Yıl: 2021 Cilt: 0 Sayı: 19 Sayfa Aralığı: 475 - 497 Metin Dili: Türkçe DOI: 10.21441/sosyalguvence.1050922 İndeks Tarihi: 29-07-2022

FARMAKOEKONOMİ BAĞLAMINDA AKILCI İLAÇ KULLANIMI: YOUTUBE VİDEOLARI ÜZERİNE BİR İNCELEME

Öz:
Ekonomik kaynakların etkili ve verimli kullanılması ülkeler açısından oldukça önemlidir. Özellikle sağlık alanında yapılan yatırımlar, kullanılan sarf malzemeler ve ilaç gibi unsurların kullanımı giderek artmaktadır. İlaç kullanımı hem insan sağlığı hem de ülke ekonomisi açısından önemi yadsınamaz bir gerçekliktir. Bu nedenle, akılcı ilaç kullanımı ilacın doğru zamanda, yeterli dozda ve en uygun maliyette kullanılması olarak tanımlanmaktadır. Dolayısıyla ilaç harcamaları, sağlık harcamaları içerisinde önemli bir paya sahip olup, farmakoekonomik değerlendirmelerin yapılması gerekmektedir. Bu çalışmada, YouTube’da paylaşılan akılcı ilaç kullanımı ile ilgili en çok görüntülenen 50 video incelenmiş, verilerin frekans analizinde SPSS 24,0 paket programı kullanılmış ve videoların “HON Kriterlerine” göre değerlendirmeleri yapılmıştır. Veriler incelendiğinde, akılcı ilaç kullanımına yönelik videoların HON Kriterlerinin tamamını karşılamadığı, videoların çoğunluğunun güncel olmadığı ve profesyonelce hazırlanmamasından dolayı izlenme sayılarının düşük olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelime: YouTube HON kriterleri. akılcı ilaç kullanımı Farmakoekonomi

RATIONAL DRUG USE IN THE CONTEXT OF PHARMACOECONOMICS: A REVIEW ON YOUTUBE VIDEOS

Öz:
Effective and efficient use of economic resources is very important for countries. Investments made especially in the field of health, the use of consumables and the use of drugs are also increasing. The importance of drug use in terms of both human health and the economy of the country is an undeniable reality. For this reason, rational drug use is defined as using the drug at the right time, in sufficient dosage and at the most affordable cost. Therefore, pharmaceutical expenditures have an important share in health expenditures and pharmacoeconomic evaluations should be made. In this study, the most viewed 50 videos from the videos about rational drug use shared on YouTube were analyzed, the SPSS 24.0 package program was used in the frequency analysis of the data and the videos were evaluated according to the “HON Principles”. When the data were analyzed, it was concluded that the videos for rational drug use did not meet all of the HON Criteria, the majority of the videos were not up-to-date and the number of views was low because they were not professionally prepared.
Anahtar Kelime:

Belge Türü: Makale Makale Türü: Araştırma Makalesi Erişim Türü: Erişime Açık
0
0
0
  • Acar, A., & Yeğenoğlu, S. (2005). Akılcı ilaç kullanımı penceresinden farmakoekonomi ve hastane formülerleri. Ankara Eczacılık Fakültesi Dergisi, 34(3), 207-218.
  • Acar, A., & Yeğenoğlu, S. (2006). Sağlık ekonomisi perspektifinden farmakoekonomi. Hacettepe Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Dergisi, 26(1), 39- 56.
  • Akıcı A., & Kalaça S. (2013). Topluma yönelik akılcı ilaç kullanımı. Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı, SGK Yayınları.
  • Ansari, M., Hamzehei, R., & Valizadeh-Haghi, S. (2020). Persian language health websites on Ebola disease: Less credible than you think?. Journal of the Egyptian Public Health Association, 95(2), 1-7.
