Yıl: 2015 Cilt: 29 Sayı: 2 Sayfa Aralığı: 241 - 257 Metin Dili: Türkçe İndeks Tarihi: 29-07-2022

Türk Kütüphaneciliği ve Bilgi Dünyası Dergilerinin Özlerine Eleştirel Bir Bakış

Öz:
Bilimsel iletişimin önemli araçlarından birisi, dergilerde hakemli makale olarak yayımlanan yazılarve bu yazılardaki özlerdir. Öz, bir yazının tamamınun okunup okunmayacağına karar verilmesinisağlayan stratejik bir bölüm ve o yazının bilimselliğinin göstergelerinden biridir. Nitelikli bir öz belirlibilgileri içermelidir. Türkiyede kütüphane ve bilgibilim alanında yayımlanan iki temel dergideki[Türk Kütüphaneciliği (TK) ve Bilgi Dünyası (BD)] özler ele alındığında, bir özde bulunması gerekenbelirli özellikleri taşımadıkları gözlenmektedir. Buna göre bu çalışmada, her iki derginin özlerinde özhazırlama yönündeki özen, eğilim ve tutumlarının saptanması amaçlanmaktadır. Araştırma kapsamındaiki dergide 2009-2013 yılları arasında yayımlanan toplam 162 hakemli makalenin (TK 80, BD 82)özleri, temel öz ögeleri, dil ve anlaşılırlık, sözcük ve tümce sayısı açısından analiz edilmektedir. VerilerExcel programı ile değerlendirilmiş olup, her bir öge için iki dergi arasında karşılaştırmalı bir yolizlenmiştir. Her iki dergide de önemli oranlarda hipotez (TK %68; BD %95) ve yönteme (TK %54;BD %68) yer verilmediği; ancak dil ve anlatım (TK %99; BD %83), kapsam (TK %99; BD %87) veamaca (TK %91; BD %88) daha çok özen gösterildiği görülmüştür. Elde edilen bulgular, TK ve BDdeözler bağlamında zaman zaman bilimsellik ölçütlerinin göz önüne alınmadığı sonucuna varılmış olupgenellikle TK dergisindeki özlerde BD dergisi özlerine göre özlerin taşıması gereken ölçütlerin dahabaşarılı bir biçimde yerine getirildiği bulgulanmıştır. Nitekim, her iki dergideki öz niteliğinin artırılmasıiçin yayın politikalarının geliştirilmesi, yazı hazırlayan yazar/araştırmacılar ile bu yazıları onaylayanhakem/akranların akademik yayın ve yazım davranışının değiştirilmesi, bu konuda bilinç oluşturulmasıve/veya güçlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Anahtar Kelime:

Konular: Bilgi, Belge Yönetimi

A Critical View to Abstracts of Turkish Librarianship and Inf ormation World Journals

Öz:
A fundamental means of scientific communication are the peer reviewed articles published mainly inscientific journals and their abstracts. The abstract is a critical indicator of scientificity of an academicarticle, and a strategic tool enabling the decision of what to and whether to read the full text of an articleor not. A qualitative abstract has to contain some basic information. It has been observed that abstractsof two major journals -Turkish Librarianship (TL) and Information World (IW)- which contribute tothe improvement of Library and Information Science literature in Turkey do not meet the abstractrequirements. This study, aims to determine the tendency and attitudes regarding the abstract writing in these two journals. The study has been limited to analysis of Turkish abstracts of 162 peer reviewedarticles (TL 80 and IW 82 articles) published in the 2009-2013 time period in the context of majorabstract elements, language and expression, and number of word and sentences used. Data gatheredwas analysed and comparatively evaluated by means of Excel. It is seen that a significant number ofpapers in both journals are deficient in clearly stating the hypothesis (TL %68; IW %95), method (TL%54; IW %68), while behaving more rigorously in language and expression used (TL %99; IW %83),determining of scope (TL %99; IW %87) and aim (TL %91; IW %88) of the study. Results show thatabstracts in TL are generally more rigorously prepared than those in IW and they prove the hypothesiswhich stated that papers in both journals time to time do not take into consideration the scientific andprofessional criteria of abstract writing. As a conclusion, the need to update and strengthen the editorialpolicies of the journals, increase of academic writing and scientificity awareness in both writers/ researchers and peer reviewers has been stressed and some suggestions where offered in this context.
Anahtar Kelime:

Konular: Bilgi, Belge Yönetimi
Belge Türü: Makale Makale Türü: Araştırma Makalesi Erişim Türü: Erişime Açık
  • Abstract (Summary). (2015, 29 Nisan). Wikipedia, The Free Encyclopedia içinde. 17 Mayıs 2015 tarihinde http://en.wikipedia.org/wiki/Abstract_(summary) dresinden erişildi.
  • Atılgan, D., Atakan, C., ve Bulut, B. (2008). Türkçe kütüphanecilik dergilerinin atıf analizi Türk Kütüphaneciliği, 22(4), 392 – 413.
  • Bahşişoğlu, H. K., Duran, Z. C. ve Yıldızeli, A. (2007). Mesleki ve bilimsel bir dergi: Bilg Dünyası. Aytaç Yıldızeli ve Hatice Kübra Bahşişoğlu (Ed.), Adile Günden Anısına Armağan: Bilgiye Erişimde Değişen Yollar ve II Tıbbi Bilgi Yönetimi ve Teknolojiler Sempozyumu içinde (ss. 78-88). Ankara: ÜNAK.
  • Başar, H. [2013?]. Araştırmaların bilimselliği: Eğitim ve Bilim Dergisi’nin 146. sayısındak yazıların incelenmesi. 09 Aralık 2013 tarihinde http://yunus.hacettepe.edu.tr/~alerbas/ adresinden erişilmiştir.
  • Bilgi Dünyası. (2015). 15 Mart 2015 tarihinde http://bd.org.tr/index.php/bd/about adresinden erişildi.
  • Björk, B., Roos, A. ve Lauri, M. (2009). Scientific journal publishing: yearly volume and open access. Information Research, 14(1), 15 Mart 2015 tarihinde 15 http://www.informationr net/ir/14-1/paper391.html adresinden erişildi.
  • Day, R. A., (2004). Bilimsel makale nasıl yazılır, nasıl yayımlanır?. (9. bs.). (G. A. Altay, Çev.) Ankara: TÜBİTAK.
  • Demir, S. Y. (2006). IMRAD ve yazı hazırlamak. O. Yılmaz (Ed.). Sağlık Bilimlerinde Sürel Yayıncılık. 3. Ulusal Sempozyum– 2006 içinde (ss. 31-36). Ankara: TÜBİTAK.
  • Dener, H. I. ve Yıldızeli, A., (2006). Öz yazma: Süreç ve ilkeleri. O. Yılmaz (Yay. Haz.). Sağlık bilimlerinde süreli yayıncılık-2005. 3. Ulusal Sempozyum içinde (ss. 37-48). Ankara TÜBİTAK.
  • Dilek-Kayaoğlu, H. (2011). Süreli yayınların yönetimi. (göz. geç. genşl. 2.bs.). İstanbul: Türk Kütüphaneciler Derneği İstanbul Şubesi.
  • Gençosmanoğlu, R. (2013). Araştırma makalesi okunurken dikkat edilmesi gereken noktalar Kolon Rektum Hastalıkları Dergisi, 23, 113-117.
  • Guimaraes, C. A. (2006). Structured abstracts. Narrative review. Acta Cirurgica Brasileira, 21(4), 263-268.
  • Hartley, J. (2004). Current findings from research on structured abstracts. J. Med Libr Assoc., 92(3), 368-371. 10 Ağustos 2014 tarihinde http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC442180/pdf/i0025-7338-092-03-0368.pdf adresinden erişildi.
  • Karasar, N. (2009). Bilimsel araştırma yöntemi. (19.bs.). Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
  • Koopman, Ph. (1997). How to write an abstract. 15 Mart 2015 tarihinde http://www.ece.cmu. edu/~koopman/essays/abstract.html adresinden erişildi.
  • Kozak, N. (2002). Türk Kütüphaneciliği dergisinin Türkiye’de yayınlanan akademik dergiler içerisindeki yeri üzerine bir inceleme. Türk Kütüphaneciliği, 16(3), 217-247.
  • Sollaci, L. B. ve Pereira, M. G. (2004). The introduction, methods, results, and discussion (IMRAD) structure: A fifty-year survey. J. Medical Library Association, 92(3), 364–371.
  • Szklo, M. (2006). Quality of scientific articles. Rev Saúde Pública 2006; 40 (N Esp), 30-5. http://www.scielo.br/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0034-89102006000400005 adresinden erişildi.
  • Taşkın, Z. ve Çakmak, T. (2010). Başlangıcından bugüne Bilgi Dünyası dergisinin bibliyometrik profili. Bilgi Dünyası, 11(2), 332-348.
  • Timmer, A., Sutherland, L. ve Hilsden, R. J. (2003). Development and evaluation of a quality score for abstracts. BMC Medical Research Methodology, 3. 10 Ocak 2015 tarihinde http://www.biomedcentral.com/content/pdf/1471-2288-3-2.pdf adresinden erişildi.
