Yıl: 2024 Cilt: 32 Sayı: 2 Sayfa Aralığı: 123 - 137 Metin Dili: Türkçe DOI: 10.5336/mdethic.2023-99654 İndeks Tarihi: 10-06-2024

Ölümün Eşiğindeki İkilemler: Ötanazi, Yardımlı İntihar ve Psikiyatri: Geleneksel Derleme

Öz:
Günümüzde ölümler tipik olarak kademeli fiziksel ve i şlevsel bir düşüş döneminden sonra ileri bir ya şta meydana gelmektedir. Bu durum yaşamın son aşamasındaki hastalara yönelik yüksek kaliteli ba- kımı, XXI. yüzyılın sağlık hizmetlerinin temel zorluklarından birisi hâ- line getirmektedir. Biyomedikal ara ştırmalardaki ilerlemeler ve biyoetikte yeni disiplinlerin kurulması yaşam sonu bakımı, ötanazi ve hekim yardımlı intihar konusunda güncel tartışmaları beraberinde ge- tirmektedir. Geçmişten günümüze gelen tart ışmalar hâlâ güncelli ğini korurken, ötanazi ve hekim yardımlı intihar dünya çapında giderek daha fazla yasallaşmaktadır. Bu tür düzenlemelerin temel amaçları; uygula- maları netliğe kavuşturmak, hekimlere yasal zemini aç ık bir şekilde sunmak ve hastaları korumaktır. Buna rağmen ölümde tıbbi yardım ko- nusu, paradoksik unsurlar içeren çok boyutlu ciddi tart ışmaları gün- deme getirerek kamunun dikkatini çekmektedir. Bu uygulamalar ın evrimi ile ilgili tarihsel yönlerin ve ilgili literatürün ara ştırılması geç- mişten günümüze gelen tart ışmaları aydınlatabilir. Bu terimlerin ev- rimi ve olgularla biçimlenen yasal düzenlemeler, multidisipliner bir yaklaşımın gerekliliğini vurgulamaktadır. Metinde uygulamalar ın le- hindeki ve aleyhindeki yaygın argümanlar literatür verileriışığında su- nulmaktadır. Ayrıca ölümde t ıbbi yardım konusunu adli boyutlar ı ve uygulanma biçimleriyle karşılaştırmak klinisyenlere farklı görüşler su- nabilir. Derleme ötanazi ve hekim yardımlı intihar uygulamaları süre- cinde yer alan ve genellikle ihmal edilen hekimin profesyonel yükümlülükleriyle çelişen gerilimini ortaya koymaktadır. Gözden ge- çirme, ötanazi ve hekim yard ımlı intihar talebinde bulunan hastalar ın değerlendirilmesinde rol alan psikiyatristlerin ikilem içeren görü şleri- nin tartışılmasıyla sona ermektedir.
Anahtar Kelime: Ötanazi yardımlı intihar psikiyatri ikilem

Dilemmas at the Edge of Death: Euthanasia, Assisted Suicide and Psychiatry: Traditional Review

Öz:
Death today usually occurs at an advanced age after a gradual physical and functional decline. As a result, the provision of high quality care to patients in the final stages of life is one of the major challenges facing healthcare in the 21st century. Advances in biomed- ical research and the emergence of new bioethical disciplines have fu- elled ongoing debates about end-of-life care, euthanasia and assisted suicide. While the debates of the past remain relevant, euthanasia and assisted suicide are increasingly being legalised around the world. The main aims of such legislation are to clarify practice, to provide clear legal bases for doctors and to protect patients. However, medical as- sistance in dying attracts public attention by raising serious multidi- mensional discussions with paradoxical elements. A study of the historical aspects of these practices and the relevant literature can shed light on the debates from the past to the present. The evolution of these notions and the legal regulations shaped by the evidence emphasise the need for a multidisciplinary approach. The text presents common ar- guments for and against the practices in the context of the literature. In addition, a comparison of the issue of medical assistance in dying with its legal dimensions and application can provide different perspectives for health professionals. The review highlights the often overlooked conflict that physicians face regarding their professional obligations when involved in practices such as euthanasia and assisted suicide. The review concludes with a discussion of the uncertain position of psy- chiatrists responsible for assessing patients who request euthanasia and assisted suicide.