  • Bezner, S. K., Hodgman, E. I., Diesen, D. L., Clayton, J. T., Minkes, R. K., Langer, J. C., & Chen, L. E. (2014). Pediatric surgery on YouTube™: Is the truth out there?. Journal of Pediatric Surgery, 49(4), 586-589.
  • Boyer, C., & Dolamic, L. (2015). Automated detection of HONcode website conformity compared to manual detection: An evaluation. Journal of Medical Internet Research, 17(6), 1-10.
  • Boyer, C., Selby, M., Scherrer, J. R., & Appel, R. D. (1998). The health on the net code of conduct for medical and health websites. Computers in Biology and Medicine, 28(5), 603-610.
  • Brahma, D., Marak M., & Wahlang J. (2012). Rational use of drugs and irrational drug combinations. The Internet Journal of Pharmacolog, Volume 10, Number 1. 1-5.
  • Chauhan I., Yasir M., Kumari M., & Verma M. (2018). The pursuit of rational drug use: Understanding factors and interventions. Pharmaspire, 10, 48-54.
  • Chen H. M., Hu Z. K., Zheng X. L., Yuan Z. S., Xu Z. B., Yuan L. Q., ... Liao X. B. (2013). Effectiveness of YouTube as a source of medical information on heart transplantation. Interactive Journal of Medical Research, 2(2), 1-15.
  • Cheng, X., Dale, C., & Liu J. (2008). Statistics and social network of YouTube videos. In Quality of Service. IWQoS. 16th International Workshop on IEEE. 229-238.
  • Clinical Trials/Advanstar (2021). http://www.advanstar.com adresinden ulaşılmıştır.
  • Couper, M. P., Singer, E., Levin, C. A., Fowler Jr, F. J., Fagerlin, A., & Zikmund-Fisher, B. J. (2010). Use of the Internet and ratings of information sources for medical decisions: Results from the DECISIONS survey. Medical Decision Making, 30(5), 106-114.
  • Çağlar, S. T. (2014). Farmakoekonomi nedir, ne işe yarar? Türk Eczacıları Birliği http://ekutuphane.teb.org.tr/arsiv.php?anabelge_no=194 adresinden ulaşılmıştır.
  • Çelik, E., Şencan M. N., & Clarck M. P. (2013). “Factors Affecting Rational Drug Use (RDU), Compliance and Wastage”, Turkish Journal of Pharmaceutical Sciences, 10(1), 15-170.
  • Çetin, E., & Ağırbaş, İ. (2013). Farmakoekonomi ve grip aşısının maliyet-fayda analiz. Sağlıkta Performans ve Kalite Dergisi, 6(2), 37-53.
  • Çetin, M., & Arıcıoğlu, F. (2010). Farmakoekonomi ve psikiyatrideki önemi. Klinik Psikofarmakoloji Bülteni, 20, 1-4.
  • de’Angelis, N., Gavriilidis, P., Martínez-Pérez, A., Genova, P., Notarnicola, M., Reitano, E., ... Celentano, V. (2019). Educational value of surgical videos on YouTube: Quality assessment of laparoscopic appendectomy videos by senior surgeons vs. novice trainees. World Journal of Emergency Surgery, 14(1), 14- 22.
  • Drozd, B., Couvillon, E., & Suarez, A. (2018). Medical YouTube videos and methods of evaluation: Literature review. JMIR Medical Education, 4(1), 1-6.
  • Dutta, S. (2019). Rational use of medicines: A review. World Journal of Pharmaceutical and Medical Research, 5(3), 129-132.
  • Ekenler, Ş., & Koçoğlu, D. (2016). Bireylerin akılcı ilaç kullanımıyla ilgili bilgi ve uygulamaları. Journal of Hacettepe University Faculty of Nursing, 3(3), 44-55.
  • Freeman, B., & Chapman, S. (2007). Is “YouTube” telling or selling you something? Tobacco content on the YouTube video-sharing website. Tobacco Control, 16(3), 207-210.
  • Gabarron E., Fernandez-Luque L., Armayones M., & Lau A. Y. (2013). Identifying measures used for assessing quality of YouTube videos with patient health information: A review of current literature. Interactive Journal of Medical Research, 2(1), 1-9.
