Yıl: 2017 Cilt: 21 Sayı: 1 Sayfa Aralığı: 1 - 50 Metin Dili: Türkçe İndeks Tarihi: 29-07-2022

GÜNEYDOĞU ANADOLU’DA KÜLTÜREL DEĞİŞİM: ÇUKURCA ÖRNEĞİ

Öz:
Antropolojik anlamda kültür toplumun maddi ve manevi birikimlerinin tamamını ifade etmektedir. Kültürel değişim ise çeşitli süreç ve kültürel etkenlerin bir bileşkesi olarak toplumun bütünüyle veya bazı kurumlarıyla değişmesi anlamına gelmektedir. Bu makalede "kültürel değişim" konusu, Türkiye'nin doğusunda bir sınır kasabası olan Çukurca örneğinde ele alınmıştır. Çukurca'nın son yüzyılından başlayarak ve ağırlıklı olarak son 25-30 yılda (1980 sonrasında) yaşadıklarından yola çıkarak, değişim sürecindeki köşe taşları Antropolojik bakış açısının en temel ayırt edici özelliği olan "bütüncül yaklaşım" çerçevesinde ortaya konulmuştur. Araştırmada ilki Aralık 2006'da, sonuncusu da Temmuz 2008'de olmak üzere farklı kesimlerden (siyasetçi, köylü, ağa yakını, işçi, memur, doktor, din görevlisi ve esnaf ) toplam 14 kişiyle görüşülmüştür. Alan çalışmasından elde edilen bulgulara dayanılarak ilçenin bugünkü kültürüne ulaşmasına etki eden dört ayrı dönem tespit edilmiştir. Birinci dönem ilçenin şu anki nüfus yapısının oluşması yönünde temellerin atıldığı Nasturi ayaklanmasının ardından Nasturilerin bölgeyi terk etmesi ile başlar. 1964 yılında Çukurca-Hakkâri yolunun yapılması ile başlayan ikinci dönemde il merkezi ile daha fazla etkileşim yaşanmaya başlanır. 1980'den itibaren sınır güvenliğinin artırılmasıyla başlayan üçüncü dönemde üretim-tüketim ilişkilerinin ağırlığı zorunlu olarak ülke içine kaymaya başlar. Dördüncü dönem 1990'ların başına rastlar. Diğer dönemlerdeki görünür belirleyici unsur üretim tüketim ilişkilerinin yönü iken bu dönemdeki esas belirleyici unsur terördür. Güvenlik endişeleri nedeniyle köylerden ilçe merkezine ve ilçe dışına doğru göçün yaşanması üretimtüketim alışkanlıkları kadar "aşiret", "ağalık" ve "akrabalık sistemini" de derinden etkiler
Anahtar Kelime:

Konular: Tarih Coğrafya Kültürel Çalışmalar Sanat

THE CULTURAL CHANGE IN SOUTHEASTEARN ANATOLIA: THE CASE OF CUKURCA

Öz:
In anthropological sense, culture represents all of the society's material and spiritual heritages. Cultural change, as a combination of the various processes and cultural factors, means the change of society as a whole or in certain institutions. In this article “cultural change” is discussed in the example of Çukurca which is a border town located in southeast of Turkey. Starting with the beginning of the 20th century, but mostly the last 25-30 years (post-1980 period), the milestones in the process of change were tried to discovered by using the “holistic approach” which is the very basic distinguishing feature of the anthropological view. In the research, 14 interviews were conducted, between December 2006 and July 2008. Special attention was paid that the people interviewed were from different sectors. In that sense, among the people interviewed there were politicians, villagers, landlord relatives, blue collars, white collars, doctors, religious officials and merchants too. Based on a fieldwork data, it has been found out that there are four periods that affects Çukurca’s current culture. The first period had started with Nestorian rebellion in 1924. After Nestorians had left the villages they had been inhabiting, the present population structure of the town were laid. Construction of the road between Çukurca and province of Hakkari in 1964, starts the second period increasing the relations between town and the Hakkari. After 1980’s border security measures had been increased and because of this, during this third period , productionconsumption relations compulsorily started to shift to other cities of Turkey, rather than the north of Iraq which means market for townspeople traditionaly. The last period coincides with the beginning of the 1990’s. While the main determining element had been the direction of production-consumption relations in the previous periods, the principal in this period was the terror. The emigration from villages to town and to the other cities because of security concerns hinders production and consumption habits as well as “aşiret (tribe, chieftaincy)”, “ağalık (chieftainship)” and kinship systems deeply
Anahtar Kelime:

Konular: Tarih Coğrafya Kültürel Çalışmalar Sanat
Belge Türü: Makale Makale Türü: Araştırma Makalesi Erişim Türü: Erişime Açık
0
0
0
  • Alikılıç, D. (2005). Abbasi Devleti’nden Hakkari Beyliği’ne İrisan Beyleri. İstanbul: Tarih Düşünce Kitapları.
  • Altuntek, S. (1989). Van Yöresinde Amca Kızı-Amca Oğlu Evliliği: Yapısal İşlevsel Bir İnceleme. (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
  • Anzerlioğlu, Y. (1996). Nasturiler ve 1924 Ayaklanması. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Hacettepe Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Enstitüsü, Ankara.
  • Atiya, S. A. (2005 (1968)). Doğu Hıristiyanlığı Tarihi. İstanbul: Doz Yayınları.
  • Crehan, K. (2002). Gramsci Kültür Antrpoloji. İstanbul: Kalkedon Yayınları
  • Dikeçligil, B.(1997). “Bir Analiz Modeli Denemesi: ‘Sosyal Yapı’ ve ‘Toplumsal Yapı’”, Yeni Türkiye, 1997/15.
  • Doğan, C. (2010). 1843-1846 Nasturi Olayları ve Bedirhan Bey. Sü- leyman Demirel Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22, 1-18.
  • Edgü, F. (2006). Hakkari’de Bir Mevsim. İstanbul: Sel Yayıncılık.
  • Giddens, A. (2000). Sosyoloji. Ankara: Ayraç Yayınevi.
  • Gökalp, Z. (1995 (1918)). Hars ve Medeniyet. İstanbul: Toker Yayınları.
  • Gürsoy, A. (2007). Antropoloji, İnsan Yerleşimleri ve Etik”, Mimarlık ve Felsefe Paneli, www.antropoloji.net, 14 Şubat 2008
  • Güvenç, B. (1983). Japon Kültürü. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
  • Güvenç, B. (1985). Kültür Konusu. Ankara: Remzi Kitabevi.
  • Güvenç, B. (1999). İnsan ve Kültür. İstanbul: Remzi Kitabevi.
  • Güvenç, B. (2000). Sosyal Kültürel Değişme. Ankara: Gündoğan Yayınları.
  • İbrahim, A. (2000). Gönülsüz Bir Gezginin Hakkari Günlüğü. İstanbul: Tohum Yayınları.
  • İleri, C. (2000). Türkiye’de Nasturi Sorunu (1830-1926). Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
  • İslam Ansiklopedisi (Komisyon). (1987). İslam Ansiklopedisi: İslam Alemi Tarih, Coğrafya, Etnoğrafya ve Bibliygrafya Lugatı. İstanbul: Milli Eğitim Basımevi.
  • Kaya, D. (2009). “Sivas’ta Çocuk Oyunları” ,11-13 Aralık 2009 günlerinde Kocaeli’nde yapılan Halk Kültüründe Eğlence Uluslararası Sempozyumunda bildiri olarak sunulmuştur.
  • Kaymaz, İ. Ş. (2010). Memleket, Siyaset/Yönetim, 5(14), 104-149.
  • Kıray, M. B. (1964). Ereğli: Ağır Sanayinden Önce Bir Sahil Kasabası. Ankara: Devlet Karayolları Matbaası.
  • Kıray, M. B. (1999). Toplumsam Yapı Toplumsal Değişme. İstanbul: Bağlam Yayınları.
  • Kümbetoğlu, B. (2005). Sosyolojide ve Antropolojide Niteliksel Yöntem ve Araştırma İstanbul: Bağlam Yayınları.
  • Malinowski, B. (1992). Bilimsel Bir Kültür Teorisi. İstanbul: Kabalcı Yayınları.
  • Malinowski, B. (1961). The Dynamic of Cultural Change. London: Yale University Pres.
  • Mcgee, R. Jon ve Richard L Warms. (1996). Anthropological Theory: An Introductory History, içinde, Mayfield Publishing Company: California
  • Onur, Bekir ve Neslihan Güney. 2002. Türkiye'de Çocuk Oyunları: Derlemeler, Ankara Üniversitesi Çocuk Kültürü Araştırma ve Uygulama Merkezi Yayınları No: 10
  • Öke, M. K. (1995). Musul-Kürdistan Sorunu:1918-1926. İstanbul: İz Yayıncılık.
