Yıl: 2019 Cilt: 27 Sayı: 2 Sayfa Aralığı: 155 - 161 Metin Dili: Türkçe DOI: 10.5336/mdethic.2018-64096 İndeks Tarihi: 03-06-2020

Batılı Bilim İnsanlarının Gözünden Türk İslam Tıbbı'na Bir Bakış

Öz:
Yayın hakkına TÜBİTAK’ın sahip olduğu, 1995-2003 yılları arasında 19 kez basılan ve biliminöncü kişilerini konu alan “Bilim Öncüleri” adlı kitapta, hiçbir Türk-İslam bilginine yer verilmediğigibi; MÖ 192’de vefat etmiş İskenderiyeli Eratosthenes ile 1452 yılında doğmuş Leonardoda Vinci arasında da hiçbir bilim insanından söz edilmemiştir. Hâlbuki artık Batı’da bile gelenekselolarak öne çıkarılan ve Copernicus-Galileo-Newton üçlüsü ile başlatılan Bilim Devrimi’nin klasikanlatımı tepkiyle karşılanmaktadır. ABD Columbia Üniversitesinden George Saliba’nınvurguladığı gibi, Batı Rönesans ve Modern Bilim’in ruhunun Copernicus’un çalışmaları ile kristalleştiğivarsayılıyorsa; o hâlde Modern Bilim’in Türk-İslam Dünyası’nda yüzyıllar önce kurulmuşolduğu kanaatine varabilmektedir. Astronom ve din adamı olan Copernicus’un aynı zamanda dabir tıp-hekimi olduğu ortaya çıkmıştır. Son yıllarda yayımlanan bir makalede, Copernicus’un 1500’lüyıllarda tıp eğitimi aldığı Padua Tıp Okulunda İbn-i Sina’nın eserlerinin okutulduğu ve ünlü astronomunreçetelerinde İbn-i Sina’nın kullandığı ilaçlara yer verdiği görülmektedir. Literatürde, İngilizceyayımlanan pek çok makalede, Türk-İslam Tıbbı’nın Batı Tıp Okulu’na büyük katkılar sağladığıbildirilmektedir. Buna karşılık 1665’li yıllarda bir İngiliz hekim, cadılık ve büyücülükle ilgili yayımladığıtezinde, bitlerin çocukların baş ağrılarına ve ateşli hastalıklarına sağladıkları yararlardansöz etmektedir. Bu çalışmada, başta bilim tarihçisi George Sarton olmak üzere, tıp tarihçisi JacalynDuffin gibi bazı Batılı bilim insanlarının bakış açılarından Türk-İslam hekimlerinin sunduğu katkılarınele alınması amaçlanmıştır. Bu gerçeklerin ışığında, ülkemizde yeniden bir bilim tarihi yazımseferberliği düzenlenmelidir. Genç nesillerin bu kıymetli mazinin temelinde ileriye güvenle bakışınınsağlanması gerekmektedir. Karşılaştırmalı tarih bakışı bu amaca hizmet edecektir.
Anahtar Kelime:

A View from Eyes of Western Scientists Upon Turkish-Islamic Medicine

Öz:
As no Turkish-Islamic scientists were included in a book whose right of printing belongs to TÜBİTAK and published for 19th times between the years 1995-2003, any scientists were not mentioned yet between Eratosthenes of Alexandria died in 192 BC and Leonardo da Vinci born in 1452. However the classic highlighted expression of scientific revolution started with the trio Copernicus-Galileo-Newton has been met with reaction even in the West. As George Saliba from Columbia University of US emphasized, if the spirit of Western Renaissance and modern science was assumed to be cristallized with the studies of Copernicus, then we are convinced that modern science had been founded in Islamic World centuries ago. It was revealed that Copernicus, an astronomer and clergyman was also medical doctor. In an article published recently, it was seen that Avicenna’s works had been taught in Padua University in which Copernicus trained in the years of 1500 and that in his recipe, the famous astronomer included the drugs which Avicenna used. In many articles published in English literature, it has been admitted that Turkish-Islamic Medicine gave great contributions to Western Medicine School. On the contrary, in his published thesis about witch and sorcerer, an English doctor talked about benefits of lice in headaches and febril illnesses of children around the year 1665. In our study, the contributions given by Turkish-Islamic doctors were evaluated mainly in the viewpoints of George Sarton, science historian and some other Western scientists such as Jacalyn Duffin, medical historian. In the light of those realities, for rewriting a science history, a campaign is required again in our country. On the basis of this precious past, it should be provided that young generations look forward confidently. Comparative understanding of history will serve this purpose.
Anahtar Kelime:

Belge Türü: Makale Makale Türü: Derleme Erişim Türü: Erişime Açık
  • 1. Yıldırım C. [A Short View upon Science History], Bilimin Öncüleri. 19. Baskı. Ankara: TUBİTAK; 2003. p.12.
  • 2. Hoiberg DH, Pappas T, Tüzün G. [Renaissance]. Ana Britannica Genel Kültür Ansiklopedisi. 18. Cilt. İstanbul: Ana Yayıncılık AŞ; 2004. p.495.
  • 3. Dereköy S. [Actually, is renaissance an reandalusianism]. Journal of International Social Research. 2013;6(26):145-60.
  • 4. SalibaG. Islamic Science and Renaissance Europe: The Copernican Connection, Islamic Science and the Making of the European Renaissance. Paperback edition. 1st ed. Boston:Massachusetts Institute of Technology Press; 2011. p.211-2.
  • 5. Dereköy S. [Copernicus, Ali Kuşçu and Mevlevi Sama]. Journal of International Social Research. 2017;10(51):368-75. [Crossref]
  • 6. Yalçın C. [Universe Models from Mesopotomia, Egypt and Mediterranean to Galileo], Evren ve Yaratılış. 1. Baskı. Ankara: Arkadaş Yayınevi; 2008. p.53.
  • 7. Rutkowski B, Muszytowski M, Ostrowski J. Nicolaus Copernicus: not only a great astronomer but also a physician. J Nephrol. 2011;24 Suppl 17:S25-32. [Crossref] [PubMed]
  • 8. Popowska-Drojecka J, Muszytowski M, Rutkowski B. Was the famous astronomer Copernicus also a nephrologist? J Nephrol. 2011;24 Suppl 17:S33- 36. [Crossref] [PubMed] [PMC]
  • 9. Ekmekçi PE. [A turning point in history of psychiatry: the developments and their impact in Europe in 19th century]. Turkiye Klinikleri J Med Ethics. 2018;26(2):77-85. [Crossref]
  • 10. Aydın E. [Genesis of Modern Medicine], Dünya ve Türk Tıp Tarihi. 1. Baskı. Ankara: Güneş Kitabevi; 2006. p.113.
  • 11. Mossensohn MS. Medical treatment in the Ottoman Navy in the early modern period. J Econ Soc Hist Orient. 2007;50(4):542-68. [Crossref]
  • 12. Urquhart J. How Islam changed medicine: Ibn Sina (Avicenna) sawmedicine and surgery as one. BMJ. 2006;332(7533):120. [Crossref] [PubMed] [PMC]
  • 13. Sarik J, Yeo CJ, Maxwell PJ 4th. Sir William Osler,. M.D., C.M. Am Surg. 2012;78(4):385-7.
  • 14. Libera A. [La philosophie medieval]. Ayşe Meral A, çeviri editörü. Ortaçağ Felsefesi. 1. Baskı. İstanbul: Litera Yayıncılık, Yaylacık Matbaacılık; 2005. p.333-4.
  • 15. Kaadan AN. Ibn Sina’s Bone Fractures, In: AlHassani STS, Woodcock E, Saoud R, eds. Muslim Heritage in Our World. 2nd ed. Manchester: Foundation for Science Technology and Civilisation; 2006. p.172-3.
  • 16. Irmak S. [Honorary speaker]. Uluslar arası İbn Sina Sempozyumu 1983. Ankara: Başbakanlık Basımevi; 1984. p.11.
  • 17. Magner LN. The Middle Ages, A History of Medicine. 2nd ed. New York: Taylor & Francis Group; 2005. p.179-81.
  • 18. Elgood C. Tibb-ul-nabbi or medicine of the prophet. Osiris. 1962;14:33-192. [Crossref]
  • 19. Duffin J. No Baby, No Nation: History of Pediatrics, History of Medicine. 2nd ed. Toronto: University of Toronto Press; 2010. p.345.
  • 20. Rössner S. Stephan’s Corner: Ibn Khaldun (1332- 1406). Obes Rev. 2011;12(3):231. [Crossref]
  • 21. Meyerhoff M. Ibn An-Nafis and his theory of the lesser circulation. Isis. 1935;23(1):100-20. [Crossref]
  • 22. Cattermole GN. How Islan changed medicine: AlNafis, Servetus, and Colombo. BMJ. 2006;332 (7533):120-1. [Crossref] [PubMed] [PMC]
  • 23. Spellberg DA. Positive European Christian Precedents for the Toleration of Muslims, and Their Presence in Colonial America, 1554-1706, Thomas Jefferson’s Qur’an: Islam and the Founders. 1st ed. New York: First Vintage Books Edition; 2014. p.48.
  • 24. Morris TA. The Intellectual Context of the Sixteenth Century, Europe and England in the sixteenth century. New York: Taylor and Francis e-library, Roudledge; 1998. p.23.