  • Gökalp O., & Mollaoğlu H. (2003). Uygunsuz ilaç kullanımı. Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 10(2), 17-20.
  • Gökçen, H. B., & Gümüşsuyu, G. (2019). A quality analysis of disc herniation videos on YouTube. World Neurosurgery, 124, e799-e804.
  • Hopefl, A. W. (1992). Costs of pharmaceutical care: Can the profession do anything?, Ann. Pharmacother, 26, 1585-1588.
  • http://www.akilciilac.gov.tr/ adresinden ulaşılmıştır.
  • https://wearesocial.com/digital-2020 adresinden ulaşılmıştır.
  • https://www.hon.ch/HONcode/Patients/Visitor/visitor.html adresinden ulaşılmıştır.
  • Hussin, M., Frazier, S., & Thompson, J. K. (2011). Fat stigmatization on YouTube: A content analysis. Body Image, 8(1), 90-92.
  • İskit, A. B. (2006). Akılcı ilaç kullanımı. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi, 15(7), 4- 5.
  • Johnson, K. F., Brookover, D. L., Borden, N. J., Worth, A. K., Temple, P., & Mahan, L. B. (2021). What YouTube narratives reveal about online support, counseling entrance, and how Black Americans manage depression symptomatology. Informatics for Health and Social Care, 46(1), 84-89.
  • Karlsen R., Morell J. E. B., Fernandez-Luque L., & Salcedo V. T. (2013). A domain-based approah for retrieving trustwordy health videos from YouTube. Medinfo, 192, 1008.
  • Keelan, J., Pavri-Garcia, V., Tomlinson, G., & Wilson, K. (2007). YouTube as a source of information on immunization: A content analysis. Jama, 298(21), 2482-2484.
  • Kozma, C. M., Reeder, C. E., & Schulz, R. M., (1993). Economic, clinical, and humanistic outcomes: A plannig model for pharmacoeconomic research. Clinical Therapeutics, 15, 1121-32.
  • Kumar, S., & Baldi, A. (2013). Pharmacoeconomics: Principles, methods and economic evaluation of drug therapies. PharmTechMedica, 2, 362-369.
  • Lawrentschuk, N., Sasges, D., Tasevski, R., Abouassaly, R., Scott, A. M., & Davis, I. D. (2012). Oncology health information quality on the Internet: A multilingual evaluation. Annals of Surgical Oncology, 19(3), 706-713.
  • Li, H. O. Y., Bailey, A., Huynh, D., & Chan, J. (2020). YouTube as a source of information on COVID-19: A pandemic of misinformation?. BMJ Global Health, 5(5), 1-6.
  • McGhan, W. F., Rowland, C. R., & Bootman, J. L. (1978). Cost-benefit and cost-effectiveness: Methodologies for evaluating innovative pharmaceutical services. American Journal of Hospital Pharmacy, 35, 133-140.
  • Neumann, P. J. (1999). Methods of cost-effectiveness analysis in the evaluation of new antipsychotics: Implication for schizophrenia treatment. The Journal of Clinical Psychiatry, 60, 9-16.
  • Ofori-Asenso, R., & Agyeman A. A. (2016). Irrational use of medicines a summary of key concepts. Pharmacy, 4(4):35, 1-13. doi:10.3390/pharmacy4040035.
  • Ovenden, C. D., & Brooks, F. M. (2018). Anterior cervical discectomy and fusion YouTube videos as a source of patient education. Asian Spine Journal, 12(6), 987.
  • Pedersen, K. M. (2003). Pharmacoeconomics-survey and status. Ugeskr Laeger, 165(16), 1670-1674.
  • Sağır, M., & Parlakpınar, H. (2014). Akılcı ilaç kullanımı. İnönü Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 3(2), 32-35.