Anahtar Kelime: Euthanasia assisted suicide psychiatry dilemma

Belge Türü: Makale Makale Türü: Derleme Erişim Türü: Erişime Açık
0
0
0
  • 1. Wolleswinkel-van den Bosch Jh, Looman CW, Van Poppel FW, Mackenbach JP. Cause- specific mortality trends in The Netherlands, 1875-1992: a formal analysis of the epi- demiologic transition. Int J Epidemiol. 1997;26(4):772-81. [Crossref] [PubMed]
  • 2. van Duin C Garssen J. Bevolkingsprognose 2010-2060: sterkere vergrijzing, langere lev- ensduur. Netherlands: Centraal Bureau voor de Statistiek; 2010. [Link]
  • 3. Parker MG, Thorslund M. health trends in the elderly population: getting better and get- ting worse. Gerontologist. 2007;47(2):150-8. [Crossref] [PubMed]
  • 4. Veerbeek L. Care and Quality of Life in the Dying Phase: The contribution of the Liver- pool Care Pathway for the Dying Patient. Netherlands: Erasmus University Rotterdam; 2008. [Erişim tarihi: 25 Eylül 2023]. [Link]
  • 5. Karumathil aa, Tripathi R. Culture and attitudes towards euthanasia: an integrative review. Omega (Westport). 2022;86(2):688-720. [Crossref] [PubMed]
  • 6. artuk ME, Yenidünya aC. Ötanazi. Prof. Dr. Turhan Tûfan YüCE'ye armağan. 1. Baskı. izmir: Dokuz Eylül üniversitesi Yayınları; 2001. p.297-319.
  • 7. Köksal ç. "Ölümüne karar": ötanazi ["Decision to die": euthanasia]. Sağlık Düşüncesi ve Tıp Kültürü Dergisi. 2009;8. [Link]
  • 8. Özkara E. Ötanazide Temel Kavramlar ve Güncel Tartışmalar. 1. Baskı. ankara: Seçkin Yayıncılık; 2002.
  • 9. Sağlam i. Doktor yardımlı intihar ve bu konuyu ele alan düzenlemelere bir örnek olarak, "California hayatı sonlandırma seçeneği yasası"nın değerlendirilmesi [assisted Suicide and The Evaluation Of "California's end of life option act" which is one of the main ex- amples of regulations dealing with euthanasia]. Journal. 2017;23(3):559-79.
  • 10. Gruman GJ. Ethics of death and dying: historical perspective. Omega (Westport). 1978- 1979;9(3):203-37. [Crossref] [PubMed]
  • 11. Gourevitch D. Suicide among the sick in classical antiquity. Bull hist Med. 1969;43(6):501- 18. [PubMed]
  • 12. Miles Sh. The hippocratic Oath and the Ethics of Medicine. 1st ed. New York: Oxford Uni- versity Press; 2004. [Crossref]
  • 13. Picón-Jaimes Ya, Lozada-Martinez ID, Orozco-Chinome JE, Montaña-Gómez LM, Bo- laño-Romero MP, Moscote-Salazar LR, et al. Euthanasia and assisted suicide: an in- depth review of relevant historical aspects. ann Med Surg (Lond). 2022;75:103380. [Crossref] [PubMed] [PMC]
  • 14. Emanuel EJ, Onwuteaka-Philipsen BD, Urwin JW, Cohen J.attitudes and Practices of Eu- thanasia and Physician- assisted Suicide in the United States, Canada, and Europe. JaMa. 2016;316(1):79-90. Erratum in: JaMa. 2016;316(12):1319. [Crossref] [PubMed]
  • 15. Philosophica: Enciclopedia filosofica on line [Internet]. ©2012 Pablo Requena Meana y Philosophica: Enciclopedia filosófica on line [Cited: December 3, 2022]. available from: [Link]
  • 16. Bont M, Dorta K, Ceballos J, Randazzo a, Urdaneta-Carruyo E. Eutanasia: Una Visión histórico - hermenéutica. Comunidad y Salud. 2007;5(2):34-43. [Link]
  • 17. Sabriseilabi S, Williams J. Dimensions of religion and attitudes toward euthanasia. Death Stud. 2022;46(5):1149-56. [Crossref] [PubMed]
