Yıl: 2015 Cilt: 12 Sayı: 2 Sayfa Aralığı: 85 - 92 Metin Dili: Türkçe İndeks Tarihi: 29-07-2022

Yüksek Riskli Gebelerin Yaşadığı Stresörler ve Stresle Baş Etme Yöntemleri

Öz:
Gebelik herhangi bir sağlık problemi olmasa bile biyolojik, fizyolojik ve psikolojik olarak stresli ve karmaşık bir süreçtir. Yüksek riskli gebeliklerde bu durum daha da belirgin ve şiddetlidir. Yüksek riskli gebelikte ortaya çıkan stresin anneye veya bebeğe ait sorunlar nedeniyle arttığı bilinmektedir. Gebe ve ailesi, yüksek riskli gebeliğin getirdiği kriz durumuyla baş etmek için, hem geçmişte kullandıkları baş etme mekanizmalarına başvurmak, hem de yeni başetme yöntemleri öğrenmek zorundadır. Gevşeme egzersizleri, düşleme-yoga, biyofeedback, sosyal destek, masaj terapisi, akupunktur, müzik terapisi, maneviyatı güçlendirme stresle baş etmeye yardımcı olan yöntemler arasındadır. Gebelerin önceden kullandıkları başetme yöntemlerinin tanımlanması ve etkili baş etme yöntemlerinin kullanılmasının öğretilmesi yüksek riskli gebelik nedeniyle oluşan stresin giderilmesine katkı sağlayacaktır. Bu derleme makalede sağlık çalışanlarına yüksek riskli gebelerin yaşadığı stresörler ve stresle baş etme yöntemleri konusunda bilgi vererek konuya farkındalıklarının artırılması amaçlanmıştır. Böylece hizmet sunanlar yüksek riskli gebelikte stresörlerin farkında olacak, uygun stresle başetme tekniklerinin kullanılmasını sağlayarak anne ve bebeğin sağlık sonuçlarının daha iyi olmasına önemli katkı verecektir.
Anahtar Kelime:

Konular: Eğitim, Eğitim Araştırmaları

Stress in High-Risk Pregnancies and Coping Methods

Öz:
Pregnancy is a stressful and complicated process biologically, physiologically and psychologically even if there are no health problems involved. This situation is more significant and severe in high-risk pregnancies. Stress occurring in high-risk pregnancies is known to increase because of maternal or fetal problems. In order to cope in crisis situations brought on by high-risk pregnancies, pregnant women and their families must refer to coping mechanisms they used in the past and also learn new techniques. Relaxation exercises, guided imagery-yoga, biofeedback, social support, massage therapy, acupuncture, music therapy, and spirituality are some methods of coping with stress. Identifying the various coping methods pregnant women use and advancing the teaching of effective coping strategies will contribute to overcoming the stress. The aim of this review is to increase the awareness of stressors experienced by women in high-risk pregnancies and teaching coping strategies. The use of appropriate stress coping techniques can bring about better health outcomes for mother and baby, so health professionals should be more aware of stressors in high-risk pregnancies.
Anahtar Kelime:

Konular: Eğitim, Eğitim Araştırmaları
Belge Türü: Makale Makale Türü: Araştırma Makalesi Erişim Türü: Erişime Açık
0
0
0
  • 1. Bozkurt ÖD, Sevil Ü. İkizden ikize transfüzyon sendromu ve hemşirelik yaklaşımları. Maltepe Üniversitesi Hemşirelik Bilim ve Sanatı Dergisi 2008; 1:60-68.
  • 2. Oskay ÜY. Yüksek riskli gebelerde hemşirelik bakımı. Perinatoloji Dergisi 2004; 12:11-6.
  • 3. Pamuk S, Aslan H. Hastanede yatan riskli gebelerde hastane stresörlerinin ve bakım gereksinimlerinin belirlenmesi. Maltepe Üniversitesi Hemşirelik Bilim ve Sanatı Dergisi 2009; 2:23-32.
  • 4. Satyapriya M, Nagendra HR, Nagarathna R. Effect of integrated yoga on stress and heart rate variability in pregnant women. Venkatram Padmalatha International Journal of Gynecology and Obstetrics 2009; 104:218-22. http://dx.doi.org/10.1016/j.ijgo.2008.11.013.
