COVID-19 (KORONAVİRÜS) SALGINI VE YAŞAM HAKKI

Yıl: 2021 Cilt: 1 Sayı: 45 Sayfa Aralığı: 327 - 354 Metin Dili: Türkçe

COVID-19 (KORONAVİRÜS) SALGINI VE YAŞAM HAKKI

Öz:
2020 yılının başında COVID-19 salgını kısa sürede tüm dünyayı sardı ve milyonlarca insanın yaşamını etkiledi. Bir yandan hükümetler salgına karşı koruma önlemleri almaya çalışırken, hazırlıksızlık ve kaynakların yetersizliği nedeniyle bir çok kişi yaşamını yitirdi ya da yaşamı tehlikeye girdi. Bu makale böyle bir salgın karşısında devletlerin kendi yetki alanlarındaki herkesin sağlık hakkı ile bağlantılı olarak yaşam hakkını koruma yükümlülüğünü azaltabilip azaltamayacağı konusunu irdelemektedir. Öncelikle sağlık hakkı ve yaşam hakkı bakımından devletin pozitif yükümlülükleri ele alınacaktır. Bu çerçevede makale olağanüstü durumda devletin önlem alma yükümlülüğü ve halkın sağlık hizmetine erişim hakkını tartışmaktadır. Bu bağlamda makale devletin kıt kaynakların kullanımında tercih hakkını ve hayatından ümit kesilen hastaların durumunu da ele almaktadır. Son olarak kısıtlı grupların yani tutuklu ve hükümlülerin koşulları ve sığınmacıların hakları değerlendirilmektedir. Sonuç olarak devletin böyle bir salgın durumunda da olsa yapacağı düzenlemeler ve kaynak dağıtımında tercihleri ile ayrımsız şekilde yaşam hakkı çerçevesinde sağlık hakkını koruma altına almış olması gerektiği anlaşılmaktadır.
Anahtar Kelime:

Konular:
Fen > Tıp > Temel Sağlık Hizmetleri
Sosyal > Sosyal > Hukuk

Covid-19 (Coronavirus) Epidemic and the Right to Life

Öz:
In the beginning of 2020, COVID-19 pandemic rapidly surrendered the World and affected the life of millions. While the governments have tried to take preventive measures against the pandemic, many people died, or their life have been endangered due to lack of preparedness and resources. This article examines the question of whether the States are entitled to derogate from their responsibility of securing the right to health in conjunction with the right to life of everyone within their jurisdiction in the event of such a pandemic. In this regard the article discusses the state responsibility to take necessary measures as well as right of the population to access to healthcare services in extraordinary times. In this context, the article also considers states’ right of choice in the use of scarce resources and the situation of the hopeless patients. Subsequently, the rights of the restricted groups, namely prisoners and asylum-seekers, are evaluated. Finally, it is concluded that a state shall secure the right of health based on the non-derogable right to life of everyone without discrimination even in such a pandemic situation by preventive measures and its choices on the distribution of resources.
Anahtar Kelime:

Konular:
Fen > Tıp > Temel Sağlık Hizmetleri
Sosyal > Sosyal > Hukuk
Belge Türü: Makale Makale Türü: Araştırma Makalesi Erişim Türü: Erişime Açık
  • • ABİ-HABİB, Maria / YASIR, Sameer. “India’s Coronavirus Lockdown Leaves Vast Numbers Stranded and Hungry”, NY Times, 29 March 2020, https://www.nytimes.com/2020/03/29/world/asia/coronavirus-india-mig- rants.html (Erişim Tarihi: 04.05.2020);
  • • AKANDJI-KOMBE, Jean-François. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi Kapsamında Pozitif Yükümlülükler, Avrupa Konseyi Yayınları, Brüksel, 2008.
  • • AlJazeera, Coronavirus panic grips Rohingya camps in Bangladesh, 26 March 2020, https://www.aljazeera.com/news/2020/03/coronavirus-panic- grips-rohingya-camps-bangladesh-200326035304558.html (Erişim Tarihi: 04.05.2020).
  • • Al-Monitor. “Egypt releases political prisoners amid coronavirus outbreak”, 29 March 2020, https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2020/03/ egypt-release-opposition-activists-coronavirus.html (Erişim Tarihi: 02.05.2020).
