Besim Ömer (Akalın) Paşa’nın Nevsâl-i Âfiyet’inde Halid Şazi’nin (Kösemihal) Ağız Sağlığına Dair Verdiği Bilgilerin Değerlendirilmesi: Metodolojik Çalışmalar (Nitel Araştırma)

Yıl: 2024 Cilt: 32 Sayı: 1 Sayfa Aralığı: 56 - 63 Metin Dili: Türkçe DOI: 10.5336/mdethic.2023-100116 İndeks Tarihi: 10-06-2024

Besim Ömer (Akalın) Paşa’nın Nevsâl-i Âfiyet’inde Halid Şazi’nin (Kösemihal) Ağız Sağlığına Dair Verdiği Bilgilerin Değerlendirilmesi: Metodolojik Çalışmalar (Nitel Araştırma)

Öz:
Şazi Kösemihal (1869-1921), ülkemizde modern di ş hekimli- ğinin kurucularındandır. Tıp hekimi olmasının yanında diş hekimliğine olan merakı kariyerine diş hekimi olarak devam etmesini sa ğlamıştır. Askerî ve sivil tıp okullarının birleşmesinden sonra yeni açılan Dişçi- lik Mektebi’nin klinik hocalığını ve müdürlüğünü yapmış olan Şazi’nin akademik yayını bulunmamaktadır. Şazi, bunu kendisini yazma i şin- den soğutan kitabet hocas ına bağlamıştır. Çalışmanın amacı; Şazi’ye ait, Besim Ömer Paşa’nın (1862-1940) Nevsâl-i Âfiyet adlı dört ciltlik eserinin I. cildinde bulunan Osmanlıca yazılmış “Ağzın Hıfz-ı Sıhhati” adlı eserini günümüz diş hekimliği bilgileri ışığında incelemek ve ese- rin, döneminin dişçilik anlayışını nasıl diş hekimliği seviyesine taşıdı- ğını göstermektir. Araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Konuyla ilgili olarak birinci el kaynağa Türkiye Büyük Millet Meclisi Kütüphanesi veri taban ı taranarak ulaşılmıştır. Birinci el kaynak ola- rak Besim Ömer’e ait olan “Nevsâl-i Âfiyet” adl ı dört ciltlik eserin I. cildinde bulunan ve Halid Şazi’ye ait “Ağzın Hıfz-ı Sıhhati” adlı ma- kalesi kullanılmıştır. Eser, Osmanl ıcadan transkribe edilerek incelen- miştir. Yazar tarafından transkribe edilmiş metin aynı zamanda Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Zeki İzgeör’ün transkripsiyonuyla karşılaştırılmıştır. Ma- kalenin başında Besim Ömer Paşa’nın hayatı ve eseri Nevsâl-i Âfiyet’in içeriği hakkında kısaca bilgi verilmiştir. Sonrasında Şazi’nin hayatına ve modern diş hekimliğine olan katkılarına giriş yapılmış, tüm bunlar için ilgili makalelerden ve telif eserlerden yararlan ılmıştır. Tüm kay- naklar metin içerisinde belirtilmiştir.
Anahtar Kelime: Ağzın Hıfz-ı Sıhhati Şazi Nevsâl-i Âfiyet diş hekimliği

Evaluation of the Information Provided by Halid Şazi (Kösemihal) on Oral Health in Besim Ömer (Akalın) Pasha’s Nevsâl-i Âfiyet: Methodological Study (Qualitative Research)

Öz:
Şazi Kösemihal (1869-1921) was a pioneer of modern dentistry in Türkiye, with a passion for dentistry alongside his medical career. After the merger of the military and civilian medical schools, Şazi became a clinical instructor and director of the Dental School.Şazi did not have many publications. He attributed this situation to his epi- taph teacher advising him against writing. The study aims to examine Şazi’s work entitled “Ağzın Hıfz-ı Sıhhati”, written in Ottoman Turk- ish and found in the 1st volume of Besim Ömer Pasha’s (1862-1940) four-volume work called Nevsâl-i Âfiyet, in the light of contemporary dental knowledge and to show how the dental understanding of the time in which the work was written reached the level of modern dentistry. The research was conducted using qualitative research methods. The Turkish Grand National Assembly Library database was scanned to ac- cess a first-hand source on the subject. The article “A ğzın H ıfz-ı Sıhhati” by Halid Şazi, found in the first volume of the four-volume work called “Nevsâl-i Âfiyet” by Besim Ömer, was used as the primary source. The work was analyzed from Ottoman Turkish. The author’s transcription was compared with the transcription of Ahmet Zeki İzgeör. The article covers Besim Ömer Pasha’s masterpiece, Nevsâl-i Âfiyet, and Şazi’s achievements in modern dentistry, citing relevant ar- ticles and copyrighted works.
