Yıl: 2020 Cilt: 9 Sayı: 1 Sayfa Aralığı: 57 - 66 Metin Dili: Türkçe DOI: 10.5455/JCBPR.45688 İndeks Tarihi: 01-11-2020

Kural-Güdümlü Davranış: Psikopatoloji ve Psikoterapilerde Temel Bir Süreç

Öz:
İnsan kompleks davranışlarının anlaşılmasında, B.F. Skinner’ın (1966) öne sürdüğü kural-takibive kural güdümlü davranış yaklaşımının önemli katkıları olmuştur. Kurallar tanımlayabilme vebu kuralları takip edebilme becerileri sayesinde insanlar, doğrudan tecrübe ederek öğrenmeye yaniedimsel koşullanma süreçlerine ihtiyaç duymadan hızlı ve ekonomik bir şekilde davranışlarınıdüzenleyebilmekte ve daha önce karşılaşmadıkları durumlarda nasıl işlevsel bir şekilde eylemegeçebileceklerini seçebilmektedirler. Yine kural-takibi sayesinde insanlar, içinde bulunduklarıbağlama göre değil, uzun vadeli hedef ve amaçlarına göre eylemlerini planlayabilirler. Bununlabirlikte kural-takibinin baskın hale gelmesi ve davranışın üzerinde kuralların diğer uyaranlardan dahabelirgin bir biçimde etkide bulunmaya başlaması, uygunsuz ve işlev bozucu yanıtların sergilenmesineyol açabilir. Bu derlemede bağlamsal-davranışçı yaklaşım ve ilişkisel çerçeve teorisi açısından kuraltakibinin ve kural güdümlü davranışların genel çerçevesi verilecektir. Daha sonra ise kural davranışilişkisine değinilecek, itaat, izlek ve güçlendirme olarak tanımlanan kural-güdümlü davranış tiplerineve klinik alanda ilişkili oldukları sorunlara ayrıntılı olarak değinilecektir. Son olarak ise bilişseldavranışçı psikoterapi yaklaşımlarının kural-güdümlü davranışlar ile ilişkisi ele alınacaktır.
Anahtar Kelime:

Rule-Governed Behavior: A Basic Process for Psychopathology and Psychotherapy

Öz:
In understanding human complex behaviors, B.F. Skinner’s (1966) rule-following and rule-governed behavior approach have made important contributions. Though the ability to formulating rules and rule-following, human beings are able to organize their behaviors quickly and economically without having to experience them by means of direct experience, ie without the need for operant conditioning processes, and they can choose how they can act in a functional way if they have not met before. Again, with rule-following, people can plan their actions not according to their actual context, but based on long-term goals and abstract purposes. However, dominance of rulefollowing and the governance of rules over behavior become stronger than other stimuli, may lead to inappropriate and disruptive responses. In this review, the general framework of rule-tracking and rule-governed behaviors will be given in terms of contextual-behavioral approach and relational frame theory. Thn the rule-behavior relationship will be mentioned, the types rule-governed behaviors which defied as pliance, tracking and augmenting, and clinical problems related to them will be discussed in detail. Finally, the relationship of cognitive-behavioral psychotherapy approaches with rule-governed behaviors will be discussed.
Anahtar Kelime:

Belge Türü: Makale Makale Türü: Derleme Erişim Türü: Erişime Açık
0
0
0
  • Abreu, P.R., Costa Hübner, M.M. & Lucchese, F. (2012). Th role of shaping the client’s interpretations in functional analytic psychotherapy. Th Analysis of Verbal Behavior, 28, 151-157. https://doi.org/10.1007/ BF03393117
  • Beck, A.T., Rush, A.J., Shaw, B.F. & Emery, G. (1979). Cognitive therapy of depression. New York: Guilford Press.
  • Barnes-Holmes, D., O’Hora, D., Roche, B., Hayes, S.C., Bissett, R.T. & Lyddy, F. (2002). Understanding and verbal regulation. S.C. Hayes, D. Barnes-Holmes & B. Roche (Ed.), Relational Frame Thory içinde (103-117). Boston, MA: Springer.
  • McAuliff, D., Hughes, S., & Barnes-Holmes, D. (2014). Th dark-side of rule-governed behavior: An experimental analysis of problematic rule-following in an adolescent population with depressive symptomatology. Behavior Modifiation, 38, 587–613. https://doi. org/10.1177/0145445514521630
  • Dryden, W. & Branch, R. (2008). Th fundamentals of rational emotive behaviour therapy: a training handbook (2. baskı). West Sussex: John Wiley & Sons Ltd.
  • Hayes, S.C., Strosahl, K.D. & Wilson, K.G. (1999). Acceptance and commitment therapy: An experiential approach to behavior change (1. baskı). New York: Guilford Press.
  • Hayes, S.C. (2004). Acceptance and commitment therapy, relational frame theory, and the third wave of behavioral and cognitive therapies. Behavior Thrapy, 35(4), 638-665. https://doi.org/10.1016/s0005- 7894(04)80013-3
  • Hayes, S.C. & Giffrd, E.V. (1997). Th trouble with language: experiential avoidance, rules, and the nature of verbal events. Psychological Science, 8(3), 170-173. https://doi.org/10.1111/j.1467-9280.1997. tb00405.x
  • Hayes, S.C., Giffrd, E. V. & Hayes GJ (1998). Moral behavior and the development of verbal regulation. Th Behavior Analyst, 21(2), 253– 279. https://doi.org/10.1007/bf03391967
  • Hayes, S.C. (1991). A relational control theory of stim-ulus equivalence. L.J. Hayes & P.N. Chase (Ed.), Dialogues on verbal behavior içinde (17-40). Reno, NV: Context Press.
  • Hayes, S.C., Brownstein, A.J., Zettle, R.D., Rosenfarb, I., & Korn, Z. (1986). Rule-governed behavior and sensitivity to changing consequences of responding. Journal of Experimental Analysis of Behavior, 45(3), 237-256. https://doi.org/10.1901/jeab.1986.45-237
  • Henley, A.J., Hirst, J.M., DiGennaro Reed, F.D., Becirevic, A., & Reed, D.D. (2017). Function-altering effcts of rule phrasing in the modulation of instructional control. Th Analysis of Verbal Behavior, 33(1), 24-40. https://doi.org/10.1007/s40616-016-0063-5
  • Kissi, A., Hughes, S., De Schryver, M., De Houwer, J. & Crombez, G. (2018). Examining the moderating impact of plys and tracks on the insensitivity effct: a preliminary investigation. Th Psychological Record, 68(4), 431-440. https://doi.org/10.1007/s40732-018-0286-z
  • Lancee, J., Effing, M., van der Zweerde, T., van Daal, L., van Straten, A. & Kamphuis, J.H. (2009). Cognitive processes mediate the effcts of insomnia treatment: evidence from a randomized wait-list controlled trial. Sleep Medicine, 54, 86-93. https://doi.org/10.1016/j. sleep.2018.09.029
  • Luciano, C., Valdivia Salas, S., & Ruiz F.J. (2012). Th self as the context for rule-governed behavior. L. McHugh & I. Stewart (Ed.), Th self and perspective taking: Research and applications içinde (143-160). Oakland, CA: Context Press.
  • McAuliff, D., Hughes. S. & Barnes-Holmes, D. (2014). Th dark-side of rule governed behavior: an experimental analysis of problematic rule-following in an adolescent population with depressive symptomatology. Behavioral Modifiation, 38(4), 587–613. https:// doi.org/10.1177/0145445514521630
  • Miller, J.R., Hirst, J.M., Kaplan, B., DiGennaro Reed, F.D., & Reed, D.D. (2014). Effcts of mands on instructional control: A laboratory simulation. Analysis of Verbal Behavior, 30(2), 100-112. https://doi. org/10.1007/s40616-014-0015-x
  • O’Hora, D., Barnes-Holmes, D., Roche, B., & Smeets, P.M. (2004). Derived relational networks and control by novel instructions: A possible model of generative verbal responding. Th Psychological Record, 54(3), 437-460. https://doi.org/10.1007/bf03395484
