Mülteci Öğrencilerin Kültürel Uyumları ile Dinî Başa Çıkmaları Arasındaki İlişki Üzerine Bir Araştırma*

Yıl: 2019 Cilt: 23 Sayı: 1 Sayfa Aralığı: 127 - 147 Metin Dili: Türkçe DOI: 10.18505/cuid.510680

Mülteci Öğrencilerin Kültürel Uyumları ile Dinî Başa Çıkmaları Arasındaki İlişki Üzerine Bir Araştırma*

Öz:
Bu araştırmanın amacı savaş ve hak ihlalleri gibi yıkıcı sebeplerden dolayı göç etmek zorunda kalan ve yaşamlarına Türkiye’de devam eden mülteci öğrencilerin bu travmatik yaşantının üstesinden gelme konusunda hangi dinî başa çıkma etkinliklerine başvurduklarını ve butercihin kültürel uyumlarıyla olan ilişkisini ortaya koymaktır. Dinin başta zorunlu göç olmaküzere yaşanan her türlü zorlukla başetmede önemli işlevlere sahip olması, mültecilerin yaşamlarını katlanılabilir kılma adına ne tür bir dinî başa çıkma süreci yaşadıklarını ilgi ve merak konusu haline getirmektedir. İşte bu merakla şekillenen araştırma, mültecilerin daha çokolumlu dinî başa çıkma yöntemini kullanarak zorluklarla mücadele ettikleri ve bu mücadeleyle kültürel uyumu yakalamaya çalıştıkları varsayımına dayanmaktadır. Araştırmanın örneklemi 2017-2018 öğretim yılında Karabük Üniversitesi’nin farklı bölümlerinde ve KarabükMilli Eğitim Müdürlüğü'nün lise düzeyindeki farklı okullarında öğrenimlerine devam edenSuriye, Irak ve Afganistan kökenli mülteci öğrenciler arasından tesadüfi örneklem yoluyla seçilmiştir. Yaş ortalaması 18 olan örneklem grubuna “Kültürel Uyum” ve “Dinî Başa ÇıkmaTarzları” ölçekleri uygulanmıştır. İlişkisel tarama yöntemine uygun olarak anket tekniği kullanılan araştırma bulgularına göre örneklem grubunun kültürel uyum ve olumlu dinî başaçıkma düzeylerinin ortalamanın üzerinde olduğu, olumsuz dinî başa çıkma düzeylerinin iseortalamanın altında olduğu görülmektedir. Bazı bağımsız ve demografik değişkenlerle ilişkisibelirlenen ‘kültürel uyum’ ile ‘olumlu dinî başa çıkma’ arasında da pozitif yönde anlamlı birilişki olduğu tespit edilmiştir (r=.269). Bu nedenle mülteci öğrencilere manevi bakım sağlamanın, onların kültürel uyum düzeylerini yükselteceği düşünülmektedir.
Anahtar Kelime:

Konular:
Sosyal > Sosyal > Din Bilimi

A Study On the Relationship Between Cultural Adaptation and Religious Coping of Refugee Students

Öz:
The aim of this study is to determine what kind of religious coping activities the refugee students forced to emigrate to Turkey due to the devastating reasons such as war and violation of rights apply in order to overcome their traumatic lives and the relationship between the use of these religious coping activities and their adaptation to the culture they live in. The fact that religion has important functions in dealing with all difficulties, especially forced migration, makes it a matter of interest about what kind of religious coping process refugees have experienced for making their lives bearable. Therefore, this research is based on the assumption that the refugees mostly struggle with difficulties by using positive religious coping methods and try to achieve cultural adaptation through this struggle. The sample was selected from the refugee students from Syria, Iraq and Afghanistan continuing their education in different departments of Karabük University and in different high schools of Karabük National Education Directorate in 2017-2018 academic year. “Cultural Adaptation” and “Religious Coping Styles” scales were applied to the sample with an average age of 18. According to the research findings, cultural adaptation and positive religious coping levels of the sample group are above the average, and negative religious coping levels are below the average. There was found a positive meaningful correlation between cultural adaptation and positive religious coping of which relation was determined through some independent and demographic variables (r = .269). Therefore, it is thought that providing spiritual care for refugee students might increase the level of cultural adaptation.