  • • ALTUĞ, Bayram. “BM’den Mısır yönetimine ‘Cezaevlerindeki mahkumların üçte birini serbest bırak› çağrısı”, Anadolu Ajansı, 03.04.2020, https://www.aa.com.tr/tr/dunya/bmden-misir-yonetimine-cezaevlerindeki- mahkumlarin-ucte-birini-serbest-birak-cagrisi/1791397 (Erişim Tarihi: 02.05.2020).
  • • Avrupa Konseyi [AK]. “Guide on the decision-making process regarding medical treatment in end-of-life situations”, Council of Europe, Brus- sels, 2014, https://rm.coe.int/ CoERMPublicCommon SearchServices/ DisplayDCTMContent?documentId= 090000168039e8c5 (Erişim Tarihi: 01.05.2020).
  • • ____. “Statement of principles relating to the treatment of persons deprived of their liberty in the context of the coronavirus disease (COVID-19) pan- demic”, European Committee for the Prevention of Torture and Inhuman or Degrading Treatment or Punishment, 20 March 2020, https://rm.coe.int/ 16809cfa4b (Erişim Tarihi: 04.05.2020).
  • • Bangkok Post. Looming face mask crisis at state hospitals, 7 March 2020, https://www.bangkokpost.com /thailand/general/1873289/looming-face- mask-crisis-at-state-hospitals (Erişim Tarihi: 27.04.2020).
  • • BAKIRCI, Hasan: “AİHS’ne Üye Devletlerin Sözleşmeden Kaynaklanan Pozitif Yükümlülükleri”, Ahmet TAŞKIN (Ed.), 50.Yılında Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Türkiye Sempozyumu:4 Aralık 2009 – Ankara: Bildiriler (s.31-39), Türkiye Adalet Akademisi Yay., Ankara 2010.
  • • BBC. “Coronavirus: Older people being ‘airbrushed’ out of virus figures”, 14 April 2020, https://www.bbc.com/news/uk-52275823 (Erişim Tarihi: 01.05.2020);
  • • ____. “ Coronavirus: Spanish army finds care home residents ‘dead and abandoned’”, 24 March 2020, https://www.bbc.com/news/world-euro- pe-52014023 (Erişim Tarihi: 01.05.2020);
  • • Birleşmiş Milletler [BM]. Standard Minimum Rules for the Treatment of Prisoners, https://www.unodc.org/pdf/criminal_justice/UN_Standard_ Minimum_Rules_for_the_ Treatment_of_Prisoners.pdf (Erişim Tarihi: 02.05.2020).
  • • Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiseri [BMMYK]. Figures at a Glance-Statistical Yearbook, https://www.unhcr.org/figures-at-a-glance. html (E.T. 04.05.2020).
  • • ____. Recommended Principles and Guidelines on Human Rights at International Borders, UNHCR, Geneva, 2014, https://www.ohchr.org/ Documents/Issues/Migration/OHCHR_ Recommended_Principles_ Guidelines.pdf (Erişim Tarihi: 04.05.2020).
  • • DESCHAMPS, Philippe / LEBEL, Thierry. “İklimsel krizin küçük modeli- COVID-19 salgını uygarlığımızın ne kadar da dayanıksız olduğunu ortaya çıkardı” (çev.: Zeynep Peker), Cumhuriyet Le Monde Diplomatique Türkiye eki, 4 Mayıs 2020, 1-2.
  • • D’IGNOTI, Stephania. “How coronavirus hits migrants and asylum seekers in Italy”, The New Humanitarian, 16 March 2020, https://www. thenewhumanitarian.org/ news/2020/03/16/ italy-coronavirus-migrants- asylum-seekers (Erişim Tarihi: 04.05.2020).
  • • DE SCHUTTER, Olivier / EIDE, Asbjørn / KHALFAN, Ashfaq vd. “Commentary to the Maastricht Principles on Extraterritorial Obligations of States in the Area of Economic Social and Cultural Rights”, Human Rights Quarterly, 34, 2012, 1084 – 1169.
  • • DUNN, Adrienne. “Fact check: Were elderly Italians left to die? And is socialized health care to blame?”, USA Today, 21 March 2020, https:// www.usatoday.com/story/news/ factcheck/2020/03/20/fact-check-were- italians-left-die-socialized-medicine-blame-coronavirus/ 2887743001/ (Erişim Tarihi: 01.05.2020).
