Yıl: 2019 Cilt: 0 Sayı: 233 Sayfa Aralığı: 89 - 103 Metin Dili: Türkçe İndeks Tarihi: 15-06-2020

TÜRKİYE’DE VERGİ İNCELEMELERİNDE MÜKELLEF HAKLARI ve BU HAKLARIN GELİŞTİRİLMESİ AMACIYLA YAPILAN YASAL DÜZENLEMELER

Öz:
Vergi incelemeleri genellikle mükellef açısından zorlu bir süreç olup geçmişte bu incelemelersırasında mükellef haklarının çok fazla önemsenmediği gözlemlenmiştir. Ancak günümüzde mükelleflere olan anlayışın değişmesi ile “mükelleferağmen” anlayışının değişerek mükellef odaklıolarak kabul edilen “mükellefle birlikte” anlayışı vergi hukukunda hakim olmaktadır. Özellikleson yıllarda mükellef odaklı bir anlayışın benimsenmesi ile vergi incelemeleri konusunda yasaldüzenlemelere gidilmektedir. Bu düzenlemeleriçerisinde en son yapılan düzenlemelerle hemvergi incelemesi hem de mükellef hakları konularında iyileştirmeler yapılmaktadır. Türkiye’de31 Ekim 2011tarihinde Resmi Gazetede yayımlanan “Vergi İncelemelerinde Uyulacak Usul VeEsaslar Hakkında Yönetmelik” ve 25 Ekim 2016tarihinde Resmi Gazetede yayımlanan “Vergi İncelemelerinde Uyulacak Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” vergi incelemesi sırasında mükellefhaklarını korumak amacıyla çıkarılan son yasaldüzenlemeler olmaktadır. Çalışmada vergi incelemeleri sırasında mükellef hakları konusu 2011ve 2016 yıllarında çıkarılmış olan yönetmeliklerkıyaslanarak açıklanmaktadır.
Anahtar Kelime:

TAXPAYER RIGHTS DURING TAX INSPECTIONS IN TURKEY AND REGULATIONS MADE IN ORDER TO IMPROVE THESE RIGHTS

Öz:
Tax inspections are generally a challenging processes for taxpayers and in the past, it was observed that taxpayers’ rights were not considered much during these investigations. But nowadays, with the change in the understanding of the taxpayers, the comprehension of “to the contrary of taxpayer” has changed and the concept of “together with taxpayer” which is considered as taxpayer-oriented, is dominated in the tax law. With the adoption of a taxpayer-oriented approach in recent years, legal regulations have been made on tax inspections. Within these regulations, improvements are made both in tax review and taxpayer rights with the latest regulations. “Regulations On The Rights Principles And Procedures To Be Followed On The Tax Audit” published on 31 October 2011 in the Official Gazette in Turkey and “Regulation Changes On The Regulations About The Rights Principles And Procedures To Be Followed On The Tax Audit” published on 25 October 2016 in the Official Gazette are the latest regulations which are issued in order to protect the taxpayers’ rights during a tax audit. In the study, the taxpayers’ rights during tax inspections are analysed by comparing to the regulations issued in 2011 and 2016.
Anahtar Kelime:

Belge Türü: Makale Makale Türü: Derleme Erişim Türü: Bibliyografik
  • • AKDOĞAN A. Vergi Hukuku ve Türk Vergi Sistemi, Ankara: Gazi Kitabevi, 11. Baskı, 2013.
  • • AKYOLLU U., DANIŞMAN, M. U. YÜZEN B., Vergi İncelemesi İle ilgili Son Yönetmelik Değişikliği Üzerine Bir Değerlendirme, Vergi Dünyası Dergisi, 2017, Sayı: 428, s: 159-165.
  • • BATUN, Ö. Ç., Vergi İncelemesi ve Mükellef Hakları – I, Yaklaşım Dergisi, 2013, Sayı: 49, s:50-56.
