Yıl: 2024 Cilt: 12 Sayı: 1 Sayfa Aralığı: 390 - 408 Metin Dili: Türkçe DOI: 10.21325/jotags.2024.1385 İndeks Tarihi: 24-04-2024

Otel İşletmelerinde Karanlık Kişilik Özelliklerinin Nepotizme Etkisi: Erzurum Örneği (The Effect of Dark Personality Traits on Nepotism in Hotel Businesses: Erzurum Case)

Öz:
Nepotizmin bulunduğu örgütlerde liyakat ve adalet prensiplerinin göz ardı edildiği, kaynakların sınırlı bir çevreye aktarıldığı ve örgütsel verimliliğin azaldığı bir ortamın varlığı görülmektedir. Diğer yandan bazı karanlık kişilik özellikleri barındıran yöneticiler, nepotik tutumun artmasına sebep olabilmektedir. Dolayısıyla bu çalışmada yöneticilerin karanlık kişilik özelliklerinin örgütlerdeki nepotizmi nasıl etkilediğini ortaya koymak amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında yöneticinin karanlık kişilik özellikleri ve nepotizm arasındaki ilişkiyi ölçmek amacıyla anket tekniğinden yararlanılarak Erzurum ili Palandöken Kayak Merkezinde faaliyet gösteren yıldızlı otellerde çalışan 181 personelden veriler elde edilmiştir. Verilere öncelikle doğrulayıcı faktör analizi yapılmış ve karanlık kişilik özellikleri makyavelizm ve narsizm olarak, nepotizm ise terfi ve işe alma süreçlerinde kayırmacılık olarak alt boyutlara ayrılmıştır. Makyavelizmin, hem terfi hem de işe alma süreçlerinde kayırmacılığı anlamlı ve olumlu olarak etkilediği tespit edilmiştir. Ayrıca narsizmin de terfi ve işe alma süreçlerinde kayırmacılığı anlamlı ve olumlu olarak etkilediği ortaya konulmuştur.
Anahtar Kelime: Nepotizm Karanlık kişilik özellikleri Narsisizm Makyavelizm

The Effect of Dark Personality Traits on Nepotism in Hotel Businesses: Erzurum Case

Öz:
In organisations where nepotism exists, it’s seen that the principles of meritocracy and justice are ignored, resources are transferred to a limited environment and organisational efficiency decreases. Some, managers with some dark personality traits may contribute to the increase in nepotic attitudes. Therefore, this study aims to exhibit how managers' dark personality traits affect nepotism in organisations. Within the scope of the research, in order to measure the relationship between managers' dark personality traits and nepotism by using survey techniques, data were obtained from 181 employees working in star- rated hotels operating in Palandoken Ski Centre in Erzurum province. Confirmatory factor analysis was performed on the data and dark personality traits were sub-divided into machiavellianism and narcissism, nepotism was sub-divided into favouritism in promotion and hiring processes. It was found that machiavellianism significantly and positively influenced favoritism in both promotion and hiring processes. In addition, narcissism was also shown to significantly and positively influence favoritism in both promotion and hiring processes.
Anahtar Kelime: Nepotism Dark personality traits Narcissism Machiavellianism

Belge Türü: Makale Makale Türü: Araştırma Makalesi Erişim Türü: Erişime Açık
  • Abdalla, H. F., Maghrabı, A.S. & Raggad, B.G. (1998). Assessing the perceptions of human resource managers toward nepotism, a crosscultural study. International Journal of Manpower, 19(8), ss.554- 570.
  • Aksöl, G., & Özler, N. D. E. (2023). Karanlık kişilik özelliklerinin üretkenlik karşıtı iş davranışları üzerindeki etkisinde algılanan yönetici desteğinin rolü. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (77), 305-329.
  • Alpkan, L., Yılmaz, C., Ergeneli, A., ve Erdil, O. (2010). Nepotizm and its implications for human resource management: A study on family-owned companies in Turkey. Journal of Management & Organization, 16(1), 146-162.
  • Araslı, H., Bavik, A., & Ekiz, E. H. (2006). The effects of nepotism on human resource management: The case of three, four and five star hotels in Northern Cyprus. International Journal of Sociology and Social Policy, 26(7/8), 295-308.
  • Asunakutlu, T., & Avcı, U. (2010). An investigation of the relationship between nepotism and job satisfaction in family businesses. The Journal of Faculty of Economics and Administrative Sciences, 15, 93-109.
  • Başar, U. (2019). Liderin Karanlık Kişilik Özellikleri ile Çalışanın Tükenmişliği Arasındaki İlişkide Çalışanın Karanlık Liderlik Algısının Aracı Rolü: Çok Düzeyli Bir Araştırma. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Başkent Üniversitesi.
