Yıl: 2020 Cilt: 45 Sayı: 3 Sayfa Aralığı: 992 - 1017 Metin Dili: Türkçe DOI: 10.17826/cumj.732772 İndeks Tarihi: 23-12-2021

Türkiye sağlık sistemi verimliliğinin incelenmesi

Öz:
Amaç: Son yıllarda sağlık harcamalarına ayrılan payın hızla artması ve ülkelerin eldeki sınırlı kaynakları verimli bir şekilde kullanma çabaları, sağlık sektöründe makro düzeydeki verimlilik çalışmalarını hızlandıran en önemli faktör olmuştur. Bu araştırma, Türkiye sağlık sistemi verimliliğinin iller (IBBS-Düzey 3) düzeyinde incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmada, Türkiye sağlık sisteminin verimlilik düzeyi ile birlikte verimsizlik kaynakları ve verimsizlikle ilişkili olan sosyoekonomik faktörler iller düzeyinde incelenmiştir. Gereç ve Yöntem: Araştırmada verimlilik için veri zarflama analizi, verimlilik ile ilişkili faktörlerin belirlenmesinde çok değişkenli Tobit regresyon analizi kullanılmıştır. Girdi yönelimli Veri Zarflama Analiz (VZA) yöntemiyle toplam verimlilik (CCR), teknik verimlilik (BCC) ve ölçek verimliliği olmak üzere üç farklı verimlilik skoru hesaplanmıştır. VZA modelinde kullanılan girdi değişkenleri başına düşen yatak (her 1000 kişide), hekim sayısı (her 1000 kişide) ve hemşire sayısı (her 1000 kişide)’dır. Çıktı değişkenleri doğumda beklenen yaşam süresi ve bebek ölüm hızı (her 1000 canlı doğumda)’dır. Bulgular: Araştırma bulgularına göre, 10 ilin toplam verimli (CCR), 14 ilin ise teknik verimli (BCC) olduğu bulunmuştur. İllerin ortalama toplam verimlilik skoru 0,8051 (CCR), teknik verimlilik skoru 0,8332 (BCC) olarak bulunmuştur. İllerin ortalama ölçek verimlilik skoru 0,9649’dur. Sonuç: İllerin girdilerinde görülen verimsizlik kısmen ölçek verimsizliğinden kaynaklanırken, büyük oranda kaynak kullanımına bağlı teknik verimsizlikten kaynaklanmaktadır. Araştırma bulguları, illerin teknik verimliliğine ve verimsiz illeri nispeten verimli kılmak için sağlık girdilerinde yapılacak değişikliklere dair yönetici ve politika yapıcılara bilgi sunmuştur.
Anahtar Kelime:

Examination of Turkey's health system efficiency

Öz:
Purpose: The rapid increase in the share of health expenditures in recent years and the efforts of the countries to use the limited resources efficiently have been the essential factor that accelerated the efficiency studies at the macro level in the health sector. This research was conducted to Turkey to examine the efficiency of the health system at the provincial level (NUTS-3). This study also investigates sources of inefficiency and the factors influencing that efficiency in Turkey. Materials and Methods: In the research, Data Envelopment Analysis (DEA) for efficiency and multivariate Tobit regression analysis were used to determine the factors related to efficiency. Efficiency analysis were performed in the study with input-oriented CCR, BCC and RTS methods. In the analysis for each province is taken total hospital beds (per 1 000 population), physicians density (per 1 000 population), nurses density (per 1 000 population) as an input and infant mortality (per 1000 live births), and life expectancy at birth as output. Results: According to the research findings, 10 provinces were found to be total efficiency (CCR) and 14 provinces were technically efficiency (BCC). The average total efficiency score of the provinces was found to be 0.8051 (CCR), and the technical efficiency score was 0.8332 (BCC). The average scale efficiency score of the provinces is 0.9649. Conclusion: The inefficiency in the inputs of the provinces is partly due to the inefficiency of scale, while the technical inefficiency is largely due to resource use. The research findings provided information to managers and policymakers about the technical efficiency of the provinces and the changes to be made in health inputs to make the inefficient provinces relatively efficient.
