Yıl: 2005 Cilt: 15 Sayı: 4 Sayfa Aralığı: 158 - 164 Metin Dili: Türkçe İndeks Tarihi: 29-07-2022

Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu ve eşlik eden karşıt olma karşı gelme bozukluğu olan prepubertal erkek çocuklarda plazma kortizol düzeylerinin değerlendirilmesi

Öz:
Amaç: Bu çalışmada dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) ve DEHB’ye eşlik eden karşıt olma karşı gelme bozukluğu (KOKGB) olan çocuklarda kontrol grubu ile karşılaştırılarak plazma kortizol düzeylerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışmaya Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Psikiyatrisi polikliniğine ilk kez başvuran 6-11 yaş arasında DSM-IV tanı ölçütlerine göre DEHB ve DEHB+KOKGB tanısı konan çocuklar alınmıştır. DEHB grubunda 21, DEHB+KOKGB grubunda 26, sağlıklı gönüllülerden oluşan kontrol grubunda 27 erkek çocuk yer almıştır. Çocukların anneleri 4-18 Yaş Çocuk ve Gençler için Davranış Değerlendirme Ölçeği (CBCL), Dikkat Eksikliği ve Yıkıcı Davranış Bozuklukları için DSMIV’e dayalı Tarama ve Değerlendirme Ölçeği ve öğretmenleri Conners Öğretmen Derecelendirme Ölçeği kısa formunu doldurmuşlardır. Sabah 8:15 ve 9:00 da iki kez alınarak kan örneğinde kortizol düzeyi bakılmıştır. Bulgular: Ortalama kortizol düzeyi; DEHB+KOKGB grubunda, DEHB ve kontrol gruplarına göre anlamlı düzeyde düşük ve kortizol düzeyi ile CBCL’nin alt bölümlerinden olan saldırgan davranışlar, suça yönelik davranışlar, toplam dışa yönelim T puanları arasında negatif bir ilişki bulunmuştur. Sonuç: Bulgular yıkıcı davranış bozukluklarında kortizolün saldırganlığı gösteren bir biyolojik gösterge olabileceğini desteklemektedir.
Anahtar Kelime: Hiperaktiviteyle beraber dikkat eksikliği bozukluğu Hidrokortizon Plazma Saldırganlık Çocuk Erkek Dikkat eksikliği ve yıkıcı davranış bozuklukları

Konular: Pediatri Psikoloji Farmakoloji ve Eczacılık Psikiyatri

Assessment of plasma cortisol level in prepubertal boy with attention deficit hyperactivity disorder and comorbid oppositional defiant disorder

Öz:
Objective: The aim of this study is assessing the plasma cortisol level in children with attention deficit hyperactivity disorder (ADHD) and ADHD with comorbid oppositional defiant disorder (ODD) in comparison with a healthy control group. Method: The study included children between the ages of 6 and 11 with ADHD and ADHD+ODD diagnosis on the basis of DSM-IV diagnosis criteria, who were seeking medical treatment for the first time at the child psychiatry outpatient unit. The ADHD group included 21 boys, the ADHD+ODD group included 26 boys, and control group comprising healthy volunteers included 27 boys. Scanning and Evaluation Scale based on DSM-IV for Attention Deficit and Disruptive Behavioral Disorders and the Child Behaviour Check Lists for Children and Adolescents (CBCL) between the ages of 4-18 were completed by the mothers. Conners Teacher Rating Scale short form were completed by the teachers. Blood samples were taken at 08:15 a.m. and 09:00 a.m. in two stages to evaluate the cortisol levels. Results: The average cortisol levels were significantly lower in ADHD+ODD group as compared to ADHD only and control groups. The cortisol levels were negatively correlated with the ratings on the aggressive behavior, delinquency, externalizing problems subscales of the CBCL. Conclusion: The plasma cortisol levels in disruptive behavior disorders might be biological maker for aggression.
