Yıl: 2020 Cilt: 57 Sayı: - Sayfa Aralığı: 81 - 89 Metin Dili: Türkçe DOI: 10.20289/zfdergi.826468 İndeks Tarihi: 01-06-2021

Tarımsal Peyzaj Değişimi Analizi: İzmir İli Bornova İlçesi Örneği

Öz:
Amaç: Bu çalışma ile İzmir ili Bornova ilçesinde 2012 ve 2016 yılları arasında meydanagelen alan kullanım/arazi örtüsü değişimlerinin tarımsal peyzajın değişimini nasıletkilediğini ortaya koymak amaçlanmıştır.Materyal ve Metot: Çalışmada 2012 yılına ait RapidEye ve 2016 yılına ait Landsat 8OLI uydu görüntüleri kullanılmıştır. Araştırma alanının alan kullanım/arazi örtüsü iletarımsal peyzaj değişiminin analiz edilmesinde Sınıf Alanı (CA), Peyzajın Oranı (PLAND),Ortalama Leke Büyüklüğü (AREA_MN), Bağlantılılık İndeksi (CONNECT), Leke Sayısı(NP), Peyzaj Şekil İndeksi (LSI), Alan Ağırlıklı Ortalama Leke Büyüklüğü (AREA_AM) veOrtalama Öklid En Yakın Komşu Mesafesi (ENN_MN) olmak üzere sekiz adet peyzajmetriğinden yararlanılmıştır. Alan kullanım/arazi örtüsü değişimlerinin belirlenmesindeArcGIS 10.1 yazılımı, peyzaj metriklerine yönelik analizler için ise FRAGSTATS 4.2 yazılımıkullanılmıştır.Bulgular: Çalışma sonucunda tarımsal alanların 3113 hektardan 3121 hektara artışgösterdiği tespit edilmiştir. Tarım alanlarının yoğun olduğu bölgelerde yeni tarımalanlarının açılması ile tarım alanlarının genişlediği, diğer yerlerdeki büyük lekelerhalindeki tarım alanlarının ise diğer alan kullanımlarına dönüşmesi nedeniyle küçülmeeğilimi gösterdiği belirlenmiştir.Sonuç: Alan kullanım/arazi örtüsü değişimlerinin ve değişim eğilimlerinin ne yöndeolduğunun tespit edilmesi, arazi üzerindeki baskıların azaltılması, doğal kaynaklardanoptimum fayda sağlanması ve sürdürülebilir planlama stratejilerinin oluşturulmasıaçısından önem arz etmektedir. Bu çalışma ile alan kullanım/arazi örtüsü değişimlerininpeyzaj metrikleri ile değerlendirilmesinin, değişimlerin izlenmesinde kullanılabilecekbir yöntem olduğu ortaya konulmuştur.
Anahtar Kelime:

Agricultural Landscape Change Analysis: A Case Study of Bornova District in Izmir Province

Öz:
Objective: The aim of the research is to reveal how land use/land cover changes affected agricultural landscape changes between 2012 and 2016 in Bornova District, Izmir Province. Material and Methods: For this purpose, RapidEye (dated 16 August 2012) and Landsat 8 OLI (dated 7 August 2016) satellite images were used. Eight landscape metrics were used, such as, Class Area (CA), Percentage of Landscape (PLAND), Mean Patch Area (AREA_MN), Connectance Index (CONNECT), Number of Patches (NP), Landscape Shape Index (LSI), Area-Weighted Mean Patch Area (AREA_AM) and Mean Euclidean Nearest Neighbor Distance (ENN_MN). Satellite images were interpreted by using software ArcGIS 10.1 to determine land use/land cover changes and FRAGSTATS 4.2 was used to analyze landscape patterns of the aforementioned district. Results: As a result of this research, it was determined that agricultural areas increased from 3113 hectares to 3121 hectares. It has been determined that in areas with dense agricultural lands, agricultural areas have expanded with the opening of new agricultural areas, however, agricultural areas in other places have a tendency to shrink due to transformations into other land uses. Conclusion: Determining the direction of land use/land cover changes and change trends is important in terms of reducing pressures on land, obtaining optimum benefit from natural resources and creating sustainable planning strategies. The study has revealed that evaluations of land use/land cover changes in Bornova District with landscape metrics can be a useful method to monitor the changes.
Anahtar Kelime:

Belge Türü: Makale Makale Türü: Araştırma Makalesi Erişim Türü: Erişime Açık
  • Anonim. 2013. İzmir İl Arazi Varlığı, İzmir İl Özel İdaresi Yayınları. Antrop, M. 1998. Landscape change: Plan or chaos?. Landscape and Urban Planning, 41: 155-161.