  • 18. Bergdolt K. aspectos actuales e históricos de la eutanasia. arsmedica. 2016;32(2):199. [Crossref]
  • 19. Von Engelhardt D. Euthanasia in between shortening life and aiding death: past experi- ences, present challenges. acta Bioethica. 2002;8(1 SE-Original):55-66. [Link]
  • 20. Van Der Maas PJ, Van Delden JJ, Pijnenborg L, Looman CW. Euthanasia and other med- ical decisions concerning the end of life. Lancet. 1991;338(8768):669-74. [Crossref] [PubMed]
  • 21. Consensus report on the ethics of foregoing life-sustaining treatments in the critically ill. Task Force on Ethics of the Society of Critical Care Medicine. Crit Care Med. 1990;18(12):1435-9. [Crossref] [PubMed]
  • 22. Gamsız Bilgin N. Ötanazi: tan ım ve tarih çe [Euthanasia: definition and history of eu- thanasia]. Journal. 2013;3(2):25-31. [Link]
  • 23. artuk ME. hukukçu gözü ile ötanazi, Ötanazi.hatemi h, Doğan h, editörler. Medikal Etik, (Doğum, Ölüm Süre çleri ve Yaşamın anlamı). 1. Bask ı. ankara: Yüce Yayınları; 2001. p.42-60.
  • 24. Dikmen Y. Yoğun bakımda hastadan desteği çekme ve etik, ötanazi.hatemi h, Doğan h, editörler. Medikal Etik, (Do ğum, Ölüm Süreçleri ve Yaşamın anlamı). 1. Baskı. ankara: Yüce Yayınları; 2001. p.35-41.
  • 25. akpir K. Yoğun Bakım hastalarında hasta deste ği ve devam ı ile ilgili karar ın verilmesi. hatemi h, Doğan h, editörler. Medikal Etik, (Doğum, Ölüm Süreçleri ve Yaşamın anlamı). 1. Baskı. ankara: Yüce Yayınları; 2001. p.28-34.
  • 26. Pappas DM. Recent historical perspectives regarding medical euthanasia and physician assisted suicide. Br Med Bull. 1996;52(2):386-93. [Crossref] [PubMed]
  • 27. Brinkman-Stoppelenburg a, Evenblij K, Pasman hRW, van Delden JJM, Onwuteaka- Philipsen BD, van der heide a. Physicians' and public attitudes toward euthanasia in people with advanced dementia. J am Geriatr Soc. 2020;68(10):2319-28. [Crossref] [PubMed] [PMC]
  • 28. Dalfin W, Guymard M, Kieffer P, Kahn JP. Droit à mourir et suicide assisté : état des lieux et analyse critique [The right to die and assisted suicide: Review and critical analysis]. En- cephale. 2022;48(2):196-205. French. [Crossref] [PubMed]
  • 29. Rietjens Ja, van der Maas PJ, Onwuteaka-Philipsen BD, van Delden JJ, van derheide a. Two Decades of Research on Euthanasia from the Netherlands. Whathave We Learnt and What Questions Remain? J Bioeth Inq. 2009;6(3):271-83. [Crossref] [PubMed] [PMC]
  • 30. van der heide a. assisted suicide and euthanasia. handb Clin Neurol. 2013;118:181-9. [Crossref] [PubMed]
  • 31. Brody h. Kevorkian and assisted death in the United States. BMJ. 1999;318(7189):953- 4. [Crossref] [PubMed] [PMC]
  • 32. Terzioğlu a. Euthanasie (ötanazi) ve getirdi ği etik sorunlar [Euthanasie and the accom- panying ehical problems]. Türkiye Klinikleri Tıbbi Etik. 1994;2(1):16-21. [Link]
  • 33. Grace J. Curtains for Dr. Death: after assisting 130 suicides since 1990, Jack Kevorkian is found guilty of a murder in Michigan. Time. 1999;153(13):48. [PubMed]
