory, interpersonal problem solving, and suicidal behavior in adolescent inpatients. Comprehensive Psychiatry, 49(1), 22-29.
  • Babik, I., Cunha, A. B., Ross, S. M., Logan, S. W., Galloway, J. C., & Lobo, M. A. (2019). Means end problem solving in infancy: Development, emergence of intentionality, and transfer of knowledge. Developmental Psychobiology, 61(2), 191-202.
  • Barone, C., Aguirre-Deandreis, A. I., & Trickett, E. J. (1991). Means-ends problem-solving skills, life stress, and social support as mediators of adjustment in the normative transition to high school. American Journal of Community Psychology, 19(2), 207–225.
  • Cunha, A. B., Babik, I., Ross, S. M., Logan, S. W., Galloway, J. C., Clary, E. & Lobo, M. A. (2018). Prematurity may negatively impact means-end problem-solving across the first two years of life. Research in Developmental Disabilities, 81, 24-36.
  • Cunha, A. B., Babik, I., Koziol, N. A., Hsu, L. Y., Nord, J., Harbourne, R. T., … & Lobo, M. A. (2021). A novel means-end problem-solving assessment tool for early intervention: evaluation of validity, reliability, and sensitivity. Pediatric Physical Therapy, 33(1), 2-9.
  • DeVellis, R. F. (2017). Ölçek geliştirme: Kuram ve uygulamalar (Çev. T. Totan). Nobel Akademik Yayıncılık.
  • Dinçer, C. ve Güneysu, S. (1997). Examining the effects of problem solving training on the acquisition of ınterpersonal problem solving skills by 5 year old children in Turkey. International Journal of Early Years Education, 5(1), 37-46.
  • D’Zurilla, T. J., Nezu, A. M., & Maydeu-Olivares, A. (2002). Manual for the Social Problem Solving Inventory-Revised (SPSI-R). North Tonawanda: Multi-Health Systems
  • Eskin, M., & Aycan, Z. (2009). Gözden geçirilmiş sosyal sorun çözme envanteri'nin Türkçe'ye (Tr-SSÇE-G) uyarlanması: Güvenirlik ve geçerlik analizi. Türk Psikoloji Yazıları, 12 (23), 1-10.
  • Hasegawa, A., Hattori, Y., Nishimura, H., & Tanno, Y. (2015). Prospective associations of depressive rumination and social problem solving with depression: A 6-Month Longitudinal Study. Psychological Reports, 116(3), 870–888.
  • Hasegawa, A., Nishimura, H., Mastuda, Y., Kunisato, Y., Morimoto, H., & Adachi, M. (2016). Is trait rumination associated with the ability to generate effective problem-solving strategies? utilizing two versions of the means-ends problem-solving test. Journal of Rational-Emotive & Cognitive-Behavior Therapy, 34(1), 14–30.
  • Hasegawa, A., Yoshida, T., Hattori, Y., Nishimura, H., Morimoto, H. ve Tanno, Y. (2015). Depressive rumination and social problem-solving in Japanese university students. Journal of Cognitive Psychotherapy, 29(2), 134-152.
  • Howat, S. ve Davidson, K. (2002). Parasuicidal behaviour and interpersonal problem solving performance in older adults. British Journal of Clinical Psychology, 41(4), 375-386.
  • Jayanthi, M. ve Friend, M. (1992). Interpersonal problem solving: A selective literature review to guide practice. Journal of Educational and Psychological Consultation, 3(1), 39-53.
  • Johnston, J. C., Healey, K. N. ve Tracey-Magid, D. (1985). Drama and interpersonal problem solving: A dynamic interplay for adolescent groups. Child Care Quarterly, 14(4), 238-247.
  • Linehan, M. M., Camper, P., Chiles, J. A., Strosahl, K. ve Shearin, E. (1987). Interpersonal problem solving and parasuicide. Cognitive Therapy and Research, 11(1), 1-12.
