Yıl: 2017 Cilt: 17 Sayı: 2 Sayfa Aralığı: 526 - 549 Metin Dili: Türkçe

FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ ZİHİNSEL YAPISINA İLİŞKİN TANILAYICI BİR ÇALIŞMA

Öz:
Bu araştırmanın amacı; fen bilgisi öğretmenliği 4. sınıf öğrencilerinin fen alanları ve fen eğitimine ilişkin zihinsel yapılarının, kavram haritası ve yarı yapılandırılmış görüşme teknikleriyle ortaya çıkarılmasıdır. Çalışma grubu 65 öğretmen adayından oluşmaktadır. Öğretmen adaylarının lisans öğretim süreci boyunca gerek fen alanları gerekse fen eğitimi ile ilgili derslerin kavramlarına ilişkin zihinsel yapıları kavram haritası tekniği ile araştırılmıştır. Ayrıca yarı yapılandırılmış görüşme tekniği; i) öğretmen adaylarının fen alanı ve fen eğitimine ilişkin algılarını ortaya koyabilmek, ii) bu algıların kavram haritalarında hangi kabul ve gerekçelerle yansıtıldığını belirlemek ve iii) araştırma problemine ilişkin görüşlerini daha detaylı belirlemek amacıyla kullanılmıştır. Öğretmen adaylarının oluşturdukları kavram haritalarından elde edilen verileri değerlendirmek amacıyla fen bilgisi öğretmenliği lisans ders programı incelenmiş ve her iki alana ait model kavram haritası oluşturulmuştur. Görüşmelerden elde edilen veriler, içerik analizi yapılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın sonuçları; i) gerek fen alanları gerekse fen eğitimi kavramlarını bir bütün olarak algılayabildikleri ifade edilmesine rağmen, her iki alana ilişkin oluşturulan kavram haritalarının bu alanlara ilişkin oluşturulan model kavram haritaları ile benzerliklerinin üst düzeyde olmadığı, ii) Lisans öğretim süreci sonunda gerek fen alanları gerekse fen eğitimine ilişkin kavramları bir bütün olarak görebilmelerinde ders içeriklerinin öğretmen adayları tarafından en etkili faktör olarak belirtildiği, iii) Öğretmen adaylarının tamamının fen alanları ile fen eğitimi arasında bir ilişki olması gerektiği görüşüne sahip olduklarını göstermiştir
Anahtar Kelime:

A DIAGNOSTIC STUDY ON PROSPECTIVE SCIENCE TEACHERS' COGNITIVE STRUCTURES

Öz:
The purpose of this study was to determine prospective science teachers' cognitive structures related to science domain and science education. The participants of the study consisted of 65 prospective science teachers. Concept maps and semi-structured interviews were employed to collect the data. Firstly, prospective teachers were asked to draw two concept maps about science domain and science education, respectively. Afterward, all prospective science teachers were individually interviewed to find out their perceptions regarding science domain and science education as well as to illuminate their grounds that are reflected in their concept maps. The results of the study indicate that i) even though prospective science teachers’ science concept maps mainly reflected relevant concepts, they generally had some difficulty in establishing a relationship between these concepts’ levels. ii) prospective science teachers’ views showed that curriculum content was the most effective factor concerning their cognitive structure about science and science education. iii) prospective teachers' views emphasized the necessity of the integrated science and science education during their undergraduate education
Anahtar Kelime:

Belge Türü: Makale Makale Türü: Araştırma Makalesi Erişim Türü: Erişime Açık
  • Akgün, Ş. (2001). Fen bilgisi öğretimi. (7. Baskı).Giresun: Pegema Yayıncılık.
  • Akpınar, E., Ünal, G. ve Ergin, Ö. (2004). Fen bilgisi öğretmenlerinin mezun olduğu alana yönelik görüşleri. XIII. Ulusal Eğitim Bilimleri Kurultayı, 6-9 Temmuz 2004. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi, Malatya.
  • Angın, Y. (2008). Fen ve teknoloji dersi öğretmenlerinin eğitim ve öğretime yönelik ihtiyaçlarının belirlenmesi (Ankara ili örneği). Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
  • Ayas, A., Çepni, S. ve Akdeniz, A. R. (1993). Development of the Turkish secondary science curriculum. Science Education, 77(4), 433-440.
  • Ayas, A. (1995) Fen bilimlerinde program geliştirme ve uygulama teknikleri üzerine bir çalışma: iki çağdaş yaklaşımın değerlendirilmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11, 149-155.
  • Bahar, M. (2001). Biyoloji eğitiminde kavram haritalarının kullanımı. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(1), 25-40.
  • Bahar, M., Nartgün, Z., Durmuş, S. ve Bıçak, B. (2009). Geleneksel-alternatif ölçme ve değerlendirme öğretmen el kitabı (3. Baskı). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
  • Büyüköztürk Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2008).
  • Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem-A Yayıncılık.
  • Çelikten, M., Şanal, M. ve Yeni, Z. (2005). Öğretmenlik mesleği ve özellikleri. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 19; 207-237.
  • Çepni, S., Ayas, A., Johnson, D., Turgut, M. F. (1997). Fizik öğretimi, Ankara, YÖK.
  • Çepni, S. (2007). Araştırma ve proje çalışmalarına giriş (3. Baskı), Trabzon: Celepler Matbaacılık.
  • DPT, Devlet Planlama Teşkilatı, (2000). ‘’Yüksek öğretim özel ihtisas komisyonu raporu, sekizinci beş yıllık kalkınma planı ‘’, Yayın No DPT: 2534, Ankara.
  • Duban, N., Küçükyılmaz A. E. (2006). Sınıf öğretmeni adaylarının fen öğretimi özyeterlik inançlarının artırılabilmesi için alınacak önlemlere ilişkin görüşleri. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(3).
  • Kaptan, F. (1998). Fen öğretiminde kavram haritası yönteminin kullanılması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14, 95-99.
  • Kılınç, A. (2007). Bir öğretim stratejisi olarak kavram haritalarının kullanımı. Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(4), 21-48.
  • Köseoğlu, F., Kavak, N. (2001). Fen öğretiminde yapılandırıcı yaklaşım. Gazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(1), 139-148.
  • Millî Eğitim Bakanlığı, (2006b) Öğretmenlik mesleği genel yeterlikleri. http://otmg.meb.gov.tr/belgeler/ogretmen_yeterlikleri_kitabi/%C3%96%C4 %9Fretmen_Yeterlikleri_Kitab%C4%B1_genel_yeterlikler_par%C3%A7a_2 .pdf,08.06.2011’de erişildi.
  • Millî Eğitim Bakanlığı, Fen ve teknoloji öğretmeni özel alan yeterlikleri (2008b), http://otmg.meb.gov.tr/alanfen.html 08.06.2011’de erişildi.
  • Millî Eğitim Bakanlığı, (2010). Cumhuriyet döneminde Türk millî eğitim sistemindeki gelişmeler (1920-2010). Ankara: Millî Eğitim Yayınları.
  • Nitko, A. J. (2004). Educational assessments of students. Englewood Cliffs, NJ:PrenticeHall.
  • Özkan, Ö., Tekkaya, C. ve Çakıroğlu, J. (2002). Fen bilgisi aday öğretmenlerinin fen kavramlarını anlama düzeyleri, fen öğretimine yönelik tutum ve özyeterlilik inançları, V. Ulusal Fen Bilimleri ve Matematik Eğitimi Kongresi, ODTÜ, Ankara.
  • Özmen, H. (2004). Fen öğretiminde öğrenme teorileri ve teknoloji destekli yapılandırmacı (constructivist) öğrenme. The Turkish Online Journal of Educational Technology- TOJET, 3(1).