  • 34. Pyszczynski T, Greenberg J, Koole S, Solomon S. Experimental existential psychology: coping with the facts of life. In: Fiske S, Gilbert D, Lindzey G, eds. handbook of Social Psychology. 5th ed. hoboken, N.J: John Wiley & Sons; 2010. p.724-60.[Crossref] [PMC]
  • 35. van der heide a, Deliens L, Faisst K, Nilstun T, Norup M, Paci E, et al; EURELD con- sortium. End-of-life decision-making in six European countries: descriptive study. Lancet. 2003;362(9381):345-50. [Crossref] [PubMed]
  • 36. Vauclair CM, Fischer R, Ferreira MC, Guerra V, hößler U, Karabati S, et al. What kinds of value motives guide people in their moral attitudes? The role of personal and pre- scriptive values at the culture level and individual level. Journal of Cross-Cultural Psy- chology. 2015;46(2):211-28. [Crossref]
  • 37. Charatan FB. Oregon's voters approve assisted suicide measure. BMJ. 1994;309(6966):1391. [Crossref] [PubMed]
  • 38. Dyer C. Washington follows Oregon to legalise physician assisted suicide. BMJ. 2008;337:a2480. [Crossref] [PubMed]
  • 39. Oregon Department of human Services. seventh annual report on Oregon's death with dignity act. Oregon: Department of human Services; 2005. [Link]
  • 40. Kelly BD, McLoughlin DM. Physician-assisted suicide and psychiatry. Psychiatry. 2009;8(7):276-9. [Crossref]
  • 41. Steinbrook R. Physician-assisted death--from Oregon to Washington State. N Engl J Med. 2008;359(24):2513-5. [Crossref] [PubMed]
  • 42. Robinson J. Baxter and the return of physician-assisted suicide. hastings Cent Rep. 2010;40(6):15-7. [Crossref] [PubMed]
  • 43. Groenewoud Jh, van der Maas PJ, van der Wal G, hengeveld MW, Tholen aJ, Schudel WJ, et al. Physician-assisted death in psychiatric practice in the Netherlands. N Engl J Med. 1997;336(25):1795-801. [Crossref] [PubMed]
  • 44. Kelly BD, McLoughlin DM. Euthanasia, assisted suicide and psychiatry: a Pandora's box. Br J Psychiatry. 2002;181:278-9. [Crossref] [PubMed]
  • 45. Schoevers Ra, asmus FP, Van Tilburg W. Physician-assisted suicide in psychiatry: de- velopments in The Netherlands. Psychiatr Serv. 1998;49(11):1475-80. [Crossref] [PubMed]
  • 46. Bosshard G. Euthanasia and law in Europe. In: Griffiths J, Weyers h, adams M, eds. Switzerland: hart Publishing, Oxford; 2008. p.463-82.
  • 47. hurst Sa, Mauron a. assisted suicide and euthanasia in Switzerland: allowing a role for non-physicians. BMJ. 2003;326(7383):271-3. [Crossref] [PubMed] [PMC]
  • 48. Chambaere K, Roelands M, Deliens L. Euthanasia for minors in Belgium. J aMa. 2014;312(12):1258. [Crossref] [PubMed]
  • 49. Boehnlein JK. The case against physician assisted suicide. Community Ment health J. 1999;35(1):5-14. [Crossref] [PubMed]
  • 50. Ganzini L, Leong GB, Fenn DS, Silva Ja, Weinstock R. Evaluation of competence to con- sent to assisted suicide: views of forensic psychiatrists.am J Psychiatry. 2000;157(4):595- 600. [Crossref] [PubMed]
  • 51. zaubler TS, Sullivan MD. Psychiatry and physician-assisted suicide. Psychiatr Clin North am. 1996;19(3):413-27. [Crossref] [PubMed]
  • 52. Calati R, Olié E, Dassa D, Gramaglia C, Guillaume S, Madeddu F, et al. Euthanasia and assisted suicide in psychiatric patients: a systematic review of the literature. J Psychiatr Res. 2021;135:153-73. [Crossref] [PubMed]
