FARKLI FIKHÎ HÜKÜMLERİN TEZAHÜRÜNDE HADİSLERİN ROLÜ: GAYLÂN B. SELEME RİVAYETİ ÖRNEĞİ

Yıl: 2019 Cilt: 11 Sayı: 3 Sayfa Aralığı: 1112 - 1131 Metin Dili: Türkçe DOI: 10.26791/sarkiat.613767 İndeks Tarihi: 28-02-2020

FARKLI FIKHÎ HÜKÜMLERİN TEZAHÜRÜNDE HADİSLERİN ROLÜ: GAYLÂN B. SELEME RİVAYETİ ÖRNEĞİ

Öz:
Bu çalışmada, Gaylân b. Seleme’nin Müslüman olduğunda on kadınla evliyken, Hz.Peygamber’in (s.a.s.) kendisine hanımlarından dördünü tutmasını, geri kalanları daboşamasını emrettiği rivayet ele alınmıştır. Bu bağlamda söz konusu rivayetin sıhhati ileilgili yapılan tartışmalar ve buna bağlı olarak fıkhî hükümlere değinilmiştir. ZiraMüslüman olmadan önce dörtten fazla kadınla evli olan kişinin durumu ile ilgilibirbiriyle çelişen iki farklı görüş öne sürülmüştür. Birinci görüşe göre bu durumda olankişi, Müslüman olduktan sonra hanımlarından istediği dördünü yanında tutacak;diğerlerini ise zorunlu olarak boşayacaktır. İkinci görüşe göre eğer birden fazla kadınınnikâhı bir akitte kıyılmışsa bütün kadınların nikâhları geçersiz olur ve boş olurlar.Ancak kadınların nikâhları farklı akitlerde kıyılmışsa o zaman kişinin ilk dört hanımınıtercih etmesi diğerlerini ise boşaması gerekmektedir. İmam Şâfiî başta olmak üzere bazıâlimler Gaylân b. Seleme rivayetinden hareketle birinci görüşü; İmam Ebû Hanife gibibazı âlimler ise söz konusu rivayeti muallel kabul etmiş ve ikinci görüşüsavunmuşlardır.
Anahtar Kelime:

Konular: Kültürel Çalışmalar

THE ROLE OF HADITHS IN THE MANIFESTATION OF DIFFERENT ISLAMIC JURISPRUDENTIAL PROVISIONS: THE EXAMPLE OF GHAYLĀN B. SALAMA NARRATIVE

Öz:
In this study, narrative about Ghaylān b. Salama was married to ten women when he became a Muslim. Thereupon the Prophet (pbuh) ordered him to stay married to four of his wives and divorce the rest. In this context, the current debates on the accuracy of the narrative and the related Islamic jurisprudential provisions are discussed. Because two contradictory opinions were asserted regarding the situation of the person who married more than four women before becoming a Muslim. According to the first opinion, a person who is in this situation will keep four of his wives after he becomes a Muslim and will divorce the others. According to the second, if the man gets married more than one woman under a single contract, all women's marriage will be invalid, and they will be divorced. However, if they are married under different contracts, then the person should prefer the first four women and divorce the others. Some scholars, Imam Shafi'i in particular, defended the first opinion, whereas the others such as Imam Abu Hanifa, accepted this narrative as defected and defended the second opinion.
Anahtar Kelime:

Konular: Kültürel Çalışmalar
Belge Türü: Makale Makale Türü: Araştırma Makalesi Erişim Türü: Erişime Açık
0
1
1
  • Ahmed b. Hanbel, Ebû Abdillâh Ahmed b. Muhammed b. Hanbel eş-Şeybânî elMervezî, Müsned. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 2001.
  • Bağdâdî, Hatîb, el-Kifâye fî ilmi’ri-rivâye. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2006.
  • Beyhakî, Ebû Bekr Ahmed b. Hüseyn b. Ali, Ma‘rifetü’s-sünen ve’l-âsâr. Nşr. Abdülmu‘tî Emîn Kale‘cî. 15 Cilt. Dımeşk: Dâru Kuteybe, 1991.
  • Beyhakî, Ebû Bekr Ahmed b. Hüseyn b. Ali, el-Hilâfiyat beyne’l-imâmeyni eş-Şâfiî ve Ebî Hanîfe ve ashâbihî. 8 Cilt. Kâhire: er-Ravda, 2015.
