Yıl: 2024 Cilt: 32 Sayı: 2 Sayfa Aralığı: 108 - 115 Metin Dili: Türkçe DOI: 10.5336/mdethic.2024-102155 İndeks Tarihi: 10-06-2024

Mesleki Etik Dersi Alan Sağlık Ön Lisans Programı Öğrencilerinin Etik Değerlere Yatkınlık Düzeyleri ve Etkileyen Faktörler: Bir Vakıf Üniversitesi Örneği: Kesitsel Tanımlayıcı Çalışma

Öz:
Meslek etiği, meslek üyelerinin davranışlarını doğruya yönlendirmek için oluş- turulmuş kuralları içerir. Sağlık ön lisans programında verilen etik eğitimi, sağlık tek- nikerlerinin, mesleki görev ve sorumluluklar ı etik ilkeler çerçevesinde yerine getirebilmelerini amaçlamaktadır. Araştırmada, mesleki etik dersi alan sağlık ön lisans programı öğrencilerinin etik de ğerlere yatkınlık düzeylerinin belirlenmesi amaçlan- mıştır. Araştırma kesitsel ve tan ımlayıcı tipte tasarlanmıştır. Araştırmanın evrenini 2022-2023 eğitim öğretim yılında bir vakıf üniversitesinin sağlık ön lisans programına devam eden ve mesleki etik dersi alan tüm öğrenciler (n=876) oluşturmuştur. Örneklem, evreni bilinen örneklem hesaplama yöntemi ile 370 olarak belirlenmi ştir. 370 öğrenci üzerinden sağlık ön lisans programlarına göre örnekleme alınacak öğrenci sayısı, taba- kalı örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Araştırmaya katılacak öğrenciler, araştırmaya dâhil edilme kriterlerine sahip öğrenciler arasından gelişi güzel örnekleme yöntemi ile seçilmiştir. Veriler; öğrenci bilgi formu ve Etik Değerlere Yatkınlık Ölçeği ile çevrim içi olarak toplanmıştır. Verilerin analizinde; sayı, yüzde, ortalama, standart sapma, ba- ğımsız örneklem t-testi ve varyans analizi, Cronbach alfa güvenirlik analizi yap ılmış- tır. Ö ğrencilerin ya ş ortalamaları 18,0±2,44’tür. %76’s ı kadın, %24’ü erkektir. Öğrencilerin Etik De ğerlere Yatkınlık Ölçeği ve alt boyutlar ına ait puan ortalamalar ı yüksektir. Öğrencilerin cinsiyetlerine ve öğrenim gördükleri sağlık ön lisans program- larına göre ölçek toplam ve alt boyut puan ortalamaları arasında anlamlı fark olmadığı saptanmıştır. Elde edilen sonuçlar, mesleki etik eğitiminin, sağlık teknikerlerinin etik de- ğerlere yatkınlığını olumlu yönde etkiledi ğini göstermektedir. Bu sonuçlar do ğrultu- sunda; mesleki etik dersinin tüm lisans ve ön lisans e ğitim programlarında zorunlu olarak yer alması, farklı üniversitelerin sağlık ön lisans programlarında öğrenim gören ve dersi alan daha büyük örneklemlerle, farkl ı araştırma tasarımları (nitel/nicel/karma yöntem vb.) ile araştırmaların, izlem çalışmalarının yapılması önerilebilir.
Anahtar Kelime: Meslek etiği etik değer etik değerlere yatkınlık sağlık ön lisans programı öğrenci

Levels of Appropriation to Ethical Values of Health Associate Degree Program Students Taking Professional Ethics Courses and Affecting Factors: A Foundation University Example, Cross-Sectional Descriptive Study

Öz:
Professional ethics includes rules established to guide the behavior of professional members correctly. The ethics education given in the health associate de- gree program aims to enable health technicians to fulfill their professional duties and re- sponsibilities within the framework of ethical principles. The aim of the research was to determine the level of predisposition to ethical values of health associate degree pro- gram students taking the professional ethics course. The research was designed as cross- sectional and descriptive. The population of the research consisted of all students (n=876) who attended the health associate degree program of a foundation university and took the professional ethics course in the 2022-2023 academic year. The sample was determined as 370 using the sample calculation method with a known population. The number of students to be sampled from 370 students according to health associate de- gree programs was determined by the stratified sampling method. The students who will participate in the research were selected by random sampling method among the students who met the inclusion criteria. Data; It was collected online with the student information form and the Ethical Values Predisposition Scale. In the analysis of data; number, percentage, mean, standard deviation, independent sample t-test and analysis of variance, Cronbach alpha reliability analysis were performed. The average age of the students is 18.0±2.44. 76% are women and 24% are men. The average scores of the students on the Ethical Values Predisposition Scale and its sub-dimensions are high. It was determined that there was no significant difference between the scale total and sub- scale score averages according to the students’ gender and the health associate degree programs they studied. The results obtained show that professional ethics training pos- itively affects the predisposition of health technicians to ethical values. In line with these results; It may be recommended that the professional ethics course be included compulsorily in all undergraduate and associate degree programs, and that research and follow-up studies be conducted with larger samples of students studying and taking the course in the health associate degree programs of different universities, with different research designs (qualitative/quantitative/mixed methods, etc.).
