Yıl: 2021 Cilt: 15 Sayı: 29 Sayfa Aralığı: 155 - 172 Metin Dili: Türkçe İndeks Tarihi: 29-07-2022

Osmanlı Öncesi İpekçiliğe Dair İzler ve Osmanlı Dönemi Edirne İpekçiliği

Öz:
İpekçilik bin yıllar boyu gizemli bir iştigal alanı olduğu gibi, nesiller boyu tevarüs ederek gelişen ve bütün safhalarında çok titiz bir emeği ve teknik birikimi taşıyan bir kültürdür. İpek kültürünün, mer¬kezi Asya sınırlarının ötesine taşınmasında; Türk devlet ve topluluklarının araştırmalara yansıyan rolü, muğlak ve belirsizdir. Bu çerçevede, Osmanlı ipekçiliğinin öncülleri ile olan illiyet bağı da hiç sorgulanmamıştır. Osmanlı ipekçiliğine dair ilk belgeler Mora ve Edirne’ye aittir. Edirne, kaliteli ko-zaların üretildiği İran’a mesafe olarak en uzak bölge olmasına rağmen ipeğin en erken ve en yaygın yetiştirildiği bölge olmuştur. Bu minvalde meselenin iki yönü vardır. Birincisi Edirne’nin bulunduğu Rumeli coğrafyasında, Anadolu’ya göre ipekçilik faaliyetlerinin erken başlamasıdır ki, bu husus Bi¬zans döneminden intikal eden iptidai bir ipekçilik alt yapısı ile izah edilebilir. İkincil husus ise Tüm Osmanlı coğrafyasında ipekçilik kültürünün çok hızlı bir biçimde hayata geçirilmesidir. Bu husustaki en olası senaryo Türk ipekçiliğinin Osmanlı coğrafyasında yeniden ihya edilmesidir. Edirne ipekçiliği ile ilgili arşiv belgeleri ilk olarak 16. Yüzyılda belirlense de en yoğun belge 19. Yüzyıldadır. Belgeler İran ipeğine olan bağımlılığın hızla azaldığına ve yerel istihsalin yükselişine işaret etmektedir. Edirne çevresinde geniş bir bölge Edirne ipekçiliğini beslemektedir. 19.Yüzyılın ikinci çeyreğinde, Edirne ipek istihsalinin Osmanlı Devleti toplam ipek istihsalinin üçte birine yaklaştığı görülür. 1850 yılına gelindi¬ğinde, Edirne ahalisinin kahir ekseriyeti ipekçilik ile iştigal etmektedir. Yine 1850’li yıllardan itibaren, Edirne ipekçiliği bağlamında göze çarpan en önemli husus yabancı tüccarların ipek ve ipek tohumunda müdahil oldukları problemlerdir. Bütün bu problemlerin ötesine yansıyan en önemli husus ise Edirne ipekçiliğinin ulaştığı seviye ile ilgilidir.
Anahtar Kelime: Osmanlı İpekçiliği Bizans İpekçiliği Tırnova ipekçiliği Edirne İpekçiliği Türk İpekçiliği

Traces of Pre-Ottoman Sericulture in Relation to Ottoman-Era Sericulture of Edirne