Anahtar Kelime: Ağzın Hıfz-ı Sıhhati Şazi Nevsâl-i Âfiyet dentistry

Belge Türü: Makale Makale Türü: Araştırma Makalesi Erişim Türü: Erişime Açık
0
0
0
  • 1. Efeoğlu A, Erdemir AD, Öncel Ö. Geçmişten Günümüze Türk Diş Hekimliği. istanbul: Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı; 2000.
  • 2. Akalın BÖ. Nevsâl-i Âfiyet. 1. Cilt.istanbul: Alem Matbaası- Ahmet Hamdi ve Şürekası; 1897.
  • 3. Hot i. Dr. Besim Ömer Pa şa'nın anne ve çocuk sa ğlığı açısından ülkemiz nüfus meselesi hakk ındaki görüşleri [Yüksek lisans tezi]. istanbul: istanbul üniversitesi; 1996. [Link]
  • 4. Kavak M. Besim Ömer Paşa ve ailesinin hususi evrakları. Atış S, Çekin MD, editörler. Konferans Bildirgesi Sağlık Tarihi ve Müzeciliği Sempozyumu; 19- 21 Mayıs 2017; istanbul: zeytinburnu Belediyesi Kültür Yayınları; 2018. p.405- 16.
  • 5. Bilgin T. Hilâl-i Ahmer Ebe ve Hem şire Eğitimlerinin Öncüsü Besim Ömer Paşa. Memiş Ş, Yasan fS, editörler. istanbul: Kızılay Kültür Sanat Yayınları; 2023.
  • 6. izgöer Az. Besim Ömer Nevsâl-i Âfiyet. 1. Cilt. istanbul: Sa ğlık Bilimleri üniversitesi Tıp Tarihi Uygulama ve Araştırma Merkezi Yayını; 2020.
  • 7. izgöer Az. Besim Ömer Nevsâl-i Âfiyet. 2. Cilt. istanbul: Sa ğlık Bilimleri üniversitesi Tıp Tarihi Uygulama ve Araştırma Merkezi Yayını; 2020.
  • 8. izgöer, Az. Besim Ömer Nevsâl-i Âfiyet. 3. Cilt. istanbul: Sağlık Bilimleri üniversitesi Tıp Tarihi Uygulama ve Araştırma Merkezi Yayını; 2020.
  • 9. izgöer Az. Besim Ömer Nevsâl-i Âfiyet. 4. Cilt. istanbul: Sa ğlık Bilimleri üniversitesi Tıp Tarihi Uygulama ve Araştırma Merkezi Yayını; 2020.
  • 10. Özdemir MÇ. Türkiye'de Sosyoloji (isimler-Eserler). 1. Baskı. Ankara: Phoenix Yayınevi; 2008. Baskı sayısı eklenmelidir.
  • 11. Efeoğlu A. Şazi Kösemihal [internet]. istanbul Dişhekimleri Odası. [Erişim tar- ihi: 22 Ekim 2023. Erişim Linki: [Link]
  • 12. Etker Ş. Dr. Gazimihalzade M. Şazi Bey'in özgeçmi şi [Resume of Dr. Gaz- imihalzade M. Şazi Bey]. Osmanl ı Bilimi Araştırmaları. 2008;10(1):201-4. [Link]
  • 13. Yıldırım M, Namal A. Türkiye'de bilimsel dişhekimliğinin kurucusu muallim Dr. Halid Şazi Kösemihal (1869-1912) ve ülkemiz di şhekimliğinde 1909-1933 sürecindeki geli şmeler. Arın N, Öncel Ö, Demirhan Erdemir A, editörler. ülkemizin ilk Dişhekimliği Okulu istanbul üniversitesi Dişhekimliği fakültesi 100. Yıla Armağan. 1. Baskı. istanbul: Nobel Tıp Kitapevleri; 2008. p.59-69.