Anahtar Kelime: Professional ethics ethical value predisposition to ethical values health associate degree program student

Belge Türü: Makale Makale Türü: Araştırma Makalesi Erişim Türü: Erişime Açık
0
0
0
  • 1. Baumlin JS, Meyer CA.positioning ethos in/for the twenty-first century: an in- troduction to histories of ethos. Humanities. 2018;7(3):78. [Crossref]
  • 2. Butts JB, Rich KL. Nursing Ethics: Across the Curriculum and in to practice. 6th ed. Burlington: Jones & Bartlett Learning; 2022.
  • 3. Kırca N, Bademli K, Özgönül ML. Öğrenci hemşirelerin etik değerlere yatkınlık durumlarının belirlenmesi [Determining student nurses' the inclination to eth- ical values scale]. Anadolu Hem şirelik ve Sa ğlık Bilimleri Dergisi. 2020;23(3):410-7. [Crossref]
  • 4. Büken NÖ. Tıpta malpraktis ve etik yönleri. Yaşama dair etikçe bir bakış. Oğuz NY, Tepe H, Büken NÖ, Kucur DK. Biyoetik Terimleri Sözlüğü. 1. Bask ı. Ankara: Türkiye Felsefe Kurum; 2005. p.82-3.
  • 5. Rich KL. Introduction to ethics. In: Butts JB, Rich KL, eds. Nursing Ethics: Across the Curriculum and in to practice. 4th ed. Burlington, MA: Jones & Bartlett Learning; 2016. p.3-31.
  • 6. Karaman E. Muhasebe Meslek etiği ve muhasebe meslek mensuplarının etik kurallara bakışı (Balıkesir ili örneği). [Yüksek lisans tezi]. Ankara: Gazi Üniver- sitesi; 2015. Erişim tarihi: 02.02.2024 [Link]
  • 7. Sadykova G, Çetin S, Şahin S, Eflanili B. Kurumsal demokrasi algısının etik değerlere yatkınlık üzerindeki etkisi: sağlık çalışanlarına yönelik bir araştırma [The effect of perception of organizational democracy on susceptibility to eth- ical values: a research on health employees]. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi. 2021;17(1):33-48. [Link]
  • 8. Beauchamp T, Childress J. principles of Biomedical Ethics: Marking Its For- tieth Anniversary. Am J Bioeth. 2019;19(11):9-12. [Crossref] [pubMed]
  • 9. Varkey B. principles of clinical ethics and their application to practice. Med princ pract. 2021;30(1):17-28. [Crossref] [pubMed] [pMC]
  • 10. The Essentials of Baccalaureate Education for professional Nursing prac- tice. 2016. Accessed: 02.02.2024 [Link]
  • 11. Türk Hemşireler Derneği (THD). Hemşireler için etik ilke ve prensipler [inter- net]. 2009. [Erişim tarihi: 03.02.2024]. Erişim adresi: [Link]
  • 12. Burkhardt MA, Nathaniel AK. Ethics&Issues in Contemporary Nursing-e-book. 1st ed. Elsevier Health Sciences; 2019.
