Yıl: 2020 Cilt: 21 Sayı: 1 Sayfa Aralığı: 117 - 136 Metin Dili: Türkçe DOI: 10.17494/ogusbd.763491 İndeks Tarihi: 29-07-2022

Yemen İç Savaşı’nda Husiler: Vekâlet İlişkisinin Karmaşık Yapısı

Öz:
Uluslararası ilişkilerin gerçek aktörü olarak devletleri gören geleneksel kuramların etkisindeki vekâlet savaşları literatürü, Yemen İç Savaşı’nda bölgesel güçteki devletleri merkeze alıp Yemenli aktörlerin hareket kabiliyetini çok sınırlı görmektedir. Şüphesiz doğruluk payı olan bu yaklaşımdan hareketle müvekkil – vekil ilişkisini sadece tek taraflı ilerleyen şekilde varsaymak ne kadar doğrudur? Yemen, tarihi boyunca dış müdahalelere açık olmuş ve bu olgu 2015 sonrası dönemde daha görünür bir hal almıştır. Bu dönemde güçlenen İran – Husiler ilişkisi, genellikle bölgesel nüfuz mücadelesi çerçevesinde İran’ın merkezde olduğu analizlerle ele alınmaktadır. Ancak bu çalışma, İran’ın Husilere olan desteği üzerinden Husileri salt etkisiz bir vekil olarak gören literatürü eleştirmekte olup vekâlet ilişkisinin çok yönlü, çok taraflı ve çok boyutlu olduğunu değerlendirmektedir. Sonuçta devlet-dışı aktörlerin devletleri, bölgesel sistemi ve bu sistemdeki güç dengesini şekillendirme kapasitelerini göz önüne alarak Husilerin konjonktürel gelişmelerden faydalanıp kendi mücadelelerini bölgeselleştirerek İran’ı savaşın içine çekip kendi güçlerini arttırdıklarını, aynı zamanda İran’la ilişkilerinde geniş bir manevra alanı oluşturabildiklerini savunmaktadır.
Anahtar Kelime:

Houthis in Yemeni Civil War: The Complex Nature of the Proxy Relation

Öz:
Previous studies on proxy wars, which are generally under the influence of mainstream theories that consider states as the real actors of international relations, focus on regional states and ignore the potential role of non-state actors in Yemeni Civil War. Based on this partially accurate assumption, how justifiable is it to assume that the proxy-agent relationship proceeds only onesided? Yemen has always been open to foreign interventions and this phenomenon became more visible after 2015. Most of the studies on this period analyze Iran – Houthi relation by concentrating on the Iranian regional influence. However, this study criticizes the literature which takes Houthis as purely proxy under the control of Iran and evaluates proxy relationship as multi-dimensional. In summary, having took into consideration of the capacity of non-state actors in shaping states, regional system, and the balance of power in this system; this study argues that Houthis took advantage of the current regional developments and regionalized their struggle in Yemen to increase their leverage by maintaining Iranian support and they were able to assure a considerable maneuver area in their relations with Iran.
Anahtar Kelime:

Belge Türü: Makale Makale Türü: Araştırma Makalesi Erişim Türü: Erişime Açık
  • ABD Dışişleri Bakanlığı. (2009), “Who are the Houthis, Part Two: How are they Fighting?”, Cable: 09SANA2186_a, 9 Aralık, 18 Aralık 2019 tarihinde https://web.archive.org/web/20150402170322/https://www.wikileaks.org/plusd/ca bles/09SANAA2186_a.html#efmAB5ACu adresinden alındı.
  • Al Batati, S. (2015), “Who are the Houthis in Yemen?”, Al Jazeera, 29 Mart, 18 Aralık 2019 tarihinde Al Jazeera: http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/yemenhouthis-hadi-protests-201482132719818986.html adresinden alındı.
  • “Agreement on the implementation mechanism for the transition process in Yemen in accordance with the initiative of the Gulf Cooperation Council”. (2011), 5 Aralık, Sayı: 5074.11, 20 Kasım 2019 tarihinde Birleşmiş Milletler: https://peacemaker.un.org/yemen-transition-mechanism2011 adresinden alındı.
  • Almasmari, H. (2010a), “Thousands Expected to die in 2010 in Fight against Al-Qaeda”, Yemen Post, 10 Nisan, 21 Kasım 2019 tarihinde Yemen Post: http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=1749&MainCat=2 adresinden alındı.