  • Bayhan, V. (2002). Demokrasi ve sivil toplum örgütlerinin engelleri: Patronaj ve nepotizm. CÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 26(1), 1-13.
  • Bozeman, D. P., & Gaughan, M. (2011). Job satisfaction among university faculty: Individual, work, and institutional determinants. The Journal of Higher Education, 82(2), 154-186.
  • Brunell, A. B., Gentry, W. A., Campbell, W. K., Hoffman, B. J., Kuhnert, K. W., & DeMarree, K. G. (2008). Leader emergence: The case of the narcissistic leader. Personality and Social Psychology Bulletin, 34(12), 1663-1676.
  • Christie, R., & Geis, F. L. (2013). Studies in Machiavellianism. Academic Press.
  • Cropanzano, R., Anthony, E. L., Daniels, S. R., & Hall, A. V. (2017). Social exchange theory: A critical review with theoretical remedies. Academy of Management Annals, 11(1), 479-516.
  • Drenth, P. J. D., Thierry, H., & de Wolff, C. J. (2013). A Handbook of Work and Organizational Psychology. Psychology Press.
  • Ford, R., & McLaughlin, F. (1985). Nepotism. Personnel Journal. Forsyth, D. R., Banks, G. C., & McDaniel, M. A. (2012). A meta-analysis of the Dark Triad and work behavior: a social exchange perspective. Journal of applied psychology, 97(3), 557.
  • Freud, S. (1914). Narsizm üzerine: Bir giriş. Sigmund Freud'un tam psikolojik eserleri standart baskısı, Cilt XIV (1914-1916): Psikanalitik Hareketin Tarihi, Metapsikoloji ve Diğer Çalışmalar, 73-102.
  • Furnham, A., & Swami, V. (2018). Mental health literacy: A review of what it is and why it matters. International Perspectives in Psychology, 7(4), 240-257.
  • Griffin, R. W., & Lopez, Y. P. (2005). "Bad behavior" in organizations: A review and typology for future research. Journal of Management, 31(6), 988-1005.
  • Gupta, V., Turban, D. B., Wasti, S. A., & Sikdar, A. (2018). The role of job embeddedness and job satisfaction on organizational citizenship behavior: A gender role perspective. Journal of Business Ethics, 147(3), 641-652.
  • Haque, M. S. (1997). Incongruity between bureaucracy and society in developing nations: A critique. Peace & Change, 22(4), 432-462.
  • İyiişleroğlu, S. C. (2006). Aile Şirketleri: Adana ve Çevresinde Faaliyet Gösteren Aile Şirketlerinde Nepotizm Uygulamasının Tespitine Yönelik Bir Araştırma. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Adana.
  • Jonason, P. K., & Krause, L. (2013). The emotional deficits associated with the Dark Triad traits: Cognitive empathy, affective empathy, and alexithymia. Personality and Individual Differences, 55(5), 532-537.
  • Jonason, P. K., & Webster, G. D. (2010). The dirty dozen: A concise measure of the dark triad. Psychological Assessment, 22(2), 420-432.
  • Jonason, P. K., Baughman, H. M., Carter, G. L., & Parker, P. (2015). Dorian gray without his portrait: Psychological, social, and physical health costs associated with the Dark Triad. Personality and Individual Differences, 78, 5-13.
  • Jones, D. N., & Paulhus, D. L. (2011). The role of impulsivity in the Dark Triad of personality. Personality and Individual Differences, 51(6), 679-682.
  • Judge, T. A., & Zapata, C. P. (2021). The personality of the organization: A big five perspective on how individuals differ within an organizational context. Organizational Psychology Review, 11(1), 3-39.
  • Kabadayı, E. T. (2014). Nepotizm: Türk kamu yönetiminde bir gerçeklik. Amme İdaresi Dergisi, 47(3), 1-28.
  • Kahraman, Ü. (2020). Okul müdürlerinin kayırmacılık davranışları. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(3), 90-106.
  • Kanten, P., & Yesıltas, M. (2015). The effects of positive and negative perfectionism on work engagement, psychological well-being and emotional exhaustion. Procedia Economics and Finance, 23, 1367-1375.
  • Karacaoğlu, K. (2018). Örgütlerde nepotizm. Çalışma yaşamında davranış güncel yaklaşımlar. Kocaeli: Umuttepe, 479-516.
  • Karabey C.N., & Kayapalı Yıldırım, S. (2016). Bireysel farklılıklar ile psikolojik sözleşme ihlali arasındaki ilişkide üstün desteğinin aracılık rolü, İşletme Araştırmaları Dergisi, 8, 1, 140-160.