  • 13. İştar Işıklı E. Hastane çalışanlarının meslek etiği hakkındaki görüşlerinin ve etik sorunlarının incelenmesi [An investigation of prospective hospital work- ers' views on occupational ethics and ethical problems]. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi. 2018;17(66):861-73. [Crossref]
  • 14. Cerit B, Öztürk E. Yoğun bakım hemşirelerinin ahlaki duyarlılığı ile etik karar verebilme düzeyi arasındaki ilişkinin belirlenmesi [Determination of the rela- tionship between intensive care nurses' moral sensitivity and ethical decision making level]. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Der- gisi. 2021;14(2):116-23. [Crossref]
  • 15. Kinsella EA, phelan SK, park Lala A, Mom V. An investigation of students' per- ceptions of ethical practice: engaging a reflective dialogue about ethics edu- cation in the health professions. Adv Health Sci Educ Theory pract. 2015;20(3):781-801. [Crossref] [pubMed]
  • 16. Singh B. Character education in the 21st century. Journal of Social Studies (JSS). 2019;15(1):1-12. [Crossref]
  • 17. Taş F. Üniversite öğrencilerinin etik değerlere yatkınlık durumları ve ilişkili fak- törler [Ethical values of the inclination in university students and related fac- tors]. Kahramanmara ş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2018;15(2):627-42. [Link]
  • 18. Ülman YL, Çokar M, Bakırcı N, Topsever p, Artvinli F. profesyonellik eğitiminde etik ve insan bilimleri, Acıbadem Üniversitesi Örneği [Ethics and human sci- ences in professionalism education, Acıbadem university example]. Türkiye Biyoetik Derneği Yayınları. 2013;8:89-90. [Link]
  • 19. Hakbilen HG, Ince S, Ozgonul ML. Ethical sensitivity of nursing students dur- ing a 4-year nursing curriculum in Turkey. Journal of Academic Ethics. 2023;21(1):41-51. [Crossref]
  • 20. Yeom HA, Ahn SH, Kim SJ. Effects of ethics education on moral sensitiv- ity of nursing students. Nurs Ethics. 2017;24(6):644-52. [Crossref] [pubMed]
  • 21. Hernando A, Diez-Vega I, Lopez Del Hierro M, Martínez-Alsina N, Diaz-Meco R, Busto MJ, et al. Ethical values in college education: a mixed-methods pilot study to assess health sciences students' perceptions. BMC Med Educ. 2018;18(1):289. [Crossref] [pubMed] [pMC]
  • 22. Khatiban M, Falahan SN, Amini R, Farahanchi A, Soltanian A. Lecture-based versus problem-based learning in ethics education among nursing students. Nurs Ethics. 2019;26(6):1753-64. [Crossref] [pubMed]
  • 23. Boz İ, İnce S. Bakım etiği dersinin öğrenci hemşirelerin etik duyarlılık düzeyine etkisi: Karşılaştırmalı bir çalışma [The effect of caring ethics course on study nurses students? Ethical sensitivity level: a comparative study]. Turkiye Klinikleri Journal of MedicalEthics-Law&History. 2019;27(1):40-7. [Crossref]
  • 24. Dehghani A. Factors affecting professional ethics development in students: A qualitative study. Nurs Ethics. 2020;27(2):461-9. [Crossref] [pubMed]
  • 25. Üstün Ç, Korhan EA, Yılmaz D u. Hem şirelikte Etik E ğitiminin Etkinli ğini Değerlendirme Ölçeği'nin Türkçe geçerlik güvenirlik çal ışması [Analysis of Turkish validity and reliability of nursing effectiveness of ethics education scale]. Nobel Medicus. 2018;14(1):31-8. [Link]
