AKIF-I VANÎ & ‘AŞIK OSMAN SIPKÎ AND THEIR TURKISH MEM Û ZÎNS IN A. JABA COLLECTION

Yıl: 2018 Cilt: 10 Sayı: 3 Sayfa Aralığı: 1154 - 1181 Metin Dili: Diğer DOI: 10.26791/sarkiat.449874 İndeks Tarihi: 17-09-2019

AKIF-I VANÎ & ‘AŞIK OSMAN SIPKÎ AND THEIR TURKISH MEM Û ZÎNS IN A. JABA COLLECTION

Öz:
In the Jaba collection, there exist two copies of Turkish Mem u Zîn, written by different authors, based upon the Kurdish Mem û Zin of Ehmedê Xanî. They are works of Akifê Wanî (Kurd 39) and Aşık Osman Sipki (Kurd 38). Both authors lived in XIX. century. The former is from Van and a significant diplomat of his time. The latter is a member of Sipkan tribe and from a village near Erzirum. Akifê Wanî wrote down in 1856 but could not finish it. The copy of Jaba collection is the sole known copy. As for Aşıq Sipki, he wrote down his work in 1273 (1856-1857). Two copies of Sipki’s work are known: Tahran copy and Jaba copy. As inscript date and writing date are coincided, most likely this is the auther’s own copy. According to available data, the Jaba copy was inscripted form auther’s copy in 1283. Both copies of the Jaba collection were inscripted in Erzurum at the request of Jaba when their authors came in Erzurum. However it seems that the inscription was dane hastely. Because writing arts and techniques were not followed properly. Another significance of the copies is that instead of Mem û Zîn title, they are named by “Riyaz-ı Aşk” (by misreading “Reyahîn-i Aşk”). In any way it is important that these copies have reached today via Jaba collection. In the article will reveal the biographies of Wanî and Sipkî in the light of new information, conduct a codicological analysis on both scripts and express our opinion on some controversial issues.
Anahtar Kelime:

Konular: Kültürel Çalışmalar

AKIF-İ VANÎ & ‘AŞIK OSMAN SİPKÎ VE A. JABA KOLEKSİYONUNDAKİ TÜRKÇE MEM Û ZÎNLERİ

Öz:
A. Jaba koleksiyonunda Ehmedê Xani’nin kaleme alıdğı Mem û Zin esas alınarak yazılan farklı yazarlara ait iki tane Türkçe Mem û Zîn nüshası bulunmaktadır. Bunlar Akif-i Vanî (Kurd 39) ve Aşık Osman Sipkî (Kurd 38)’nin eserleridir. Her iki müellif yaşamlarını XIX. yüzyılda geçirmiştir. Birincisi, Vanlı olup dönemin önemli bir bürakratıdır. İkincisi ise Sipkan aşiretine mensup olup Erzurum’a yakın bir köydendir. Akif-i Vanî eserini 1856 yılında yazmış ancak tamamlayamamıştır. Jaba nüshası eserin bilinen tek nüshasıdır. Aşıq Sipkî ise eserini 1273 (1856-1857) yılında kaleme almıştır. Sipkî’nin eserinin iki nüshası bilinmektedir: Tahran nüshası ve Jaba nüshası. Tahran nüshasında istinsah tarihi ile eserin telif tarihi uyuştuğu için büyük ihtimalle bu nüsha müellif nüshasıdır. Eldeki verilere göre Jaba nüshası 1283 tarihinde müellif nüshasından istinsah edilmiştir. Jaba koleksiyonunda yer alan her iki nüsha da müellifleri Erzurum’a geldiklerinde Jaba’nın isteği üzerine Erzurum’da istinsah edilmişlerdir. Ancak istinsah işleminin aceleye geldiği anlaşılmaktadır. Zira nüshalarda kitap sanatları ve tekniklerine fazla riayet edilmemiştir. Nüshaların bir diğer özelliği de “Mem û Zîn” ismi yerine “Riyaz-ı Aşk” (yanlış okuma ile “Reyahîn-i Aşk”) ismiyle isimlendirilmiş olmalarıdır. Her ne olursa olsun bu nüshaların Jaba Koleksiyonu yoluyla günümüze ulaşmış olmaları çok önemlidir. Makalede Vanî ve Sipkî’nin biyografilerini yeni bilgiler ışığında gün yüzüne çıkartacak, her iki yazma üzerinde kodikolojik bir analiz yapacak ve konu ile ilgili tartışmalı bazı hususlarda görüşlerimizi ifade edeceğiz.
Anahtar Kelime:

Konular: Kültürel Çalışmalar
Belge Türü: Makale Makale Türü: Araştırma Makalesi Erişim Türü: Erişime Açık
0
0
0
  • Jêderên Çapkirî:
  • Adak, A. (2015). “Li Gorî Serdemên Tarîxî Têkiliyên di Navbera Edebiyatên Kurdî û Tirkî yên Klasîk de”, Sempozyûma Edebiyata Berawirdî -Ji Duh Heta Îro di Edebiyatên Tirkî û Kurdî de Texeyulên Nasnameyî, (amd. Nüket Esen & Ramazan Çeçen), Mardin: Mardin Artuklu Üniversitesi Yayınları.
  • Adak, A. (2012). “Di Serdema Osmaniyan de li Pey Rêça Ehmedê Xanî Sê Mem û Zînên bi Tirkî”, Nûbihar, j.120, r. 16-23.
  • Bergsträsser, G. (2011). Metin Tenkidi ve Yazma Metinleri Yayınlama İlkeleri, amd. Muhammed Hamdi el-Bekri, Çev. Eyyüp Tanrıverdi, İstanbul: Kitabevi.
  • Binbîn, E û Şewqî T (2005). Mu’cem Mustelehat el-Mextût el-‘Erebî Qamûs Kodîkolocî, Merakeş: el-Xizane el-Heseniyye er-Ribat.
  • Dehqan, M. (2017). “A Late Ottoman Turkish Verse Version of Xani’s Mem û Zîn in the Manuscript Collection of Teh Islamic Consultative Assembly Library”, Manuscripta Orientalia, Vol.13 No 2 June 2007.
  • Esîlan, E. E. (1994). Tehqîqu’l-Mextûtat beyne’l-Waqi’ we’n-Nehc el-Emsel, Riyad: Mektebet el-Melik Fehd el-Weteniyye.
  • Faik, A. (1969). Mem o Zin, amd. Sırrı Dadaşbilge, İstanbul: Matbaa Teknisyenleri Basımevi.
  • Karataş, Y. (2014). Bayezid Sancağı ve İdarecileri (1700-1914), İstanbul: Kitabevi.
  • Levend, A. S. (2008). Türk EdebiyatıTarihi, İstanbul: Türk Tarih Kurumu Yay.
  • el-Muneccid, S. (1987). Qewa’id Tehqîq el-Mextûtat, Dar el-Kitab el-Cedîd, Beyrûd: Dar el-Kitab el-Cedîd. Nazmi (2017). Reyahin-i Aşk, (amd. Mustafa Öztürk), Diyarbakır: Weşanên Lîs.
  • Öztürk (2017). “Eser ve Nüsha ile İlgili Bilgiler”, Nazmi Reyahin-i Aşk, Diyarbakır: Weşanên Lîs.
  • Tek, A. (2018). Hamisiz Şair Babasız Metin Mem û Zîn ve Osmanlıca Çeviriler Üzerine Bir İnceleme, İstanbul: Nûbihar.
  • Toska, Z. (2015). “Klasik Edebiyat Bağlamında Mem û Zîn Mesnevisi”, Sempozyûma Edebiyata Berawirdî -Ji Duh Heta Îro di Edebiyatên Tirkî û Kurdî de Texeyulên Nasnameyî, (amd. Nüket Esen & Ramazan Çeçen), Mardin: Mardin Artuklu Üniversitesi Yayınları. Togan, A. Z. V. (1985). Tarihte Usul, İstanbul: Enderun Kitabevi.
  • Jêderên Destnivîs:
  • Jaba, A. (?) Cataloque de Manuscrits Kurdes, nusxeya dijîtal a arşîva A. Jaba, Pirtûkxaneya Giştî ya Lenîngradê, Rûsya, j. Kurd 53.
  • Jaba, A. (?) [Têbîniyên Jaba], nusxeya dijîtal a arşîva A. Jaba, Pirtûkxaneya Giştî ya Lenîngradê, Rûsya, j. Kurd 54.
  • Sipkî, ‘A. (sala istinsaxê: 1283). Riyazê Eşq, nusxeya dijîtal a arşîva A. Jaba, Pirtûkxaneya Giştî ya Lenîngradê, Rûsya, j. Kurd 38.