Anahtar Kelime: Aggression Child Male Attention Deficit and Disruptive Behavior Disorders Attention Deficit Disorder with Hyperactivity Hydrocortisone Plasma

Konular: Pediatri Psikoloji Farmakoloji ve Eczacılık Psikiyatri
Belge Türü: Makale Makale Türü: Araştırma Makalesi Erişim Türü: Erişime Açık
  • 1. Amerikan Psikiyatri Birliği. DSM-IV Mental bozuklukların tanımsal ve sayımsal el kitabı. 1994; dördüncü baskı, (çev.ed Köroğlu E.) Hekimler yayın birliği, Ankara, 1995
  • 2. Cantwell DP. Attention deficit disorder: A review of the past 10 years. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry 1996; 35: 978-987
  • 3. Reus VI, Frederick-Osborno S. Psychoneuroendocrinology. Chapter 1.11. Kaplan& Sadock’s comprehansive textbook of psychiatry 7th edition, Lippincott Williams and Wilkins, Philadelphia, 2000, s:104-113
  • 4. Levine LS, Di George AM. Disorders of the adrenal glands In: Behrman RE, Kliegman RM, Jenson HB, eds. Nelson Textbook of Pediatrics. 16 th ed. Philadelphia WB, Saunders Company, 2000, s:1722-1744
  • 5. Van Goozen SHM, Matthys W, Cohen-Kettenis PT, Thijssen JHH, Van Engeland H. ‹ncreased adrenal androgen functioning in children with oppositional defiant disorder: A comparison with psychiatric and normal controls. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry 2000; 39:1446-1451
  • 6. Clarke D, Fearon U, Cunningham SK, Mc Kenna TJ. The steroidogenic effects of B-endorphin and joining peptide: a potential role in the modulation of adrenal androgen product›on. J Endocrinol 1996; 151:301-307
  • 7. Mc Burnett K, Lahey BB, Rathouz PJ, Loeber R. Low salivary cortisol and persistent aggression in boys referred for disruptive behavior. Arch Gen Psychiatry 2000; 57:38-43
  • 8. Pajer K, Gadner W, Rubin RT, Perel J, Neal S. Decreased cortisol levels in adolescent girls with conduct disorder. Arch Gen Psychiatry 2001;58:297-302
  • 9. Achenbach TW. Manual for the child behaviour checklist/4-18 and 1991 Profile. Burlington, VT: University of Vermont, Department of Psychiatry 1991. Burlington, VT
  • 10. Erol N, Arksan BL, Akçakın M. The adaptation and standardization of the child behavior checklist among 6-18 year-old Turkish children. In: J Sergeant (ed.), European Approaches to Hyperkinetic Disorder 1995, Eunethydis. Zurich: Fotoratar, s:97-113
  • 11. Ercan ES, Amado S, Somer O, Çıkoğlu S. Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu ve yıkıcı davranım bozuklukları için bir test bataryası geliştirme çabası. Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi 2001; 8:132-144.