Öz:
Just as sericulture has been a mysterious and secretive area of activity for millennia, it is also a culture that has been inherited throughout generations and that has carried very rigorous labor and technical accumulation within itself in all its stages. The role that Turkish states and communities played in the way that the silk culture has been carried beyond its Asian borders, where it was centered, and has been developed further, as reflected in research, is ambiguous and vague. Within this framework, the causal connection of Ottoman sericulture with its antecedents has not been questioned at all, either. The oldest dated documents regarding sericulture in the Ottoman Empire belong to the areas of the Morea and Edirne. Edirne was a part of, became the region where high-quality silk was supplied the earliest and the most commonly despite being the farthest region in distance from Iran, where the high-quality white cocoons were produced. In this context the issue has two aspects. The first one is that in the lands of Rumelia, in which Edirne was situated, activities of sericulture began early in comparison to Anatolia, which can be accounted for with a primitive and crude sericultural infrastructure taken over from the Byzantine period. The second aspect of the issue is that the silk farming culture was put into practice in a very rapid manner all over the Ottoman lands. A preliminary phase that requires centuries was realized in a very rapid fashion. The likeliest scenario concerning this subject can be explained as the revitalization of Turkish sericulture in Ottoman lands. Although archive documents about Edirne sericulture were first determined in the 16th century, the most intense document is in the 19th century. The documents’ dependency on Iranian silk rapidly decreased and local output rose. A wide region surrounding Edirne nurtured Edirne’s sericulture. In the second quarter of the 19th century, it is observed that the silk output of Edirne came close to one-third of the total silk output of the entire Ottoman Empire. By 1850, it is stated that the overwhelming majority of the population of Edirne engaged in the activity of silk farming. From the 1850s on, what attracts the attention as the most important point within the context of the sericulture of Edirne are the problems that foreign merchants became involved in regarding silk and silkworm seed. The most important point that reflects beyond all these problems concerns the level that the sericulture of Edirne reached.
Anahtar Kelime:

Belge Türü: Makale Makale Türü: Araştırma Makalesi Erişim Türü: Erişime Açık
0
0
0
  • Başkanlık Osmanlı Arşivi (BOA.): A.{DVNSMHM.d..,16/593.; A.{DVNSMHM.d..,16/112.; A.{DVNSMHM.d.., 16/46.; A.{DVNSMHM.d.., 28/241.
  • 1291 Tarihli Edirne Vilayeti Salnamesi; 1309 Tarihli Edirne Vilayeti Salnamesi; 1310 Tarihli Edirne Vilayeti Salnamesi; 1319 Tarihli Edirne Vilayeti Salnamesi
  • ALBAYRAK, Büşra, Kevork Torkomyan’ın ‘’İpek Böceği Beslemek’’ adlı Kitabının Transkript Ve Değerlendirmesi, TC. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Anabilim Dalı Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Bilecik, 201.
  • BARİSİTZ, Stephan, Central Asia and the Silk Road_ Economic Rise and Decline over Several Millennia, 2017, Springer International Publishing.
  • ÇELİK, Kürşat, “Osmanlı İdaresindeki Lübnan’da İpek Üretim Ve Ticareti Üzerine Bir Değerlendirme”, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Elazığ 2016, C.26,ss.277-290.
  • DALSAR Fahri, Türk Ticaret ve Sanayi Tarihinde Bursa’da İpekçilik, İstanbul, 1960.
  • DUAN Qıng, “Were Textiles used as Money in Khotan in the Seventh and Eighth Centuries?”, Journal of the Royal Asiatic Society THIRD SERIES, Vol. 23, No.2, Special Issue: Textiles as Money on the Silk Road (APRIL 2013).
  • FELTHAM, Heleanor B., “Justinian and the International Silk Trade” Sino-Platonic Papers, S.194, Edit. Victor H. Mair, University of Pennsylvania, Philadelphia 2009.
  • GOFFMAN Daniel S., “The Maktu’ System and the Jewish Community of Sixteenth Century Safed: A Study of two Documents from the Ottoman Archives”, Osmanlı Araştırmaları III, İstanbul, 1982 İNALCIK, Halil, “İpek”, TDV,İA, Ankara 2020,C.22, ss.362-365.
  • İNALCIK, Halil, “Bursa ve İpek Ticareti”, Halil İnalcık’ın Bursa Araştırmaları, Hazırlayan: Yusuf Oğuz, Bursa Kültür A.Ş. yayınları, Bursa 2012, ss. 273-312.
  • JACOBY, David, “The Byzantine Social Elite and the Market Economy, Eleventh to Mid-Fifteenth Century”, Essays in Renaissance Thought and Letters, Edited by. Alison Frazier and Patrick Nold, Brill, Boston 2015, ss.67-86.
  • KUHN, Dieter, “Silk Technology in the Sung Period (960-1278 A.D.)”, T’oung Pao Second Series, Vol. 67, Livr. 1/2 (1981), ss. 48-90.
  • QİANG, Li, STEFANOS, Kordosiss, “The Geopolitics on the Silk Road: Resurveying the Relationship of the Western Türks with Byzantium through Their Diplomatic Communications” Medieval Worlds, 2018, C.8,ss.109-125.
  • LİU, Xinru, The Silk Road in World History, Oxford University Press, London 2010. Steensgaard Niels, The Asian Trade Revolution of the Seventeenth Century, Chicago 1974.
  • STEİNMANN, Linda K., Shah ‘Abbas and the Royal Silk Trade 1599-1629, Bulletin (British Society for Middle Eastern Studies), Vol. 14, No. 1 (1987), ss. 68- 74.
  • TAŞKIN, Ünal, Osmanlı İdaresinde Safed (1516-1600), Elazığ, 2011.
  • TOURNEFORT, Joseph De, Tournefort Seyahatnamesi, Edit. Stefanos Yerasimos, Çev. Ali Berktay, 4. Baskı, İstanbul 2005,C.1.
  • WAUGH D., “Richthofen’s “Silk Roads”: Towards the Archaeology of a Concept,” The Silk Road C.5, No. 1 (Summer 2007).
APA YÜCEKAYA H (2021). Osmanlı Öncesi İpekçiliğe Dair İzler ve Osmanlı Dönemi Edirne İpekçiliği. , 155 - 172.
Chicago YÜCEKAYA HÜSNÜ Osmanlı Öncesi İpekçiliğe Dair İzler ve Osmanlı Dönemi Edirne İpekçiliği. (2021): 155 - 172.
MLA YÜCEKAYA HÜSNÜ Osmanlı Öncesi İpekçiliğe Dair İzler ve Osmanlı Dönemi Edirne İpekçiliği. , 2021, ss.155 - 172.
AMA YÜCEKAYA H Osmanlı Öncesi İpekçiliğe Dair İzler ve Osmanlı Dönemi Edirne İpekçiliği. . 2021; 155 - 172.
Vancouver YÜCEKAYA H Osmanlı Öncesi İpekçiliğe Dair İzler ve Osmanlı Dönemi Edirne İpekçiliği. . 2021; 155 - 172.
IEEE YÜCEKAYA H "Osmanlı Öncesi İpekçiliğe Dair İzler ve Osmanlı Dönemi Edirne İpekçiliği." , ss.155 - 172, 2021.
ISNAD YÜCEKAYA, HÜSNÜ. "Osmanlı Öncesi İpekçiliğe Dair İzler ve Osmanlı Dönemi Edirne İpekçiliği". (2021), 155-172.
APA YÜCEKAYA H (2021). Osmanlı Öncesi İpekçiliğe Dair İzler ve Osmanlı Dönemi Edirne İpekçiliği. Gazi Akademik Bakış, 15(29), 155 - 172.
Chicago YÜCEKAYA HÜSNÜ Osmanlı Öncesi İpekçiliğe Dair İzler ve Osmanlı Dönemi Edirne İpekçiliği. Gazi Akademik Bakış 15, no.29 (2021): 155 - 172.
MLA YÜCEKAYA HÜSNÜ Osmanlı Öncesi İpekçiliğe Dair İzler ve Osmanlı Dönemi Edirne İpekçiliği. Gazi Akademik Bakış, vol.15, no.29, 2021, ss.155 - 172.
AMA YÜCEKAYA H Osmanlı Öncesi İpekçiliğe Dair İzler ve Osmanlı Dönemi Edirne İpekçiliği. Gazi Akademik Bakış. 2021; 15(29): 155 - 172.
Vancouver YÜCEKAYA H Osmanlı Öncesi İpekçiliğe Dair İzler ve Osmanlı Dönemi Edirne İpekçiliği. Gazi Akademik Bakış. 2021; 15(29): 155 - 172.
IEEE YÜCEKAYA H "Osmanlı Öncesi İpekçiliğe Dair İzler ve Osmanlı Dönemi Edirne İpekçiliği." Gazi Akademik Bakış, 15, ss.155 - 172, 2021.
ISNAD YÜCEKAYA, HÜSNÜ. "Osmanlı Öncesi İpekçiliğe Dair İzler ve Osmanlı Dönemi Edirne İpekçiliği". Gazi Akademik Bakış 15/29 (2021), 155-172.