  • 5. Shin HS, Kim JH. Music therapy on anxiety, stress and maternal-fetal attachment in pregnant women during transvaginal ultrasound. Asian Nurs Res 2011; 5:19-27. http://dx.doi.org/10.1016/S1976- 1317(11)60010-8.
  • 6. Arslan H, Korkmaz N. Kısmi yatak istirahati ile hastanede yatan yüksek riskli gebelerin yaşadığı fiziksel ve psikolojik sorunlar. Perinatoloji Dergisi 2005; 13:1-11.
  • 7. Talley L. Stress management in pregnancy. International Journal of Childbirth Education 2013; 28:43-5.
  • 8. Gilbert ES, Harmon JS. Yüksek riskli gebelik ve doğum. Çeviri, L. Taşkın. Ankara: Palme Yayıncılık; 2011.
  • 9. Woods SM, Melville JL, Guo Y, Fan MY, Gavin A. Psychosocial stress during pregnancy. Am J Obstet Gynecol 2010; 202:61.E1-7. http:// dx.doi.org/10.1016/j.ajog.2009.07.041.
  • 10. Helbig A, Kaaseni A, Malt UF, Haugen G. Does antenatal maternal psychological distress affect placental circulation in the third trimester?. Plos One 2013; 8:1-7. http://dx.doi.org/10.1371/journal.pone.0057071.
  • 11. Weinstock M. The potential influence of maternal stress hormones on development and mental health of the offspring. Brain Behav Immun 2005; 19:296–308. http://dx.doi.org/10.1016/j.bbi.2004.09.006.
  • 12. Serçekuş P, Okumuş H. Yüksek riskli gebelerde uzun süre hastanede yatmanın etkileri. Atatürk Üniv. Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi 2004; 7:107-111.
  • 13. Davidson MR, London ML, Ladewing PAW. Olds’ maternal-newborn nursing & women’s health across the lifespan. 8. ed. New Jersey: Pearson; 2008.
  • 14. McCrory C, McNally S. The effect of pregnancy intention on maternal prenatal behaviours andparent and child health: results of an Irish cohort study. Pediatric And Perinatal Epidemiology 2013; 27:208–15. http://dx.doi.org/10.1111/ppe.12027.
  • 15. Messer LC, Dole N, Kaufman JS, Savitz, D.A. Pregnancy ıntendedness, maternal psychosocial factors and preterm birth. Maternal and Child Health Journal 2005; 9:403-12. http://dx.doi.org/10.1007/s10995-005- 0021-7.
  • 16. Dibaba Y, Fantahun M, Hindin MJ. The association of unwanted pregnancy and social support with depressive symptoms in pregnancy: evidence from rural southwestern Ethiopia. BMC Pregnancy and Childbirth 2013; 13:135. http://dx.doi.org/10.1186/1471-2393-13-135.
  • 17. Ortabağ T, Tosun N, Bebiş H, Yava A, Çiçek HS, Akbayrak N. Yatağın diğer tarafı: hemşirelik yüksek okulu birinci sınıf öğrencilerinin eğitim amaçlı hastaneye yatma deneyimleri. Gülhane Tıp Derg 2010; 52:189- 97.
  • 18. Özkan M, Kaçmaz N, Anuk D, İbrahimoğlu L. Yüksek riskli gebelerde psikiyatrik morbidite. İst Tıp Fak Mecm 2004; 67: 210-7.
  • 19. Maloni JA. Antepartum bed rest for pregnancy complications: efficacy and safety for preventing preterm birth. Biol Res Nurs 2010; 12:106-24. http://dx.doi.org/10.1177/1099800410375978.
  • 20. Xie YC, Yuan HW, Zhuang RJ, Han CH, Liu SH, Chen SF, et al. Study on the status and related socio-psychological factors of maternal depression among high-risk pregnancy women in Harbin City. Zhonghua Yu Fang Yi Xue Za Zhi 2012; 46:543-6. (abstract)
  • 21. Hodnett ED, Gates S, Hofmeyr GJ, Sakala C, Weston J. Continuous support for women during childbirth. The Cochrane Library 2012; 10:1-57. http://dx.doi.org/10.1002/14651858.CD003766.Pub4.