  • 12. Conners CK. Conners abbreviated symptom questionnaire. North Tonawanda NY, Multi Health Systems, 1994
  • 13.Şener Ş, Dereboy İF. Conners öğretmen derecelendirme ölçeği Türkçe uyarlaması. Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi 1995; 2: 131-141
  • 14. Wechsler D. WISC-R Manual: Wechsler intelligence scale for children revised. The psychological Corp, New York 1974
  • 15. Savaşır İ, Şahin N. Wechsler çocuklar için zeka ölçeği. Ankara. Türk Psikologlar derneği yayını, 1994
  • 16. Kariyawasam SH, Zaw F, Handley SL. Reduced salivary cortisol in children with comorbid Attention deficit hyperactivity disorder and oppositional defiant disorder. Neuro Endocrinol Lett 2002; 23:45-48
  • 17. King JA, Barkley RA, Barrette S. Attention- deficit hyperactivity disorder and the stress response. Biol Psychiatry 1998; 44: 72-74
  • 18. Mc Burnett K, Lahey BB, Frick PJ, Risch SC, Loeber R, Hart EL, Christ MAG, Hanson KS. Anxiety, inhibitor and conduct disorder in children: relation to social impairment and sensation seeking. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry 1991; 30:187-191
  • 19. Van Goozen SH, Matthys W, Cohen-Kettenis PT, Gispen-de Wied C, Wiegant VM, van Engeland H. Salivary cortisol and cardiovascular activity during stress in oppositional-defiant disorder boys and normal controls. Biol Psychiatry 1998;43:531- 539
  • 20. van Goozen SH, Matthys W, Cohen-Kettenis PT, Buitelaar JK, van Engeland H. Hypothalamic-pituitary-adrenal axis and autonomic nervous system activity in disruptive children and matched controls. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry 2000;39:1438-1445
  • 21. Kruesi MJ, Schmidt ME, Donnelly M, Hibbs ED, Hamburger SD. Urinary free cortisol output and disruptive behavior in children. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry 1989;28:441-443
  • 22. Schulz KP, Halperin JM, Newcorn JH, Sharma V, Gabriel S (1997), Plasma cortisol and aggression in boys with ADH. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry 36:605-609
  • 23. Weiss G, Hechtman LT: Hyperactive Children Grown Up, 2nd ed. New York, Guilford Press, 1993
  • 24. Higley JD, Mehlman PT, Poland RE, Taub DM, Vickers J, Suomi SJ, Linnoila M. CSF testosterone and 5-HIAA correlate with different types of aggressive behaviors. Biol Psychiatry 1996;40:1067-1082
  • 25. King JA, Barkley RA, Barrette S. Attention- deficit hyperactivity disorder and the stress response. Biol Psychiatry 1998;44:72-74
  • 26. Virkkunen M. Urinary free cortisol secretion in habitually violent offenders. Acta Psychiatr Scand 1985;72:40-44
  • 27. Tennes K, Kreye M, Avitable N, Wells R.. Behavioral correlates of excreted catecholamines and cortisol in second grade children. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry 1986;25:764-770
  • 28. Tennes K. Children's adrenocortical responses to classroom activities and tests in elementary school. Psychosom Med 1985;47:451-460
  • 29. van de Wiel NM, van Goozen SH, Matthys W, Snoek H, van Engeland H. Cortisol and treatment effect in children with disruptive behavior disorders: a preliminary study. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry 2004;43:1011-1018
  • 30. Meaney MJ, Aitken DH, Bodnoff SR, Iny LJ, Tatarewicz JE, Sapolsky RM. Early postnatal handling alters glucocorticoid receptor concentrations in selected brain regions. Behav Neurosci 1985;99:765-770
  • 31. Levine S. The ontogeny of HPA axis :The influence of maternal factors. Ann N Y Acad Sci 1994; 764: 275-288
  • 32. Goodyer IM, Herbert J, Tamplin A, Altham PM. Recent life events, cortisol, dehydroepiandrosterone and the onset of major depression in high-risk adolescents. Br J Psychiatry 2000;177:499- 504
  • 33. Maayan R, Yoran-Hegesh R, Strous R, Nechmad A, Averbuch E, Weizman A, Spivak B. Three-month treatment course of methylphenidate increases plasma levels of dehydroepiandrosterone (DHEA) and dehydroepiandrosteronesulfate (DHEA-S) in attention deficit hyperactivity disorder. Neuropsychobiology 2003;48:111-115
APA ÇAKALOZ B, AKAY P, Bober E (2005). Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu ve eşlik eden karşıt olma karşı gelme bozukluğu olan prepubertal erkek çocuklarda plazma kortizol düzeylerinin değerlendirilmesi. , 158 - 164.