Anahtar Kelime:

Konular:
Sosyal > Sosyal > Din Bilimi
Belge Türü: Makale Makale Türü: Araştırma Makalesi Erişim Türü: Erişime Açık
  • Acar, Hatice. Kur’an Kurslarına Devam Eden Kadınlar Arasında Dindarlık Biçimleri, Dinî Başa Çıkma Faaliyetleri ve Psikolojik İyilik Halleri. Doktora Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi, 2014.
  • Aflakseir, Abduaziz – Coleman, Peter G. “The Influence of Religious Coping on the Mental Helath of Disabled Iranian War Veterans”. Mental Helath, Religion & Culture 12/2 (2009): 175-190.
  • Atkinson, Rita L. – Atkinson, Richard C. – Smith, Edward E. – Bem, Darly J. – Hoeksema, Susan Nolen. Psikolojiye Giriş. Trc. Yavuz Alogan. 6. Baskı. İstanbul: Arkadaş Yayınları, 2010.
  • Aydın, Erhan. “Türkiye’deki Üniversitelerde Öğrenim Gören Suriye Uyruklu Öğrencilerin Sosyo-Kültürel ve Sosyo-Ekonomik Durumlarının Sosyolojik Analizi”. 1919B011700426 Kodlu 2209 Tübitak Üniversite Öğrencileri Araştırma Destek Projesi, 2018.
  • Aysan, Ferda. “Başaçıkma Stratejisi Ölçeğinin Türkçe Formunun Oluşturulması”. Ege Eğitim Dergisi 3/1 (2003): 123-132.
  • Ayten Ali – Refik Yıldız. “Dindarlık, Hayat Memnuniyeti İlişkisinde Dinî Başa Çıkmanın Rolü Nedir? Emekliler Üzerine Bir Araştırma”. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 16/1 (2016): 281-308.
  • Ayten Ali – Zeynep Sağır. “Dindarlık, Dinî Başa Çıkma ve Depresyon İlişkisi: Suriyeli Sığınmacılar Üzerine Bir Araştırma”. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 47/47 (2014): 5-18.
  • Ayten, Ali – Göcen, Gülüşan – Sevinç, Kenan – Öztürk, Eyüp E. “Dinî Başa Çıkma, Şükür ve Hayat Memnuniyeti İlişkisi: Hastalar, Hasta Yakınları ve Hastane Çalışanları Üzerine Bir
  • Araştırma”. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 12/2 (2012): 45-79.
  • Ayten, Ali. Tanrı’ya Sığınmak, Dinî Başa Çıkma Üzerine Psiko-Sosyal Bir Araştırma. İstanbul: İz Yayıncılık, 2012.
  • Balcıoğlu, İbrahim. Sosyal ve Psikolojik Açıdan Göç. İstanbul: Elit Kültür Yayınları, 2007.
  • Baltaş, Zuhal – Baltaş, Acar. Stres ve Başaçıkma Yolları. İstanbul: Remzi Kitapevi, 2012.
  • Batan, Savriye Nazlı. Yetişkinlerde Psikolojik Dayanıklılık ve Dinî Başa Çıkmanın Yaşam Doyumuna Etkileri. Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi, 2016.
  • Berry, John W. “Acculturation: Living Successfully in Two Cultures”. International Journal of Intercultural Relations 29 (2005): 697-712.
  • Cengiz, Erdi. Suriyeli Ortaokul Öğrencilerinin Psikososyal Uyum Sorunları ile Demografik Özellikler Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Çağ Üniversitesi, 2018.
  • Demir, Şükran Çevik. Ergenlerde Benlik Saygısı ve Dinî Başa Çıkma. Doktora Tezi, Uludağ Üniversitesi, 2013.