  • Stellefson, M., Chaney, B., Ochipa, K., Chaney, D., Haider, Z., Hanik, B., ... Bernhardt, J. M. (2014). YouTube as a source of chronic obstructive pulmonary disease patient education: A social media content analysis. Chronic Respiratory Disease, 11(2), 61-71.
  • Toklu, H., Rümeysa D., Bülent G., Ersin Y., & Gül D. (2012). Rational drug use awareness of the nurses in the Turkish Republic of Northern Cyprus Near East University Hospital. Marmara Pharmaceutcal Journal. 2, 150-154. 10.12991/201216413.
  • Townsend, R. J. (1986). Post marketing drug research and development: An industry clinical pharmacist perspective. Am. J. Pharm. Educ., 50, 480-482.
  • Walley, T., Haycox, A., Boland, A., & Livingstone, C. (2004). Pharmacoeconomics, Walley T., Chapter 9. Pharmacoeconomics and Economic Evaluation of Drug Therapies, University of Liverpool, https://www.elsevier.com/books/pharmacoeconomics/walley/978-0-443- 07240-6 adresinden ulaşılmıştır.
  • Waters, R. D., & Jones, P. M. (2011). Using video to build an organization’s identity and brand: A content analysis of nonprofit organizations’ YouTube videos. Journal of Nonprofit & Public Sector Marketing, 23(3), 248-268.
  • WHO (1987). The Rational use of drugs: Report of the conference of experts, Nairobi, 25-29 November 1985. Geneva: World Health Organization. WHO (2005). Antimicrobial resistance: A threat to global health security. Rational use of medicines by prescribers and patients. Apr; A58/14.
  • WHO (2010). The world health report, health systems financing, the path to universal coverage, achieving better health outcomes and efficiency gains through rational use of medicine technical brief series. Brief, No:3.
  • Williams, D., Sullivan S. J., Schneiders A. G., Ahmed O. H., Lee H., Balasundaram A. P., & McCrory P. R. (2013). Big hits on the small screen: An evaluation of concussion-related videos on YouTube. British Journal of Sports Medicine, 48(2), 1-5.
  • Wong V. S. S., Stevenson M., & Selwa L. (2013). The presentation of seizures and epilepsy in YouTube videos. Epilepsy & Behavior, 27(1), 247-250.
  • Yeğenoğlu, S., & Emre, H. (2004). Farmakoekonomi alanında temel kavramlar. Ankara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Dergisi, 33(1):41-61.
  • Yılmaztürk, A. (2013). Türkiye’de ve dünyada akılcı ilaç kullanımı. Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2(2), 42-49.
  • Zraick, R. I., Azios, M., Handley, M. M., Bellon-Harn, M. L., & Manchaiah, V. (2021). Quality and readability of internet information about stuttering. Journal of Fluency Disorders, 67, 105824.