  • 22. Sittner BJ, Defrain J, Hudson DB. Effects of high-risk pregnancıes on families. Am J Matern Child Nurs 2005; 30:121-6.
  • 23. Suarez L, Cardarelli K, Hendricks K. Maternal stress, social support, and risk of neural tube defects among Mexican Americans. Epidemiology 2003; 14:612-6. http://dx.doi.org/10.1097/01.ede.0000073270.39780. e9
  • 24. Gümüşdaş M, Apay SE, Özorhan EY. Riskli olan ve olmayan gebelerin psiko-sosyal sağlıklarının karşılaştırılması. Sağlık Bilimleri ve Meslekleri Dergisi 2014; 1:32-42. http://dx.doi.org/10.17681/hsp.80013.
  • 25. Carolan-Olah M, Barry M. Antenatal stress: an ırish case study. midw.2013.03.014.
  • 26. Prady SL, Pickett KE, Croudace T, Fairley L, Bloor K, Gilbody S, et al. Psychological distress during pregnancy in a multi-ethnic community: findings from the born in bradford cohort study. Plos One 2013; 8:1-11. http://dx.doi.org/10.1371/journal.pone.0060693.
  • 27. Leigh B, Milgrom J. Risk factors for antenatal depression, postnatal depression and parenting stres. BMC Psychiatry 2008; 8:24. http:// dx.doi.org/10.1186/1471-244X-8-24.
  • 28. Taşdemir S, Kaplan S, Bahar A. Doğum sonrası depresyonu etkileyen faktörlerin belirlenmesi. Fırat Sağlık Hizmetleri Dergisi 2006; 1:105-18.
  • 29. Simpson KR, Creehan PA. AWHONN’s perinatal nursing. 3th ed. Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins; 2008.
  • 30. Rasmussen B, Hendrieckx C, Clarke B, Botti M, Dunning T, Jenkins A, et al. Psychosocial ıssues of women with type 1 diabetes transitioning to motherhood: a structured literature review. Pregnancy And Childbirth 2013; 13:1-10. http://dx.doi.org/10.1186/1471-2393-13-218.
  • 31. Rubarth LB, Schoening AM, Cosimano A, Sandhurst H. Women’s experience of hospitalized bed rest during high-risk pregnancy. J Obstet Gynecol Neonatal Nurs 2012; 41:398-407. http://dx.doi.org/10.1111/ j.1552-6909.2012.01349.x.
  • 32. Kocaman N. Genel hastane uygulamasında psikososyal bakım ve konsültasyon liyezon psikiyatrisi hemşireliği. C.Ü. Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi 2005; 9:49-54.
  • 33. Özer MA. Çalışanlar için verimlilik anahtarı: stres yönetimi. Tühis İş Hukuku ve İktisat Dergisi 2012; 24:45-66.
  • 34. Urech C, Fink NS, Hoesli İ, Wilhelm FH, Bitzer J, Alder J. Effects of relaxation on psychobiological wellbeing during pregnancy: a randomized controlled trial. Psychoneuroendocrinology 2010; 35:1348-55. http://dx.doi.org/10.1016/j.psyneuen.2010.03.008.
  • 35. Yıldırım G, Şahin NH. Doğum ağrısının kontrolünde hemşirelik yaklaşımı. Cumhuriyet Üniversitesi Hemşirelik Yüksek Okulu Dergisi 2003; 14-20.
  • 36. Dipietro JA, Mendelson T, Williams EL, Kathleen A, Costigan KA. Physiological blunting during pregnancy extends to induced relaxation. Biological Psychology 2012; 89: 14-20. http://dx.doi.org/10.1016/j. biopsycho.2011.07.005.
  • 37. Javnbakht M, Hejazi Kenari R, Ghasemi M. Effects of yoga on depression and anxiety of women. Complement Ther Clin Pract 2009; 15:102-4. http://dx.doi.org/10.1016/j.ctcp.2009.01.003.
  • 38. Muzik M, Hamilton SE, Rosenblum KL, Waxler E, Hadi Z. Mindfulness yoga during pregnancy for psychiatrically at-risk women: preliminary results from a pilot feasibility study. Complementary Therapies in Clinical Practice 2012;18:235-40. http://dx.doi.org/10.1016/j. ctcp.2012.06.006.