  • Doğan, Mebrure. “Üniversite Öğrencilerinin Travma Sonrası Gelişimlerinde İçsel Dinî Motivasyon, Dinî Başaçıkma, Sabır ve Şükrün Rolü”, Turkish Studies 13/25 (Aralık 2018): 207-230.
  • Durak, Ayşegül – Şahin, Nesrin Hisli. “Stresle Başaçıkma Tarzları Ölçeği: Üniversite Öğrencileri İçin Uyarlanması”. Türk Psikoloji dergisi 10/34 (1995): 56-73.
  • Ekşi, Halil. “Üniversite Öğrencilerinin Kişilik Özellikleri ile Başa Çıkma Tarzları: Kanonik Korelasyonel Bir Analiz”. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri 10/4 (2010): 2141- 2176.
  • Ekşi, Halil. Başaçıkma, Dinî Başaçıkma ve Ruh Sağlığı Arasındaki İlişki Üzerine Bir Araştırma: Eğitim, İlahiyat ve Mühendislik Fakültesi Öğrencilerinin Karşılaştırılması. Doktora Tezi, Uludağ Üniversitesi, 2001.
  • Erdoğan, Murat. “Türkiye’deki Suriyeliler: Toplumsal Kabul ve Uyum Araştırması”. Erişim: 21 Kasım 2018. www.Hugo.hacettepe.edu.tr
  • Eryücel, Sema. Yaşam Olayları ve Dinî Başaçıkma. Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi, 2013.
  • Folkman, Susan – Moskowitz, Judith Tedlie. “Coping: Pitfalls and Promise”. Annual Review of Psychology 55 (2004): 745-774.
  • Folkman, Susan – Lazarus, Richard S. “If It Changes It Must Be A Process: Study Of Emotion And Coping During Three Stages Of A College Examination”. Journal of Personaltiy and Social Pssychology 28/1 (1985): 150-170.
  • Folkman, Susan – Lazarus, Richard S. – Schetter, Christine Dunkel – Gruen, Rand. “Dynamics of Stressful Encounter Cognitive Approisal, Coping and Encounter Outcomes”. Journal of Personality and Social Psychology 50/5 (1986): 992-1003.
  • Folkman, Susan – Lazarus, Richard S. – Gruen, Rand – DeLongis, Anita. “Appraisal, Coping, Health Status, and Psychological Symptoms” Journal of Personality and Social Psychology 50/3 (1996): 571-579.
  • Folkman, Susan. “Positive Psychological States And Coping With Severe Stress”. Social Science Medicine 45/8 (1997): 1207-1221.
  • Galchenko Irina – Fons Van de Vijver. “The Role of Perceived Cultural Distance in the Acculturation of Exchange Students in Russia”. International Journal of Intercultural Relations 31/2 (2007): 181-197.
  • Göcen, Gülüşan. “Tüp Bebek Tedavisi Almış Kadınların Dinî Başaçıkma Süreçleri ve Dinî Yaşantıları Üzerine Nitel Bir Araştırma”. İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 32 (2015): 165-216.
  • Göç İdaresi Genel Müdürlüğü. “Geçici Koruma”. Erişim: 5 Aralık 2018.
  • http://www.goc.gov.tr/icerik6/gecici-koruma_363_378_4713_iceri.
  • Göç İdaresi Genel Müdürlüğü. “Kavramlar Dizini”. Erişim: 10 Kasım 2018. Erişim: 10 Kasım 2018. http://www.goc.gov.tr/files/files/goc_tasar%C4%B1m_icler.pdf.
  • Gümüş, Recep. Evde Bakım Ücretinden Yararlanan Bakıcılarda Dinî Başaçıkma: Bucak Örneği. Yüksek Lisans Tezi, Süleyman Demirel Ünviersitesi, 2017.
  • Günay, Ünver. Din Sosyolojisi. 13. Baskı. İstanbul: İnsan Yayınları 2014.
  • Hood, Ralph W. – Peter C. Hill - Spilka Bernard. The Psychology of Religion An Empirical Approach. 4nd Edition. New York: The Guilford Press 2009.