  • Beyhakî, Ebû Bekr Ahmed b. Hüseyn b. Ali, es-Sünenü’l-kübrâ, nşr. Muhammed Abdulkadir Atâ 3. Baskı. 11 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2003.
  • Bilen, Mehmet, “Sahih hadisin Tanımı Üzerine”, Dicle Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 1 (1999): 247-260.
  • Bilen, Mehmet, İbn Hacer’in Buhârî Savunusu. Ankara: Ankara Okulu, 2013.
  • Brown, Jonathan, “Erken Dönem Hadis Münekkitlerinin Metin Tenkidi Yaptığını Nasıl Biliyoruz ve Bulmak Niçin Bu Kadar Zor?”, Trc. Salih Kesgin. Usûl: İslam Araştırmaları, 25 (Ocak-Haziran 2016): 256-310.
  • Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmâîl b. İbrâhîm el-Cu‘fî, et-Târîhu’l-kebîr. Nşr. Mustafa Abdulkadir Ahmed Atâ. 2. Baskı 9 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2008.
  • Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmâîl b. İbrâhîm el-Cu‘fî, et-Târîhu’l-evsat. Nşr. Teysîr b. Sa‘d. 5 Cilt. Riyâd: Dâru’r-Rüşd, 2005.
  • Cessâs, Ebû Bekr Ahmed b. Alî er-Râzî, Şerhu Muhtasar’t-Tahâvî. 8 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Beşâiri’l-İslamiye, 2010.
  • Cezâirî, Tahir, Tevcîhü’n-nazar ilâ usûli’l-eser. Nşr. Abdulfettâh Ebû Gudde, 2. Baskı. Beyrut: Dâru’l-Beşâiri’l-İslâmiyye, 2009.
  • Dârekutnî, Ebü'l-Hasan Alî b. Ömer b. Ahmed, Sünen. 5 Cilt. Beyrut: Müessetü’rRisâle, 2004.
  • Dârekutnî, Ebü'l-Hasan Alî b. Ömer b. Ahmed, el-İlelü'l-varide fi'l-ehâdîsi'n-nebeviyye. 10 Cilt. Beyrut: Müessesetür’r-Reyyân, 2011.
  • Demircan, Adnan, “Câhiliyye ve Hz. Peygamber Döneminde Çok Kadınla Evlilik”, İstem 1/2 (2003): 9-32.
  • Doğanay, Süleyman, Râvi Tasarruflarının Doğurduğu Problemler. İstanbul: İSAM Yayınları, 2009.
  • Dümeynî, Misfir b. Gurmullah, Hadis’te Metin Tenkidi Metodları. Trc. Çelebi, İlyasBebek, Adil-Yücel-Ahmet. İstanbul: Kitabevi Yayınları, 1997.
  • Düzenli, Muhittin, Hadislerde Gizli Kusurlar. İstanbul: İSAM Yayınları, 2016.
  • Ebû’l-Kâsım Abdurrahman b. Abdullah b. Ahmed es-Süheylî, er-Ravzü'l-ünüf fî şerhi'sSireti'n-nebeviyye li-İbn Hişam, nşr. Ömer Abdüsselâm es-Selâmî. Beyrut: Dâru İhyâi’tTurâsi’l-Arabî, 2000.
  • Engin, Sezai, “Hadisin Tashîhinde Sened ve Metin Sıhhat ilişkisine İllet ve Şâz Bağlamında Metodolojik Bir Yaklaşım”, Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 17/31 (Haziran 2015): 141-165.
  • Erman, Uğur, Ehl-i Hadîs ve Ehl-i Re’y Arasında Yaşanan Polemiklerin Cerh ve Ta‘dîl İlmine, Dönemin Te’lîfâtına ve Sosyal/Beşerî İlişkilere Yansıması (Hicrî III. Asır), eŞarkiyat İlmi Araştırmalar Dergisi, 9/18 (Kasım 2017): 990-1010.
  • Ertürk, Mustafa, Metin Tenkidi. 2. Baskı. Ankara: Fecr Yayınları, 2011.
  • Fahl, Mâhir Yâsîn, Eseru ileli’l-hadîs fî ihtilâfi’l-fukahâ. Ammân: Dâru Ammâr, 2000.
  • Görmez, Mehmet, Sünnet ve Hadisin Anlaşılması ve Yorumlanmasında Metodoloji Sorunu. 5. Baskı. Ankara: OTTO Yayınları, 2014.
  • Gürler, Kadir, Ehl-i Hadisin Düşünce Yapısı İlk Dönem Ehl-i Hadis Örneği. Bursa: Emin Yayınları, 2007.