  • Almasmari, H. (2010b), “Ahmed Al-Bahri: Expert in Houthi Affairs”, Yemen Post, 10 Nisan, 21 Kasım 2019 tarihinde Yemen Post: http://yemenpost.net/Detail123456789.aspx?ID=3&SubID=1723&MainCat=4 adresinden alındı.
  • Almasmari, H. (2015), “Protests support Yemeni President after he escapes house arrest”, CNN, 23 Şubat, 22 Kasım 2019 tarihinde CNN: https://edition.cnn.com/2015/02/22/world/yemen-unrest/index.html adresinden alındı.
  • Almeida, M. (2014), “Profile: Who are Yemen’s Houthis?”, Al Arabiya English, 8 Ekim, 22 Kasım 2019 tarihinde Al Arabiya: https://english.alarabiya.net/en/perspective/profiles/2014/10/08/Profile-Who-areYemen-s-Houthis- adresinden alındı.
  • Ardemagni, E. (2017), “From Insurgents to Hybrid Security Actors? Deconstructing Yemen’s Huthi Movement”, ISPI Analysis, Italian Institute for International Political Studies, Analiz Sayı: 315, 15 Aralık 2019 tarihinde ispionline.it/sites/default/files/pubblicazioni/analisi315_ardemagni_04.05.2017.pdf adresinden alındı.
  • Arrabyee, N. (2005), “Rebellion continues”, Al-Ahram Weekly, 19-25 Mayıs, 20 Kasım 2019 tarihinde Al-Ahram: http://weekly.ahram.org.eg/2005/743/re10.htm adresinden alındı.
  • Arraf, S. (2017), “The Armed Conflict in Yemen: A Complicated Mosaic”, Geneva Academy, Ekim, 20 Kasım 2019 tarihinde https://www.geneva-academy.ch/joomlatoolsfiles/docman-files/The%20Armed%20Conflict%20in%20Yemen.pdf adresinden alındı.
  • Baron, A. (2019), “Mapping the Yemen Conflict”, European Council on Foreign Relations, Temmuz, 12 Aralık 2019 tarihinde Avrupa Birliği Dış İlişkiler: https://www.ecfr.eu/mena/yemen adresinden alındı.
  • Bm Uzmanlar Paneli. (2018), “Letter dated 26 January 2018 from the Panel of Experts on Yemen mandated by Security Council resolution 2347 (2017) addressed to the President of the Security Council”, Birleşmiş Milletler, S/2018/68, 24 Kasım 2019 tarihinde https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/N1800513.pdf adresinden alındı.
  • Chatham House. (2015), “Yemen: Key Players and Prospects for Peace”, The Royal Institute of International Affairs, 17-18 Aralık, 24 Kasım 2019 tarihinde https://www.chathamhouse.org/sites/default/files/events/2015-11-07-yemen-keyplayers-prospects-peace-meeting-summary_4.pdf adresinden alındı.
  • Economıst. (2009), “Yemen’s War: Pity those caught in the Middle”, Economist, 19 Kasım, November 2009, 10 Aralık 2019 tarihinde The Economist: https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2009/11/19/pity-those-caughtin-the-middle adresinden alındı.
  • Feierstein, G.M. (2019), “Yemen: The 60-Year War”, Middle East Institute, Policy Paper 2019-2, Şubat, 10 Aralık 2019 tarihinde http://mei.edu/sites/default/files/2019- 02/Yemen%20The%2060%20Year%20War.pdf adresinden alındı.
  • Finn, T. (2015), “Abdel-Malek al-Houthi: from shadow rebel leader to kingmaker”, Middle East Eye, 13 Şubat, 10 Aralık 2019 tarihinde http://www.middleeasteye.net/indepth/features/abdel-malek-al-houthi-shadow-rebel-leader-kingmaker-988988591 adresinden alındı.
  • Khaled, A. (2015), “Yemeni leader Hadi leaves country as Saudi Arabia keeps up air strikes”, Reuters, 26 Mart, 19 Aralık 2019 tarihinde Reuters: https://www.reuters.com/article/us-yemen-security/yemeni-leader-hadi-leavescountry-as-saudi-arabia-keeps-up-air-strikes-idUSKBN0ML0YC20150326 adresinden alındı.
  • Koch, T. (2018), “Drivers of the Houthi Conflict in Yemen”, 3 Nisan, 10 Aralık 2019 tarihinde https://www.researchgate.net/publication/325343579 adresinden alındı.