  • Hebert, Randy – Zdaniuk, Bozena – Schulz, Richard – Scheir, Michael. “Positive and Negative Religious Coping and Well-being in Women With Breast Cancer”. Journal of Palliative Medicine 12/6 (2009): 537-545.
  • Kamer Vakfı. “Sığınmacı Kadınlar Beş il Raporu”. Erişim: 21 Kasım 2018. http://kamer.org.tr/icerik_detay.php?id=254. Karaca, Faruk. Din Psikolojisi. Trabzon: Eser Ofset, 2017.
  • Karaca, Faruk. Dinî Gelişim Psikolojisi. Trabzon: Eser Ofset Matbaacılık, 2016.
  • Karakaş, Ahmet Canan – Koç, Mustafa. “Stresle Başa Çıkma ve Dinî Başa Çıkma Yöntemleri Arasındaki İlişkinin Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi”. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 3/3 (2014): 610-631.
  • Karipek, Yusuf Ziya. “Asylum-Seekers Experience and Acculturation: a Study of Syrian University Students in Turkey”. Turkish Journal of Middle Eastern Studies (2017): 105- 133.
  • Kula, Naci. “Deprem ve Dinî Başaçıkma”, Gazi Üniversitesi Çorum İlahiyat Fakültesi Dergisi 1 (2002): 234-255.
  • Lazarus, Richard S. - Folkman, Susan. Stress, Appraisal, and Coping. New York: Springer, 1984.
  • Maltby, John – Dayb, Liza. “Religious Orientation, Religious Coping and Appraisals of Stress: Assessin Primarya Appraisal Factors in the Relationship Between Religiosity and Psycholojical Well-Being”. Personality and Individual Differences 34 (2003): 1209- 1224.
  • Marshall, Gordon. “Toplumsal Entegrasyon ve Sistem Entegrasyonu”. Sosyoloji Sözlüğü. Tcm. Osman Akınbay – Derya Kömürcü. Ankara: Bilim Sanat Yayınları, 1999.
  • Martinkainen, Tuomas. “Din, Göçmenler ve Entegrasyon”. Tcm. Nebile Özmen. M. Ü. İlahiyat Fakültesi Dergisi 38 (2010/1): 263,276.
  • Mcintosh, Daniel N. “Religion -as- Schema With Implication for the Relation Between Religion and Coping”. The International Journal for the Psychology of Religion 5/1 (1995): 1- 16.
  • Muhcu, Selvi. Ortopedik Engellilik ve Dinî Başaçıkma. Yüksek Lisan Tezi, Hitit Üniversitesi, 2015.
  • Murat, Ayşe. Yas ve Dinî Başçıkma: Bir Klinik Örneklem Değerlendirmesi. Yüksek Lisans Tezi, RTE Üniversitesi 2018.
  • Navruz, Mücahit. Bütünleşme ve Ayrımlaşma İkileminde Kent Mültecileri: Konya’da Suriyeli Mülteciler. Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi, 2015.
  • Özcan, Zeynep. “Birlikte Yaşamanın İmkânı Olarak ‘Öteki’yi Anlamak”. Hz. Peygamber ve Birlikte Yaşama Hukuku. Kutlu Doğum Sempozyum Bildirileri (Mardin, 17-19 Nisan 2015). 531-544. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı, 2016.
  • Özdemir, Erol. “Suriyeli Mültecilerin Türkiye’deki Algıları”. Savunma Bilimler Dergisi 16/1 (Mayıs 2017): 115-136.
  • Özdemir, Fatma. Palyatif Bakım Alan Hastaların Yakınlarının Yaşadıkları Psikososyal Sorunlar ile Dinî Başa Çıkma Tarzları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Medipol Üniversitesi, 2016.
  • Özgül, Mustafa. Dinî Başa Çıkma ile Sürekli Öfke-Öfke İfade Tarzları İlişkisi Üzerine Bir Araştırma. Yüksek Lisans Tezi, Kastamonu Üniversitesi, 2017.