  • 53. Barraclough B, Bunch J, Nelson B, Sainsbury P. a hundred cases of suicide: clinical as- pects. Br J Psychiatry. 1974;125(0):355-73. [Crossref] [PubMed]
  • 54. Gralnick a. Suicide in the psychiatric hospital. Child Psychiatry hum Dev. 1993;24(1):3- 12. [Crossref] [PubMed]
  • 55. appelbaum PS. Psychiatrists and access to abortion. hosp Community Psychiatry. 1992;43(10):967-8. [Crossref] [PubMed]
  • 56. Gopal aa. Physician-assisted Suicide: Considering the Evidence, Existential Distress, and an Emerging Role for Psychiatry. J am acad Psychiatry Law. 2015;43(2):183-90. [PubMed]
  • 57. Baile WF, DiMaggio JR, Schapira DV, Janofsky JS. The request for assistance in dying. The need for psychiatric consultation. Cancer. 1993;72(9):2786-91. [Crossref] [PubMed]
  • 58. Ganzini L, Lee Ma. Psychiatry and assisted suicide in the United States. N Engl J Med. 1997;336(25):1824-6. [Crossref] [PubMed]
  • 59. Massie MJ, holland J, Glass E. Delirium in terminally ill cancer patients. am J Psychia- try. 1983;140(8):1048-50. [Crossref] [PubMed]
  • 60. Levene I, Parker M. Prevalence of depression in granted and refused requests for eu- thanasia and assisted suicide: a systematic review. J Med Ethics. 2011;37(4):205-11. [Crossref] [PubMed]
  • 61. Sullivan MD, Youngner SJ. Depression, competence, and the right to refuse lifesaving medical treatment. am J Psychiatry. 1994;151(7):971-8. [Crossref] [PubMed]
  • 62. Lo B, Steinbrook R. Beyond the Cruzan case: the U.S. Supreme Court and medical prac- tice. ann Intern Med. 1991;114(10):895-901. [Crossref] [PubMed]
  • 63. Monacelli F, Martini M, Odetti P, Ciliberti R. Physician assisted suicide and clinical vul- nerability: a slippery slope. Clin Ter. 2016;167(5):e92-e5. [PubMed]
  • 64. Coleman D. Not dead yet. In: Foley K, hendin h, eds. The Case against assisted Sui- cide: For the Right to End of Life Care. 1st ed. Baltimore: Johns hopkins University Press; 2002. p.213-37.
  • 65. Wortham S. Linguistic anthropology of education. annual Review of anthropology. 2008;37(1):849-59. [Crossref]
  • 66. Potter J. The psychological slippery slope from physician-assisted death to active eu- thanasia: a paragon of fallacious reasoning. Medhealth Care Philos. 2019;22(2):239-44. [Crossref] [PubMed]
  • 67. Posner Ra. aging and Old age. 1st ed. Chicago: University of Chicago Press.; 1995.
  • 68. Parker M. Defending the indefensible? Psychiatry, assisted suicide and human freedom. Int J Law Psychiatry. 2013;36(5-6):485-97. [Crossref] [PubMed]
  • 69. Parker M. Words and reasons: psychiatry and assisted suicide. aust N z J Psychiatry. 2012;46(2):80-3. [Crossref] [PubMed]
  • 70. hewitt J. Rational suicide: philosophical perspectives on schizophrenia. Medhealth Care Philos. 2010;13(1):25-31. [Crossref] [PubMed]
  • 71. Verhofstadt M, Thienpont L, Peters GY. When unbearable suffering incites psychiatric patients to request euthanasia: qualitative study. Br J Psychiatry. 2017;211(4):238-45. [Crossref] [PubMed] [PMC]
  • 72. Blank K, Robison J, Prigerson h, Schwartz hI. Instability of attitudes about euthanasia and physician assisted suicide in depressed older hospitalized patients. Gen hosp Psy- chiatry. 2001;23(6):326-32. [Crossref] [PubMed]