  • 39. Rakhshani A, Nagarathna R, Mhaskar R, Mhaskar A, Thomas A, Gunasheela S. The effects of yoga in prevention of pregnancy complications in high-risk pregnancies: a randomized controlled trial. Preventive Medicine 2012; 55:333-40. http://dx.doi.org/10.1016/j. ypmed.2012.07.020.
  • 40. Carter E. Pre-packaged guided imagery for stress reduction: ınitial results. Counselling, Psychotherapy and Health 2006; 2:27-39.
  • 41. Abdoli S, Rahzani K, Safaie M, Amin Sattari A. A randomized control trial: the effect of guided imagery with tape and perceived happy memory on chronic tension type headache. Scand J Caring Sci 2012; 26:254-261. http://dx.doi.org/10.1111/j.1471-6712.2011.00926.x.
  • 42. Lythgoe J. Getting needled!. Pract Midwife 2013; 16:S6-9.
  • 43. Öztürk H, Sevindik FN, Yaman SÇ. Ögrencilerde yalnızlık ve sosyal destekle bunlara etki eden faktörlerin incelenmesi. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 2006; 16:383-94.
  • 44. Çetinkaya B, Altundağ S, Azak A. Spiritüel bakım ve hemşirelik. Adü Tıp Fakültesi Dergisi 2007; 8:47-50.
  • 45. Kostak MA. Hemşirelik bakımının spiritüel boyutu. Fırat Sağlık Hizmetleri Dergisi 2007; 2:105-15.
  • 46. Özveren H. Ağrı kontrolünde farmakolojik olmayan yöntemler. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Dergisi 2011; 83-92.
  • 47. Varvogli L, Darviri C. Stress management techniques: evidence-based procedures that reduce stress and promote health. Health Science Journal 2011; 5:74-89.
  • 48. Clarke PE, Gross H. Women’s behaviour, beliefs and information sources about physical exercise in pregnancy. Midwifery 2004; 20:133- 41. http://dx.doi.org/10.1016/j.midw.2003.11.003.
  • 49. Deligiannidis KM, Freeman MP. Complementary and alternative medicine therapies for perinatal depression. Best Pract Res Clin Obstet Gynaecol 2014; 28: 85-95. http://dx.doi.org/10.1016/j. bpobgyn.2013.08.007.
  • 50. Gavard JA, Artal R. Effect of exercise on pregnancy outcome. Clin Obstet Gynecol 2008; 51:467-80. http://dx.doi.org/10.1097/ GRF.0b013e31816feb1d.
  • 51. Brun CR, Shoemaker JK, Bocking A, Hammond JA, Poole M, Mottola MF. Bed-rest exercise, activity restriction and high-risk pregnancies: a feasibility study. Appl Physiol Nutr Metab 2011; 36:577-82. http:// dx.doi.org/10.1139/h11-036.
  • 52. Duran ET, Atay E, İmer B. Gebelikte egzersiz uygulamaları: Neden? Nasıl?. Uluslararası Hakemli Akademik Spor Sağlık ve Tıp Bilimleri Dergisi 2013; 6:63-74.
  • 53. Apóstolo JLA, Kolcaba K. The effects of guided ımagery on comfort, depression, anxiety and stress of psychiatric ınpatients with depressive disorders. Arch Psychiatr Nurs 2009; 23:403-11. http://dx.doi. org/10.1016/j.apnu.2008.12.003.
  • 54. Moffatt FW, Hodnett E, Esplen MJ, Watt-Watson J. Effects of guided ımagery on blood pressure in pregnant women with hypertension: a pilot randomized controlled trial. Bırth 2010; 37:296-306. http:// dx.doi.org/10.1111/j.1523-536X.2010.00424.x.
  • 55. Jallo N, Cozens R, Smith MW, Simpson RI. Effects of a guided imagery intervention on stress in hospitalized pregnant women: a pilot study. Holist Nurs Pract. 2013; 27:129-39. http://dx.doi.org/10.1097/ HNP.0b013e31828b6270.
  • 56. Oswald C, Higgins CC, Assimakopoulos D. Optimizing pain relief during pregnancy using manual therapy. Canadian Family Physician-Le Médecin De Famille Canadien 2013; 59:841-2.