  • Sipkî, ‘A. (sala istinsaxê: 1273). Memî û Zîn, Kutubxaneya Meclisê Şûraya Millî ya Tehranê, j. 9385.
  • Wanî ‘A. (?). Riyazê Eşq, nusxeya dijîtal a arşîva A. Jaba, Pirtûkxaneya Giştî ya Lenîngradê, Rûsya, j. Kurd 39.
APA ADAK A (2018). AKIF-I VANÎ & ‘AŞIK OSMAN SIPKÎ AND THEIR TURKISH MEM Û ZÎNS IN A. JABA COLLECTION. , 1154 - 1181. 10.26791/sarkiat.449874
Chicago ADAK Abdurrahman AKIF-I VANÎ & ‘AŞIK OSMAN SIPKÎ AND THEIR TURKISH MEM Û ZÎNS IN A. JABA COLLECTION. (2018): 1154 - 1181. 10.26791/sarkiat.449874
MLA ADAK Abdurrahman AKIF-I VANÎ & ‘AŞIK OSMAN SIPKÎ AND THEIR TURKISH MEM Û ZÎNS IN A. JABA COLLECTION. , 2018, ss.1154 - 1181. 10.26791/sarkiat.449874
AMA ADAK A AKIF-I VANÎ & ‘AŞIK OSMAN SIPKÎ AND THEIR TURKISH MEM Û ZÎNS IN A. JABA COLLECTION. . 2018; 1154 - 1181. 10.26791/sarkiat.449874
Vancouver ADAK A AKIF-I VANÎ & ‘AŞIK OSMAN SIPKÎ AND THEIR TURKISH MEM Û ZÎNS IN A. JABA COLLECTION. . 2018; 1154 - 1181. 10.26791/sarkiat.449874
IEEE ADAK A "AKIF-I VANÎ & ‘AŞIK OSMAN SIPKÎ AND THEIR TURKISH MEM Û ZÎNS IN A. JABA COLLECTION." , ss.1154 - 1181, 2018. 10.26791/sarkiat.449874
ISNAD ADAK, Abdurrahman. "AKIF-I VANÎ & ‘AŞIK OSMAN SIPKÎ AND THEIR TURKISH MEM Û ZÎNS IN A. JABA COLLECTION". (2018), 1154-1181. https://doi.org/10.26791/sarkiat.449874
APA ADAK A (2018). AKIF-I VANÎ & ‘AŞIK OSMAN SIPKÎ AND THEIR TURKISH MEM Û ZÎNS IN A. JABA COLLECTION. e-Şarkıyat İlmi Araştırmalar Dergisi, 10(3), 1154 - 1181. 10.26791/sarkiat.449874
Chicago ADAK Abdurrahman AKIF-I VANÎ & ‘AŞIK OSMAN SIPKÎ AND THEIR TURKISH MEM Û ZÎNS IN A. JABA COLLECTION. e-Şarkıyat İlmi Araştırmalar Dergisi 10, no.3 (2018): 1154 - 1181. 10.26791/sarkiat.449874
MLA ADAK Abdurrahman AKIF-I VANÎ & ‘AŞIK OSMAN SIPKÎ AND THEIR TURKISH MEM Û ZÎNS IN A. JABA COLLECTION. e-Şarkıyat İlmi Araştırmalar Dergisi, vol.10, no.3, 2018, ss.1154 - 1181. 10.26791/sarkiat.449874
AMA ADAK A AKIF-I VANÎ & ‘AŞIK OSMAN SIPKÎ AND THEIR TURKISH MEM Û ZÎNS IN A. JABA COLLECTION. e-Şarkıyat İlmi Araştırmalar Dergisi. 2018; 10(3): 1154 - 1181. 10.26791/sarkiat.449874
Vancouver ADAK A AKIF-I VANÎ & ‘AŞIK OSMAN SIPKÎ AND THEIR TURKISH MEM Û ZÎNS IN A. JABA COLLECTION. e-Şarkıyat İlmi Araştırmalar Dergisi. 2018; 10(3): 1154 - 1181. 10.26791/sarkiat.449874
IEEE ADAK A "AKIF-I VANÎ & ‘AŞIK OSMAN SIPKÎ AND THEIR TURKISH MEM Û ZÎNS IN A. JABA COLLECTION." e-Şarkıyat İlmi Araştırmalar Dergisi, 10, ss.1154 - 1181, 2018. 10.26791/sarkiat.449874
ISNAD ADAK, Abdurrahman. "AKIF-I VANÎ & ‘AŞIK OSMAN SIPKÎ AND THEIR TURKISH MEM Û ZÎNS IN A. JABA COLLECTION". e-Şarkıyat İlmi Araştırmalar Dergisi 10/3 (2018), 1154-1181. https://doi.org/10.26791/sarkiat.449874