  • Skinner, B.F. (1966). An operant analysis of problem solving. B Kleinmuntz (Ed.) Problem solving: Research, method and theory içinde (133- 171). New York: John Wiley & Sons.
  • Skinner, B.F. (1974). About Behaviorism. Oxford, England: Alfred A. Knopf.
  • Törneke, N. (2010). Learning RFT: An introduction to relational frame theory and its clinical application. Oakland, CA, US: Context Press/ New Harbinger Publications.
  • Törneke, N., Luciano, C. & Salas, S.V. (2008). Rule-governed behavior and psychological problems. International Journal of Psychology and Psychological Thrapy, 8(2), 141–56. https://www.ijpsy.com/volumen8/ num2/191/rule-governed-behavior-and-psychological-EN.pdf
  • Villas-Bôas, A., Meyer, S. B., Kanter, J. W. & Callaghan, G. M. (2015). Th use of analytic interventions in functional analytic psychotherapy. Behavior Analysis: Research and Practice, 15(1), 1-19. https://doi. org/10.1037/h0101065
  • Yavuz, F. (2015). Kabul ve kararlılık terapisi (ACT): genel bir bakış. Turkiye Klinikleri Psychiatry-Special Topics, 8(2), 21–27.
  • Yavuz, F. & Alptekin, F.B. (2017). Functional analysis of behavior and its clinical application. Journal of Cognitive-Behavioral Psychotherapy and Research, 6(2), 88-94. https://doi.org/10.5455/jcbpr.264400
  • Zettle, R.D. & Hayes, S.C. (1982). Rule governed behavior: A potential theoretical framework for cognitive behavior therapy. P.C. Kendall (Ed.), Advances in cognitive behavioral research and therapy içinde (73-118). New York: Academic.
APA Yavuz K, Burhan H (2020). Kural-Güdümlü Davranış: Psikopatoloji ve Psikoterapilerde Temel Bir Süreç. , 57 - 66. 10.5455/JCBPR.45688
Chicago Yavuz K.Fatih,Burhan Hüseyin Şehit Kural-Güdümlü Davranış: Psikopatoloji ve Psikoterapilerde Temel Bir Süreç. (2020): 57 - 66. 10.5455/JCBPR.45688
MLA Yavuz K.Fatih,Burhan Hüseyin Şehit Kural-Güdümlü Davranış: Psikopatoloji ve Psikoterapilerde Temel Bir Süreç. , 2020, ss.57 - 66. 10.5455/JCBPR.45688
AMA Yavuz K,Burhan H Kural-Güdümlü Davranış: Psikopatoloji ve Psikoterapilerde Temel Bir Süreç. . 2020; 57 - 66. 10.5455/JCBPR.45688
Vancouver Yavuz K,Burhan H Kural-Güdümlü Davranış: Psikopatoloji ve Psikoterapilerde Temel Bir Süreç. . 2020; 57 - 66. 10.5455/JCBPR.45688
IEEE Yavuz K,Burhan H "Kural-Güdümlü Davranış: Psikopatoloji ve Psikoterapilerde Temel Bir Süreç." , ss.57 - 66, 2020. 10.5455/JCBPR.45688
ISNAD Yavuz, K.Fatih - Burhan, Hüseyin Şehit. "Kural-Güdümlü Davranış: Psikopatoloji ve Psikoterapilerde Temel Bir Süreç". (2020), 57-66. https://doi.org/10.5455/JCBPR.45688
APA Yavuz K, Burhan H (2020). Kural-Güdümlü Davranış: Psikopatoloji ve Psikoterapilerde Temel Bir Süreç. Bilişsel Davranışçı Psikoterapi ve Araştırmalar Dergisi, 9(1), 57 - 66. 10.5455/JCBPR.45688
Chicago Yavuz K.Fatih,Burhan Hüseyin Şehit Kural-Güdümlü Davranış: Psikopatoloji ve Psikoterapilerde Temel Bir Süreç. Bilişsel Davranışçı Psikoterapi ve Araştırmalar Dergisi 9, no.1 (2020): 57 - 66. 10.5455/JCBPR.45688
MLA Yavuz K.Fatih,Burhan Hüseyin Şehit Kural-Güdümlü Davranış: Psikopatoloji ve Psikoterapilerde Temel Bir Süreç. Bilişsel Davranışçı Psikoterapi ve Araştırmalar Dergisi, vol.9, no.1, 2020, ss.57 - 66. 10.5455/JCBPR.45688
AMA Yavuz K,Burhan H Kural-Güdümlü Davranış: Psikopatoloji ve Psikoterapilerde Temel Bir Süreç. Bilişsel Davranışçı Psikoterapi ve Araştırmalar Dergisi. 2020; 9(1): 57 - 66. 10.5455/JCBPR.45688
Vancouver Yavuz K,Burhan H Kural-Güdümlü Davranış: Psikopatoloji ve Psikoterapilerde Temel Bir Süreç. Bilişsel Davranışçı Psikoterapi ve Araştırmalar Dergisi. 2020; 9(1): 57 - 66. 10.5455/JCBPR.45688
IEEE Yavuz K,Burhan H "Kural-Güdümlü Davranış: Psikopatoloji ve Psikoterapilerde Temel Bir Süreç." Bilişsel Davranışçı Psikoterapi ve Araştırmalar Dergisi, 9, ss.57 - 66, 2020. 10.5455/JCBPR.45688
ISNAD Yavuz, K.Fatih - Burhan, Hüseyin Şehit. "Kural-Güdümlü Davranış: Psikopatoloji ve Psikoterapilerde Temel Bir Süreç". Bilişsel Davranışçı Psikoterapi ve Araştırmalar Dergisi 9/1 (2020), 57-66. https://doi.org/10.5455/JCBPR.45688