  • Krupp, D. B., Sewall, L. A., Lalumière, M. L., Sheriff, C. & Harris, G. T. (2013). Psychopathy, adaptation, and disorder. Frontiers in Psychology, 4(139), 1–5.
  • Lillienfeld, S., Waldman, I., Landfield, K., Watts, A., Rubenzer, S. & Faschingbauer, T. (2012). Fearless dominance and the US presidency: Implications of psychopathic personality traits for successful and unsuccessful political leadership. Journal of Personality and Social Psychology, 103, 489-505.
  • McHoskey, J. W. (2001). Machiavellianism and personality dysfunction. Journal of Personality and Social Psychology, 74(1), 192-210.
  • Meydan, C. H., Şeşen, H. (2011). Yapısal Eşitlik Modellemesi: AMOS Uygulamaları, Ankara: Detay Yayıncılık.
  • Mishra, R. S., & Bhaskar, U. (2017). Nepotism in hiring decisions: A review. Journal of Applied Psychology, 102(8), 1101-1121.
  • Moka, G. (2022). Etik Liderliğin Nepotizmle Örgütsel Sessizlik ve Nepotizmle Örgütsel Adalet İlişkisinde Aracılık Rolü [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Selçuk Üniversitesi.
  • Özkanan, A., & Erdem, R. (2014). Yönetimde kayırmacı uygulamalar: Kavramsal bir çerçeve. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (20), 179-206.
  • Özler, H., & Gümüştekin, G. E. (2007). Aile işletmelerinde nepotizmin gelişim evreleri ve kurumsallaşma. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (17), 437-450.
  • Özsemerci, K. (2003). Türk kamu yönetiminde yolsuzluklar, nedenleri, zararları ve çözüm önerileri. T. C. Sayıştay Araştırma, İnceleme, Çeviri Dizisi, 27.
  • Özsoy, E., & Ardıç, K., 2017. Karanlık Üçlü'nün (narsisizm, makyavelizm ve psikopati) iş tatminine etkisinin incelenmesi. Yönetim ve Ekonomi, 24(2), ss.391-406.
  • Pehlivan, M. (2018). Kamuda nepotizm: Örgütsel adalet ve duygusal bağlılık üzerine bir araştırma. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 17(67), 393-407.
  • Rauch, J. E., & Evans, P. B. (2000). Bureaucratic structure and bureaucratic performance in less developed countries. Journal of Public Economics, 75(1), 49-71.
  • Satıcı, S. A., Kayiş, A. R., Yılmaz, M. F., & Çapan, B. E. (2019). Üniversite öğrencilerinde karanlık üçlü kişilik özellikleri ile dürtüsellik ve heyecan arama davranışları arasındaki ilişkilerin incelenmesi.Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 54(9), 857-881.
  • Sroka, W., & Vveinhardt, J. (2018, March). Nepotism and favouritism in the steel industry: a case study analysis. In Forum Scientiae Oeconomia, 6,1, pp. 31-45.
  • Tekin, Z. (2017). Pazarlama etiğinde makyavelizm. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(50), 814-821.
  • Thomaes, S., Stegge, H., Bushman, B. J., Olthof, T., & Denissen, J. (2008). Development and validation of the Childhood Narcissism Scale. Journal of Personality Assessment, 90(4), 382-391.
  • Toprak, E. A. (2021). Çalışanlarda Makyavelizm ve Narsizm Kişilik Özelliklerinin Etik Dışı Davranışlar Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi: Bir Alan Çalışması. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi.
  • Wilson, D. S., Near, D., & Miller, R. R. (1996). Machiavellianism: A synthesis of the evolutionary and psychological literatures. Psychological Bulletin, 119(2), 285-299.
  • Yüce, A. & Korucuk, N. (2020). Coğrafi işaretli ürünleri satın almaya yönelik tutum ölçeği; Geçerlik ve güvenirlik çalışması. İşletme Araştırmaları Dergisi, 12(4), 3569-3581.