  • 26. Akbaş M, Tuncer İ, Kadıoğlu S. Lisans düzeyindeki hem şirelik okullarında etik eğitiminin durumu [The status of ethical education at undergraduate level nursing schools]. Dokuz Eylül Üniversitesi Hem şirelik Fakültesi Elektronik Dergisi. 2014;7(3):206-11. [Link]
  • 27. Görgülü RS, Dinç L. Ethics in Turkish Nursing education programs. Nursing Ethics. 2007;14(6):741-52. [Crossref] [pubMed]
  • 28. Kocademir FN, Değerli MNÖ, Altuntaş O. Ergoterapi öğrencilerinin toplumsal duyarlılığı, empati becerileri ve etik de ğerlere yatkınlığının incelenmesi [In- vestigation of occupational therapy students' social sensitivity, empathy skills, and susceptibility to ethical values]. Ergoterapi ve Rehabilitasyon Dergisi. 2023;11(3):65-74. [Crossref]
  • 29. Lee SK. A study on perceptions of vocational ethics and education among dental technicians. Journal of Technologic Dentistry. 2020;42(4):372-8. [Crossref]
  • 30. Üzüm B, Özkurt-Sivrikaya S. Meslek yüksekokulu öğrencilerinin etik değerlere yatkınlık düzeyleri (Kocaeli MYO örne ği) [Inclination of ethical values of vo- cational students (Kocaeli vocational school sample)]. uluslararası Bilimsel Araştırmalar Dergisi. 2018;3(1):230-40. [Crossref]
  • 31. Kinkle RM. Factors influencing student success in associate degree respira- tory therapy programs. Health professions Education. 2020;6(3):343-53. [Crossref]
  • 32. Yükseköğretim Kurulu [ İnternet]. [Erişim tarihi: 1 Şubat 2024]. Eri şim linki: [Link]
  • 33. İstanbul Topkapı Üniversitesi [İnternet]. [Erişim tarihi: 18 Ocak 2024]. Erişim linki: [Link]
  • 34. Kaya İ. Etik Değerlere Yatkınlık Ölçeği geçerlik ve güvenirlik çalışması [Eth- ical values appropriation scale: validity and reliability study]. uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi. 2015;8(41):968. [Crossref]
  • 35. Bijani M, Ghodsbin F, Javanmardi Fard S, Shirazi F, Sharif F, Tehranineshat B. An evaluation of adherence to ethical codes among nurses and nursing stu- dents. J Med Ethics Hist Med. 2017;10:6. [pubMed] [pMC]
APA GÖRÜGEN Ü, ŞENYUVA E, YALNIZ N (2024). Mesleki Etik Dersi Alan Sağlık Ön Lisans Programı Öğrencilerinin Etik Değerlere Yatkınlık Düzeyleri ve Etkileyen Faktörler: Bir Vakıf Üniversitesi Örneği: Kesitsel Tanımlayıcı Çalışma. , 108 - 115. 10.5336/mdethic.2024-102155
Chicago GÖRÜGEN ÜMRAN,ŞENYUVA Emine,YALNIZ NAZİK Mesleki Etik Dersi Alan Sağlık Ön Lisans Programı Öğrencilerinin Etik Değerlere Yatkınlık Düzeyleri ve Etkileyen Faktörler: Bir Vakıf Üniversitesi Örneği: Kesitsel Tanımlayıcı Çalışma. (2024): 108 - 115. 10.5336/mdethic.2024-102155
MLA GÖRÜGEN ÜMRAN,ŞENYUVA Emine,YALNIZ NAZİK Mesleki Etik Dersi Alan Sağlık Ön Lisans Programı Öğrencilerinin Etik Değerlere Yatkınlık Düzeyleri ve Etkileyen Faktörler: Bir Vakıf Üniversitesi Örneği: Kesitsel Tanımlayıcı Çalışma. , 2024, ss.108 - 115. 10.5336/mdethic.2024-102155
AMA GÖRÜGEN Ü,ŞENYUVA E,YALNIZ N Mesleki Etik Dersi Alan Sağlık Ön Lisans Programı Öğrencilerinin Etik Değerlere Yatkınlık Düzeyleri ve Etkileyen Faktörler: Bir Vakıf Üniversitesi Örneği: Kesitsel Tanımlayıcı Çalışma. . 2024; 108 - 115. 10.5336/mdethic.2024-102155