Chicago ÇAKALOZ BURCU,AKAY Pekcanlar Aynur,Bober Ece Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu ve eşlik eden karşıt olma karşı gelme bozukluğu olan prepubertal erkek çocuklarda plazma kortizol düzeylerinin değerlendirilmesi. (2005): 158 - 164.
MLA ÇAKALOZ BURCU,AKAY Pekcanlar Aynur,Bober Ece Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu ve eşlik eden karşıt olma karşı gelme bozukluğu olan prepubertal erkek çocuklarda plazma kortizol düzeylerinin değerlendirilmesi. , 2005, ss.158 - 164.
AMA ÇAKALOZ B,AKAY P,Bober E Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu ve eşlik eden karşıt olma karşı gelme bozukluğu olan prepubertal erkek çocuklarda plazma kortizol düzeylerinin değerlendirilmesi. . 2005; 158 - 164.
Vancouver ÇAKALOZ B,AKAY P,Bober E Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu ve eşlik eden karşıt olma karşı gelme bozukluğu olan prepubertal erkek çocuklarda plazma kortizol düzeylerinin değerlendirilmesi. . 2005; 158 - 164.
IEEE ÇAKALOZ B,AKAY P,Bober E "Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu ve eşlik eden karşıt olma karşı gelme bozukluğu olan prepubertal erkek çocuklarda plazma kortizol düzeylerinin değerlendirilmesi." , ss.158 - 164, 2005.
ISNAD ÇAKALOZ, BURCU vd. "Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu ve eşlik eden karşıt olma karşı gelme bozukluğu olan prepubertal erkek çocuklarda plazma kortizol düzeylerinin değerlendirilmesi". (2005), 158-164.
APA ÇAKALOZ B, AKAY P, Bober E (2005). Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu ve eşlik eden karşıt olma karşı gelme bozukluğu olan prepubertal erkek çocuklarda plazma kortizol düzeylerinin değerlendirilmesi. Klinik Psikofarmakoloji Bülteni, 15(4), 158 - 164.
Chicago ÇAKALOZ BURCU,AKAY Pekcanlar Aynur,Bober Ece Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu ve eşlik eden karşıt olma karşı gelme bozukluğu olan prepubertal erkek çocuklarda plazma kortizol düzeylerinin değerlendirilmesi. Klinik Psikofarmakoloji Bülteni 15, no.4 (2005): 158 - 164.
MLA ÇAKALOZ BURCU,AKAY Pekcanlar Aynur,Bober Ece Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu ve eşlik eden karşıt olma karşı gelme bozukluğu olan prepubertal erkek çocuklarda plazma kortizol düzeylerinin değerlendirilmesi. Klinik Psikofarmakoloji Bülteni, vol.15, no.4, 2005, ss.158 - 164.
AMA ÇAKALOZ B,AKAY P,Bober E Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu ve eşlik eden karşıt olma karşı gelme bozukluğu olan prepubertal erkek çocuklarda plazma kortizol düzeylerinin değerlendirilmesi. Klinik Psikofarmakoloji Bülteni. 2005; 15(4): 158 - 164.
Vancouver ÇAKALOZ B,AKAY P,Bober E Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu ve eşlik eden karşıt olma karşı gelme bozukluğu olan prepubertal erkek çocuklarda plazma kortizol düzeylerinin değerlendirilmesi. Klinik Psikofarmakoloji Bülteni. 2005; 15(4): 158 - 164.
IEEE ÇAKALOZ B,AKAY P,Bober E "Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu ve eşlik eden karşıt olma karşı gelme bozukluğu olan prepubertal erkek çocuklarda plazma kortizol düzeylerinin değerlendirilmesi." Klinik Psikofarmakoloji Bülteni, 15, ss.158 - 164, 2005.
ISNAD ÇAKALOZ, BURCU vd. "Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu ve eşlik eden karşıt olma karşı gelme bozukluğu olan prepubertal erkek çocuklarda plazma kortizol düzeylerinin değerlendirilmesi". Klinik Psikofarmakoloji Bülteni 15/4 (2005), 158-164.