APA BALTACI F, YILDIRIM F (2024). Otel İşletmelerinde Karanlık Kişilik Özelliklerinin Nepotizme Etkisi: Erzurum Örneği (The Effect of Dark Personality Traits on Nepotism in Hotel Businesses: Erzurum Case). , 390 - 408. 10.21325/jotags.2024.1385
Chicago BALTACI FATİH,YILDIRIM FATIH Otel İşletmelerinde Karanlık Kişilik Özelliklerinin Nepotizme Etkisi: Erzurum Örneği (The Effect of Dark Personality Traits on Nepotism in Hotel Businesses: Erzurum Case). (2024): 390 - 408. 10.21325/jotags.2024.1385
MLA BALTACI FATİH,YILDIRIM FATIH Otel İşletmelerinde Karanlık Kişilik Özelliklerinin Nepotizme Etkisi: Erzurum Örneği (The Effect of Dark Personality Traits on Nepotism in Hotel Businesses: Erzurum Case). , 2024, ss.390 - 408. 10.21325/jotags.2024.1385
AMA BALTACI F,YILDIRIM F Otel İşletmelerinde Karanlık Kişilik Özelliklerinin Nepotizme Etkisi: Erzurum Örneği (The Effect of Dark Personality Traits on Nepotism in Hotel Businesses: Erzurum Case). . 2024; 390 - 408. 10.21325/jotags.2024.1385
Vancouver BALTACI F,YILDIRIM F Otel İşletmelerinde Karanlık Kişilik Özelliklerinin Nepotizme Etkisi: Erzurum Örneği (The Effect of Dark Personality Traits on Nepotism in Hotel Businesses: Erzurum Case). . 2024; 390 - 408. 10.21325/jotags.2024.1385
IEEE BALTACI F,YILDIRIM F "Otel İşletmelerinde Karanlık Kişilik Özelliklerinin Nepotizme Etkisi: Erzurum Örneği (The Effect of Dark Personality Traits on Nepotism in Hotel Businesses: Erzurum Case)." , ss.390 - 408, 2024. 10.21325/jotags.2024.1385
ISNAD BALTACI, FATİH - YILDIRIM, FATIH. "Otel İşletmelerinde Karanlık Kişilik Özelliklerinin Nepotizme Etkisi: Erzurum Örneği (The Effect of Dark Personality Traits on Nepotism in Hotel Businesses: Erzurum Case)". (2024), 390-408. https://doi.org/10.21325/jotags.2024.1385
APA BALTACI F, YILDIRIM F (2024). Otel İşletmelerinde Karanlık Kişilik Özelliklerinin Nepotizme Etkisi: Erzurum Örneği (The Effect of Dark Personality Traits on Nepotism in Hotel Businesses: Erzurum Case). Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 12(1), 390 - 408. 10.21325/jotags.2024.1385
Chicago BALTACI FATİH,YILDIRIM FATIH Otel İşletmelerinde Karanlık Kişilik Özelliklerinin Nepotizme Etkisi: Erzurum Örneği (The Effect of Dark Personality Traits on Nepotism in Hotel Businesses: Erzurum Case). Journal of Tourism and Gastronomy Studies 12, no.1 (2024): 390 - 408. 10.21325/jotags.2024.1385
MLA BALTACI FATİH,YILDIRIM FATIH Otel İşletmelerinde Karanlık Kişilik Özelliklerinin Nepotizme Etkisi: Erzurum Örneği (The Effect of Dark Personality Traits on Nepotism in Hotel Businesses: Erzurum Case). Journal of Tourism and Gastronomy Studies, vol.12, no.1, 2024, ss.390 - 408. 10.21325/jotags.2024.1385
AMA BALTACI F,YILDIRIM F Otel İşletmelerinde Karanlık Kişilik Özelliklerinin Nepotizme Etkisi: Erzurum Örneği (The Effect of Dark Personality Traits on Nepotism in Hotel Businesses: Erzurum Case). Journal of Tourism and Gastronomy Studies. 2024; 12(1): 390 - 408. 10.21325/jotags.2024.1385
Vancouver BALTACI F,YILDIRIM F Otel İşletmelerinde Karanlık Kişilik Özelliklerinin Nepotizme Etkisi: Erzurum Örneği (The Effect of Dark Personality Traits on Nepotism in Hotel Businesses: Erzurum Case). Journal of Tourism and Gastronomy Studies. 2024; 12(1): 390 - 408. 10.21325/jotags.2024.1385
IEEE BALTACI F,YILDIRIM F "Otel İşletmelerinde Karanlık Kişilik Özelliklerinin Nepotizme Etkisi: Erzurum Örneği (The Effect of Dark Personality Traits on Nepotism in Hotel Businesses: Erzurum Case)." Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 12, ss.390 - 408, 2024. 10.21325/jotags.2024.1385
ISNAD BALTACI, FATİH - YILDIRIM, FATIH. "Otel İşletmelerinde Karanlık Kişilik Özelliklerinin Nepotizme Etkisi: Erzurum Örneği (The Effect of Dark Personality Traits on Nepotism in Hotel Businesses: Erzurum Case)". Journal of Tourism and Gastronomy Studies 12/1 (2024), 390-408. https://doi.org/10.21325/jotags.2024.1385