Yıl: 2006 Cilt: 0 Sayı: 25 Sayfa Aralığı: 45 - 53 Metin Dili: Türkçe İndeks Tarihi: 29-07-2022

Ergenlerin Düşünme Gereksinimi ve Cinsiyetine Göre Problem Çözme Becerilerinin Karşılaştırılması

Öz:
Problem Durumu: Günümüzde okul kurumunun temel işlevi bireylerin, kültürel, ekonomik ve teknolojik açılardan büyük bir rekabet içinde olan çağın gerisinde kalmasını engellemek ya da en önemlisi, bireylere ve sosyal gruplara, kendile- rini, yaşamlarını ve içinde bulundukları koşulları anlama ve dönüştürme aracı olarak sorun çözme, eleştirel düşünme, sorgulama ve yaratıcı düşünme beceri- lerini kazandırmaktır. Tüm bu becerilerin kazandırılabilmesinin önkoşulu ise kuşkusuz bireyin düşünme gereksinimi duymasını sağlamaktır. Yurt dışında bu konuda yapılan çalışmalara bakıldığında, ülkemizdeki araştırmaların sayıca azlığı dikkati çekmektedir (Gülgöz & Sadowski, 1995; Demirci, 1998; Örsel, 2001). Ülkemizde ergenlerde problem çözme becerisine ilişkin birçok çalışma yapılmasına karşın, problem çözme becerileri ve düşünme gereksinimini birlik- te ele alan çalışmalara da rastlanılmamıştır. Bu araştırmada, ergenlerin düşün- me gereksinimleri ve cinsiyetlerine göre, algılanan problem çözme becerileri a- rasında anlamlı bir fark olup olmadığına bakılarak, var olan duruma ilişkin bir fikir edinilmeye çalışılmıştır. Araştırmanın Amacı/Araştırma Soruları: Bu araştırmanın amacı, ergenlerin dü- şünme gereksinimi düzeylerine ve cinsiyetlerine göre algılanan problem çözme becerilerinin karşılaştırılmasıdır. Araştırmanın Yöntemi: Araştırma 106’sı kız, 131’i erkek toplam 237 lise öğrencisi (X=16.05, Ss=.98) üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak Gülgöz ve Sadowski (1995) tarafından Türkçe’ye uyarlaması yapılan “Düşünme İhtiyacı Ölçeği (DİÖ)” (Cacioppo & Petty, 1984) ve uyarlaması Tay- lan (1990) ve Şahin, Şahin ve Heppner (1993) tarafından yapılan “Problem Çözme Envanteri (PÇE)” (Heppner & Petersen, 1982) kullanılmıştır. DİÖ birey- lerin, düşünmeye eğilimlerini ve bundan hoşlanma düzeylerini ölçmektedir. PÇE ise, bireyin problem çözme becerileri konusunda kendini algılayışını ölç- mek amacıyla geliştirilmiştir. PÇE’den alınan yüksek puan problem çözme be- cerisinin düşük, düşük puan ise yüksek olduğunu göstermektedir. Araştırmada iki yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Bulguları ve Sonuçları: Farklı düşünme gereksinim düzeylerine sahip ergenlerin problem çözme beceri düzeyleri arasında anlamlı fark belirlenmiştir (F(2, 236) = 17.79, p<.001). Bu bulguya göre ergenlerin düşünme gereksinimi düzeyleri a- zaldıkça, problem çözme becerileri de azalmaktadır. Ergenlerin kız veya erkek olmalarına göre problem çözme becerilerini arasında anlamlı fark olduğu belir- lenmiştir (F(1, 236) = 4.34, p<.05). Kızlar kendilerini problem çözme becerileri açı- sından erkeklerden daha olumlu algılamaktadırlar. Problem çözme becerilerine düşünme gereksinimi düzeyleri ve cinsiyet ortak etkisi açısından bakıldığında anlamlı bir fark olmadığı görülmektedir (F(2, 236) = 2.07, p>.05). Öneriler: Araştırma kapsamda elde edilen bulgular ışığında, ortaöğretim ku- rumlarında açık ve örtük programların birbirini tamamlayacak biçimde dü- şünme gereksinimi yaratacak ve problem çözme becerilerini geliştirecek etkin- liklere yer vermesi önerilmektedir.
Anahtar Kelime: lise öğrencileri ergenler cinsiyet değişkeni problem çözme becerileri

Belge Türü: Makale Makale Türü: Araştırma Makalesi Erişim Türü: Bibliyografik
0
0
0
  • Aydın, Ö. (1999). Denetim odağı farklı olan öğrencilerin problem çözme becerilerinin karşılaştırılması. Ya- yınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  • Bailey, J. R. (1997). Need for cognition and response mode in the active construction of an information domain. Journal of Economic Psychology, l18, 69-85.