Anahtar Kelime:

Belge Türü: Makale Makale Türü: Araştırma Makalesi Erişim Türü: Erişime Açık
1
2
2
  • 1. Atılgan E. Hastane etkinliğinin stokastik sınır analizi yöntemiyle değerlendirilmesi: T.C. Sağlık Bakanlığı hastaneleri için bir uygulama (Doktora tezi). Ankara, Hacettepe Üniversitesi, 2012.
  • 2. Yılmaz Z, Danışoğlu F. Ekonomik kalkınmada beşeri sermayenin rolü ve Türkiye’de beşeri kalkınmanın görünümü olarak insani gelişim endeksi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2017;51:117-147.
  • 3. Kocaman AM, Mutlu ME, Bayraktar D, Araz ÖM. OECD ülkeleri̇ni̇n sağlık si̇stemleri̇ni̇n etki̇nli̇k anali̇zi̇. Endüstri Mühendisliği Dergisi. 2012;23(4):14-31.
  • 4. Boz C, Önder E. OECD ülkeleri̇ni̇n sağlık si̇stemi̇ performanslarının değerlendi̇ri̇lmesi̇. Sosyal Güvence. 2017;11:24-61.
  • 5. Medeiros J, Schwierz C. Efficiency estimates of health care systems. European Economy. 2015;549:1-51.
  • 6. Hollingsworth B. The measurement of efficiency and productivity of health care delivery. Health Econ. 2008;17:1107-28.
  • 7. Chang HH. Determinants of hospital efficiency: The case of central government-owned hospitals in Taiwan. Omega. 1998;26:307-17.
  • 8. Mirmirani S, Lippmann M. Health care system efficiency analysis of G12 countries. International Business & Economics Research Journal J. 2011;3(5):35-42.
  • 9. Wranik D. Healthcare policy tools as determinants of health-system efficiency: evidence from the OECD. Health Econ Policy Law. 2012;7:197-226.
  • 10. Hadad S, Hadad Y, Simon-Tuval T. Determinants of healthcare system’s efficiency in OECD countries. Eur J Health Econ. 2013;14:253-265.
  • 11. Hsu YC. The efficiency of government spending on health: evidence from Europe and Central Asia. Soc Sci J. 2013;50:665-673.
  • 12. Ravangard R, Hatam N, Teimourizad A, Jafari A. Factors affecting the technical efficiency of health systems: a case study of Economic Cooperation Organization (ECO) countries (2004–10). Int J Health Policy Manag. 2014;3:63-9.
  • 13. Amponsah S. Efficiency and productivity growth in the health care systems of Ghana : regional comparison analysis using DEA. 2017:1-34. file:///C:/Users/mail/Downloads/EfficiencyAndPr oductivityGrowthInHe_preview.pdf (2018).
  • 14. Hussey PS, De Vries H, Romley J, et al. A Systematic review of health care efficiency measures: health care efficiency. Health Serv Res. 2009;44:784-805.
  • 15. Gülcü A,Tutar H. Veri zarflama analizi yöntemiyle ssk hastanelerinde görece verimlilik analizi:yönetim ve organizasyon ilkeleri açısından bir değerlendirme.Verimlilik Dergisi. 2004;1:51-80.
  • 16. Yeşilyurt ME. Türkiye'de eğitim hastanelerinin etki̇nli̇k anali̇zi̇. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilim Dergisi. 2007;21:61-74.
  • 17. Şahin İ. Sağlık Bakanlığı genel hastaneleri ve Sağlık Bakanlığına devredilen ssk genel hastanelerinin teknik verimliliklerinin karşılaştırmalı analizi. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi. 2008;11:1-48.
