Yıl: 2024 Cilt: 32 Sayı: 1 Sayfa Aralığı: 76 - 86 Metin Dili: Türkçe DOI: 10.5336/mdethic.2023-99639 İndeks Tarihi: 10-06-2024

Uygarlık Tarihinde Salgınların Toplumsal Etkilerine Kısa Bir Bakış ve COVID-19 Analizi: Geleneksel Derleme

Öz:
Bu çalışmada, salgın hastalıkların uygarlık tarihi boyunca top- lumlar üzerindeki etkilerine k ısaca de ğinilmiştir. Tarihte meydana gelen büyük çapl ı salgınların yol açt ığı ölümler ve bu ölümlerin so- nucunda oluşan sosyolojik, politik, ekonomik ve kültürel de ğişimler üzerinde durularak salgın hastalıklar farklı yönleriyle analiz edilmiş- tir. Salgın hastalıkların yol açtığı demografik ve sosyolojik yıkımların yanı sıra başta sağlık bilimi olmak üzere birçok alanda tetiklediği tek- nolojik yeniliklere de de ğinilerek yapılan değerlendirmelerde, salgın hastalıkların farklı toplumsal sınıf ve tabakalar ı etkileme biçimi de- ğerlendirilmiştir. Bu de ğerlendirmenin yapılmasının temel motivas- yonu, salg ınların uygarl ığın geli şim çizgisi üzerinde olumlu veya olumsuz nasıl bir etki yarattığını anlamaktır. Bu bağlamda uygarlık ta- rihinde meydana gelen en büyük salgın hastalıklar üzerinde durularak, bu hastalıkların yol açtığı temel toplumsal durumlar irdelenmiştir. Mi- lattan sonra ilk yüzy ıllardan günümüze meydana gelmi ş olan veba, çiçek, kızamık, kolera, edinilmi ş immün yetmezlik sendromu, İspan- yol gribi gibi hastal ıklar ve etkileri üzerinde durulduktan sonra sonuç bölümünde ise günümüzde koronavirüs hastal ığı-2019 pandemisinin yol açtığı ekonomik, psikolojik ve sosyolojik sorunlar de ğerlendiril- miştir. Geçmişte ve günümüzde olduğu gibi gelecekte de insanların ve diğer canlıların yaşamı için büyük bir tehlike arz eden salg ınların bü- tünlüklü bir bakış açısıyla değerlendirilmesi söz konusu sorunla ilgili tedbirlerin alınması için oldukça önemlidir. Dolayısıyla salgınların geç- mişte yarattığı etkileri bilmek, gelecekte yaşanması muhtemel olan sal- gınlarla mücadelede bizlere kolaylık sağlayacaktı
Anahtar Kelime: Salgınlar pandemik COVID-19 tarih halk sağlığı

A Brief Overview of the Social Effects of Outbreaks in the History of Civilization and COVID-19 Analysis: A Traditional Review

Öz:
The consequences of epidemic diseases on societies throughout history are briefly discussed in this study. Epidemic dis- eases have been studied from several perspectives, with an emphasis on the mortality caused by large-scale epidemics throughout history, as well as the sociological, political, economic, and cultural changes that resulted from these deaths. In addition to the demographic and socio- logical devastation caused by epidemic diseases, the technological in- novations they sparked in many fields, particularly health science, were assessed, as was the way epidemic diseases affected different social classes and layers. The fundamental reason for doing this assessment is to learn about the effects of epidemics on the development of civiliza- tion, both favorably and negatively. In this context, the most devastat- ing epidemic diseases in human history were highlighted, as were the basic socioeconomic circumstances generated by these diseases. Fol- lowing a discussion of diseases such as plague, smallpox, measles, cholera, acquired immunodeficiency syndrome, and Spanish flu that have occurred from the first centuries of Christ to the present day, the conclusion section discusses the economic, psychological, and socio- logical effects caused by the coronavirus disease-2019 pandemic. Prob- lems have been assessed. It is critical to examine epidemics that pose a significant threat to the lives of humans and other living things in the future, as well as in the past and present, from a holistic viewpoint in order to take appropriate safeguards. As a result, understanding the ef- fects of previous epidemics will make it easier for us to combat future epidemics.