  • • Dünya Sağlık Örgütü [DSÖ], “Q&A on coronaviruses (COVID-19)”, 17 April 2020, https://www.who.int/ emergencies/diseases/novel- coronavirus-2019/question-and-answers-hub/q-a-detail/q-a-coronaviruses (Erişim Tarihi: 08.05.2020).
  • • ____. “ Coronavirus disease (COVID-19) Situation Report– 108”, 7 May 2020, https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/situation-re- ports/20200507covid-19-sitrep-108.pdf?sfvrsn=44cc8ed8_2 (Erişim Tari- hi: 08.05.2020).
  • • ____.“OHCHR, IOM, UNHCR and WHO joint press release: the rights and health of refugees, migrants and stateless must be protected in COVID-19 response”, 31 March 2020, https://www.who.int/news-room/detail/31-03- 2020-ohchr-iom-unhcr-and-who-joint-press-release-the-rights-and-health- of-refugees-migrants-and-stateless-must-be-protected-in-covid-19-respon- se (Erişim Tarihi: 04.05.2020).
  • • ____.International Health Regulations (2015), WHO, Geneva, 2008, htt- ps://www.who.int/ihr/IHR_2005_en.pdf (Erişim Tarihi: 04.05.2020).
  • • ____. Pandemic Influenza Risk Management Guidance, 2017, https:// apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/259893/WHO-WHE-IHM- GIP-2017.1-eng.pdf; jsessionid=FF0E44DE342CCEF9F0A31E1EFB- 14C8E8?sequence=1 (Erişim Tarihi: 27.04.2020).
  • • ____. Pneumonia of unknown cause – China, 5 Ocak 2020, https://www. who.int/csr/ don/05-january-2020-pneumonia-of-unkown-cause-china/en/ (Erişim Tarihi: 29.04.2020).
  • • ____. WHO guidance for surveillance during an influenza pandemic up- date, WHO, Geneva, 2017, https://www.who.int/influenza/preparedness/ pandemic/ WHO_Guidance_ for_surveillance_ during_an_influenza_pan- demic_082017.pdf (Erişim Tarihi: 29.04.2020).
  • • ____. WHO Timeline- COVID-19, https://www.who.int/ news-room/detail/ 08-04-2020-who-timeline---covid-19 (Erişim Tarihi: 24.04.2020).
  • • FREDMAN, Sandra. Human Rights Transformed: Positive Rights and Positive Duties, OUP, Oxford, 2008.
  • • Göç İdaresi Genel Müdürlüğü. Yıllara göre Geçici Koruma Kapsamındaki Suriyeliler, https://www.goc.gov.tr/gecici-koruma5638 (E.T. 04.05.2020).
  • • GÖZÜBÜYÜK. A. Şeref/ Gölcüklü, Feyyaz. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Uygulaması, Turhan Kitabevi, Ankara, 2007.
  • • GÜLMEZ, Mesut. “İnsan Haklarında Ayrımcılık Yasaklı Eşitlik İlkesi- Aykırı Düşünceler”, Çalışma ve Toplum, 2010/2, 217-266.
  • • Inter-Agency Standing Committee [IASC]. COVID-19: Focus on Persons Deprived of Their Liberty,27 March 2020, https:// interagencystandingcommittee.org/system/files/2020-03/IASC% 20Interim%20Guidance%20on%20COVID-19%20-%20Focus%20on%20 Persons%20Deprived% 20of%20Their%20Liberty.pdf (Erişim Tarihi: 02.05.2020).
  • • İnsan Hakları Yüksek Komiserliği Ofisi [OHCHR]. “Egypt: UN experts denounce Morsi “brutal” prison conditions, warn thousands of other inmates at severe risk”, Geneva, 8 Novembre 2019, https://www.ohchr.org/ en/NewsEvents/Pages/DisplayNews.aspx?NewsID= 25270&LangID=E (Erişim Tarihi: 02.05.2020).
  • • ____. “ Urgent action needed to prevent COVID-19 “rampaging through places of detention” – Bachelet”, 25 March 2020, https://www.ohchr.org/ EN/NewsEvents/ Pages/DisplayNews.aspx?NewsID=25745&LangID =E (Erişim Tarihi: 02.05.2020).