  • Lyubomirsky, S. ve Nolen-Hoeksema, S. (1995). Effects of self-focused rumination on negative thinking and interpersonal problem-solving. Journal of Personality and Social Psychology, 69, 176–190.
  • Marx, E. M., Williams, J. M. G. ve Claridge, G. C. (1992). Depression and social problem solving. Journal of Abnormal Psychology, 101, 78–86.
  • Mitchell, J. E. ve Madigan, R. J. (1984). The effects of induced elation and depression on interpersonal problem-solving. Cognitive Therapy and Research, 8(3), 277-285.
  • Mott, P. ve Krane, A. (1994). Interpersonal cognitive problem-solving and childhood social competence. Cognitive Therapy and Research, 18(2), 127-141.
  • Platt, J. J. ve Spivack, G. (1975). Manual for the means-ends problem-solving procedure (MEPS): A measure of interpersonal cognitive problem-solving skills. Philadelphia: Hahnemann Community Health/Mental Retardation Center, Department of Health Services.
  • Platt, J. ve Spivack, G. (1977). Measures of interpersonal cognitive problem-solving: A manual. Philadelphia: Hahnemann Community Mental Health/Mental Retardation Center, Department of Mental Health Sciences.
  • Platt, J. J. ve Spivack, G. (1972). Problem-solving thinking of psychiatric patients. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 39(1), 148–151.
  • Ridley, C. A. ve Vaughn, S. R. (1983). The effects of a preschool problem-solving program on interpersonal behavior. Child Care Quarterly, 12(3), 222-230.
  • Schneider, M. ve Yoshida, R. K. (1988). Interpersonal problem-solving skills and classroom behavioral adjustment in learning-disabled adolescents and comparison peers. Journal of School Psychology, 26(1), 25-34.
  • Shure, M. B. (1993), I can problem solve (ICPS): Interpersonal cognitive problem solving for young children. Early Child Development and Care, 96(1), 49-64.
  • Shure, M. B. (2001) I Can Problem Solve (ICPS): An interpersonal cognitive problem-solving program for children. Residential Treatment for Children & Youth, 18(3), 3-14.
  • Shure, M. B. ve Spivack, G. (1979) Interpersonal cognitive problem solving and primary prevention: Programming for preschool and kindergarten children, Journal of Clinical Child Psychology, 8(2), 89-94.
  • Shure, M. B. ve Spivack, G. (1982). Interpersonal problem-solving in young children: A cognitive approach to prevention. American Journal of Community Psychology, 10(3), 341-356.
  • Shure, M. B. ve Spivack, G. (1972). Means-ends thinking, adjustment, and social class among elementary-school-aged children. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 38(3), 348–353.
  • Soylu, C. ve Pala, F. C. (2018). Problem çözme performansında yaşa bağlı farklılıklar. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 10(3), 290-301.
  • Vaughn, S. R., Ridley, C. A. ve Bullock, D. D. (1984). Interpersonal problem-solving skills training with aggressive young children. Journal of Applied Developmental Psychology, 5(3), 213-223.
  • Yoon, K. L. ve Joormann, J. (2012). Is timing everything? Sequential effects of rumination and distraction on interpersonal problem-solving. Cognitive Therapy and Research, 36(3), 165-172.
  • Zemore, R. ve Dell, L. W. (1983). Interpersonal problem-solving skills and depression-proneness. Personality and Social Psychology Bulletin, 9(2), 231-235.