Anahtar Kelime: Outbreaks pandemics COVID-19 history public health

Belge Türü: Makale Makale Türü: Derleme Erişim Türü: Erişime Açık
0
0
0
  • 1. Nikiforuk A, ed. Erkanlı s, çeviri editörü. Mahşerin Dördüncü Atlısı: salgın ve Bulaşıcı hastalıklar Tarihi. 7. Baskı. istanbul: iletişim Yayınları; 2018. p.27.
  • 2. Ponting C, ed. Başçı A, çeviri editörü. Dünyanın Yeşil Tarihi: Çevre ve Büyük Uygarlıkların Çöküşü. 3. Baskı. istanbul: sabancı Üniversitesi; 2007. p.248- 73.
  • 3. Very Well health [Internet]. Ⓒ2023 Dotdash Media, Inc. [Cited: May 24, 2023]. What is the difference between a pandemic and an epidemic. Available from: [Link]
  • 4. Visual Capitalist [Internet]. ©2023 Visual Capitalist [Cited: May 24, 2023]. Vi- sualizing the history of pandemics. Available from: [Link]
  • 5. World Population history [Internet]. [Cited: May 24, 2023]. Antonine Plague (165-180). Available from: [Link]
  • 6. Morris I, ed. Ça ğalı Güven G, editör. Dünyaya Neden Bat ı hükmediyor (Şimdilik). 4. Baskı. istanbul: Alfa Yayıncılık; 2017. p.347-461.
  • 7. Russell JC. Population in Europe 500-1500. Cipolla CM. Vol. 1. The Fontana Economic history of Europe: The Middle Ages; 1972. p.25.
  • 8. harman C, eds. Kocaba şoğlu U, çeviri editörü. halkların Dünya Tarihi: Taş Devri'nden Yeni Binyıla. 5. Baskı. istanbul: Yordam Kitap; 2016, p.110.
  • 9. Anievas A, Nişancıoğlu K. Uzun 13. Yüzyıl: Yapısal Kriz, Konjonktürel Fe- laket. Batı'nın Egemenliği Nasıl Kuruldu?: Kapitalizmin Jeopolitik Kökenleri. 1. Baskı. istanbul: Yordam Kitap; 2020. p.99.
  • 10. Vikipedi [internet]. [Erişim tarihi: 24 Mayıs 2023]. Mahşerin dört atlısı. Erişim linki: [Link]
  • 11. hays JN. second Plague Pandemic, 1346-1844. Epidemics and Pandemics: Their Impacts on human history. 1st ed. UsA: Bloomsbury Publishing; 2005. p.62.
  • 12. Centers for Disease Control and Prevention [Internet]. ©2023 U. s. Depart- ment of health & human services [Cited: June 2, 2023].symptoms. Available from: [Link]
  • 13. Centers for Disease Control and Prevention [Internet]. ©2023 U. s. Depart- ment of health & human services [Cited: June 2, 2023]. Frequently Asked Questions (FAQ) About Plague. Available from: [Link]
  • 14. Boccaccio G, ed. Yeni N, çeviri editörü. Decameron. 1. Bask ı. istanbul: Alfa Yayıncılık; 2019.
  • 15. Obelisk Art history [Internet]. © Obelisk Art history 2022 [Cited: May 28, 2023]. The triumph of death. Available from: [Link]
  • 16. Davis JD, ed. B ıçakçı B, çeviri editörü. insanın hikayesi: Taş Devrinden Bugüne Tarihimiz. 16. Bask ı. istanbul: Türkiye iş Bankası Kültür Yayınları; 2019. p.193.
  • 17. Brennert R. Agrarian Class structure and Economic Development in Pre-in- dustrial Europe. Aston Th, Philpin C hE, ed. Brenner Debate. 1 st ed. Cam- bridge: Cambridge University Press; 1987. p.35.
  • 18. Boyd D. A plethora of plagues. Plagues and Pandemics: Black Death, Coro- naviruses and Other Killer Diseases Throughout history. 1st ed. Philadelphia: Pen & sword; 2022. p.64.