  • Habîb, Muhammed b., el-Mühabber. Nşr. Ilse Lichtenstädter. Beyrut: Dâru’l-Âfâki’lCedîde, tsz.
  • Hâkim, Ebû Abdillâh Muhammed b. Abdillâh b. Muhammed en-Nîsâbûrî, Ma‘rifetü ulûmi’l-hadîs. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1977.
  • Hallaq, Wael B., “Nebevi Hadisin Sıhhati: Yapay Bir Problem”, Trc. Hüseyin Hansu, HÜİFD 7/9 (2016): 137-151.
  • Irâkî, Ebü'l-Fazl Zeynüddin Abdürrahim b. Hüseyin, et-Takyid ve'l-izah şerhu mukaddimeti İbni's-Salah. 5. Baskı Beyrut: Müessesetü’l-Kütübi’s-Sakâfiyye 1997.
  • İbn Abdilber, Ebû Ömer Cemâlüddîn Yûsuf b. Abdillâh b. Muhammed, en-Nemerî, etTemhîd. Nşr. Mustafa b. Ahmed- Muhammed b. Abdülbekîr. 24 Cilt. Mağrib: Vizâretu Umûm’il-Evkâf, 1387.
  • İbn Ebî Hâtim, Ebû Muhammed Abdurrahmân b. Muhammed b. İdrîs er-Râzî, el-Cerh ve’ta‘dîl. Nşr. Mustafa Abdulkâdir Atâ, 2. Baskı. 10 Cilt. Beyrut: 2010.
  • İbn Ebî Hâtim, Ebû Muhammed Abdurrahmân b. Muhammed b. İdrîs er-Râzî, el-İlel. Nşr. Ebû Ali en-Nâzîf. 2 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2006.
  • İbn Hacer, Ebü’l-Fazl Şihâbüddîn Ahmed b. Alî b. Muhammed el-Askalânî, Nüzhetü’nnazar. Kahire: Dâru İbn Receb, 2006.
  • İbn Hacer, Ebü’l-Fazl Şihâbüddîn Ahmed b. Alî b. Muhammed el-Askalânî, Tehzîbü’tTehzîb. 14 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Fikr, 1984.
  • İbn Hacer, Ebü’l-Fazl Şihâbüddîn Ahmed b. Alî b. Muhammed el-Askalânî, Telḫîṣü’lhabîr fî taḫrîci eḥâdîs̱i’r-Râfiʿiyyi’l-kebîr. 4 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1989.
  • İbn Hacer, Ebü’l-Fazl Şihâbüddîn Ahmed b. Alî b. Muhammed el-Askalânî, Muvâfaḳatü’l-hubri’l-haber fî taḫrîci eḥâdîs̱i’l-Muḫtaṣar. 2 Cilt. Riyad: Mektebetü’rRüşd, Riyâd 1993.
  • İbn Hazm, Ebû Muhammed Alî b. Ahmed b. Saîd el-Endelüsî el-Kurtubî, el-Muhallâ bi’l-âsâr fi şerhi’l-Mücellâ bi’l-ihtisâr. 12 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Fikr, tsz.
  • İbn Kudâme, Ebû Muhammed Muvaffakuddîn Abdullāh b. Ahmed b. Muhammed elCemmâîlî el-Makdisî, Muğnî. 10 Cilt. Beyrut: Dâru İhyâi’t-Turâsi’l-Arabî, 1985.
  • İbn Mâce, Ebû Abdillâh Muhammed b. Yezîd Mâce el-Kazvînî, Sünen. Nşr. Arnavut, Şuayp - Mürşid, Adıl – Karabelli, Muhammed Kâmil. 5 Cilt. Beyrut: Dâru’r- Resâili’lAlemiyye, 2009.
  • İbn Sa‘d, Ebû Abdillâh Muhammed Menî‘ el-Kâtib el-Hâşimî el-Basrî el-Bağdâdî, etTabakâtü’l-kübrâ. Nşr, İhsân Abbâs. 8 Cilt. Beyrut: Dâru Sadr, 1968.
  • İbnü’l-Cevzî, Ebû’l-Ferec Abdurrahman b. Ali, Kitâbü’l-mevzûât. Beyrut: Dâru’l-Fikr, 1983.
  • İbnü’s-Salâh, Ebû Amr Takıyyüddîn Osmân b. Salâhiddîn Abdirrahmân b. Mûsâ eşŞehrezûrî, Ma‘rifetu ulûmi’l-hadîs. 3. Baskı. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2010.
