Roma I Tüzüğü ile Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun Uyarınca Sözleşmeden Doğan Borç İlişkilerinde Örtülü Hukuk Seçimi

Yıl: 2011 Cilt: 1 Sayı: 1 Sayfa Aralığı: 110 - 121 Metin Dili: Türkçe

Roma I Tüzüğü ile Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun Uyarınca Sözleşmeden Doğan Borç İlişkilerinde Örtülü Hukuk Seçimi

Öz:
Yabancı unsurlu bir sözleşme, birden fazla hukuk ile ilişki içerisinde olacaktır. Bu durumda sözleşmeye uygulanması gereken hukukun tespiti gerekecektir. Bu tespit, taraflarca sübjektif olarak yapılabileceği gibi, taraflar böyle bir tespitte bulunmamışlarsa davanın açıldığı yer mahkemesince objektif olarak belirlenecektir. Sübjektif hukuk seçimi esas alındığında taraflar açıkça belli bir ülke hukukunu seçebileceklerdir. Ya da taraflar açıkça kararlaştırmamış da olsalar örtülü olarak belli bir hukuku seçmiş olabileceklerdir. Bu durumda örtülü iradenin açıklığa kavuşturulması gerekli olacaktır. Sözleşme taraflarının açık hukuk seçimi, örtülü hukuk seçiminin mümkün olup olmadığı, mümkünse bunun koşulları, tarafların bu olanaklardan yararlanmamaları durumunda objektif bağlama kuralı uyarınca uygulanacak hukukun tespiti gibi konular, Avrupa Birliği Hukukunda Sözleşmeden Doğan Borç İlişkileri Bakımından Uygulanacak Hukuku ele alan Roma I Tüzüğünde ve Türk Hukuku açısından Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanunda (MÖHUK) düzenleme altına alınmıştır. Roma I Tüzüğü m. 3/1de Hukuk seçimi, sözleşmenin hükümlerinden ya da dâvanın koşullarından açıkça çıkarılabilmelidir. ifadesine yer verilerek tarafların örtülü olarak hukuk seçiminde bulunma iradelerine etki tanınmıştır. MÖHUK uyarınca ise mülga MÖHUKtan farklı olarak örtülü hukuk seçimine yönelik taraf iradesine etki tanınmış ve m. 24/1-2. cümle uyarınca örtülü hukuk seçiminin mümkün olabilmesi için Sözleşmenin hükümlerinden veya hâlin şartlarından tereddüde yer vermeyecek biçimde anlaşılabilen bir hukuk seçimi olması gerektiği ifade olunmuştur.
Anahtar Kelime:

Implicit choice of law in contractual relations under the code on Turkish private international and procedural law and Rome I Regulation

Öz:
Acontract with a foreign element is in relation with more than one country s law. In such a situation, it is required to determine which law will be applicable to that contract. This determination can be made by parties choice in a subjective way or if parties did not make such a choice, it can objectively be determined by the forum. In accordance with subjective choice of law, parties may make an express choice of law. Or an implicit choice of law may be assumed when a genuine will of the parties can with a reasonable degree of certainty be deducted from the contract and the surrounding circumstances. Issues such as whether parties are entitled to make express choice of law or whether implied choice of law is possible and if it is possible its conditions and also objective determination of applicable law have been regulated under Rome I Regulation on the Law Applicable to Contractual Obligations in the European Union Law and in the Code on Private International and Procedural Law (MÖHUK) in Turkish Law. According to Article 3/1 of Rome I, implied choice of law has beenaccepted by stating that The choice shall be made expressly or clearly demonstrated by the terms of the contract or the circumstances of the case. With regard to MÖHUK, as distinct from former MÖHUK, party autonomy has been emphasized and in accordance with article 24/1/2, implied choice of law has been enabled under the conditions thatit has to be deducted from the provisions of the contract and the circumstances of the case without any uncertainty.
Anahtar Kelime:

Belge Türü: Makale Makale Türü: Araştırma Makalesi Erişim Türü: Erişime Açık
  • Clarkson, C.M.V./ Hill, J., The Conflict of Laws, 3. B., Oxford, 2006.
  • Boele-Woelki, K./ Lazic’, V., “Where Do We Stand on the Rome I Regulation?”, The Future Of European Contract Law 19, 2007.
  • Çakalır,Y., “Sözleşmeye Uygulanacak Yasanın Belirlenmesinde Varsayılan İrade ve Örtülü İradenin Rolü”, Prof.Dr. E. Hirsch’in Hatırasına Armağan, 1986, s. 457- 497.
  • Çelikel, A./ Erdem, B., Milletlerarası Özel Hukuk, 9.B., İstanbul, 2009.
  • Demir Gökyayla, C., Milletlerarası Özel Hukukta Tek Satıcılık Sözleşmeleri (Münhasır Bayilik Sözleşmeleri), Ankara, 2005.
  • Dicey/Morris/Collins, The Conflict of Laws, 14. B., Londra, 2006. (Dicey/Morris/Collins, 2006)
  • Dicey/Morris, TheConflict of Laws, 12. B., Londra, 1993. (Dicey/Morris/Collins, 1993)
  • Ekşi, N., “Kanunlar İhtilâfı Alanında Incorporation”, Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni (MHB), Yıl: 19-20, S. 1-2, 1999-2000, s. 263- 291. (Ekşi, 1999-2000)
  • Ekşi, N., “Yabancılık Unsuru Taşıyan Akitler ve Bu Akitlerin AT Roma Konvansiyonu’na Göre Anlamı”, MHB,Yıl: 12, Sayı: 1-2, 1992, s. 1- 10. (Ekşi, 1992)
  • Fawcett, J.J./ Carruthers, J.M./ North, P., Cheshire, North&Fawcett Private International Law, 14. B., Oxford, 2008.
  • Garner, B.A.(Editor in Chief), Black’s Law Dictionary, 8. B., 2004, Minnesota.
  • Kaye, P., The New Private International Law of Contract of the European Community, Hampshire, 1993.
  • Lando, O./ Nielsen, P.A., “The Rome I Regulation”, Common Market Law Review 45, 2008, s. 1687-1725.
  • Lando, O., “Some Issues Relating to the Law Applicable to Contractual Obligations”, 7 Kansas City Law Journal-K.C.L.J., 1996-1997, s. 55-74.
  • Mc Guinness, G.M., “The Rome Convention; The Contracting Parties’ Choice” 1 San Diego Int’l L.J., 2000, s. 127- 174.
  • Nomer, E./ Şanlı, C., Devletler Hususî Hukuku, 18. B., İstanbul, 2010. (Nomer/Şanlı, 2010)
  • Nomer, E./ Şanlı, C., Devletler Hususî Hukuku, 12. B., İstanbul, 2003. (Nomer/Şanlı, 2003)
  • Özdemir, H., “MÖHUK Kapsamına Giren Sözleşmelerin Tespiti Bağlamında “Yabancılık Unsuru Taşıyan Sözleşme” ve “Uluslararası Sözleşme” Kavramları, İstanbul Barosu Dergisi, C. 73, S. 10-11-12, 1999, s. 926- 941.
  • Plender, R. / Wilderspin, M., The European Private Law of Obligations, 3. B., Londra, 2009. (Plender/ Wilderspin, 2009)
  • Plender, R. / Wilderspin, M., The European Contracts Convention –The Rome Convention on the Choice of Law for Contracts, 2. B., Londra, 2001. (Plender/ Wilderspin, 2001)
  • Sargın, F., Milletlerarası Unsurlu Patent ve Ticarî Marka Lisansı Sözleşmelerine Uygulanacak Hukuk, Ankara, 2002.
  • Seviğ, V.R., “Akitlere Uygulanacak Olan Kanun Sorunu”, Prof. Dr. Nihal Uluocak’a Armağan, İstanbul, 1999, s. 319-331.
  • Şanlı, C., Uluslararası Ticari Akitlerin Hazırlanması ve Uyuşmazlıkların Çözüm Yolları, 2. B, İstanbul, 2002.
  • Tekinalp, G., Milletlerarası Özel Hukuk Bağlama Kuralları, 10. B., İstanbul, 2009. (Tekinalp, 2009)
  • Tekinalp, G., “Yeni Alman ve İsviçre Milletlerarası Özel Hukuk Kanunlarında Akdî Borç Statüsü ve Türk Kanunu”, MHB, Yıl: 8, Sayı:1, 1988, s. 59-70. (Tekinalp, 1988)
  • Tekinalp, G.,“Akdî ilişkide Uygulanacak Hukuk-MÖHUK m. 24 ve Zımnî Hukuk Seçimi”, MHB, 1985, Y. 5, S. l, s. 439- 450. (Tekinalp, 1985)
  • Tiryakioğlu, B., Taşınır Mallara İlişkin Milletlerarası Unsurlu Satım Akitlerine Uygulanacak Hukuk, Ankara, 1996.
  • Vernooij, N.W., “Rome I: An Update to the Law Applicable to Contractual Obligations in Europe”, 15 The Columbia Journal of European Law Online 71, 2009. s. 71-76. http://www.cjel.net/wp-content/uploads/2009/06/vernooij.pdf (Erişim Tarihi: 21.02.2011)
  • Wilderspin, M., “The Rome I Regulation: Communitarisation and Modernisation of the Rome Convention”, Academy of European Law Forum (ERA Forum),2008, C. 9, No: 2, s. 259-274.
  • Yargıtay Kararları Dergisi Zhang, M., “Party Autonomy and Beyond: An International Perspective of Contractual Choice of Law”, 20 Emory International Law Rev. 11, 2006, s. 511- 561.
APA CANYAŞ F (2011). Roma I Tüzüğü ile Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun Uyarınca Sözleşmeden Doğan Borç İlişkilerinde Örtülü Hukuk Seçimi. Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi, 1(1), 110 - 121.
Chicago CANYAŞ F. Aslı BAYATA Roma I Tüzüğü ile Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun Uyarınca Sözleşmeden Doğan Borç İlişkilerinde Örtülü Hukuk Seçimi. Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi 1, no.1 (2011): 110 - 121.
MLA CANYAŞ F. Aslı BAYATA Roma I Tüzüğü ile Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun Uyarınca Sözleşmeden Doğan Borç İlişkilerinde Örtülü Hukuk Seçimi. Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi, vol.1, no.1, 2011, ss.110 - 121.
AMA CANYAŞ F Roma I Tüzüğü ile Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun Uyarınca Sözleşmeden Doğan Borç İlişkilerinde Örtülü Hukuk Seçimi. Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi. 2011; 1(1): 110 - 121.
Vancouver CANYAŞ F Roma I Tüzüğü ile Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun Uyarınca Sözleşmeden Doğan Borç İlişkilerinde Örtülü Hukuk Seçimi. Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi. 2011; 1(1): 110 - 121.
IEEE CANYAŞ F "Roma I Tüzüğü ile Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun Uyarınca Sözleşmeden Doğan Borç İlişkilerinde Örtülü Hukuk Seçimi." Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi, 1, ss.110 - 121, 2011.
ISNAD CANYAŞ, F. Aslı BAYATA. "Roma I Tüzüğü ile Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun Uyarınca Sözleşmeden Doğan Borç İlişkilerinde Örtülü Hukuk Seçimi". Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi 1/1 (2011), 110-121.