  • 73. Vandenberghe J. Physician- assisted Suicide and Psychiatric Illness. N Engl J Med. 2018;378(10):885-7. [Crossref] [PubMed]
  • 74. Richard-Devantoy S, Berlim MT, Jollant F. a meta-analysis of neuropsychological mark- ers of vulnerability to suicidal behavior in mood disorders. Psychol Med. 2014;44(8):1663- 73. [Crossref] [PubMed]
  • 75. Nicolini ME, Peteet JR, Donovan GK, Kim SYh. Euthanasia and assisted suicide of per- sons with psychiatric disorders: the challenge of personality disorders. Psychol Med. 2020;50(4):575-82. [Crossref] [PubMed]
APA OKUMUŞ B (2024). Ölümün Eşiğindeki İkilemler: Ötanazi, Yardımlı İntihar ve Psikiyatri: Geleneksel Derleme. , 123 - 137. 10.5336/mdethic.2023-99654
Chicago OKUMUŞ Burak Ölümün Eşiğindeki İkilemler: Ötanazi, Yardımlı İntihar ve Psikiyatri: Geleneksel Derleme. (2024): 123 - 137. 10.5336/mdethic.2023-99654
MLA OKUMUŞ Burak Ölümün Eşiğindeki İkilemler: Ötanazi, Yardımlı İntihar ve Psikiyatri: Geleneksel Derleme. , 2024, ss.123 - 137. 10.5336/mdethic.2023-99654
AMA OKUMUŞ B Ölümün Eşiğindeki İkilemler: Ötanazi, Yardımlı İntihar ve Psikiyatri: Geleneksel Derleme. . 2024; 123 - 137. 10.5336/mdethic.2023-99654
Vancouver OKUMUŞ B Ölümün Eşiğindeki İkilemler: Ötanazi, Yardımlı İntihar ve Psikiyatri: Geleneksel Derleme. . 2024; 123 - 137. 10.5336/mdethic.2023-99654
IEEE OKUMUŞ B "Ölümün Eşiğindeki İkilemler: Ötanazi, Yardımlı İntihar ve Psikiyatri: Geleneksel Derleme." , ss.123 - 137, 2024. 10.5336/mdethic.2023-99654
ISNAD OKUMUŞ, Burak. "Ölümün Eşiğindeki İkilemler: Ötanazi, Yardımlı İntihar ve Psikiyatri: Geleneksel Derleme". (2024), 123-137. https://doi.org/10.5336/mdethic.2023-99654
APA OKUMUŞ B (2024). Ölümün Eşiğindeki İkilemler: Ötanazi, Yardımlı İntihar ve Psikiyatri: Geleneksel Derleme. Türkiye Klinikleri Tıp Etiği-Hukuku Tarihi Dergisi, 32(2), 123 - 137. 10.5336/mdethic.2023-99654
Chicago OKUMUŞ Burak Ölümün Eşiğindeki İkilemler: Ötanazi, Yardımlı İntihar ve Psikiyatri: Geleneksel Derleme. Türkiye Klinikleri Tıp Etiği-Hukuku Tarihi Dergisi 32, no.2 (2024): 123 - 137. 10.5336/mdethic.2023-99654
MLA OKUMUŞ Burak Ölümün Eşiğindeki İkilemler: Ötanazi, Yardımlı İntihar ve Psikiyatri: Geleneksel Derleme. Türkiye Klinikleri Tıp Etiği-Hukuku Tarihi Dergisi, vol.32, no.2, 2024, ss.123 - 137. 10.5336/mdethic.2023-99654
AMA OKUMUŞ B Ölümün Eşiğindeki İkilemler: Ötanazi, Yardımlı İntihar ve Psikiyatri: Geleneksel Derleme. Türkiye Klinikleri Tıp Etiği-Hukuku Tarihi Dergisi. 2024; 32(2): 123 - 137. 10.5336/mdethic.2023-99654
Vancouver OKUMUŞ B Ölümün Eşiğindeki İkilemler: Ötanazi, Yardımlı İntihar ve Psikiyatri: Geleneksel Derleme. Türkiye Klinikleri Tıp Etiği-Hukuku Tarihi Dergisi. 2024; 32(2): 123 - 137. 10.5336/mdethic.2023-99654
IEEE OKUMUŞ B "Ölümün Eşiğindeki İkilemler: Ötanazi, Yardımlı İntihar ve Psikiyatri: Geleneksel Derleme." Türkiye Klinikleri Tıp Etiği-Hukuku Tarihi Dergisi, 32, ss.123 - 137, 2024. 10.5336/mdethic.2023-99654
ISNAD OKUMUŞ, Burak. "Ölümün Eşiğindeki İkilemler: Ötanazi, Yardımlı İntihar ve Psikiyatri: Geleneksel Derleme". Türkiye Klinikleri Tıp Etiği-Hukuku Tarihi Dergisi 32/2 (2024), 123-137. https://doi.org/10.5336/mdethic.2023-99654