  • ÖSYM, (2010). Kamu Personeli Seçme Sınavı 2010 soru kitapçığı. http://www.osym.gov.tr/belge/1-12176/2010-kpss-lisans-egitim-bilimlerisorukitapcigi- ve-yan-.html, internet adresinden 23.06.2011 tarihinde erişildi.
  • Şahin, F. (2002). Kavram haritalarının değerlendirme aracı olarak kullanılması ile ilgili bir araştırma. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11 (1).
  • Tezbaşaran, A. (2001), Öğretmen yetiştirme ve eğitim bilimleri paneli. Hzl: K. Karakütük, AÜ Eğitim Bilimleri Fak., Ankara s.37-53, Topsakal, S. (2006). İlköğretim 6., 7. ve 8. sınıflar fen ve teknoloji öğretimi. Ankara: Nobel Yayıncılık.
  • Turgut, H. (2009). Fen bilgisi öğretmen adaylarının bilimsel bilgi ve yöntem algıları. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 7 (1), 161-184.
  • Ulcay, S. (1989). Okulöncesi eğitiminde fen bilgisi programları. 6. Ya-Pa Okulöncesi Eğitimi ve Yaygınlaştırılması Semineri. İstanbul: Ya-Pa yayınları.
  • Ünlü, P., Kandil, Ş., ve Taşar, M. F. (2006). Öğretmen adaylarının momentum ve impuls kavramlarına ilişkin bilgi yapılarının kavram haritaları yöntemi ile araştırılması. Eğitim ve Bilim Dergisi, 31 (139), 70-76.
  • Ünal, S., Coştu, B. ve Karakaş, Ö. F. (2004). Türkiye’de fen bilimleri eğitimi alanındaki program geliştirme çabalarına genel bir bakış. GÜ, Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(2), 183-202.
  • Van Driel, J.H., Verloop, N. and De Vos, W. (1998). Developing science teachers’ pedagogical content knowledge. Journal of Research In Siıence Teaching, 35(6.), 673-695.
  • Varış, F. (1992). Yüzyılın sonunda öğretmen eğitimi sorunları. Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5, 19-28.
  • White, R. and Gunstone, R. (1992). Probing understanding. London: The Falmer Press.
  • Yıldırım, K. ve Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (7. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
  • YÖK/Dünya Bankası, (1997). İlköğretim fen öğretimi, milli eğitimi geliştirme projesi hizmet öncesi öğretmen eğitimi, Ankara.
  • Yüksek Öğretim Kurulu (l998a). Eğitim fakültesi öğretmen yetiştirme lisans programları. Ankara.
  • Yükseköğretim Kurulu (1998b). Eğitim fakülteleri öğretmen yetiştirme programlarının yeniden düzenlenmesi. Ankara.
  • Yükseköğretim Kurulu (2004). Öğretmen yeterlilik listesi. http://www.yok.gov.tr/egitim/ogretmen/akr2/ek3/ek31.html internet adresinden08.06.2011 tarihinde erişildi.
APA AKSÜT P, BAHAR M (2017). FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ ZİHİNSEL YAPISINA İLİŞKİN TANILAYICI BİR ÇALIŞMA. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(2), 526 - 549.
Chicago AKSÜT PELİN,BAHAR MEHMET FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ ZİHİNSEL YAPISINA İLİŞKİN TANILAYICI BİR ÇALIŞMA. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 17, no.2 (2017): 526 - 549.
MLA AKSÜT PELİN,BAHAR MEHMET FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ ZİHİNSEL YAPISINA İLİŞKİN TANILAYICI BİR ÇALIŞMA. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, vol.17, no.2, 2017, ss.526 - 549.
AMA AKSÜT P,BAHAR M FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ ZİHİNSEL YAPISINA İLİŞKİN TANILAYICI BİR ÇALIŞMA. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 2017; 17(2): 526 - 549.
Vancouver AKSÜT P,BAHAR M FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ ZİHİNSEL YAPISINA İLİŞKİN TANILAYICI BİR ÇALIŞMA. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 2017; 17(2): 526 - 549.
IEEE AKSÜT P,BAHAR M "FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ ZİHİNSEL YAPISINA İLİŞKİN TANILAYICI BİR ÇALIŞMA." Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17, ss.526 - 549, 2017.