APA ARSLANTÜRK G, HARPUT D (2024). Ortaokul öğrencilerinde sosyal sorun çözme becerilerinin değerlendirilmesi: Araç-amaç sorun çözme prosedürü Türkçe uyarlaması. , 138 - 151. 10.48146/odusobiad.1260612
Chicago ARSLANTÜRK GÖKHAN,HARPUT Dinçkan Ortaokul öğrencilerinde sosyal sorun çözme becerilerinin değerlendirilmesi: Araç-amaç sorun çözme prosedürü Türkçe uyarlaması. (2024): 138 - 151. 10.48146/odusobiad.1260612
MLA ARSLANTÜRK GÖKHAN,HARPUT Dinçkan Ortaokul öğrencilerinde sosyal sorun çözme becerilerinin değerlendirilmesi: Araç-amaç sorun çözme prosedürü Türkçe uyarlaması. , 2024, ss.138 - 151. 10.48146/odusobiad.1260612
AMA ARSLANTÜRK G,HARPUT D Ortaokul öğrencilerinde sosyal sorun çözme becerilerinin değerlendirilmesi: Araç-amaç sorun çözme prosedürü Türkçe uyarlaması. . 2024; 138 - 151. 10.48146/odusobiad.1260612
Vancouver ARSLANTÜRK G,HARPUT D Ortaokul öğrencilerinde sosyal sorun çözme becerilerinin değerlendirilmesi: Araç-amaç sorun çözme prosedürü Türkçe uyarlaması. . 2024; 138 - 151. 10.48146/odusobiad.1260612
IEEE ARSLANTÜRK G,HARPUT D "Ortaokul öğrencilerinde sosyal sorun çözme becerilerinin değerlendirilmesi: Araç-amaç sorun çözme prosedürü Türkçe uyarlaması." , ss.138 - 151, 2024. 10.48146/odusobiad.1260612
ISNAD ARSLANTÜRK, GÖKHAN - HARPUT, Dinçkan. "Ortaokul öğrencilerinde sosyal sorun çözme becerilerinin değerlendirilmesi: Araç-amaç sorun çözme prosedürü Türkçe uyarlaması". (2024), 138-151. https://doi.org/10.48146/odusobiad.1260612
APA ARSLANTÜRK G, HARPUT D (2024). Ortaokul öğrencilerinde sosyal sorun çözme becerilerinin değerlendirilmesi: Araç-amaç sorun çözme prosedürü Türkçe uyarlaması. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 14(1), 138 - 151. 10.48146/odusobiad.1260612
Chicago ARSLANTÜRK GÖKHAN,HARPUT Dinçkan Ortaokul öğrencilerinde sosyal sorun çözme becerilerinin değerlendirilmesi: Araç-amaç sorun çözme prosedürü Türkçe uyarlaması. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 14, no.1 (2024): 138 - 151. 10.48146/odusobiad.1260612
MLA ARSLANTÜRK GÖKHAN,HARPUT Dinçkan Ortaokul öğrencilerinde sosyal sorun çözme becerilerinin değerlendirilmesi: Araç-amaç sorun çözme prosedürü Türkçe uyarlaması. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, vol.14, no.1, 2024, ss.138 - 151. 10.48146/odusobiad.1260612
AMA ARSLANTÜRK G,HARPUT D Ortaokul öğrencilerinde sosyal sorun çözme becerilerinin değerlendirilmesi: Araç-amaç sorun çözme prosedürü Türkçe uyarlaması. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi. 2024; 14(1): 138 - 151. 10.48146/odusobiad.1260612
Vancouver ARSLANTÜRK G,HARPUT D Ortaokul öğrencilerinde sosyal sorun çözme becerilerinin değerlendirilmesi: Araç-amaç sorun çözme prosedürü Türkçe uyarlaması. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi. 2024; 14(1): 138 - 151. 10.48146/odusobiad.1260612
IEEE ARSLANTÜRK G,HARPUT D "Ortaokul öğrencilerinde sosyal sorun çözme becerilerinin değerlendirilmesi: Araç-amaç sorun çözme prosedürü Türkçe uyarlaması." Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 14, ss.138 - 151, 2024. 10.48146/odusobiad.1260612
ISNAD ARSLANTÜRK, GÖKHAN - HARPUT, Dinçkan. "Ortaokul öğrencilerinde sosyal sorun çözme becerilerinin değerlendirilmesi: Araç-amaç sorun çözme prosedürü Türkçe uyarlaması". Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 14/1 (2024), 138-151. https://doi.org/10.48146/odusobiad.1260612