  • Özbudun, S. ve Balkı Ş. (2005). Antropoloji: Kuramlar/Kuramcılar. Ankara: Dipnot Yayınları.
  • Romsan, A. ve Paula G. R. (1998). The Tapestry of Culture: An Introduction to Cultural Anthropology. Boston: McGraw Hill.
  • Sevgen, N. (1982). Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da Türk Beylikleri. Ankara: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yayınları.
  • Smith, A. D. (1996). Toplumsal Değişme Anlayışı. Ankara: Gündoğan Yayınları.
  • Şimşek, S. (1990). Hakkari Dedikleri. İstanbul: Martı Yayınları.
  • Şimşir, B. N. (2007). Kürtçülük: 1787-1923. İstanbul: Bilgi Yayınevi.
  • Tylor, E. B. (1996). Anthropological Theory: An Introductory History, içinde, “The Science of Culture”, Mayfield Publishing Company: California
  • Van De Mieroop, Marc. (2006). Antik Yakındoğu’nun Tarihi. Ankara: Dost Kitabevi.
  • White, L. (1996 (1943)). Anthropological Theory: An Introductory History, içinde, “Energy and Evolution of Culture”, Mayfield Publishing Company: California.
  • Yalçın-Heckman, L. (2002). Kürtlerde Aşiret ve Akrabalık İlişkileri. İstanbul: İletişim Yayınları.
  • Yılmaz, A. (2013). XX. Yüzyılın Başında Nasturiler: Kültürleri, Kürtler ve Merkezi Otorite İle İlişkileri. Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Vol. 8(5), p. 995-1012.
  • Yılmaz, A. (2015). Osmanlı ve Cumhuriyet Döneminde Nasturi Ayaklanmaları. Tarih Okulu Dergisi, 21, 107-129.
  • Yohannan, A. (2006). Mezopotamya’nın Kayıp Halkı Nasturiler. Ankara: Beybun Yayınları.
APA Yılmaz A (2017). GÜNEYDOĞU ANADOLU’DA KÜLTÜREL DEĞİŞİM: ÇUKURCA ÖRNEĞİ. , 1 - 50.
Chicago Yılmaz Abdurrahman GÜNEYDOĞU ANADOLU’DA KÜLTÜREL DEĞİŞİM: ÇUKURCA ÖRNEĞİ. (2017): 1 - 50.
MLA Yılmaz Abdurrahman GÜNEYDOĞU ANADOLU’DA KÜLTÜREL DEĞİŞİM: ÇUKURCA ÖRNEĞİ. , 2017, ss.1 - 50.
AMA Yılmaz A GÜNEYDOĞU ANADOLU’DA KÜLTÜREL DEĞİŞİM: ÇUKURCA ÖRNEĞİ. . 2017; 1 - 50.
Vancouver Yılmaz A GÜNEYDOĞU ANADOLU’DA KÜLTÜREL DEĞİŞİM: ÇUKURCA ÖRNEĞİ. . 2017; 1 - 50.
IEEE Yılmaz A "GÜNEYDOĞU ANADOLU’DA KÜLTÜREL DEĞİŞİM: ÇUKURCA ÖRNEĞİ." , ss.1 - 50, 2017.
ISNAD Yılmaz, Abdurrahman. "GÜNEYDOĞU ANADOLU’DA KÜLTÜREL DEĞİŞİM: ÇUKURCA ÖRNEĞİ". (2017), 1-50.
APA Yılmaz A (2017). GÜNEYDOĞU ANADOLU’DA KÜLTÜREL DEĞİŞİM: ÇUKURCA ÖRNEĞİ. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 21(1), 1 - 50.
Chicago Yılmaz Abdurrahman GÜNEYDOĞU ANADOLU’DA KÜLTÜREL DEĞİŞİM: ÇUKURCA ÖRNEĞİ. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi 21, no.1 (2017): 1 - 50.
MLA Yılmaz Abdurrahman GÜNEYDOĞU ANADOLU’DA KÜLTÜREL DEĞİŞİM: ÇUKURCA ÖRNEĞİ. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, vol.21, no.1, 2017, ss.1 - 50.
AMA Yılmaz A GÜNEYDOĞU ANADOLU’DA KÜLTÜREL DEĞİŞİM: ÇUKURCA ÖRNEĞİ. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi. 2017; 21(1): 1 - 50.
Vancouver Yılmaz A GÜNEYDOĞU ANADOLU’DA KÜLTÜREL DEĞİŞİM: ÇUKURCA ÖRNEĞİ. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi. 2017; 21(1): 1 - 50.
IEEE Yılmaz A "GÜNEYDOĞU ANADOLU’DA KÜLTÜREL DEĞİŞİM: ÇUKURCA ÖRNEĞİ." Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 21, ss.1 - 50, 2017.
ISNAD Yılmaz, Abdurrahman. "GÜNEYDOĞU ANADOLU’DA KÜLTÜREL DEĞİŞİM: ÇUKURCA ÖRNEĞİ". Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi 21/1 (2017), 1-50.