  • 18. Yi̇ği̇t V. Hastanelerde teknik verimlilik analizi : kamu hastane birliklerinde bir uygulama. SDÜ Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 2016;7:1-8.
  • 19. Özdemir Aİ. Hizmet sektörü etkinliğinin makro düzeyde incelenmesi: Karadeniz Ekonomik İşbirliği Teşkilatı üyesi ülkelerin sağlık sektörü üzerine bir analiz. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilim Fakültesi Dergisi. 2009;33:189-204.
  • 20. Yeşilyurt Ö, Salamov F. Türk devletleri sağlık sistemlerinde etkinliğin ve etkinliğe etki eden faktörlerin süper etkinlik ve tobit modelleriyle değerlendirilmesi. Balkan ve Yakın Doğu Sosyal Bilimler Dergisi. 2017;3:128-38.
  • 21. Canadian Institute for Health Information. Developing a model for measuring the efficiency of the health system in Canada — data availability. Ottawa, CIHI, 2012.
  • 22. Cylus J, Papanicolas I, Smith P. Identifying the causes of inefficiencies in health systems. Eurohealth (Lond). 2017;23:3-7.
  • 23. Kujawska J. Measurement of healthcare sytem efficiency in OECD Countries. Quant Methods Econ. 2015;16:23-32.
  • 24. Heredia-Ortiz E. Data for Efficiency: A tool for Assessing Health Systems’ Resource Use Efficiency. Bethesda, MD, Health Finance & Governance Project, 2013.
  • 25. Sharpe A, Bradley C, Messinger H. The Measurement of Output and Productivity in the Health Care Sector in Canada: An Overview. Ottowa CA, Center for the Study Living Standards, 2008.
  • 26. Hollingsworth B, Peacock SJ. Efficiency measurement in health and health care delivery. Health Econ. 2008:1107-28.
  • 27. Moshiri H, Aljunid SM, Amin RM. Hospital efficiency: concept, measurement techniques and review of hospital efficiency studies. Malaysian Journal of Public Health Medicine. 2010;10:35-43.
  • 28. Castillo C, Atalah E, Riumallo J, Castro R. Breastfeeding and the nutritional status of nursing children in Chile. Bull Pan Am Health Organ. 1996;30:125-33.
  • 29. Spinks MJ, Hollingsworth B. Health Production and the Socioeconomic Determinants of Health in OECD Countries: The Use of Efficiency Models. Centre for Health Economics, Monash University, 2005.
  • 30. Behr A, Theune K. Health system efficiency: a fragmented picture based on OECD data. PharmacoEconomics - Open. 2017;1:203-221.
  • 31. Afonso A, Aubyn M St. Non-parametric approaches to education and health efficiency in OECD Countries. J Appl Econ. 2005;8:227-46.
  • 32. Afonso A, St. Aubyn M. Relative efficiency of health provision: a dea approach with non-discretionary inputs. ISEG-UTL Economics Working Paper No. 33/2006/DE/UECE. 2006;1-32.
  • 33. Lafortune G. Scoping Paper on Health System Efficiency Measurement: Interim Report. Paris, OECD, 2016.
  • 34. Remington PL, Catlin BB, Gennuso KP. The county health rankings: Rationale and methods. Popul Health Metr. 2015;13:1-12.
  • 35. European Commission. Comparative Efficiency of Health Systems , Corrected for Selected Lifestyle Factors Final report. Brussels, European Union, 2015.
  • 36. Joumard I, Nicq C, Chatal O. Health Status Determinants:Lifestyle, Environment, Healthcare Resources An Efficiency, ECD Economics Department Working Papers, No. 627. Paris, OECD, 2018.
  • 37. Ileri H, Secer B, Ertas H. Sağlık politikası kavramı ve Türkiye’de sağlık politikalarının incelenmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal ve Teknik Araştırmalar Dergisi. 2016;12:176-86.
  • 38. T.C.Kalkınma Bakanlığı. Onuncu Kalkınma Planı 2014-2018. Ankara, T.C. Kalkaınma Bakanlığı,. 2013.