  • 19. Artvinli F. salgınların Tarihi: Toplumsal ve siyasal Açıdan Kısa Bir Bakış. Türk Tabipler Birliği Altıncı Ay Değerlendirme Raporu. 2020. [Link]
  • 20. Mussap CJ. The Plague Doctor of Venice. Intern Med J. 2019;49(5):671-6. [Crossref] [PubMed]
  • 21. Britannica [Internet]. ©2023 Encyclopædia Britannica, Inc [Cited: May 25, 2023]. Plague doctor. Available from: [Link]
  • 22. Tıp Dünyası [internet]. ©2021 Türk Tabipleri Birliği Tıp Dünyası [Erişim tarihi: 25 Mayıs 2023]. Veba Doktoru-Dr. schnabel Von Rom. Erişim linki: [Link]
  • 23. Parıldar h, Dikici MF. Pandemiler tarihi [history of pandemics]. Klinik Tıp Aile hekimliği. 2020;12(1):1-8. [Link]
  • 24. Centers for Disease Control and Prevention [Internet]. ©2023 U. s. Depart- ment of health & human services [Cited: June 2, 2023]. Transmission. Avail- able from: [Link]
  • 25. Centers for Disease Control and Prevention [Internet]. ©2021 U. s. Depart- ment of health & human services [Cited: May 29, 2023]. Available from: [Link]
  • 26. Diamond J. Çatışan yarıküreler. Tüfek, Mikrop ve Çelik. 21. Bask ı. Ankara: TÜBiTAK Popüler Bilim Kitapları; 2010. p.495.
  • 27. Osterhammel, J, ed. Tüzel M, çeviri editörü. Dönü şen Dünya: Küresel 19. Yüzyıl Tarihi. 1. Baskı. istanbul: iş Bankası Kültür Yayınları; 2022. p.257.
  • 28. Ardic A, Turan E. Nursing care management based on the Omaha system for inpatients diagnosed with COVID-19: An electronic health record study. J Adv Nurs. 2021;77(6):2709-17. [Crossref] [PubMed] [PMC]
  • 29. World health Organization [Internet]. ©2023 W hO [Cited: september 22, 2023]. WhO COVID-19 dashboard. Available from: [Link]
  • 30. sezgin D, Dost A, Esin MN. Experiences and perceptions of Turkish intensive care nurses providing care to Covid-19 patients: A qualitative study. Int Nurs Rev. 2022;69(3):305-17. [Crossref] [PubMed]
  • 31. Nye Js, ed. inan-Aydın R, çeviri editörü. Yumuşak Güç: Dünya siyasetinde Başarının Araçları. 19. Baskı. Ankara: BB101 Yay; 2018.
  • 32. Arrighi G. The Long Twentieth Century: Money, Power, and the Origins of Our Times. 1st ed. NY: Verso; 1994.