  • 25. Perry ME. Between Muslim and Christian worlds: Moriscas and identity in early modern Spain. The Muslim World. 2005;95(2):177-98. [Crossref]
  • 26. Burstein SR. Demonology and medicine in the sixteenth and seventeeth centuries. Folklore 1956;67(1):16-33. [Crossref]
  • 27. Saoud R. Public Baths. In: Al-Hassani TS, Woodcock E, Saoud R, eds. Muslim Heritage in Our World. 2nd ed. Manchester: Foundation for Science Technology and Civilisation; 2006. p.172-3, 222.
  • 28. Shefer-Mossensohn M. [Medical Pluralism, Preventive Medicine and Treatment], Osmanlı Tıbbı. Üçpunar B, çeviri editörü. İstanbul: Kitap Yayınevi; 2013. p.41, 53, 56.
  • 29. Shefer-Mossensohn M. [Holistic Body], Osmanlı Tıbbı: Tedavi ve Tıbbi Kurumlar 1500-1700. Üçpunar B, çeviri editörü. İstanbul: Kitap Yayınevi; 2013. p.119.
  • 30. White S. Rethinking disease in Ottoman history. Int J Middle East Stud. 2010;42(4):549-67. [Crossref]
  • 31. Stone AFM, Stone WD. Lady Mary Wortley Montagu: medical and religious controversy following her introduction of smallpox inoculation. J Med Biogr. 2002;10:232-6. [Crossref] [PubMed]
  • 32. Spellberg DA. Positive European Christian Precedents for the Toleration of Muslims, and Their Presence in Colonial America, 1554-1706, Thomas Jefferson’s Qur’an: Islam and the Founders. 1st ed. New York: Knopf Doubleday Publishing Group; 2014. p.80.
  • 33. Toynbee AJ. The Ottoman Empire in world history. Proc Am Philosoph Soc. 1955;99(3) 119- 26.
APA DEREKÖY F (2019). Batılı Bilim İnsanlarının Gözünden Türk İslam Tıbbı'na Bir Bakış. , 155 - 161. 10.5336/mdethic.2018-64096
Chicago DEREKÖY Fevzi Sefa Batılı Bilim İnsanlarının Gözünden Türk İslam Tıbbı'na Bir Bakış. (2019): 155 - 161. 10.5336/mdethic.2018-64096
MLA DEREKÖY Fevzi Sefa Batılı Bilim İnsanlarının Gözünden Türk İslam Tıbbı'na Bir Bakış. , 2019, ss.155 - 161. 10.5336/mdethic.2018-64096
AMA DEREKÖY F Batılı Bilim İnsanlarının Gözünden Türk İslam Tıbbı'na Bir Bakış. . 2019; 155 - 161. 10.5336/mdethic.2018-64096
Vancouver DEREKÖY F Batılı Bilim İnsanlarının Gözünden Türk İslam Tıbbı'na Bir Bakış. . 2019; 155 - 161. 10.5336/mdethic.2018-64096
IEEE DEREKÖY F "Batılı Bilim İnsanlarının Gözünden Türk İslam Tıbbı'na Bir Bakış." , ss.155 - 161, 2019. 10.5336/mdethic.2018-64096
ISNAD DEREKÖY, Fevzi Sefa. "Batılı Bilim İnsanlarının Gözünden Türk İslam Tıbbı'na Bir Bakış". (2019), 155-161. https://doi.org/10.5336/mdethic.2018-64096
APA DEREKÖY F (2019). Batılı Bilim İnsanlarının Gözünden Türk İslam Tıbbı'na Bir Bakış. Türkiye Klinikleri Tıp Etiği-Hukuku Tarihi Dergisi, 27(2), 155 - 161. 10.5336/mdethic.2018-64096
Chicago DEREKÖY Fevzi Sefa Batılı Bilim İnsanlarının Gözünden Türk İslam Tıbbı'na Bir Bakış. Türkiye Klinikleri Tıp Etiği-Hukuku Tarihi Dergisi 27, no.2 (2019): 155 - 161. 10.5336/mdethic.2018-64096
MLA DEREKÖY Fevzi Sefa Batılı Bilim İnsanlarının Gözünden Türk İslam Tıbbı'na Bir Bakış. Türkiye Klinikleri Tıp Etiği-Hukuku Tarihi Dergisi, vol.27, no.2, 2019, ss.155 - 161. 10.5336/mdethic.2018-64096
AMA DEREKÖY F Batılı Bilim İnsanlarının Gözünden Türk İslam Tıbbı'na Bir Bakış. Türkiye Klinikleri Tıp Etiği-Hukuku Tarihi Dergisi. 2019; 27(2): 155 - 161. 10.5336/mdethic.2018-64096
Vancouver DEREKÖY F Batılı Bilim İnsanlarının Gözünden Türk İslam Tıbbı'na Bir Bakış. Türkiye Klinikleri Tıp Etiği-Hukuku Tarihi Dergisi. 2019; 27(2): 155 - 161. 10.5336/mdethic.2018-64096
IEEE DEREKÖY F "Batılı Bilim İnsanlarının Gözünden Türk İslam Tıbbı'na Bir Bakış." Türkiye Klinikleri Tıp Etiği-Hukuku Tarihi Dergisi, 27, ss.155 - 161, 2019. 10.5336/mdethic.2018-64096
ISNAD DEREKÖY, Fevzi Sefa. "Batılı Bilim İnsanlarının Gözünden Türk İslam Tıbbı'na Bir Bakış". Türkiye Klinikleri Tıp Etiği-Hukuku Tarihi Dergisi 27/2 (2019), 155-161. https://doi.org/10.5336/mdethic.2018-64096