  • 14. Namal fA. Ölümünün 65. y ılı anısına- di şhekimliği tarihinde dönüm noktasındaki bir ismin biyografisine kısa bakış: Eczacı, Dişçi, Kabile (Ebe) ve Hastabakıcı Kadın Mektepleri'nin ilk müdürü: Prof. Dr. Mustafa Münif Pa şa [Prof. Dr. Mustafa Münif Kocaolçun (1855-1937) the first director of the Turk- ish school of pharmacy, dentistry, midwifes and nurses: short review of the bi- ography of this man on the turning point in the history of Turkish dentistry on his memory at the 65th anniversary of his death]. Türkiye Klinikleri Tıp Etiği- Hukuku Tarihi Dergisi. 2002;10(4)302-9. [Link]
  • 15. Yıldırım N. Berberlerden diş hekimlerine: istanbul'da dişçiler mektebi kurma çabaları ve Dişçi Mektebinin açılışı. Toplumsal Tarih. 2006;146:38-43. [Link]
  • 16. Büyük istanbul Tarihi [internet]. [Erişim tarihi: 10 Eylül 2023]. Berberlerden diş hekimliğine. 2015. Erişim linki: [Link]
  • 17. Efeoğlu A. Diş Hekimliği fakültesi - Ba şlangıçtan Günümüze. 1. Bask ı. is- tanbul: iü Nobel Tıp Kitabevleri.
  • 18. Dölen E. II. meşrutiyet döneminde darülfünun [Istanbul Darülfünunu (Univer- sity) in the aftermath of the young turk revolution]. Osmanl ı Bilimi Araştırmaları. 2008;10(1):1-46. [Link]
  • 19. Türk Diştabipleri Cemiyeti Mecmuası. Sayı: 101-102. istanbul: Hüsnütabibat Basımevi; 1943.
  • 20. Baltacıoğlu A, Baltacıoğlu i. Türkiye'de diş hekimliği eğitim ve öğretimi (1908- 1933) [The history of dentistry education in Turkey (1908-1933)]. Osmanl ı Bilimi Araştırmaları. 2010;11(1-2):159-202. [Link]
  • 21. Aydıntuğ YS. 20. yüzy ılda Türk askeri di ş hekimliği tarihi [Doktora tezi]. Ankara: Ankara üniversitesi; 2011. Erişim linki: [Link]
  • 22. Baran i, Nalçacı R. Diş hekimliğinde kullanılan materyaller ve alerjik reaksiy- onlar [Dental materials and allergic reactions]. Atatürk üniversitesi Di ş Hekimliği fakültesi Dergisi. 2007;2:26-32. [Link]
  • 23. Karabekiroğlu S, ünlü N. Toplum bazl ı koruyucu a ğız di ş sağlığı programlarında erken dönem koruyucu uygulamaların yeri ve önemi [The im- portance and role of early prevention practices in community-based preven- tive oral health programs]. E ü Dişhek fak Derg. 2017;38(2):89-100. [Crossref]
APA erdem m (2024). Besim Ömer (Akalın) Paşa’nın Nevsâl-i Âfiyet’inde Halid Şazi’nin (Kösemihal) Ağız Sağlığına Dair Verdiği Bilgilerin Değerlendirilmesi: Metodolojik Çalışmalar (Nitel Araştırma). , 56 - 63. 10.5336/mdethic.2023-100116
Chicago erdem merve Besim Ömer (Akalın) Paşa’nın Nevsâl-i Âfiyet’inde Halid Şazi’nin (Kösemihal) Ağız Sağlığına Dair Verdiği Bilgilerin Değerlendirilmesi: Metodolojik Çalışmalar (Nitel Araştırma). (2024): 56 - 63. 10.5336/mdethic.2023-100116
MLA erdem merve Besim Ömer (Akalın) Paşa’nın Nevsâl-i Âfiyet’inde Halid Şazi’nin (Kösemihal) Ağız Sağlığına Dair Verdiği Bilgilerin Değerlendirilmesi: Metodolojik Çalışmalar (Nitel Araştırma). , 2024, ss.56 - 63. 10.5336/mdethic.2023-100116