  • 33. Ergin E, Altinel B, Aktas E. A mixed method study on global warming, climate change and the role of public health nurses from the perspective of nursing students. Nurse Educ Today. 2021;107:105144. [Crossref] [PubMed]
  • 34. Kavuncuoğlu D, Evci Kiraz ED. hastalık yüküne yeni yük: iklim değişikliğinin sağlık etkileri [New burden to the burden of disease health effects of climate change]. Climatehealth. 2022;2(2):22-30. [Link]
APA Aras T, KILIÇ ARAS K (2024). Uygarlık Tarihinde Salgınların Toplumsal Etkilerine Kısa Bir Bakış ve COVID-19 Analizi: Geleneksel Derleme. , 76 - 86. 10.5336/mdethic.2023-99639
Chicago Aras Tünay,KILIÇ ARAS Kibariye Uygarlık Tarihinde Salgınların Toplumsal Etkilerine Kısa Bir Bakış ve COVID-19 Analizi: Geleneksel Derleme. (2024): 76 - 86. 10.5336/mdethic.2023-99639
MLA Aras Tünay,KILIÇ ARAS Kibariye Uygarlık Tarihinde Salgınların Toplumsal Etkilerine Kısa Bir Bakış ve COVID-19 Analizi: Geleneksel Derleme. , 2024, ss.76 - 86. 10.5336/mdethic.2023-99639
AMA Aras T,KILIÇ ARAS K Uygarlık Tarihinde Salgınların Toplumsal Etkilerine Kısa Bir Bakış ve COVID-19 Analizi: Geleneksel Derleme. . 2024; 76 - 86. 10.5336/mdethic.2023-99639
Vancouver Aras T,KILIÇ ARAS K Uygarlık Tarihinde Salgınların Toplumsal Etkilerine Kısa Bir Bakış ve COVID-19 Analizi: Geleneksel Derleme. . 2024; 76 - 86. 10.5336/mdethic.2023-99639
IEEE Aras T,KILIÇ ARAS K "Uygarlık Tarihinde Salgınların Toplumsal Etkilerine Kısa Bir Bakış ve COVID-19 Analizi: Geleneksel Derleme." , ss.76 - 86, 2024. 10.5336/mdethic.2023-99639
ISNAD Aras, Tünay - KILIÇ ARAS, Kibariye. "Uygarlık Tarihinde Salgınların Toplumsal Etkilerine Kısa Bir Bakış ve COVID-19 Analizi: Geleneksel Derleme". (2024), 76-86. https://doi.org/10.5336/mdethic.2023-99639
APA Aras T, KILIÇ ARAS K (2024). Uygarlık Tarihinde Salgınların Toplumsal Etkilerine Kısa Bir Bakış ve COVID-19 Analizi: Geleneksel Derleme. Türkiye Klinikleri Tıp Etiği-Hukuku Tarihi Dergisi, 32(1), 76 - 86. 10.5336/mdethic.2023-99639
Chicago Aras Tünay,KILIÇ ARAS Kibariye Uygarlık Tarihinde Salgınların Toplumsal Etkilerine Kısa Bir Bakış ve COVID-19 Analizi: Geleneksel Derleme. Türkiye Klinikleri Tıp Etiği-Hukuku Tarihi Dergisi 32, no.1 (2024): 76 - 86. 10.5336/mdethic.2023-99639
MLA Aras Tünay,KILIÇ ARAS Kibariye Uygarlık Tarihinde Salgınların Toplumsal Etkilerine Kısa Bir Bakış ve COVID-19 Analizi: Geleneksel Derleme. Türkiye Klinikleri Tıp Etiği-Hukuku Tarihi Dergisi, vol.32, no.1, 2024, ss.76 - 86. 10.5336/mdethic.2023-99639
AMA Aras T,KILIÇ ARAS K Uygarlık Tarihinde Salgınların Toplumsal Etkilerine Kısa Bir Bakış ve COVID-19 Analizi: Geleneksel Derleme. Türkiye Klinikleri Tıp Etiği-Hukuku Tarihi Dergisi. 2024; 32(1): 76 - 86. 10.5336/mdethic.2023-99639
Vancouver Aras T,KILIÇ ARAS K Uygarlık Tarihinde Salgınların Toplumsal Etkilerine Kısa Bir Bakış ve COVID-19 Analizi: Geleneksel Derleme. Türkiye Klinikleri Tıp Etiği-Hukuku Tarihi Dergisi. 2024; 32(1): 76 - 86. 10.5336/mdethic.2023-99639
IEEE Aras T,KILIÇ ARAS K "Uygarlık Tarihinde Salgınların Toplumsal Etkilerine Kısa Bir Bakış ve COVID-19 Analizi: Geleneksel Derleme." Türkiye Klinikleri Tıp Etiği-Hukuku Tarihi Dergisi, 32, ss.76 - 86, 2024. 10.5336/mdethic.2023-99639
ISNAD Aras, Tünay - KILIÇ ARAS, Kibariye. "Uygarlık Tarihinde Salgınların Toplumsal Etkilerine Kısa Bir Bakış ve COVID-19 Analizi: Geleneksel Derleme". Türkiye Klinikleri Tıp Etiği-Hukuku Tarihi Dergisi 32/1 (2024), 76-86. https://doi.org/10.5336/mdethic.2023-99639