  • Özmen, Nebile. “Göçün 50. Yılında Entegrasyon ve Din İlişkisinin Dönüşen Parametreleri: Almanya’da Türkler”. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi 4/19 (2011): 395-412.
  • Özer, Gözde. Öz-Belirleme Kuramı Çerçevesinde İhtiyaç Doyumu, İçsel Güdülenme ve Bağlanma Stillerinin Üniversite Öğrencilerinin Öznel İyi Oluşlarına Etkileri. Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi, 2009.
  • Pargament, Kenneth Ira– Mark S. Rye. Forgiveness as a Method of Religious Coping, Dimensions of Forgiveness: Psychological Research Theological Perspectives. Ed. Everett Wordhington. London: Templeton Foundation Press, 1998.
  • Pargament, Kenneth I. – Koenig, Harold – Smith, Bruce W. – Perez, Lisa M. “Patterns of Positive and Negative Religious Coping With Major Life Stressors”. Journal for the Scientific Study of Religion 37/4 (1998): 710-724.
  • Pargament, Kenneth I. – Hathaway, William – Kennell, Joseph – Jones, Wendy. “Religion and The Problem-Solving Process: Three Styles of Coping”. Journal for the Scientific Study of Religion 27 (1988): 90-104.
  • Pargament, Kenneth I. – Koenig, Harold – Perez, Lisa M. “The Many Methods of Relgious Coping: Development and Initial Valdation of the RCOPE”. Jorunal of Clinical Psychology 56/4 (2000): 519-543.
  • Pargament, Kenneth I.- Taraeshwar, Nalini – Ellison, Christopher G. – Wulf, Keith M. “Religious Coping Among the Religious : The Relationships Between Religious Coping and Wellbeing in a National Sample of Presbyterian Clergy, Elders, and Members”. Journal for the Scientific Study of Religion 40/3 (2001): 497-513.
  • Pargament, Kenneth I. “Acı ve Tatlı: Dindarlığın Bedelleri ve Faydaları Üzerine Bir Değerlendirme”. Tcm. Ali Ulvi Mehmedoğlu. ÇÜİFD 5/1 (Ocak-Haziran 2005): 279-313.
  • Pargament, Kenneth I. The Psychology of Religion and Coping Theory, Research, Practice. New York: The Guilford Press, 1997.
  • Sağır, Zeynep. Suriyeli Mültecilerde Dinî Başaçıkma ve Ruh Sağlığı. Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi, 2014.
  • Sağır, Zeynep. Suriyeli Kadın Mültecilerde Kültürel Uyum, Ruh Sağlığı ve Din. Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi, 2018.
  • Salim, Esma. Boşanma Sürecindeki Bireylerde Başa Çıkma Stratejileri ve Dinî Başa Çıkma: Isparta Örneği. Yüksek Lisans Tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi, 2017.
  • Saral, Kübra. Yetiştirme Yurdunda Kalan Ergenlerin Stresle Başa Çıkma Tarzları Eğitim Öğretim Yaşantılarında Stresle Başa Çıkma ve Sosyal Karşılaştırma Düzeylerinin Bazı Değişkenler Açısından İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Arel Üniversitesi, 2013.
  • Şahin, Nesrin Hisli. Stres Nedir? Ne Değildir? Stresle Başaçıkma: Olumlu Bir Yaklaşım, Ed. Nesrin Hisli Şahin. 4. Baskı. Ankara: Türk Psikologlar Derneği Yayınları, 1981.
  • Şentepe, Ayşe. “Yaşlılık Döneminde Dinî Başaçıkma”. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 4/1 (2015): 186-205.
  • Şimşir, Zeynep – Dilmaç, Bülent – Boynueğri, S. Tuba. “Religion and Spirituality in the Life of Individuals With Paraplegia: Spiritual Journey From Trauma to Spiritual Development”. Spiritual Psychology and Counseling 2 (2017): 89-110.
  • Tarhan, Nevzat. Güzel İnsan Modeli: Ailede, Toplumda, Siyasette Değerler Psikolojisi. İstanbul: Timaş Yayınları, 2011.