  • Baker, S. R. (2003). A prospective longitudinal investigation on social problem solving appraisals on adjustment to university, stress, healht, and academic motivation and performance. Personality and Individual Differences, 35, 3, 569-592.
  • Berzonsky ve Sullivan (1992). Social cognitive aspects of identity style: Need for cognition, experiential openness, and introspection. Journal of Adolescent Research, 7, 140-155.
  • Budak, B. (1999). Lise öğrencilerinde algılanan sosyal destek düzeyi ile problem çözme becerileri arasındaki ilişki. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, On Dokuz Mayıs Üniversitesi, Sosyal Bilimler Ens- titüsü.
  • Cacioppo, J. T. & Petty, R. E. (1982). Need for cognition. Journal of Personality and Social Psychology, 42, 116-131.
  • Cacioppo, J. T. & Petty, R. E (1984). The need for cognition: Relationship to attitudinal processes. In R. P. McGlynn, J. E. Maddux, C. D. Stoltenberg, & J. H. Harvey (Eds.). Interfaces in psychology: Social perception in clinical and counseling psychology (Volume 2, pp. 113-139). Lubbock, Texas: Texas Tech University Press.
  • Cacioppo, J. T. Petty, R. E. Feinstein, J. A. & Jarvis, B. W. B. (1996). Dispositional differences in cognitive motivation: The life and times of individuals varying in need for cognition. Journal of Personality Assessment, 48, 306-307.
  • Cohen, A. R. Stotland, E. & Wolfe, D. M. (1955). An experimental investigation of need for cognition. Journal of Abnormal and Social Psychology, 51, 291-294.
  • Çam, S. (1997). İletişim becerileri eğitim programının öğretmen adaylarının ego durumlarına ve problem çözme becerisi algılarına etkisi. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilim- ler Enstitüsü.
  • Demirci, S. (1998). Düşünme ihtiyacı ölçeği psikometrik özellikleri: düşünme ihtiyacı, kontrol odağı inancı ve öğrenilmiş güçlülük ilişkilerinin incelenmesi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  • Demirci-Danışık, N., Baker, Ö. E. (2005). Ergenlerde öfke ifade tarzları ve problem çözme. VIII. Ulusal Psikolojik Danışma ve Rehberlik Kongresi’nde sözlü bildiri, Marmara Üniversitesi, İstanbul.
  • D'Estree T. P., & Babbitt, E. F. (1998). Women and the art of peacemaking: Data from Israeli- Palestinian interactive problem solving workshops. Political Psychology, 19, 185-209.
  • D’Zurilla, T.J (1988). Problem solving therapies. In K.S. Dobson (Ed.). Handbook of Cognitive- Behavioural Therapies,.Guilford Publications Inc. 85-135.
  • D’Zurilla, T.J. & Nezu, A. (1982). Social problem solving in adults, In P. C. Kendall (Ed.). Advances in Cognitive Behavioral Research and Therapy (Vol. 1, p. 201-274). New York: Academic Press.
  • Ferah, D. (2000). Kara Harp Okulu öğrencilerinin problem çözme becerilerini algılamalarının ve problem çözme yaklaşım biçimlerinin cinsiyet, sınıf, akademik başarı ve liderlik yapma açısından incelenmesi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  • Fletcher, F.J.O., Danilodics, P., Fernandes, G., Peterson, D. & Reeder, G. D. (1986). Attributional complexity: An individual difference measure. Journal of Personality and Social Psychology, 51, 875-884.
  • Gallagher, A.M., De Lisi, R., Holst, P.C., McGillicuddy-De Lisi, A.V., Morely, M. & Cahalan, C. (1999). Gender differences in advanced mathematical problem solving, Journal of Experimental Child Psychology, 75, 3, 165-244.
  • Güçray, S.S. (2003). The analysis of decision making behaviors and perceived problem solving skills in adolescents. The Turkish Online Journal of Educational Technology, 2, 2, makale 5, 15.08.2005’de ulaşıldı, http://www.tojet.sakarya.edu.tr/archive/v2i2/ songul.htm.
  • Gülgöz, S. & Sadowski, C. J. (1995). Düşünme İhtiyacı Ölçeği’nin Türkçe uyarlaması ve öğrenci ba- şarısı göstergeleri ile korelasyonu. Türk Psikoloji Dergisi, 32, 15-24.
  • Heppner, P.P. & Karuskof, C.J. (1987). An information processing approach to personal problem solving. The Counseling Psychologist, 15, 371-447.
  • Heppner, P.P. & Petersen, C.H. (1982). The development and implications of a Personal Problem- Solving Inventory. Journal of Counseling Psychology, 29, 1, 66-75.