  • Keleş, Ahmet, Hadis İlminde Metin Tenkidi Örnekleri. Ankara: Fecr Yayınları, 2017.
  • Köktaş, Yavuz, “Hadiste İllet: Ümmetin Faziletiyle İlgili Bir Hadîsin Değerlendirilmesi”, Ç.Ü. İlahiyat Fakültesi Dergisi, 2/2 (Temmuz-Aralık 2002): 41-73.
  • Kudûrî, Ebü’l-Hüseyn Ahmed b. Ebî Bekr Muhammed b. Ahmed, et-Tecrîd. 12 Cilt. Kahire: Dâru’s-Selâm, 2006.
  • Küçük, Raşit. “Metin, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 29: 411-414. Ankara: TDV Yayınları, 2004.
  • Menbecî, Cemâlüddîn Ebû Muhammed Ali b. Ebî Yahyâ, el-Lübâb fî’l-cem‘i beyne’ssünne ve’l-kitâb. 2 Cilt. Dımeşk: Dâru’l-Kalem, 1994.
  • Mizzî, Ebû’l-Haccâc Cemâlüddîn Yûsuf b. Abdirrahmân b. Yûsuf, Tehzîbü’l-Kemal fî esmai’r-ricâl. nşr. Beşşâr Avvâd Maruf. 35 Cilt. Beyurt: Müessesetü’r-Risâle, 1980.
  • Özafşar, M. Emin, “Kültür Tarihimizde Rey-Eser Çatışması (Dini, Psikolojik, SosyoKültürel Temelleri)”, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 2000/41, (2000): 225-273.
  • Özşenel, Mehmet, İlk Dönem Hadis-Rey Tartışmaları Şeybânî Örneği. 2. Baskı. İstanbul: İFAV Yayınları, 2017.
  • Sehâvî, Ebü’l-Hayr Şemsüddîn Muhammed b. Abdirrahmân b. Muhammed, el-Cevâhir ve’d-dürer fî tercemeti Şeyḫi’l-İslâm İbn Ḥacer. 3 Cilt. Lübnan: Dâru İbn Hazm 1999.
  • Serahsî, Ebû Bekr Şemsü’l-Eimme Muhammed b. Ebî Sehl Ahmed, el-Mebsût. 30 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Ma’rife, 1993.
  • Şâfiî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İdrîs b. Abbâs, er-Risâle, nşr. Ahmed Şakir. Kahire: Dâru’l-Hadîs, 2016.
  • Şâfiî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İdrîs b. Abbâs, el-Ümm. 8 Cilt. Beyrut: Dâru’lMa’rife, 1990.
  • Şâtıbî, İbrahim b. Musa, el-Muvâfakât. 7 Cilt. Kâhire: Dâru İbn Affân, 1997.
  • Tahâvî, Ebû Ca‘fer Ahmed b. Muhammed b. Selâme el-Ezdî el-Hacrî el-Mısrî, Şerhu maânî’l-âsâr. 5 Cilt. Kahire: Âlemü’l-Kütüb, 1994.
  • Tirmizî, Ebû Îsâ Muhammed b. Îsâ, Sünen. nşr. Beşşâr Avvâd Marûf. 6 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Garbi’l-İslâmî, 1998.
  • Uyarı, Ahmet, "Hadisleri/Sünneti Anlamada Farklı Yaklaşımlar (Ehl-i Hadis Ve Ehl-i Re’y Ekolleri)", Bilimname 2004/2 (Haziran 2004): 29-44.
  • Yıldırım, Enbiya, Hadiste Metin Tenkidi. İstanbul: Rağbet Yayınları, 2009.
  • Zehebî, Ebû Abdillâh Şemsüddîn Muhammed b. Ahmed b. Osmân et-Türkmânî elFârikī, Siyeru a‘lâmi’n-nübelâ. 18. Cilt. Kahire: Dâru’l-Hadîs 2006.