  • Temiz, Yunus Emre. Yetişkinlerde Dinî Başaçıkma Yöntemi Olarak Dua. Yüksek Lisans Tezi, Sakarya Üniversitesi, 2014.
  • Tezcan, Mahmut. Dış Göç ve Eğitim. Ankara: Anı Yayıncılık, 2000.
  • Tokur, Behlül. Stres-Dindarlık İlişkisi Üzerine Bir Araştırma. Doktora Tezi, Atatürk Ünversitesi, 2011.
  • Toppelberg, Claudio O. – Collins, Biran A. “Language, Culture, and Adaptation in Immigrant Children”. Child and Adolescent Psychiatric Clinics of North America 19/4 (2010): 697-717.
  • Türküm, Ayşe Sibel. Stresle Başaçıkma ve İyimserlik. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları, 1999.
  • Uygur, Ali Engin. Değerler Sisteminin (Dinî Başa Çıkma, Affedicilik ve Emmons Şükür Ölçekleri Açısından) Anksiyete Duyarlılığı Üzerindeki Yordayıcı Etkisi: Metakognisyonların Aracı Rolü. Yüksek Lisans Tezi, Üsküdar Üniversitesi, 2016.
  • Yapıcı, Asım. “Cinsiyete Göre Farklılaşan Dindarlıklar ve Kadınlarda Dinsel Yaşamın Farklı Görüntüleri”. Dinî Araştırmalar, Kadın Özel Sayısı (2016): 131-161.
  • Yıldırımalp, Sinem - İslamoğlu, Emel – İyem, Cemal. “Suriyeli Sığınmacıların Toplumsal Kabul ve Uyum Sürecine İlişkin Bir Araştırma”. Bilgi 35 (Kış 2017): 107-126.
  • Zevalsiz, Sinan – Gündağ, Emine. “Yabancı Uyruklu Öğrencilerin Sosyo-Kültürel Entegrasyonu (Karabük Üniversitesi Örneği)”. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 6/5 (2017): 3168-3192.
APA ÖZCAN Z (2019). Mülteci Öğrencilerin Kültürel Uyumları ile Dinî Başa Çıkmaları Arasındaki İlişki Üzerine Bir Araştırma*. Cumhuriyet İlahiyat Dergisi, 23(1), 127 - 147. 10.18505/cuid.510680
Chicago ÖZCAN Zeynep Mülteci Öğrencilerin Kültürel Uyumları ile Dinî Başa Çıkmaları Arasındaki İlişki Üzerine Bir Araştırma*. Cumhuriyet İlahiyat Dergisi 23, no.1 (2019): 127 - 147. 10.18505/cuid.510680
MLA ÖZCAN Zeynep Mülteci Öğrencilerin Kültürel Uyumları ile Dinî Başa Çıkmaları Arasındaki İlişki Üzerine Bir Araştırma*. Cumhuriyet İlahiyat Dergisi, vol.23, no.1, 2019, ss.127 - 147. 10.18505/cuid.510680
AMA ÖZCAN Z Mülteci Öğrencilerin Kültürel Uyumları ile Dinî Başa Çıkmaları Arasındaki İlişki Üzerine Bir Araştırma*. Cumhuriyet İlahiyat Dergisi. 2019; 23(1): 127 - 147. 10.18505/cuid.510680
Vancouver ÖZCAN Z Mülteci Öğrencilerin Kültürel Uyumları ile Dinî Başa Çıkmaları Arasındaki İlişki Üzerine Bir Araştırma*. Cumhuriyet İlahiyat Dergisi. 2019; 23(1): 127 - 147. 10.18505/cuid.510680
IEEE ÖZCAN Z "Mülteci Öğrencilerin Kültürel Uyumları ile Dinî Başa Çıkmaları Arasındaki İlişki Üzerine Bir Araştırma*." Cumhuriyet İlahiyat Dergisi, 23, ss.127 - 147, 2019. 10.18505/cuid.510680