  • • John Hopkins University and Medicine Coronavirus Resource Center. COVID-19 Dashboard by the Center for Systems Science and Engineering (CSSE) at Johns Hopkins University (JHU), https:// coronavirus.jhu.edu/ map.html (Erişim Tarihi: 24.04.2020).
  • • KANNO-YOUNGS, Zolan / SEMPLE, Kirk. “Trump Cites Coronavirus as He Announces a Border Crackdown”, NY Times, 27 March 2020, https:// www.nytimes.com/2020/03/20 /us/ politics/trump-border-coronavirus.html (Erişim Tarihi: 27.04.2020).
  • • KLATT, Matthias. “Positive Obligations under the European Convention on Human Rights”, ZaöRV, 71, 2011, 692 – 718.
  • • MASR, Mada. Coronavirus quarantine in Marsa Matrouh for China evacuees, sources say doctors, nurses tricked into the assignment, 2 February 2020, https://madamasr.com/en/2020/02/02/feature/ society/ sources-doctors-nurses-tricked-into-coronavirus-quarantine-assignment- in-marsa-matrouh-for-china-evacuees/ (Erişim Tarihi: 01.05.2020).
  • • METİN, Yüksel. “Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin Yaşamın ve Sağlığın Korunması ile İlgili Olarak Taraf Devletlere Yüklediği Pozitif Yükümlülükler”, Uluslararası İlişkiler, 7/ 27, 2010, 111-132.
  • • MIROFF, Nick. “Under coronavirus immigration measures, U.S. is expellingborder-crosserstoMexicoinanaverageof96minutes”,Washington Post, 31 March 2020, https://www.washingtonpost.com/immigration/ coronavirus-immigration-border-96-minutes/2020/ 03/30/13af805c-72c5- 11ea-ae50-7148009252e3_story.html (Erişim Tarihi: 04.05.2020).
  • • MOWBRAY, Alastair R. The Development of Positive Obligations under the European Convention on Human Rights by the European Court of Human Rights, Hart Publishing, Oxford 2004.
  • • National Institute for Health and Care Excellence [NICE]. COVID-19 rapid guideline: critical care in adults, https://www.nice.org.uk/guidance/ng159/ resources/covid19-rapid-guideline-critical-care-pdf-66141848681413 (Erişim Tarihi: 01.05.2020).
  • • Özel Hastaneler ve Sağlık Kuruluşları Derneği [OHSAD]. COVID-19 Algoritmaları Güncellendi, https://ohsad.org/covid-19-algoritmalari- guncellendi/ (Erişim Tarihi: 01.05.2020).
  • • PAYNE, Adam. “Coronavirus: Spain nationalises all private hospitals, enters lockdown”, Business Insider US, 17 March 2020, https://www. businessinsider.co.za/coronavirus-spain-nationalises-private-hospitals- emergency-covid-19-lockdown-2020-3?r=US&IR=T (Erişim Tarihi: 27.04.2020).
  • • RAHMİ, Gündüz. “Cezaevlerinde Covid 19 salgını: Latin Amerikalı mahkumlar arasında vaka sayısı bin 400’ü geçti”, Euronews, 28.04.2020, https://tr.euronews.com/ 2020/04/28/cezaevlerinde-covid-19-salg-n-latin- amerikal-mahkumlar-aras-nda-vaka-say-s-bin-400-u-gecti (Erişim Tarihi: 02.05.2020).
  • • Sabah. “Avrupa’da binlerce yaşlı corona virüs nedeniyle ölüme terk edildi!”, 14 Nisan 2020, https://www.ahaber.com.tr/yasam/2020/04/14/ avrupada-binlerce-yasli-corona-virus-nedeniyle-olume-terk-edildi (Erişim Tarihi: 29.04.2020).
  • • SARIKAYA Güler, Tuğba. “‘Positive Obligations’ Doctrine of the European Court of Human Rights: Is it Cogent or Obscure?”, European Journal of Multidisciplinary Studies, 6/1, 2017, 358 – 364.
  • • SPEED, Madelaine. “Only a matter of time’: Greek migrant camps brace for coronavirus outbreak”, Politico, 20 March 2020, https://www. politico.eu/article/only-a-matter-of-time-greek-migrant-camps-brace-for- coronavirus-outbreak/ (Erişim Tarihi: 04.05.2020)
  • • Uluslararası Af Örgütü, Siyasi Bir Oyunun Ortasında Kaldılar, Nisan 2020, https://amnesty.org.tr/public/uploads/files/S%C4% B0YAS%C4% B0%20 B%C4%B0R%20OYUNUN%20ORTASINDA%20KALANLAR-FINAL. pdf (Erişim Tarihi: 04.05. 2020).