  • 57. Field T, Diego M, Hernandez-Reif M, Deeds O, Figueiredo B. Pregnancy massage reduces prematurity, low birthweight and postpartum depression. Infant Behav Dev 2009; 32:454-60. http://dx.doi. org/10.1016/j.infbeh.2009.07.001.
  • 58. Field T, Diego M, Hernandez-Reif M, Medina L, Delgado J, Hernandez A. Yoga and massage therapy reduce prenatal depression and prematurity. J Bodyw Mov Ther 2012; 16:204-9. http://dx.doi. org/10.1016/j.jbmt.2011.08.002.
  • 59. Manber R, Schnyer RN, Lyell D, Chambers AS, Caughey AB, Druzin M et Al. Acupuncture for depression during pregnancy: a randomized controlled trial. Obstet Gynecol 2010; 115:511-20. http://dx.doi. org/10.1097/AOG.0b013e3181cc0816.
  • 60. Wegrzyniak LJ, Repke JT, Ural SH. Treatment of hyperemesis gravidarum. Rev Obstet Gynecol 2012; 5:78-84. http://dx.doi. org/10.3909/riog0176.
  • 61. Cullins SW, Gevirtz RN, Poeltler DM, Cousins LM, Muench F. An exploratory analysis of the utility of adding cardiorespiratory biofeedback in the standard care of pregnancy-ınduced hypertension. Applied Psychophysiology and Biofeedback 2013; 1-10. http://dx.doi. org/10.1007/s10484-013-9219-4.
  • 62. Dirik G, Sertel P, Kartal M. Fibromiyalji sendromlu hastaların yaşadıkları psikolojik sıkıntılar ile sosyal destek, öz yeterlik ve yeti yitimi ilişkisi. Düzce Tıp Dergisi 2011; 13:45-52.
  • 63. Stapleton LRT, Schetter CD, Westling E, Rini C, Glynn LM, Hobel CJ, Sandman CA. Perceived partner support in pregnancy predicts lower maternal and infant distress. Journal of Family Psychology 2012; 26:453-63. http://dx.doi.org/10.1037/a0028332.
  • 64. Giurgescu C, Penckofer S, Maurer MC, Bryant FB. Impact of uncertainty, social support and prenatal coping on the psychological well-being of high-risk pregnant women. Nurs Res 2006; 55:356-65.
  • 65. Husain N, Cruickshank K, Husain M, Khan S, Tomenson B, Rahman A. Social stress and depression during pregnancy and in the postnatal period in british pakistani mothers: a cohort study. J Affect Disord. 2012; 140:268-76. http://dx.doi.org/10.1016/j.jad.2012.02.009.
  • 66. Carpenito-Moyet LJ. Hemşirelik tanıları el kitabı. Çev. F Erdemir. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri; 2012.
  • 67. Chun-Fang W, Ying-Li S, Hong-Xin Z. Music therapy improves sleep quality in acute and chronic sleep disorders: a meta-analysis of 10 randomized studies. Int J Nurs Stud 2014; 51:51-62. http://dx.doi. org/10.1016/j.ijnurstu.2013.03.008.
  • 68. Bauer CL, Victorson D, Rosenbloom S, Barocas J, Silver RK. Alleviating distress during antepartum hospitalization: a randomized controlled trial of music and recreation therapy. J Womens Health 2010; 19:523- 31. http://dx.doi.org/10.1089/jwh.2008.1344.
  • 69. Yang M, Li L, Zhu H, Alexander IM, Liu S, Zhou W, Ren X. Music therapy to relieve anxiety in pregnant women on bedrest: a randomized, controlled trial. Am J Matern Child Nurs 2009; 34:316-23. http:// dx.doi.org/10.1097/01.NMC.0000360425.52228.95.
  • 70. Carolan M, Barry M, Gamble M, Turner K, Mascareñas O. The limerick lullaby project: an intervention to relieve prenatal stress. Midwifery 2012; 28:173-80. http://dx.doi.org/10.1016/j.midw.2010.12.006.