  • • BAYKARA B., “Vergi İncelemesi Sırasında Mükellefin Hakları”, Vergi Dünyası Dergisi, 2007: Sayı: 314, s: 12-22.
  • • BENTLEY, D., Classifying Taxpayers’s Rights, Taxpayers’ Rights: An International Perspective,1998, Adelaide: Hyde Park Press.
  • • BİLİCİ, N., Vergi Hukuku, Ankara: Seçkin Kitapevi, 15. Baskı, 2007.
  • • BİNİŞ M., “Vergi Hatalarının Mükellef Ve İdare Açısından Sonuçları Ve Bu Sonuçları Saptamaya Yönelik Yapılan Bir Araştırma”, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 17(2), 2012, ss: 485-508.
  • • BUYRUKOĞLU, S. ve ERASA İ., Vergi Bilincinin Oluşmasında Mükellef Haklarının Yeri ve Önemi, Vergi Dünyası Dergisi, 2012, Sayı: 375, s: 116-127.
  • • ÇETİN GERGER, G. Mükellef Hakları ve Vergiye Gönüllü Uyum, İstanbul: Legal Hukuk Kitapları Dizisi, Birinci Baskı, 2011.
  • • DURUSOY, R. Y. “Vergi İnceleme Süreci Nasıl Yönetilmelidir”, https://www.verginet.net/dtt/4/vergiincelemeyonetimi.aspx (22.10.2018).
  • • DÜZ, B., Vergi İncelemesinde Mükellef Hakları, 2017, http://archive.ismmmo.org. tr/docs/SeminerNotlar/01022017/burhanduz.pdf, ( 26.10.2018).
  • • EDİZDOĞAN N.; TAŞ M. ve ÇELİKKAYA A., Vergi Ceza ve Yargılama Hukuku, Bursa: Ekin Basım Yayın Dağıtım, Birinci Baskı, 2007.
  • • EGELİ, H. ve DAĞ M. “Türk Vergi Hukuku Açısından Mükellef Haklarının Değerlendirilmesi”, Maliye Dergisi, Sayı 163, s: 130- 146.
  • • EMİROĞLU, H., Teori Ve Uygulamada Vergi İncelemesinde Mükellef Hakları, Yüksek Lisans Tezi, (Yayımlanmamış), T.C. Manisa Celal Bayar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2011.
  • • EROL, A., Vergi İncelemesi & Mükellef Hakları, İstanbul: Tor Ofset Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi, İSMMO, Yayın No: 133, 2010.
  • • GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI (GİB), Mükellefin Hakları ve Ödevleri Rehberi, 2014, http://www.gib.gov.tr/fileadmin/beyannamerehberi/mukellefinhakveodevleri2014. pdf, ( 25.10.2018).
  • • GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI (GİB), Vergi İncelemelerinde Mükellefin Hakları İdarenin Yükümlülükleri, Gelir İdaresi Başkanlığı Mükellef Hizmetleri Daire Başkanlığı Yayın No: 49, 2007,www.gib.gov.tr, (Erişim Tarihi: 22 Ekim 2018).
  • • GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI (GİB), Vergi Dairesince Yapılan Tarhiyatlarda Mükellefin İdari Başvuru Yolları, 2011,www.gib.gov.tr, (23.10.2018).
  • • GERÇEK, A. “Vergilemede Mükellef Hakları ve Türkiye’deki Durumun İncelenmesi “, Vergi Sorunları Dergisi, 2006, Sayı: 209, s: 7-18.
  • • GÖKBEL, D., Mükellef Hakları, Doktora Tezi, (Yayımlanmamış), T.C. Anadolu Üniversitesi, Sosyal Bilimler Ens., 2000.
  • • GÜMÜŞ, A. “Vergi İnceleme Sürecinde Getirilen Yeni Düzenlemelerin Mükellef Hakları Kapsamında Değerlendirilmesi”, Vergi Dünyası Dergisi, 2017, Sayı: 429, s: 80-84.