  • Tonta, Y. (2002). Türk Kütüphaneciliği Dergisi, 1987–2001. Türk Kütüphaneciliği, 16(3), 282- 320.
  • Türkçe Bilim Terimleri Sözlüğü - Sosyal Bilimler. (2011). Ankara: Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA).
  • Türk Dil Kurumu. (2015). Güncel Türkçe Sözlük. 10 Ocak 2015 tarihinde http://www.tdk.gov. tr/index.php?option=com_gts&view=gts adresinden erişildi.
  • TÜBİTAK-ULAKBİM (2013). Sosyal ve beşeri bilimlerde akademik yayıncılık kılavuzu. 17 Haziran 2015 tarihinde http://uvt.ulakbim.gov.tr/sbvt/sbvt_kilavuz_2013.pdf adresinden erişildi.
  • Türk Kütüphaneciliği. (2015). 15 Mart 2015 tarihinde http://www.tk.org.tr/index.php/TK/ index adresinden erişildi.
  • Vrijhoef, H. J. M. ve Steuten, L. M. G. (2007). How to write an abstract. Eur Diabetes Nursing, 4(3), 124–127. 10 Ağustos 2014 tarihinde http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/ edn.93/epdf adresinden erişildi.
  • Yıldızeli, A. (2011). Akademik dergiler, editörlüğü ilgilendiren sorunları ve “Bilgi Dünyası”. Bilgi Dünyası, 12(1), 128-144.
  • Yıldızeli, A. ve Dener H. I. (2005). Makalelerde öz hazırlama üzerine. O. Yılmaz (Ed.). Sağlık bilimlerinde süreli yayıncılık-2005. 3. Ulusal Sempozyum içinde (ss. 170-199). Ankara: TÜBİTAK.
  • Woodbury, M. G., Boyd, M., McNaughton, V. ve Gregoire, D. (2005). How to write an abstract. Wound care Canada, 3(1), 30-33.
APA BİTRİ E, KESEROĞLU H (2015). Türk Kütüphaneciliği ve Bilgi Dünyası Dergilerinin Özlerine Eleştirel Bir Bakış. , 241 - 257.
Chicago BİTRİ Elsa,KESEROĞLU Hasan S. Türk Kütüphaneciliği ve Bilgi Dünyası Dergilerinin Özlerine Eleştirel Bir Bakış. (2015): 241 - 257.
MLA BİTRİ Elsa,KESEROĞLU Hasan S. Türk Kütüphaneciliği ve Bilgi Dünyası Dergilerinin Özlerine Eleştirel Bir Bakış. , 2015, ss.241 - 257.
AMA BİTRİ E,KESEROĞLU H Türk Kütüphaneciliği ve Bilgi Dünyası Dergilerinin Özlerine Eleştirel Bir Bakış. . 2015; 241 - 257.
Vancouver BİTRİ E,KESEROĞLU H Türk Kütüphaneciliği ve Bilgi Dünyası Dergilerinin Özlerine Eleştirel Bir Bakış. . 2015; 241 - 257.
IEEE BİTRİ E,KESEROĞLU H "Türk Kütüphaneciliği ve Bilgi Dünyası Dergilerinin Özlerine Eleştirel Bir Bakış." , ss.241 - 257, 2015.
ISNAD BİTRİ, Elsa - KESEROĞLU, Hasan S.. "Türk Kütüphaneciliği ve Bilgi Dünyası Dergilerinin Özlerine Eleştirel Bir Bakış". (2015), 241-257.
APA BİTRİ E, KESEROĞLU H (2015). Türk Kütüphaneciliği ve Bilgi Dünyası Dergilerinin Özlerine Eleştirel Bir Bakış. Türk Kütüphaneciliği, 29(2), 241 - 257.
Chicago BİTRİ Elsa,KESEROĞLU Hasan S. Türk Kütüphaneciliği ve Bilgi Dünyası Dergilerinin Özlerine Eleştirel Bir Bakış. Türk Kütüphaneciliği 29, no.2 (2015): 241 - 257.
MLA BİTRİ Elsa,KESEROĞLU Hasan S. Türk Kütüphaneciliği ve Bilgi Dünyası Dergilerinin Özlerine Eleştirel Bir Bakış. Türk Kütüphaneciliği, vol.29, no.2, 2015, ss.241 - 257.
AMA BİTRİ E,KESEROĞLU H Türk Kütüphaneciliği ve Bilgi Dünyası Dergilerinin Özlerine Eleştirel Bir Bakış. Türk Kütüphaneciliği. 2015; 29(2): 241 - 257.
Vancouver BİTRİ E,KESEROĞLU H Türk Kütüphaneciliği ve Bilgi Dünyası Dergilerinin Özlerine Eleştirel Bir Bakış. Türk Kütüphaneciliği. 2015; 29(2): 241 - 257.
IEEE BİTRİ E,KESEROĞLU H "Türk Kütüphaneciliği ve Bilgi Dünyası Dergilerinin Özlerine Eleştirel Bir Bakış." Türk Kütüphaneciliği, 29, ss.241 - 257, 2015.
ISNAD BİTRİ, Elsa - KESEROĞLU, Hasan S.. "Türk Kütüphaneciliği ve Bilgi Dünyası Dergilerinin Özlerine Eleştirel Bir Bakış". Türk Kütüphaneciliği 29/2 (2015), 241-257.