  • 39. T.C.Sağlık Bakanlığı . Strateji̇k Plan 2013 - 2017. Ankara, TC Sağlık Bakanlığı, 2017.
  • 40. Cooper WW, Seiford L,Tone K. Introduction to data envelopment analysis and Its Uses With DEA-Solver Software and References. New York, Springer, 2006.
  • 41. Ng YC. The productive efficiency of Chinese hospitals. China Econ Rev. 2011;22:428-39.
  • 42. Budak H. Veri zarflama analizi ve Türk bankacılık sektöründe uygulaması. Marmara Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 2011;23:95-110.
  • 43. Zhu J. Quantitative Models for Performance Evaluation and Benchmarking: Data Envelopment Analysis with Spreadsheets . Norwell, Kluwer, 2004.
  • 44. Banker RD, Cooper WW, Seiford LM, Thrall RM, Zhu J. Returns to scale in different DEA models. Eur J Oper Res. 2004;154:345-62.
  • 45. Ünal AK, Aydoğan E. Veri zarflama analizi yöntemi ile kamu hastanelerinin performans analizi. International Journal of Disciplines In Economics and Administrative Sciences Studies. 2018;4:388-99.
  • 46. Şahin İ. Saglık kurumlarlnda göreceli verimlilik ölçümü: Sağlık Bakanlığı hastanelerinin illere göre karşılaştırmalı verimlilik analizi. Amme İdaresi Dergisi. 1999;32:123-145.
  • 47. Banker RD, Thrall RM. Estimation of returns to scale using data envelopment analysis. Eur J Oper Res. 1992;62:74-84.
  • 48. Atmaca E, Kartal G. Ankara ili özel hastanelerinin veri zarflama analizi ile etkinlik ölçümü. Çukurova Üniversitesi İİBF Dergisi. 2012;16:135-53.
  • 49. Temür Y, Bakırcı F. Türkiye’de sağlık kurumlarının performans analizi: bir vza uygulaması. Sosyal Bilimler Dergisi. 2008;10:261-279.
  • 50. Kutlar A. Türkiye’deki kamu üniversitelerinde CCR etkinliği-ölçek etkinliği analizi: DEA tekniği uygulaması. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2008;15:148-172.
  • 51. Bal V, Bilge H. Eği̇ti̇m ve araştirma hastaneleri̇nde veri̇ zarflama anali̇zi̇ i̇le etki̇nli̇k ölçümü. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi .2013;2:2-12.
  • 52. Mujasi PN, Asbu EZ, Puig-Junoy J. How efficient are referral hospitals in Uganda? a data envelopment analysis and tobit regression approach. BMC Health Serv Res. 2016;16:1-14.
  • 53. OECD. Health at a Glance: 2017. Paris, OECD, 2018.
  • 54. Kim D, Saada A. The social determinants of infant mortality and birth outcomes in western developed nations: a cross-country systematic review. Int J Environ Res Public Health. 2013;10:2296-335.
  • 55. O’Hare B, Makuta I, Chiwaula L, Bar-Zeev N. Income and child mortality in developing countries: a systematic review and meta-analysis. J R Soc Med. 2013;106:408-14.
  • 56. Herwartz H, Schley K. Improving health care service provision by adapting to regional diversity: an efficiency analysis for the case of Germany. Health Policy (New York). 2018;122:293-300.
  • 57. Beatriz A, Avó MD. Health systems efficiency after the crisis in the OECD. (Master thesis). Carcavelos, Portugal, Nova School of Business and Economics, 2015.
  • 58. Karagiannis R. Technical efficiency evaluation of health care systems in OECD countries. In Greek Economıc Outlook. Paris, OECD, 2016.
  • 59. Novignon J, Lawanson AO. Efficiency of health systems in sub-sahara Africa : a comparative analysis of time varying stochastic frontier models. Asian J Humanit Soc Stud. 2014;4:210-22.