  • 71. Friedman SH, Kaplan RS, Miriam B, Rosenthal MB, Console P. Music therapy in perinatal psychiatry: use of lullabies for pregnant and postpartum women with mental illness. Music and Medicine 2010; 2:219-25. http://dx.doi.org/10.1177/1943862110379584
  • 72. Liu YH, Chang MY, Chen CH. Effects of music therapy on labour pain and anxiety in taiwanese first-time mothers. J Clin Nurs 2010; 19:1065–
  • 72. http://dx.doi.org/10.1111/j.1365-2702.2009.03028.x
  • 73. Como JM. Spiritual practice: a literature review related to spiritual health and health outcomes. Holist Nurs Pract 2007; 21:224-36. http:// dx.doi.org/10.1097/01.HNP.0000287986.17344.02.
  • 74. Price S, Lake M, Breen G, Carson G, Quinn C, O’Connor T. The spiritual experience of high-risk pregnancy. J Obstet Gynecol Neonatal Nurs 2007; 36:63-70. http://dx.doi.org/10.1111/j.1552-6909.2006.00110.x.
  • 75. Benute GRG, Nomura RMY, Jorge VMF, Nonnenmacher D, Junior RF, Lucia MCS, et al. Risk of suicide in high-risk pregnancy: an exploratory study. Rev Assoc Med Bras 2011; 57:570-4. http://dx.doi.org/10.1590/ S0104-42302011000500019.
APA ÖLÇER Z, Oskay Ü (2015). Yüksek Riskli Gebelerin Yaşadığı Stresörler ve Stresle Baş Etme Yöntemleri. , 85 - 92.
Chicago ÖLÇER ZEYNEP,Oskay Ümran Yüksek Riskli Gebelerin Yaşadığı Stresörler ve Stresle Baş Etme Yöntemleri. (2015): 85 - 92.
MLA ÖLÇER ZEYNEP,Oskay Ümran Yüksek Riskli Gebelerin Yaşadığı Stresörler ve Stresle Baş Etme Yöntemleri. , 2015, ss.85 - 92.
AMA ÖLÇER Z,Oskay Ü Yüksek Riskli Gebelerin Yaşadığı Stresörler ve Stresle Baş Etme Yöntemleri. . 2015; 85 - 92.
Vancouver ÖLÇER Z,Oskay Ü Yüksek Riskli Gebelerin Yaşadığı Stresörler ve Stresle Baş Etme Yöntemleri. . 2015; 85 - 92.
IEEE ÖLÇER Z,Oskay Ü "Yüksek Riskli Gebelerin Yaşadığı Stresörler ve Stresle Baş Etme Yöntemleri." , ss.85 - 92, 2015.
ISNAD ÖLÇER, ZEYNEP - Oskay, Ümran. "Yüksek Riskli Gebelerin Yaşadığı Stresörler ve Stresle Baş Etme Yöntemleri". (2015), 85-92.
APA ÖLÇER Z, Oskay Ü (2015). Yüksek Riskli Gebelerin Yaşadığı Stresörler ve Stresle Baş Etme Yöntemleri. Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma, 12(2), 85 - 92.
Chicago ÖLÇER ZEYNEP,Oskay Ümran Yüksek Riskli Gebelerin Yaşadığı Stresörler ve Stresle Baş Etme Yöntemleri. Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma 12, no.2 (2015): 85 - 92.
MLA ÖLÇER ZEYNEP,Oskay Ümran Yüksek Riskli Gebelerin Yaşadığı Stresörler ve Stresle Baş Etme Yöntemleri. Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma, vol.12, no.2, 2015, ss.85 - 92.
AMA ÖLÇER Z,Oskay Ü Yüksek Riskli Gebelerin Yaşadığı Stresörler ve Stresle Baş Etme Yöntemleri. Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma. 2015; 12(2): 85 - 92.
Vancouver ÖLÇER Z,Oskay Ü Yüksek Riskli Gebelerin Yaşadığı Stresörler ve Stresle Baş Etme Yöntemleri. Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma. 2015; 12(2): 85 - 92.
IEEE ÖLÇER Z,Oskay Ü "Yüksek Riskli Gebelerin Yaşadığı Stresörler ve Stresle Baş Etme Yöntemleri." Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma, 12, ss.85 - 92, 2015.
ISNAD ÖLÇER, ZEYNEP - Oskay, Ümran. "Yüksek Riskli Gebelerin Yaşadığı Stresörler ve Stresle Baş Etme Yöntemleri". Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma 12/2 (2015), 85-92.