  • • KIZILAY, A. Vergi İncelemesi ve Türleri, https://vergialgi.net/vergi/vergi-incelemesi-ve-turleri/, (22.10.2018).
  • • KPMG, Vergi İncelemelerinde Yeni Mükellef Hakları, 2017, https://home.kpmg.com/ tr/tr/home/gorusler/2017/03/vergi-incelemelerinde-yeni-mukellef-haklari.html, (26.10.2018).
  • • NAS, A, “Türk Vergi Hukukunda, Vergi İncelemesi”, AÜHFD, 61 (4), 2012, ss:1307- 1336.
  • • OKE, O., “Taxpayers Rights Protection In Nigeria”, 2012, http://internationaltaxpractice.com/download/Taxpayers-rights-protection-in-nigeria.pdf, (26.10.2018).
  • • ÖNER M. Y., “Mükellef Hakları Bağlamında Meslek Mensuplarının Rolü”, https:// home.kpmg.com/content/dam/kpmg/ pdf/2016/06/tr-sorumlu-vergicilik-yavuz-oner.pdf, (25.10.2018).
  • • RESMİ GAZETE - Yönetmelik- Vergi İncelemelerinde Uyulacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik, 2011, http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/10/20111031-10. htm, (26.10.2018)
  • • RESMİ GAZETE - Yönetmelik, Vergi İncelemelerinde Uyulacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelikte Değişiklikler Yapılmasına Dair Yönetmelik, 2016, http://www.resmigazete.gov. tr/eskiler/2016/10/20161025-8.htm, ( 26.10.2018).
  • • TEKİN, F. ve A. ÇELİKKAYA, Vergi Denetimi, Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2005.
  • • TÜRKAY, İ., Vergi İncelemesinin Kapsamı, https://vergialgi.net/vergi/vergi-incelemesinin-kapsami/, (22.10.2018).
  • • TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI, Madde 5: Devletin Temel Amaç Ve Görevleri, 1982, http://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.2709.pdf, (22.10.2018).
  • • TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI, 36. Madde Hak arama Hürriyeti, 125. Madde Yargı Yolu, 1982, https://www. tbmm.gov.tr/anayasa/anayasa_2011.pdf, (26.10.2018).
  • • VERGİ DENETİM KURULU BAŞKANLIĞI (VDK), Vergi İncelemelerinde Mükellef ve Mükellef Hakları, http://www.asmo.org.tr/ ckfinder/userfiles/files/20170309_seminer_sunum.pdf, (22.10.2018).
  • • VERGİ USUL KANUNU (VUK), Vergi İncelemesi - Mükellef Hakları (Madde 129, 134-141, 376-378), http://www.mevzuat. gov.tr/MevzuatMetin/1.4.213.pdf, 1961, (26.10.2018).
APA SÖKMEN GÜRÇAM Ö, TEKIN A (2019). TÜRKİYE’DE VERGİ İNCELEMELERİNDE MÜKELLEF HAKLARI ve BU HAKLARIN GELİŞTİRİLMESİ AMACIYLA YAPILAN YASAL DÜZENLEMELER. , 89 - 103.
Chicago SÖKMEN GÜRÇAM Özlem,TEKIN AHMET TÜRKİYE’DE VERGİ İNCELEMELERİNDE MÜKELLEF HAKLARI ve BU HAKLARIN GELİŞTİRİLMESİ AMACIYLA YAPILAN YASAL DÜZENLEMELER. (2019): 89 - 103.
MLA SÖKMEN GÜRÇAM Özlem,TEKIN AHMET TÜRKİYE’DE VERGİ İNCELEMELERİNDE MÜKELLEF HAKLARI ve BU HAKLARIN GELİŞTİRİLMESİ AMACIYLA YAPILAN YASAL DÜZENLEMELER. , 2019, ss.89 - 103.