  • Barnoaiea, A.R. 2011. Quantifying landscape fragmentation on orthophotos in Suceava and Neamt counties using FRAGSTATS. Journal of Horticulture, Forestry and Biotechnology, 15(3): 175- 181.
  • Benliay, A. ve Yıldırım, E. 2013. Peyzaj planlama çalışmalarında peyzaj metriklerinin kullanımı. Türk Bilimsel Derlemeler Dergisi, 6(1): 7-11.
  • Botequilha Leitão, A., Miller, J., Ahern, J. and McGarigal, K. 2006. Measuring Landscapes: A Planner’s Handbook. Washington: Island Press.
  • Bürgi, M., Hersperger, A.M. and Schneeberger, N. 2004. Driving forces of landscape change-current and new directions. Landscape Ecology, 19: 857-868.
  • Coşkun Hepcan, Ç., Özeren, M., Hepcan, Ş. ve Özkan, M.B. 2015. İzmir ili metropol kıyı ilçelerinin peyzaj yapı analizi. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 52(3): 353-362.
  • Crews-Meyer, K.A. 2004. Agricultural landscape change and stability in Northeast Thailand: Historical patch-level analysis. Agriculture, Ecosystems and Environment, 101: 155-169.
  • Çevre ve Şehircilik Bakanlığı. 2017. İzmir-Manisa planlama bölgesi 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı plan açıklama raporu. http:// www.csb.gov.tr/db/mpgm/editordosya/ file/CDP_100000/izmir_ manisa/PLAN_ACIKLAMA_RAPORU_30122014.pdf. Erişim: Eylül 2017.
  • Doygun, N. ve Erdem, Ü. 2012. Bornova İlçesi’nde alan kullanım potansiyeli ile alan kullanım yapısı arasındaki etkileşimlerin belirlenmesi. İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi, 2(5): 141-150.
  • Environmental Systems Research Institute (ESRI). 2012. ArcGIS Release 10.1. Redlands, CA.
  • Erdoğan, N., Kesgin Atak, B. and Nurlu, E. 2014. Modeling of land use dynamics: Case studies on urban growth in Turkey. In: Urban and Urbanization. (Eds: R. Efe, T.T. Onay, I. Sharuho and E. Atasoy), Sofıa: St. Kliment Ohridski University Press, pp 11-25.
  • Erdoğan, N., Nurlu, E., Güvensen, A. and Erdem, Ü. 2015. Land use/land cover change detection for environmental monitoring in Turkey: a case study in Karaburun Peninsula. Jurnal of Environmental Protection&Ecology, 16 (1): 252-263.
  • Ersoy, E., Jorgensen, A. and Warren, P.H. 2015. Measuring the spatial structure of urban land uses. The case of Sheffield, UK. Journal of Environmental Protection and Ecology, 16 (1): 393-401.
  • Ersoy, E., Kesgin Atak, B., Erdogan, N. and Nurlu, E. 2018. Interpretation of connectivity metrics at different spatial resolutions: The case of Candarli Bay-Izmir, Turkey. Fresenius Environmental Bulletin, 27 (1): 545-552.
  • Ersoy Tonyaloğlu, E. 2019. Assessment of road-induced landscape fragmentation and implications for landscape planning: the case of İzmir Province. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 9(4): 699-709.
  • European Environment Agency. 2000. CORINE land cover technical guide Addendum 2000. https://www.eea.europa.eu/publications/ tech40add. Erişim: Kasım 2017
  • Farina, A. 2008. Principles and Methods in Landscape Ecology: Towards a Science of the Landscape (Vol. 3). Springer Science & Business Media.
  • Fu, B.J., Niu, D., Yu, G.R., Chen, L.D., Ma, K.M., Luo, Y., Lu, Y.H. and Zhao, W.W. 2007. Application of landscape ecology in long term ecological research - case study in China. In: Landscape Ecological Applications in Man-Influenced Areas: Linking Man and Nature Systems. (Eds: S.-K. Hong, N. Nakagoshi, B. Fu and Y. Morimoto), Dordrecht: Springer, pp 33-56.
  • Haddock, G. 1998. On-screen digitizing. The National Centre for Geographic Information and Analysis (NCGIA). http://www. ncgia.ucsb.edu/cctp/units/unit14/14.html. Erişim: Ekim 2020.
  • Herold, M., Scepan, J. and Clarke, K.C. 2002. The use of remote sensing and landscape metrics to describe structures and changes in urban land uses. Environment and Planning, 34: 1443-1458.
  • İzmir İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü, 2017. İzmir ili 2016 yılı tarımsal yapısı. http://izmir.tarim.gov.tr/Lists/SolMenu/ Attachments/66/%C4%B0ZM%C4%B0R%20%C4%B0L% C4%B0%202016%20YILI%20TARIMSAL%20YAPISI.pdf. Erişim: Haziran 2017.