APA ÖZÇELİK F (2019). FARKLI FIKHÎ HÜKÜMLERİN TEZAHÜRÜNDE HADİSLERİN ROLÜ: GAYLÂN B. SELEME RİVAYETİ ÖRNEĞİ. , 1112 - 1131. 10.26791/sarkiat.613767
Chicago ÖZÇELİK Fikret FARKLI FIKHÎ HÜKÜMLERİN TEZAHÜRÜNDE HADİSLERİN ROLÜ: GAYLÂN B. SELEME RİVAYETİ ÖRNEĞİ. (2019): 1112 - 1131. 10.26791/sarkiat.613767
MLA ÖZÇELİK Fikret FARKLI FIKHÎ HÜKÜMLERİN TEZAHÜRÜNDE HADİSLERİN ROLÜ: GAYLÂN B. SELEME RİVAYETİ ÖRNEĞİ. , 2019, ss.1112 - 1131. 10.26791/sarkiat.613767
AMA ÖZÇELİK F FARKLI FIKHÎ HÜKÜMLERİN TEZAHÜRÜNDE HADİSLERİN ROLÜ: GAYLÂN B. SELEME RİVAYETİ ÖRNEĞİ. . 2019; 1112 - 1131. 10.26791/sarkiat.613767
Vancouver ÖZÇELİK F FARKLI FIKHÎ HÜKÜMLERİN TEZAHÜRÜNDE HADİSLERİN ROLÜ: GAYLÂN B. SELEME RİVAYETİ ÖRNEĞİ. . 2019; 1112 - 1131. 10.26791/sarkiat.613767
IEEE ÖZÇELİK F "FARKLI FIKHÎ HÜKÜMLERİN TEZAHÜRÜNDE HADİSLERİN ROLÜ: GAYLÂN B. SELEME RİVAYETİ ÖRNEĞİ." , ss.1112 - 1131, 2019. 10.26791/sarkiat.613767
ISNAD ÖZÇELİK, Fikret. "FARKLI FIKHÎ HÜKÜMLERİN TEZAHÜRÜNDE HADİSLERİN ROLÜ: GAYLÂN B. SELEME RİVAYETİ ÖRNEĞİ". (2019), 1112-1131. https://doi.org/10.26791/sarkiat.613767
APA ÖZÇELİK F (2019). FARKLI FIKHÎ HÜKÜMLERİN TEZAHÜRÜNDE HADİSLERİN ROLÜ: GAYLÂN B. SELEME RİVAYETİ ÖRNEĞİ. e-Şarkıyat İlmi Araştırmalar Dergisi, 11(3), 1112 - 1131. 10.26791/sarkiat.613767
Chicago ÖZÇELİK Fikret FARKLI FIKHÎ HÜKÜMLERİN TEZAHÜRÜNDE HADİSLERİN ROLÜ: GAYLÂN B. SELEME RİVAYETİ ÖRNEĞİ. e-Şarkıyat İlmi Araştırmalar Dergisi 11, no.3 (2019): 1112 - 1131. 10.26791/sarkiat.613767
MLA ÖZÇELİK Fikret FARKLI FIKHÎ HÜKÜMLERİN TEZAHÜRÜNDE HADİSLERİN ROLÜ: GAYLÂN B. SELEME RİVAYETİ ÖRNEĞİ. e-Şarkıyat İlmi Araştırmalar Dergisi, vol.11, no.3, 2019, ss.1112 - 1131. 10.26791/sarkiat.613767
AMA ÖZÇELİK F FARKLI FIKHÎ HÜKÜMLERİN TEZAHÜRÜNDE HADİSLERİN ROLÜ: GAYLÂN B. SELEME RİVAYETİ ÖRNEĞİ. e-Şarkıyat İlmi Araştırmalar Dergisi. 2019; 11(3): 1112 - 1131. 10.26791/sarkiat.613767
Vancouver ÖZÇELİK F FARKLI FIKHÎ HÜKÜMLERİN TEZAHÜRÜNDE HADİSLERİN ROLÜ: GAYLÂN B. SELEME RİVAYETİ ÖRNEĞİ. e-Şarkıyat İlmi Araştırmalar Dergisi. 2019; 11(3): 1112 - 1131. 10.26791/sarkiat.613767
IEEE ÖZÇELİK F "FARKLI FIKHÎ HÜKÜMLERİN TEZAHÜRÜNDE HADİSLERİN ROLÜ: GAYLÂN B. SELEME RİVAYETİ ÖRNEĞİ." e-Şarkıyat İlmi Araştırmalar Dergisi, 11, ss.1112 - 1131, 2019. 10.26791/sarkiat.613767
ISNAD ÖZÇELİK, Fikret. "FARKLI FIKHÎ HÜKÜMLERİN TEZAHÜRÜNDE HADİSLERİN ROLÜ: GAYLÂN B. SELEME RİVAYETİ ÖRNEĞİ". e-Şarkıyat İlmi Araştırmalar Dergisi 11/3 (2019), 1112-1131. https://doi.org/10.26791/sarkiat.613767