AMA SÖKMEN GÜRÇAM Ö,TEKIN A TÜRKİYE’DE VERGİ İNCELEMELERİNDE MÜKELLEF HAKLARI ve BU HAKLARIN GELİŞTİRİLMESİ AMACIYLA YAPILAN YASAL DÜZENLEMELER. . 2019; 89 - 103.
Vancouver SÖKMEN GÜRÇAM Ö,TEKIN A TÜRKİYE’DE VERGİ İNCELEMELERİNDE MÜKELLEF HAKLARI ve BU HAKLARIN GELİŞTİRİLMESİ AMACIYLA YAPILAN YASAL DÜZENLEMELER. . 2019; 89 - 103.
IEEE SÖKMEN GÜRÇAM Ö,TEKIN A "TÜRKİYE’DE VERGİ İNCELEMELERİNDE MÜKELLEF HAKLARI ve BU HAKLARIN GELİŞTİRİLMESİ AMACIYLA YAPILAN YASAL DÜZENLEMELER." , ss.89 - 103, 2019.
ISNAD SÖKMEN GÜRÇAM, Özlem - TEKIN, AHMET. "TÜRKİYE’DE VERGİ İNCELEMELERİNDE MÜKELLEF HAKLARI ve BU HAKLARIN GELİŞTİRİLMESİ AMACIYLA YAPILAN YASAL DÜZENLEMELER". (2019), 89-103.
APA SÖKMEN GÜRÇAM Ö, TEKIN A (2019). TÜRKİYE’DE VERGİ İNCELEMELERİNDE MÜKELLEF HAKLARI ve BU HAKLARIN GELİŞTİRİLMESİ AMACIYLA YAPILAN YASAL DÜZENLEMELER. Vergi Raporu, 0(233), 89 - 103.
Chicago SÖKMEN GÜRÇAM Özlem,TEKIN AHMET TÜRKİYE’DE VERGİ İNCELEMELERİNDE MÜKELLEF HAKLARI ve BU HAKLARIN GELİŞTİRİLMESİ AMACIYLA YAPILAN YASAL DÜZENLEMELER. Vergi Raporu 0, no.233 (2019): 89 - 103.
MLA SÖKMEN GÜRÇAM Özlem,TEKIN AHMET TÜRKİYE’DE VERGİ İNCELEMELERİNDE MÜKELLEF HAKLARI ve BU HAKLARIN GELİŞTİRİLMESİ AMACIYLA YAPILAN YASAL DÜZENLEMELER. Vergi Raporu, vol.0, no.233, 2019, ss.89 - 103.
AMA SÖKMEN GÜRÇAM Ö,TEKIN A TÜRKİYE’DE VERGİ İNCELEMELERİNDE MÜKELLEF HAKLARI ve BU HAKLARIN GELİŞTİRİLMESİ AMACIYLA YAPILAN YASAL DÜZENLEMELER. Vergi Raporu. 2019; 0(233): 89 - 103.
Vancouver SÖKMEN GÜRÇAM Ö,TEKIN A TÜRKİYE’DE VERGİ İNCELEMELERİNDE MÜKELLEF HAKLARI ve BU HAKLARIN GELİŞTİRİLMESİ AMACIYLA YAPILAN YASAL DÜZENLEMELER. Vergi Raporu. 2019; 0(233): 89 - 103.
IEEE SÖKMEN GÜRÇAM Ö,TEKIN A "TÜRKİYE’DE VERGİ İNCELEMELERİNDE MÜKELLEF HAKLARI ve BU HAKLARIN GELİŞTİRİLMESİ AMACIYLA YAPILAN YASAL DÜZENLEMELER." Vergi Raporu, 0, ss.89 - 103, 2019.
ISNAD SÖKMEN GÜRÇAM, Özlem - TEKIN, AHMET. "TÜRKİYE’DE VERGİ İNCELEMELERİNDE MÜKELLEF HAKLARI ve BU HAKLARIN GELİŞTİRİLMESİ AMACIYLA YAPILAN YASAL DÜZENLEMELER". Vergi Raporu 233 (2019), 89-103.