  • Jenerette, G.D. and Wu, J. 2001. Analysis and simulation of land-use change in the central Arizona-Phoenix region, USA. Landscape Ecology, 16(7): 611-626.
  • Kesgin, B. and Nurlu, E. 2009. Land cover changes on the coastal zone of Candarli Bay, Turkey using remote sensed data. Environmental Monitoring and Assessment, 157 (1): 89-96.
  • Kesgin Atak, B. 2020. Kentsel peyzaj yapısındaki değişimlerin peyzaj metrikleri ile analizi, İzmir örneği. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 57(1): 119-128.
  • Koffi, K.J., Deblauwe, V., Sibomana, S., Neuba, D.F.R., Champluvier, D., De Canniere, C., Barbier, N., Traore, D., Habonimana, B., Robbrecht, E., Lejoly, J. and Bogaert, J. 2007. Spatial pattern analysis as a focus of landscape ecology to support evaluation of human impact on landscapes and diversity. In: Landscape Ecological Applications in Man-Influenced Areas: Linking Man and Nature Systems. (Eds: S.-K. Hong, N. Nakagoshi, B. Fu and Y. Morimoto), Dordrecht: Springer, pp 7-32.
  • Kurtşan, K. 2018. Tarımsal Peyzaj Değişimi Analizi: İzmir ili Bornova İlçesi Örneği. Ege Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Peyzaj Mimarlığı Anabilim Dalı, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, İzmir.
  • Laux, P., Nguyen, P.N.B., Cullman, J. and Kunstmann, H. 2017. Impacts of land-use/land-cover change and climate change on the regional climate in the Central Vietnam. In: Land Use and Climate Change Interactions in Central Vietnam. (Eds: A. Nauditt and L. Ribbe), Singapore: Springer, pp 143-151.
  • Liu, J., Kuang, W., Zhang, Z., Xu, X., Qin, Y., Ning, J., Zhou, W., Zhang, S., Li, R., Yan, C., Wu, S., Shi, X., Jiang, N., Yu, D., Pan, X. and Chi, W. 2014. Spatiotemporal characteristics, patterns, and causes of land-use changes in China since the late 1980s. Journal of Geographical Sciences, 24(2): 195-210.
  • Lu, D., Mausel, P., Brondizio, E. and Moran, E. 2004. Change detection techniques. International Journal of Remote Sensing, 25 (12): 2365-2401.
  • McGarigal, K. and Marks, B.J. 1994. FRAGSTATS: Spatial pattern analysis program for quantifying landscape structure, version 2.0. https://www.umass.edu/landeco/pubs/mcgarigal.marks.1995.pdf. Erişim: Temmuz 2016.
  • McGarigal, K. 2001. Landscape metrics for categorical map patterns. http://www.umass.edu/landeco/teaching/landscape_ecology/ schedule/chapter9_metrics.pdf. Erişim: Ocak 2017.
  • McGarigal, K. 2015. FRAGSTATS help, https://www.umass.edu/ landeco/research/fragstats/documents/fragstats.help.4.2.pdf. Erişim: Haziran 2016.
  • McGarigal, K., Cushman, S.A. and Ene, E. 2012. FRAGSTATS v4: Spatial pattern analysis program for categorical and continuous maps. http://www.umass.edu/landeco/ research/fragstats/fragstats. html. Erişim: Temmuz 2020.
  • Mert, H. 2002. Sosyal, Siyasal ve İktisadi Yönleriyle Bornova: 1923- 1981. Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Basılmamış Doktora Tezi, İzmir.
  • Nurlu, E., Erdem, Ü., Güvensen, A. and Erdoğan, N. 2009. CORINE Standartlarına Göre Karaburun Yarımadası Örneğinde Alan Kullanım/Arazi Örtüsü Değişiminin Saptanması Üzerine Araştırma. Ege Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projesi, No: 2005-ÇSUM-002, İzmir.
  • Nurlu, E., Turner, S., Erdoğan, N., Ersoy Tonyaloğlu, E., Şerifoğlu, T.E., Varinlioğlu, G., Jackson, M. and Carrer, F. 2019. Peyzajda Kültürel Miras: Türkiye’de Planlama Gelişimi. Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Projesi, No: 116K829, İzmir.
  • Singh, A. 1989. Digital change detection techniques using remotelysensed data. International Journal of Remote Sensing, 10: 989- 1003.
  • Steiner, F. 2008. The Living Landscape: An Ecological Approach to Landscape Planning. Washington: Island Press.
  • Stow, D.A. and Chen, D.M. 2002. Sensitivity of multitemporal NOAA AVHRR data of an urbanizing region to land-use/land-cover changes and misregistration. Remote Sensing of Environment, 80(2): 297-307.