  • 60. Hassan CM, Djekonbe D, Dombou T DR. The efficiency of the health system in Chad.2013. SSRN Electron J. 2018; https://ssrn.com/ abstract=3176950.
  • 61. Kotzian P. Productive Efficiency and heterogeneity of health care systems: results of a measurement for OECD Countries. Open Econ J. 2009;2:20-30.
  • 62. Driscoll AK, Bernstein AB. Health and access to care among employed and unemployed adults: United States, 2009-2010. NCHS Data Brief. 2012;83:1-8.
  • 63. Hanlon M, Burstein R, Masters SH, Zhang R. Exploring the relationship between population density and maternal health coverage. BMC Health Serv Res. 2012;12:416.
  • 64. Fassio O, Rollero C, De Piccoli N. Health, quality of life and population density: a preliminary study on “contextualized” quality of life. Soc Indic Res. 2013;110:479-88.
  • 65. Du T. Performance measurement of healthcare service and association discussion between quality and efficiency: evidence from 31 provinces of mainland China. Sustain. 2017;10:1-19.
APA Ozcelik M, Yigit P (2020). Türkiye sağlık sistemi verimliliğinin incelenmesi. , 992 - 1017. 10.17826/cumj.732772
Chicago Ozcelik Mail,Yigit Pakize Türkiye sağlık sistemi verimliliğinin incelenmesi. (2020): 992 - 1017. 10.17826/cumj.732772
MLA Ozcelik Mail,Yigit Pakize Türkiye sağlık sistemi verimliliğinin incelenmesi. , 2020, ss.992 - 1017. 10.17826/cumj.732772
AMA Ozcelik M,Yigit P Türkiye sağlık sistemi verimliliğinin incelenmesi. . 2020; 992 - 1017. 10.17826/cumj.732772
Vancouver Ozcelik M,Yigit P Türkiye sağlık sistemi verimliliğinin incelenmesi. . 2020; 992 - 1017. 10.17826/cumj.732772
IEEE Ozcelik M,Yigit P "Türkiye sağlık sistemi verimliliğinin incelenmesi." , ss.992 - 1017, 2020. 10.17826/cumj.732772
ISNAD Ozcelik, Mail - Yigit, Pakize. "Türkiye sağlık sistemi verimliliğinin incelenmesi". (2020), 992-1017. https://doi.org/10.17826/cumj.732772
APA Ozcelik M, Yigit P (2020). Türkiye sağlık sistemi verimliliğinin incelenmesi. Cukurova Medical Journal, 45(3), 992 - 1017. 10.17826/cumj.732772
Chicago Ozcelik Mail,Yigit Pakize Türkiye sağlık sistemi verimliliğinin incelenmesi. Cukurova Medical Journal 45, no.3 (2020): 992 - 1017. 10.17826/cumj.732772
MLA Ozcelik Mail,Yigit Pakize Türkiye sağlık sistemi verimliliğinin incelenmesi. Cukurova Medical Journal, vol.45, no.3, 2020, ss.992 - 1017. 10.17826/cumj.732772
AMA Ozcelik M,Yigit P Türkiye sağlık sistemi verimliliğinin incelenmesi. Cukurova Medical Journal. 2020; 45(3): 992 - 1017. 10.17826/cumj.732772
Vancouver Ozcelik M,Yigit P Türkiye sağlık sistemi verimliliğinin incelenmesi. Cukurova Medical Journal. 2020; 45(3): 992 - 1017. 10.17826/cumj.732772
IEEE Ozcelik M,Yigit P "Türkiye sağlık sistemi verimliliğinin incelenmesi." Cukurova Medical Journal, 45, ss.992 - 1017, 2020. 10.17826/cumj.732772
ISNAD Ozcelik, Mail - Yigit, Pakize. "Türkiye sağlık sistemi verimliliğinin incelenmesi". Cukurova Medical Journal 45/3 (2020), 992-1017. https://doi.org/10.17826/cumj.732772