Bazı Osmanlı Nüfus Defterlerinde Mim (م( ve Çeşitli Harfler ile Özelİşaretlerin Kullanımına Dair

Yıl: 2020 Cilt: 12 Sayı: 6 Sayfa Aralığı: 3057 - 3072 Metin Dili: Türkçe DOI: 10.9737/hist.2020.954 İndeks Tarihi: 05-05-2021

Bazı Osmanlı Nüfus Defterlerinde Mim (م( ve Çeşitli Harfler ile Özelİşaretlerin Kullanımına Dair

Öz:
Osmanlı Devletinde 1830-1831 tarihinde gerçekleştirilen ilk nüfus sayımında askere alınabilecek nüfusun tespiti için nüfus defterlerine kayıt edilmiş kişilerin isimlerinin altına ( م (mim harfi konulmuştur. Çalışmada bu harfin Osmanlı Devleti’nde nüfus defterlerinden önce farklı evrak türlerinde başka amaçlarla da kullanıldığı ayrıca kişileri belirtmek için mim kullanımının geçmişinin daha da eski dönemlere uzandığı izah edilmektedir. Bunun yanında harfin ilk sayımdan sonra bir süre daha nüfus defterlerinde kullanılmasına devam edildiği söylenebilir. Ancak, tam olarak tespit edilememekle birlikte özellikle 1835yılından sonra mim kullanımının ilk sayımdaki gibi askere alınacak nüfusu belirtmekten ziyade başka hususları işaret etmek amacıyla kullanıldığı anlaşılmaktadır. Çalışmada zikredilenlere ek olarak nüfus defterlerindeki mim rumuzu dışında kişileri işaretlemek amacıyla başka harflerin ve caize adı verilen özel işaretlerin de kullanıldığına değinilmektedir.
Anahtar Kelime:

Regarding The Use of Mım (م (and Various Letters and Special Sıgns in Some Ottoman Population Books

Öz:
In the first census carried out in the Ottoman Empire in 1830-1831, the names of the peoplewho were registered in the books (م (were put under the names of the people who wereenlisted in order to determine the population that could be enlisted. In the study, it isexplained that this letter was used in the Ottoman Empire for other purposes in differenttypes of documents before the population books, and that the history of the use of mim toindicate people extends to the older periods. In addition, it can be said that the letter continued to be used in the population books for a while after the first count. However, itis understood that the use of mim after 1835 was used to point to other things rather thanspecifying the population to be enlisted, as in the first count. It also states that other lettersand special signs called caize are used to mark people other than the mim in the populationbooks.
Anahtar Kelime:

Belge Türü: Makale Makale Türü: Araştırma Makalesi Erişim Türü: Erişime Açık
  • 1- Arşiv Belgeleri
  • A-Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA)
  • Büyükkale Kalemi Defterleri
  • Divan (Beylikçi) Kalemi Defterleri
  • Hatt-ı Hümâyûn
  • İbnülemin Dâhiliye
  • Nüfus Defterleri
  • Topkapı Sarayı Müze Arşivi Evrakı
  • 2- Araştırma ve İnceleme Eserler
  • AFYONCU, Erhan, “XVII. Yüzyıl Osmanlı Bürokrasisinde İki Yeni Defter: Cebe ve Derdest Defterleri”, Tarih İncelemeleri Dergisi (TİD), C:15, S:1, 2000, ss.221-230.
  • AK, Mehmet, “Teke Sancağında 1831 Sayımına Göre Nüfus ve Yerleşme”, History Studies International Journal of History, C:6, S:3, 2018, ss.15-44.
  • AYDIN, Mahir, “Sultan II. Mahmud Döneminde Yapılan Nüfus Tahrirleri”, Sultan II. Mahmud ve Reformları Semineri, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Araştırma Merkezi, İstanbul, 1990, ss.81-106.
  • BİLGİ, Nejdet, “Osmanlı Dönemi Nüfus Sayımları Hakkında”, Türk Yurdu, C: 19-20, S:148- 149, 1999-2000, ss.117-124.
  • ÇAĞBAYIR, Yaşar, Ötüken Osmanlı Türkçesi Sözlüğü, Ötüken, İstanbul, 2017.
  • ÇAĞLAR, Sinan, 188 Numaralı Ordu Mühimmesi Defteri’nin Transkripsiyonu ve Değerlendirilmesi (H. 1203/M. 1788-1789; Sayfa 1-75), (T.C. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Çankırı, 2019.
  • DEVELLİOĞLU, Ferit, Osmanlıca – Türkçe Ansiklopedik Lügat, 26. Baskı, Aydın Kitapevi,
  • GENÇEL, Behiye, XIX. Yüzyılın İlk Yarısında Turgutlu’da Nüfus Hareketleri, (Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi) Manisa, 2019.
  • KARA, Tuğba, SERVET, Muhammet, “Sinop Şehir Merkezi Demografisi Üzerine Bir İnceleme (1836)”, Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, C: III, S:1, 2019, ss.1-32.
  • KARAL, Enver Ziya, Osmanlı İmparatorluğunda İlk Nüfus Sayımı 1831, T.C Başbakanlık DİE, Ankara, 1995.
  • KELEŞ, Hamza, “Asâkir-i Mansûre-i Muhammediye Kanunnamesi”, Kastamonu Eğitim Dergisi, C:14, S:1, 2016, ss.227-240.
  • KÜTÜKOĞLU, Mübahat, Menteşe Sancağı 1830 (Nüfus Ve Toplum Yapısı), TTK, Ankara, 2010.
  • KÜTÜKOĞLU, Mübahat, Osmanlı Belgelerinin Dili (Diplomatik), Kubbealtı, İstanbul, 1994.
  • ÖZEKMEKÇİ, Mustafa, Mesut, İlk Osmanlı Nüfus Sayımları (1830-1850) ve İngiltere, ABD Nüfus Sayımları ile Mukayesesi, (Manisa Celal Bayar Üniversitesi SBE, Yayınlanmamış Doktora Tezi), Manisa, 2020
  • PAKALIN, Mehmet Zeki, Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü, MEB, C:1,2,3, İstanbul, 1993.
  • SELÇUK, Hava, KARTAL, Kazım, “1832 Tarihli Tarsus ve Kusun Kazaları Nüfus Defterinin Tahlil ve Değerlendirilmesi”, Süleyman Demirel Üniversitesi FEF Sosyal Bilimler Dergisi, S:49, 2020, ss.160-170
  • ŞAŞMAZ, Musa, “The Ottoman Censuses and the Registration System in the Nineteenth and Early Twentieth Centuries”, Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, C:6, 1995, ss.289-305
APA OZEKMEKÇI M (2020). Bazı Osmanlı Nüfus Defterlerinde Mim (م( ve Çeşitli Harfler ile Özelİşaretlerin Kullanımına Dair. , 3057 - 3072. 10.9737/hist.2020.954
Chicago OZEKMEKÇI MUSTAFA MESUT Bazı Osmanlı Nüfus Defterlerinde Mim (م( ve Çeşitli Harfler ile Özelİşaretlerin Kullanımına Dair. (2020): 3057 - 3072. 10.9737/hist.2020.954
MLA OZEKMEKÇI MUSTAFA MESUT Bazı Osmanlı Nüfus Defterlerinde Mim (م( ve Çeşitli Harfler ile Özelİşaretlerin Kullanımına Dair. , 2020, ss.3057 - 3072. 10.9737/hist.2020.954
AMA OZEKMEKÇI M Bazı Osmanlı Nüfus Defterlerinde Mim (م( ve Çeşitli Harfler ile Özelİşaretlerin Kullanımına Dair. . 2020; 3057 - 3072. 10.9737/hist.2020.954
Vancouver OZEKMEKÇI M Bazı Osmanlı Nüfus Defterlerinde Mim (م( ve Çeşitli Harfler ile Özelİşaretlerin Kullanımına Dair. . 2020; 3057 - 3072. 10.9737/hist.2020.954
IEEE OZEKMEKÇI M "Bazı Osmanlı Nüfus Defterlerinde Mim (م( ve Çeşitli Harfler ile Özelİşaretlerin Kullanımına Dair." , ss.3057 - 3072, 2020. 10.9737/hist.2020.954
ISNAD OZEKMEKÇI, MUSTAFA MESUT. "Bazı Osmanlı Nüfus Defterlerinde Mim (م( ve Çeşitli Harfler ile Özelİşaretlerin Kullanımına Dair". (2020), 3057-3072. https://doi.org/10.9737/hist.2020.954
APA OZEKMEKÇI M (2020). Bazı Osmanlı Nüfus Defterlerinde Mim (م( ve Çeşitli Harfler ile Özelİşaretlerin Kullanımına Dair. History Studies, 12(6), 3057 - 3072. 10.9737/hist.2020.954
Chicago OZEKMEKÇI MUSTAFA MESUT Bazı Osmanlı Nüfus Defterlerinde Mim (م( ve Çeşitli Harfler ile Özelİşaretlerin Kullanımına Dair. History Studies 12, no.6 (2020): 3057 - 3072. 10.9737/hist.2020.954
MLA OZEKMEKÇI MUSTAFA MESUT Bazı Osmanlı Nüfus Defterlerinde Mim (م( ve Çeşitli Harfler ile Özelİşaretlerin Kullanımına Dair. History Studies, vol.12, no.6, 2020, ss.3057 - 3072. 10.9737/hist.2020.954
AMA OZEKMEKÇI M Bazı Osmanlı Nüfus Defterlerinde Mim (م( ve Çeşitli Harfler ile Özelİşaretlerin Kullanımına Dair. History Studies. 2020; 12(6): 3057 - 3072. 10.9737/hist.2020.954
Vancouver OZEKMEKÇI M Bazı Osmanlı Nüfus Defterlerinde Mim (م( ve Çeşitli Harfler ile Özelİşaretlerin Kullanımına Dair. History Studies. 2020; 12(6): 3057 - 3072. 10.9737/hist.2020.954
IEEE OZEKMEKÇI M "Bazı Osmanlı Nüfus Defterlerinde Mim (م( ve Çeşitli Harfler ile Özelİşaretlerin Kullanımına Dair." History Studies, 12, ss.3057 - 3072, 2020. 10.9737/hist.2020.954
ISNAD OZEKMEKÇI, MUSTAFA MESUT. "Bazı Osmanlı Nüfus Defterlerinde Mim (م( ve Çeşitli Harfler ile Özelİşaretlerin Kullanımına Dair". History Studies 12/6 (2020), 3057-3072. https://doi.org/10.9737/hist.2020.954