  • • Sputniknews. “Mahkumlara kötü muamelenin görüntülendiği El Salvador’daki cezaevinden kareler”, 29.04.2020, https://tr.sputniknews. com/foto/202004291041933579-el-salvadordaki-cezaevinden-goruntuler/ (Erişim Tarihi: 02.05.2020).
  • • STUBBINS BATES, Elizabeth. “Article 2 ECHR’s Positive Obligations– How Can Human Rights Law Inform the Protection of Health Care Personnel and Vulnerable Patients in the COVID-19 Pandemic?”, Barrie SANDER / Jason RUDALL (eds), COVID-19 and International Law, Opinio juris Symposium, March, April 2020, http://opiniojuris.org/2020/04/01/ covid- 19-symposium-article-2-echrs-positive-obligations-how-can-human- rights-law-inform-the-protection-of-health-care-personnel-and-vulnerable- patients-in-the-covid-19-pandemic/ (Erişim Tarihi: 29.04.2020).
  • • ŞAHYAR Akdemir, Duru. “Ayrımcılığın İnsan Hakları Boyutu ve ‘Pozitif Ayrımcılık’”, İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 3/4, 2014, 890-908.
  • • T.C. Sağlık Bakanlığı, Pandemik İnflüenza Ulusal Hazırlık Planı, Ankara, 2019, https://grip.gov.tr/depo/saglik-calisanlari/ulusal_pandemi_plani.pdf (Erişim Tarihi: 29.04.2020).
  • • TEPE, Harun. “Etik Bir Sorun Olarak Ayrımcılık”, Felsefelogos Dergisi, 29, 2006, 31-36.
  • • TEZCAN, Durmuş/, ERDEM, Mustafa Ruhan/ SANCAKDAR, Oğuz/ ÖNOK, Murat R. İnsan Hakları El Kitabı, Seçkin Yayınları, Ankara, 2006.
  • • The Guardian. “NHS and private hospitals join forces to fight coronavirus crisis”, 14 March 2020, https://www.theguardian.com/world/2020/mar/14/ coronavirus-nhs-private-hospitals-join-forces-academics-warn-over- strategy (Erişim Tarihi: 27.04.2020).
  • • The Guardian. Advice on protective gear for NHS staff was rejected owing to cost, 27 Mach 2020, https://www.theguardian.com/world/2020/mar/27/ advice-on-protective-gear-for-nhs-staff-was-rejected-owing-to-cost (Erişim Tarihi: 27.04. 2020).
  • • ULUCAN, Devrim. “Eşitlik İlkesi ve Pozitif Ayrımcılık”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 15, Özel sayı, 2013, 369-383.
  • • ZENGİNKUZUCU, Dikran M. “Türkiye’de Geçici Koruma Rejiminin Uluslararası Ölçütler Çerçevesinde Bir Değerlendirilmesi”, TİHEK Akademik Dergi, 1/1, 2018, 37-62.
APA ZENGİNKUZUCU D (2021). COVID-19 (KORONAVİRÜS) SALGINI VE YAŞAM HAKKI. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 1(45), 327 - 354.
Chicago ZENGİNKUZUCU Dikran MIGIRDIÇ COVID-19 (KORONAVİRÜS) SALGINI VE YAŞAM HAKKI. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi 1, no.45 (2021): 327 - 354.
MLA ZENGİNKUZUCU Dikran MIGIRDIÇ COVID-19 (KORONAVİRÜS) SALGINI VE YAŞAM HAKKI. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, vol.1, no.45, 2021, ss.327 - 354.
AMA ZENGİNKUZUCU D COVID-19 (KORONAVİRÜS) SALGINI VE YAŞAM HAKKI. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi. 2021; 1(45): 327 - 354.
Vancouver ZENGİNKUZUCU D COVID-19 (KORONAVİRÜS) SALGINI VE YAŞAM HAKKI. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi. 2021; 1(45): 327 - 354.
IEEE ZENGİNKUZUCU D "COVID-19 (KORONAVİRÜS) SALGINI VE YAŞAM HAKKI." Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 1, ss.327 - 354, 2021.