  • Su, S., Jiang, Z., Zhang, Q. and Zhang, Y. 2011. Transformation of agricultural landscapes under rapid urbanization: A threat to sustainability in Hang-Jia-Hu region, China. Applied Geography, 31: 439-449.
  • Tağıl, Ş. ve Menteşe, S. 2013. İznik Gölü yakın çevresinde arazi kullanımı-arazi örtüsü değişimi (1987-2001). Coğrafyacılar Derneği Yıllık Kongresi (19-21 Haziran 2013, İstanbul) Bildiriler Kitabı, Coğrafyacılar Derneği Yayınları. s. 710-718.
  • Topaloğlu, R.H. ve Ekercin, S. 2013. Coğrafi bilgi sistemi ve uzaktan algılama entegrasyonu ile Konya Kapalı Havzası’nda arazi örtüsü/ kullanımı zamansal değişimlerinin belirlenmesi. TMMOB Coğrafi Bilgi Sitemleri Kongresi (11-13 Kasım 2013, Ankara) Bildirileri, s. 11-13.
  • Türkiye İstatistik Kurumu. 2017. https://biruni.tuik.gov.tr/. Erişim: Mart 2017.
  • Wu, J., Jenerette, G.D., Buyantuyev, A. and Redman, C.L. 2011. Quantifying spatiotemporal patterns of urbanization: The case of the two fastest growing metropolitan regions in the United States. Ecological Complexity, 8(1): 1-8.
APA Kurtşan K, Nurlu E (2020). Tarımsal Peyzaj Değişimi Analizi: İzmir İli Bornova İlçesi Örneği. , 81 - 89. 10.20289/zfdergi.826468
Chicago Kurtşan Kübra,Nurlu Engin Tarımsal Peyzaj Değişimi Analizi: İzmir İli Bornova İlçesi Örneği. (2020): 81 - 89. 10.20289/zfdergi.826468
MLA Kurtşan Kübra,Nurlu Engin Tarımsal Peyzaj Değişimi Analizi: İzmir İli Bornova İlçesi Örneği. , 2020, ss.81 - 89. 10.20289/zfdergi.826468
AMA Kurtşan K,Nurlu E Tarımsal Peyzaj Değişimi Analizi: İzmir İli Bornova İlçesi Örneği. . 2020; 81 - 89. 10.20289/zfdergi.826468
Vancouver Kurtşan K,Nurlu E Tarımsal Peyzaj Değişimi Analizi: İzmir İli Bornova İlçesi Örneği. . 2020; 81 - 89. 10.20289/zfdergi.826468
IEEE Kurtşan K,Nurlu E "Tarımsal Peyzaj Değişimi Analizi: İzmir İli Bornova İlçesi Örneği." , ss.81 - 89, 2020. 10.20289/zfdergi.826468
ISNAD Kurtşan, Kübra - Nurlu, Engin. "Tarımsal Peyzaj Değişimi Analizi: İzmir İli Bornova İlçesi Örneği". (2020), 81-89. https://doi.org/10.20289/zfdergi.826468
APA Kurtşan K, Nurlu E (2020). Tarımsal Peyzaj Değişimi Analizi: İzmir İli Bornova İlçesi Örneği. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 57(-), 81 - 89. 10.20289/zfdergi.826468
Chicago Kurtşan Kübra,Nurlu Engin Tarımsal Peyzaj Değişimi Analizi: İzmir İli Bornova İlçesi Örneği. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 57, no.- (2020): 81 - 89. 10.20289/zfdergi.826468
MLA Kurtşan Kübra,Nurlu Engin Tarımsal Peyzaj Değişimi Analizi: İzmir İli Bornova İlçesi Örneği. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, vol.57, no.-, 2020, ss.81 - 89. 10.20289/zfdergi.826468
AMA Kurtşan K,Nurlu E Tarımsal Peyzaj Değişimi Analizi: İzmir İli Bornova İlçesi Örneği. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi. 2020; 57(-): 81 - 89. 10.20289/zfdergi.826468
Vancouver Kurtşan K,Nurlu E Tarımsal Peyzaj Değişimi Analizi: İzmir İli Bornova İlçesi Örneği. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi. 2020; 57(-): 81 - 89. 10.20289/zfdergi.826468
IEEE Kurtşan K,Nurlu E "Tarımsal Peyzaj Değişimi Analizi: İzmir İli Bornova İlçesi Örneği." Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 57, ss.81 - 89, 2020. 10.20289/zfdergi.826468
ISNAD Kurtşan, Kübra - Nurlu, Engin. "Tarımsal Peyzaj Değişimi Analizi: İzmir İli Bornova İlçesi Örneği". Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 57/- (2020), 81-89. https://doi.org/10.20289/zfdergi.826468