AMA erdem m Besim Ömer (Akalın) Paşa’nın Nevsâl-i Âfiyet’inde Halid Şazi’nin (Kösemihal) Ağız Sağlığına Dair Verdiği Bilgilerin Değerlendirilmesi: Metodolojik Çalışmalar (Nitel Araştırma). . 2024; 56 - 63. 10.5336/mdethic.2023-100116
Vancouver erdem m Besim Ömer (Akalın) Paşa’nın Nevsâl-i Âfiyet’inde Halid Şazi’nin (Kösemihal) Ağız Sağlığına Dair Verdiği Bilgilerin Değerlendirilmesi: Metodolojik Çalışmalar (Nitel Araştırma). . 2024; 56 - 63. 10.5336/mdethic.2023-100116
IEEE erdem m "Besim Ömer (Akalın) Paşa’nın Nevsâl-i Âfiyet’inde Halid Şazi’nin (Kösemihal) Ağız Sağlığına Dair Verdiği Bilgilerin Değerlendirilmesi: Metodolojik Çalışmalar (Nitel Araştırma)." , ss.56 - 63, 2024. 10.5336/mdethic.2023-100116
ISNAD erdem, merve. "Besim Ömer (Akalın) Paşa’nın Nevsâl-i Âfiyet’inde Halid Şazi’nin (Kösemihal) Ağız Sağlığına Dair Verdiği Bilgilerin Değerlendirilmesi: Metodolojik Çalışmalar (Nitel Araştırma)". (2024), 56-63. https://doi.org/10.5336/mdethic.2023-100116
APA erdem m (2024). Besim Ömer (Akalın) Paşa’nın Nevsâl-i Âfiyet’inde Halid Şazi’nin (Kösemihal) Ağız Sağlığına Dair Verdiği Bilgilerin Değerlendirilmesi: Metodolojik Çalışmalar (Nitel Araştırma). Türkiye Klinikleri Tıp Etiği-Hukuku Tarihi Dergisi, 32(1), 56 - 63. 10.5336/mdethic.2023-100116
Chicago erdem merve Besim Ömer (Akalın) Paşa’nın Nevsâl-i Âfiyet’inde Halid Şazi’nin (Kösemihal) Ağız Sağlığına Dair Verdiği Bilgilerin Değerlendirilmesi: Metodolojik Çalışmalar (Nitel Araştırma). Türkiye Klinikleri Tıp Etiği-Hukuku Tarihi Dergisi 32, no.1 (2024): 56 - 63. 10.5336/mdethic.2023-100116
MLA erdem merve Besim Ömer (Akalın) Paşa’nın Nevsâl-i Âfiyet’inde Halid Şazi’nin (Kösemihal) Ağız Sağlığına Dair Verdiği Bilgilerin Değerlendirilmesi: Metodolojik Çalışmalar (Nitel Araştırma). Türkiye Klinikleri Tıp Etiği-Hukuku Tarihi Dergisi, vol.32, no.1, 2024, ss.56 - 63. 10.5336/mdethic.2023-100116
AMA erdem m Besim Ömer (Akalın) Paşa’nın Nevsâl-i Âfiyet’inde Halid Şazi’nin (Kösemihal) Ağız Sağlığına Dair Verdiği Bilgilerin Değerlendirilmesi: Metodolojik Çalışmalar (Nitel Araştırma). Türkiye Klinikleri Tıp Etiği-Hukuku Tarihi Dergisi. 2024; 32(1): 56 - 63. 10.5336/mdethic.2023-100116
Vancouver erdem m Besim Ömer (Akalın) Paşa’nın Nevsâl-i Âfiyet’inde Halid Şazi’nin (Kösemihal) Ağız Sağlığına Dair Verdiği Bilgilerin Değerlendirilmesi: Metodolojik Çalışmalar (Nitel Araştırma). Türkiye Klinikleri Tıp Etiği-Hukuku Tarihi Dergisi. 2024; 32(1): 56 - 63. 10.5336/mdethic.2023-100116
IEEE erdem m "Besim Ömer (Akalın) Paşa’nın Nevsâl-i Âfiyet’inde Halid Şazi’nin (Kösemihal) Ağız Sağlığına Dair Verdiği Bilgilerin Değerlendirilmesi: Metodolojik Çalışmalar (Nitel Araştırma)." Türkiye Klinikleri Tıp Etiği-Hukuku Tarihi Dergisi, 32, ss.56 - 63, 2024. 10.5336/mdethic.2023-100116
ISNAD erdem, merve. "Besim Ömer (Akalın) Paşa’nın Nevsâl-i Âfiyet’inde Halid Şazi’nin (Kösemihal) Ağız Sağlığına Dair Verdiği Bilgilerin Değerlendirilmesi: Metodolojik Çalışmalar (Nitel Araştırma)". Türkiye Klinikleri Tıp Etiği-Hukuku Tarihi Dergisi 32/1 (2024), 56-63. https://doi.org/10.5336/mdethic.2023-100116