APA Alptekin Ü, ÖLMEZ E, ASLAN Ö (2021). FARMAKOEKONOMİ BAĞLAMINDA AKILCI İLAÇ KULLANIMI: YOUTUBE VİDEOLARI ÜZERİNE BİR İNCELEME. , 475 - 497. 10.21441/sosyalguvence.1050922
Chicago Alptekin Ülkü Melike,ÖLMEZ EMİR HASAN,ASLAN ÖZGÜR FARMAKOEKONOMİ BAĞLAMINDA AKILCI İLAÇ KULLANIMI: YOUTUBE VİDEOLARI ÜZERİNE BİR İNCELEME. (2021): 475 - 497. 10.21441/sosyalguvence.1050922
MLA Alptekin Ülkü Melike,ÖLMEZ EMİR HASAN,ASLAN ÖZGÜR FARMAKOEKONOMİ BAĞLAMINDA AKILCI İLAÇ KULLANIMI: YOUTUBE VİDEOLARI ÜZERİNE BİR İNCELEME. , 2021, ss.475 - 497. 10.21441/sosyalguvence.1050922
AMA Alptekin Ü,ÖLMEZ E,ASLAN Ö FARMAKOEKONOMİ BAĞLAMINDA AKILCI İLAÇ KULLANIMI: YOUTUBE VİDEOLARI ÜZERİNE BİR İNCELEME. . 2021; 475 - 497. 10.21441/sosyalguvence.1050922
Vancouver Alptekin Ü,ÖLMEZ E,ASLAN Ö FARMAKOEKONOMİ BAĞLAMINDA AKILCI İLAÇ KULLANIMI: YOUTUBE VİDEOLARI ÜZERİNE BİR İNCELEME. . 2021; 475 - 497. 10.21441/sosyalguvence.1050922
IEEE Alptekin Ü,ÖLMEZ E,ASLAN Ö "FARMAKOEKONOMİ BAĞLAMINDA AKILCI İLAÇ KULLANIMI: YOUTUBE VİDEOLARI ÜZERİNE BİR İNCELEME." , ss.475 - 497, 2021. 10.21441/sosyalguvence.1050922
ISNAD Alptekin, Ülkü Melike vd. "FARMAKOEKONOMİ BAĞLAMINDA AKILCI İLAÇ KULLANIMI: YOUTUBE VİDEOLARI ÜZERİNE BİR İNCELEME". (2021), 475-497. https://doi.org/10.21441/sosyalguvence.1050922
APA Alptekin Ü, ÖLMEZ E, ASLAN Ö (2021). FARMAKOEKONOMİ BAĞLAMINDA AKILCI İLAÇ KULLANIMI: YOUTUBE VİDEOLARI ÜZERİNE BİR İNCELEME. Sosyal Güvence, 0(19), 475 - 497. 10.21441/sosyalguvence.1050922
Chicago Alptekin Ülkü Melike,ÖLMEZ EMİR HASAN,ASLAN ÖZGÜR FARMAKOEKONOMİ BAĞLAMINDA AKILCI İLAÇ KULLANIMI: YOUTUBE VİDEOLARI ÜZERİNE BİR İNCELEME. Sosyal Güvence 0, no.19 (2021): 475 - 497. 10.21441/sosyalguvence.1050922
MLA Alptekin Ülkü Melike,ÖLMEZ EMİR HASAN,ASLAN ÖZGÜR FARMAKOEKONOMİ BAĞLAMINDA AKILCI İLAÇ KULLANIMI: YOUTUBE VİDEOLARI ÜZERİNE BİR İNCELEME. Sosyal Güvence, vol.0, no.19, 2021, ss.475 - 497. 10.21441/sosyalguvence.1050922
AMA Alptekin Ü,ÖLMEZ E,ASLAN Ö FARMAKOEKONOMİ BAĞLAMINDA AKILCI İLAÇ KULLANIMI: YOUTUBE VİDEOLARI ÜZERİNE BİR İNCELEME. Sosyal Güvence. 2021; 0(19): 475 - 497. 10.21441/sosyalguvence.1050922
Vancouver Alptekin Ü,ÖLMEZ E,ASLAN Ö FARMAKOEKONOMİ BAĞLAMINDA AKILCI İLAÇ KULLANIMI: YOUTUBE VİDEOLARI ÜZERİNE BİR İNCELEME. Sosyal Güvence. 2021; 0(19): 475 - 497. 10.21441/sosyalguvence.1050922
IEEE Alptekin Ü,ÖLMEZ E,ASLAN Ö "FARMAKOEKONOMİ BAĞLAMINDA AKILCI İLAÇ KULLANIMI: YOUTUBE VİDEOLARI ÜZERİNE BİR İNCELEME." Sosyal Güvence, 0, ss.475 - 497, 2021. 10.21441/sosyalguvence.1050922
ISNAD Alptekin, Ülkü Melike vd. "FARMAKOEKONOMİ BAĞLAMINDA AKILCI İLAÇ KULLANIMI: YOUTUBE VİDEOLARI ÜZERİNE BİR İNCELEME". Sosyal Güvence 19 (2021), 475-497. https://doi.org/10.21441/sosyalguvence.1050922