Vancouver GÖRÜGEN Ü,ŞENYUVA E,YALNIZ N Mesleki Etik Dersi Alan Sağlık Ön Lisans Programı Öğrencilerinin Etik Değerlere Yatkınlık Düzeyleri ve Etkileyen Faktörler: Bir Vakıf Üniversitesi Örneği: Kesitsel Tanımlayıcı Çalışma. . 2024; 108 - 115. 10.5336/mdethic.2024-102155
IEEE GÖRÜGEN Ü,ŞENYUVA E,YALNIZ N "Mesleki Etik Dersi Alan Sağlık Ön Lisans Programı Öğrencilerinin Etik Değerlere Yatkınlık Düzeyleri ve Etkileyen Faktörler: Bir Vakıf Üniversitesi Örneği: Kesitsel Tanımlayıcı Çalışma." , ss.108 - 115, 2024. 10.5336/mdethic.2024-102155
ISNAD GÖRÜGEN, ÜMRAN vd. "Mesleki Etik Dersi Alan Sağlık Ön Lisans Programı Öğrencilerinin Etik Değerlere Yatkınlık Düzeyleri ve Etkileyen Faktörler: Bir Vakıf Üniversitesi Örneği: Kesitsel Tanımlayıcı Çalışma". (2024), 108-115. https://doi.org/10.5336/mdethic.2024-102155
APA GÖRÜGEN Ü, ŞENYUVA E, YALNIZ N (2024). Mesleki Etik Dersi Alan Sağlık Ön Lisans Programı Öğrencilerinin Etik Değerlere Yatkınlık Düzeyleri ve Etkileyen Faktörler: Bir Vakıf Üniversitesi Örneği: Kesitsel Tanımlayıcı Çalışma. Türkiye Klinikleri Tıp Etiği-Hukuku Tarihi Dergisi, 32(2), 108 - 115. 10.5336/mdethic.2024-102155
Chicago GÖRÜGEN ÜMRAN,ŞENYUVA Emine,YALNIZ NAZİK Mesleki Etik Dersi Alan Sağlık Ön Lisans Programı Öğrencilerinin Etik Değerlere Yatkınlık Düzeyleri ve Etkileyen Faktörler: Bir Vakıf Üniversitesi Örneği: Kesitsel Tanımlayıcı Çalışma. Türkiye Klinikleri Tıp Etiği-Hukuku Tarihi Dergisi 32, no.2 (2024): 108 - 115. 10.5336/mdethic.2024-102155
MLA GÖRÜGEN ÜMRAN,ŞENYUVA Emine,YALNIZ NAZİK Mesleki Etik Dersi Alan Sağlık Ön Lisans Programı Öğrencilerinin Etik Değerlere Yatkınlık Düzeyleri ve Etkileyen Faktörler: Bir Vakıf Üniversitesi Örneği: Kesitsel Tanımlayıcı Çalışma. Türkiye Klinikleri Tıp Etiği-Hukuku Tarihi Dergisi, vol.32, no.2, 2024, ss.108 - 115. 10.5336/mdethic.2024-102155
AMA GÖRÜGEN Ü,ŞENYUVA E,YALNIZ N Mesleki Etik Dersi Alan Sağlık Ön Lisans Programı Öğrencilerinin Etik Değerlere Yatkınlık Düzeyleri ve Etkileyen Faktörler: Bir Vakıf Üniversitesi Örneği: Kesitsel Tanımlayıcı Çalışma. Türkiye Klinikleri Tıp Etiği-Hukuku Tarihi Dergisi. 2024; 32(2): 108 - 115. 10.5336/mdethic.2024-102155
Vancouver GÖRÜGEN Ü,ŞENYUVA E,YALNIZ N Mesleki Etik Dersi Alan Sağlık Ön Lisans Programı Öğrencilerinin Etik Değerlere Yatkınlık Düzeyleri ve Etkileyen Faktörler: Bir Vakıf Üniversitesi Örneği: Kesitsel Tanımlayıcı Çalışma. Türkiye Klinikleri Tıp Etiği-Hukuku Tarihi Dergisi. 2024; 32(2): 108 - 115. 10.5336/mdethic.2024-102155
IEEE GÖRÜGEN Ü,ŞENYUVA E,YALNIZ N "Mesleki Etik Dersi Alan Sağlık Ön Lisans Programı Öğrencilerinin Etik Değerlere Yatkınlık Düzeyleri ve Etkileyen Faktörler: Bir Vakıf Üniversitesi Örneği: Kesitsel Tanımlayıcı Çalışma." Türkiye Klinikleri Tıp Etiği-Hukuku Tarihi Dergisi, 32, ss.108 - 115, 2024. 10.5336/mdethic.2024-102155
ISNAD GÖRÜGEN, ÜMRAN vd. "Mesleki Etik Dersi Alan Sağlık Ön Lisans Programı Öğrencilerinin Etik Değerlere Yatkınlık Düzeyleri ve Etkileyen Faktörler: Bir Vakıf Üniversitesi Örneği: Kesitsel Tanımlayıcı Çalışma". Türkiye Klinikleri Tıp Etiği-Hukuku Tarihi Dergisi 32/2 (2024), 108-115. https://doi.org/10.5336/mdethic.2024-102155