  • Kurşun, Z. (2015a), “Kuruluş Aşamasından Çıkamayan Yemen’de Savaş”, ORDAF Durum Değerlendirmesi, 28 Mart, 5 Kasım 2019 tarihinde http://ordaf.org/kurulusasamasindan-cikamayan-yemende-savas/ adresinden alındı.
  • Kurşun, Z. (2015b), “Yemen’de Hangi Aktörler Savaşıyor?”, ORDAF Görüş, 14 Nisan, 5 Kasım 2019 tarihinde http://ordaf.org/yemende-hangi-aktorler-savasiyor/ adresinden alındı.
  • Lynch, C. (2017), “Confidential U.N. Report Suggests Saudi-Led Coalition Failing in Yemen”, Foreign Policy, 18 Ağustos, 12 Kasım 2019 tarihinde https://foreignpolicy.com/2017/08/18/confidential-u-n-report-suggests-saudi-ledcoalition-failing-in-yemen/ adresinden alındı.
  • Neriah, J. (2014), “Yemen Changes Hands. Will an Iranian Stronghold Emerge Near the Entrance to the Red Sea?”, Jerusalem Center for Public Affairs, 7 Ekim, 20 Kasım 2019 tarihinde https://jcpa.org/article/yemen-changes-hands/ adresinden alındı.
  • Öztürk, S. (2019), Zeydiliğin Tarihsel Süreçte Oluşumu ve İmamiyye ve İran ile İlişkisi, Liberal Düşünce Dergisi, 24(94), 89-106.
  • Peterson, J.E. (2008), “The al-Huthi Conflict in Yemen”, Arabian Peninsula Background Notes, Sayı: APBN-006, 17 Kasım 2019 tarihinde http://www.jepeterson.net/sitebuildercontent/sitebuilderfiles/APBN-006_Yemen_alHuthi_Conflict.pdf adresinden alındı.
  • “Resolution 2216”, (2015), United Nations Security Council, S/RES/2216, 14 Nisan, 17 Kasım 2019 tarihinde https://www.undocs.org/S/RES/2216%20(2015) adresinden alındı.
  • Riedel, B. (2017), “Who are the Houthis, and why are we at war with them?”, The Brookings Institute, 18 Aralık, 18 Aralık 2019 tarihinde https://www.brookings.edu/blog/markaz/2017/12/18/who-are-the-houthis-andwhy-are-we-at-war-with-them/ adresinden alındı.
  • Salisbury, P. (2015), “Yemen and the Saudi_Iranian ‘Cold War’”, Chatham House, The Royal Institute of International Affairs, Şubat, 16 Aralık 2019 tarihinde i 135 www.chathamhouse.org/sites/default/files/field/field_document/20150218YemenIr anSaudi.pdf adresinden alındı.
  • Salisbury, P. (2017), “Yemen: National Chaos, Local Order”, Chatham House, The Royal Institute of International Affairs, Aralık, 12 Aralık 2019 tarihinde https://www.chathamhouse.org/publication/yemen-national-chaos-local-order adresinden alındı.
  • Salmoni, B.A., Loidolt, B. ve Wells, M. (2010), Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon, Santa Monica: RAND Corporation.
  • Sarah, P. (2005), “Cracks in the Yemeni System”, Middle East Report Online, 28 Temmuz, 21 Aralık 2019 tarihinde https://merip.org/2005/07/cracks-in-the-yemeni-system/ adresinden alındı.
  • Selvik, K. (2015), “War in Yemen: the view from Iran”, Norwegian Peacebuilding Resource Centre, Expert Analysis, Ekim, 23 Aralık 2019 tarihinde https://www.cmi.no/publications/file/5654-war-in-yemen-the-view-from-iran.pdf adresinden alındı.
  • Sobrinho, C. ve Neris, I. (2019). “Yemen Civil War: How armed groups in Yemen can influence the balance of power”, 23 Aralık 2019 tarihinde https://www.sigmadf.com.br/wp-content/uploads/sites/24/2016/06/FINAL-ArtigoUNSC.pdf, adresinden alındı.
  • Tamer, C. (2017), İran’ın Kara Hâkimiyet Teorisi Bağlamında Yemen Politikası: Hedef, Yöntem, Söylem ve Araçlar, Ankara: ANKASAM. “The Peace and National Partnership Agreement”, (2014). 21 Eylül, 26 Aralık 2019 tarihinde https://peacemaker.un.org/yemen-national-partnership-2014 adresinden alındı.
  • Tınas, M. (2017), “Lübnan Hizbullah’ı ve İran: Direnişten İşgale”, Ortadoğu Analiz, EylülEkim, 9 (82), 19-21.
  • Transfeld, M. (2017), “Iran’s Small Hand in Yemen”, Carnegie Endowment for International Peace, 14 Şubat, 22 Kasım 2019 tarihinde http://carnegieendowment.org/sada/67988 adresinden alındı.
  • Yemen Cumhuriyeti Vaşington Büyükelçiliği, (2018), The Houthis Legacy in Yemen: Lastig Damage Internally and Looming Danger Internationally, Special Report, Mayıs, Washington, DC., 21 Kasım 2019 tarihinde https://www.yemenembassy.org/wpcontent/uploads/2018/05/The-Houthis-Legacy-in-Yemen.pdf adresinden alındı.
  • Yousefpour, A., Masoumi, S. ve Leili, M.S. (2017), Geopolitical Analysis of Al-Houthi Shiites in the Yemeni Revolution (2001 - 2012), International Journal of Scientific Study, 5 (5), 257-262.
  • Zimmerman, K. (2019), “Testimony: Taking the Lead back in Yemen”, Statement before the House Committee on Foreign Affairs Subcommittee on Middle East, North Africa, and International Terrorism on “The Humanitarian Crisis in Yemen: Addressing Current Political and Humanitarian Challenges”, American Enterprise Institute, 6 Mart, 26 Aralık 2019 tarihinde https://www.criticalthreats.org/reports/taking-the-lead-backin-yemen adresinden alındı.
APA Tınas M (2020). Yemen İç Savaşı’nda Husiler: Vekâlet İlişkisinin Karmaşık Yapısı. , 117 - 136. 10.17494/ogusbd.763491
Chicago Tınas Murat Yemen İç Savaşı’nda Husiler: Vekâlet İlişkisinin Karmaşık Yapısı. (2020): 117 - 136. 10.17494/ogusbd.763491
MLA Tınas Murat Yemen İç Savaşı’nda Husiler: Vekâlet İlişkisinin Karmaşık Yapısı. , 2020, ss.117 - 136. 10.17494/ogusbd.763491
AMA Tınas M Yemen İç Savaşı’nda Husiler: Vekâlet İlişkisinin Karmaşık Yapısı. . 2020; 117 - 136. 10.17494/ogusbd.763491
Vancouver Tınas M Yemen İç Savaşı’nda Husiler: Vekâlet İlişkisinin Karmaşık Yapısı. . 2020; 117 - 136. 10.17494/ogusbd.763491
IEEE Tınas M "Yemen İç Savaşı’nda Husiler: Vekâlet İlişkisinin Karmaşık Yapısı." , ss.117 - 136, 2020. 10.17494/ogusbd.763491
ISNAD Tınas, Murat. "Yemen İç Savaşı’nda Husiler: Vekâlet İlişkisinin Karmaşık Yapısı". (2020), 117-136. https://doi.org/10.17494/ogusbd.763491
APA Tınas M (2020). Yemen İç Savaşı’nda Husiler: Vekâlet İlişkisinin Karmaşık Yapısı. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(1), 117 - 136. 10.17494/ogusbd.763491
Chicago Tınas Murat Yemen İç Savaşı’nda Husiler: Vekâlet İlişkisinin Karmaşık Yapısı. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 21, no.1 (2020): 117 - 136. 10.17494/ogusbd.763491
MLA Tınas Murat Yemen İç Savaşı’nda Husiler: Vekâlet İlişkisinin Karmaşık Yapısı. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, vol.21, no.1, 2020, ss.117 - 136. 10.17494/ogusbd.763491
AMA Tınas M Yemen İç Savaşı’nda Husiler: Vekâlet İlişkisinin Karmaşık Yapısı. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2020; 21(1): 117 - 136. 10.17494/ogusbd.763491
Vancouver Tınas M Yemen İç Savaşı’nda Husiler: Vekâlet İlişkisinin Karmaşık Yapısı. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2020; 21(1): 117 - 136. 10.17494/ogusbd.763491
IEEE Tınas M "Yemen İç Savaşı’nda Husiler: Vekâlet İlişkisinin Karmaşık Yapısı." Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21, ss.117 - 136, 2020. 10.17494/ogusbd.763491
ISNAD Tınas, Murat. "Yemen İç Savaşı’nda Husiler: Vekâlet İlişkisinin Karmaşık Yapısı". Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 21/1 (2020), 117-136. https://doi.org/10.17494/ogusbd.763491