  • Hisli, N. (1990). Almanya’dan dönüş yapan öğrencilerden uyum yapan ve yapamayanların fonk- siyonel olmayan tutumlar, otomatik-olumsuz düşünceler ve problem çözme yeterliği konu- sunda kendilerini algılayışları açısından farklılıklar. V. Ulusal Psikoloji Kongresi, Psikoloji- Seminer Dergisi Özel Sayısı, İzmir, 8, 711-723
  • Keashly, L. (1994). Gender and conflict: What does psychological research tell us? In A. Taylor & J. B. Miller (Eds.). Conflict and gender. Cresskill, NJ: Hampton Press. 167-190.
  • Nadir, B. (2002). Ergenlerde Problem Çözme Becerisini Yordayıcı Bir Değişken Olarak Benlik Imgesi. Ya- yınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  • Kaya, N. (1992). Ondokuz mayıs üniversitesi öğrencilerinin problem çözme becerileri ile benlik saygıları arasındaki ilişkiler. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Sosyal Bi- limler Enstitüsü.
  • Nair, U. K. & Ramnarayan, S. (2000). Individual differences in need for cognition and complex problem solving, Journal of Research in Personality, 34, 305-328.
  • Nadir, B. (2002). Ergenlerde problem çözme becerisini yordayıcı bir değişken olarak benlik imgesi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  • Olson, K., Camp, C. & Fuller, D. (1984). Curiosity and need for cognition. Psychological Reports, 54, 71-74.
  • Örsel, S. (2001). Düşünme ihtiyacı ve beden algısına ilişkin özgüven. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Te- zi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  • Sadowski, C. J. & Gülgöz, S. (1992). Internal consistency and test-retest reliability of the need for cognition scale. Perceptual and Motor Skills, 74, 498.
  • Serbin, L. A., Sprafkin, C., Elman, M. & Doyle, A. (1982). The early development of sex- differentiated patterns of influence. Canadian Journal of Behavioral Science, 14, 351-363.
  • Shor, I, Freire, P. (1997). A Pedagogy for Liberation, Westport, CT: Bergin&Garvey.
  • Şahin-Ayaydın, F., Özbay, Y. (2003, 11 Temmuz). Üniversite Öğrencilerinin problem alanları, problem- lilik düzeyleri, problem çözme becerileri ve yardım arama davranışları arasındaki ilişkilerin incelenmesi. VII. Ulusal PDR Kongresi’nde sözlü bildiri, Malatya.
  • Şahin, N., Şahin, N.H. & Heppner, P.P. (1993). Psychometric properties of the Problem Solving Inventory in a group of Turkish University Students. Cognitive Therapy and Research, 17, 4, 379- 397.
  • Taylan, S. (1990). Heppner’in problem çözme envanteri’nin uyarlama, güvenirlik ve geçerlik çalışmaları. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
APA CENKSEVEN F, VURAL AKAR R (2006). Ergenlerin Düşünme Gereksinimi ve Cinsiyetine Göre Problem Çözme Becerilerinin Karşılaştırılması. , 45 - 53.
Chicago CENKSEVEN Fulya,VURAL AKAR Ruken Ergenlerin Düşünme Gereksinimi ve Cinsiyetine Göre Problem Çözme Becerilerinin Karşılaştırılması. (2006): 45 - 53.
MLA CENKSEVEN Fulya,VURAL AKAR Ruken Ergenlerin Düşünme Gereksinimi ve Cinsiyetine Göre Problem Çözme Becerilerinin Karşılaştırılması. , 2006, ss.45 - 53.
AMA CENKSEVEN F,VURAL AKAR R Ergenlerin Düşünme Gereksinimi ve Cinsiyetine Göre Problem Çözme Becerilerinin Karşılaştırılması. . 2006; 45 - 53.
Vancouver CENKSEVEN F,VURAL AKAR R Ergenlerin Düşünme Gereksinimi ve Cinsiyetine Göre Problem Çözme Becerilerinin Karşılaştırılması. . 2006; 45 - 53.
IEEE CENKSEVEN F,VURAL AKAR R "Ergenlerin Düşünme Gereksinimi ve Cinsiyetine Göre Problem Çözme Becerilerinin Karşılaştırılması." , ss.45 - 53, 2006.
ISNAD CENKSEVEN, Fulya - VURAL AKAR, Ruken. "Ergenlerin Düşünme Gereksinimi ve Cinsiyetine Göre Problem Çözme Becerilerinin Karşılaştırılması". (2006), 45-53.
APA CENKSEVEN F, VURAL AKAR R (2006). Ergenlerin Düşünme Gereksinimi ve Cinsiyetine Göre Problem Çözme Becerilerinin Karşılaştırılması. Eurasian Journal of Educational Research, 0(25), 45 - 53.
Chicago CENKSEVEN Fulya,VURAL AKAR Ruken Ergenlerin Düşünme Gereksinimi ve Cinsiyetine Göre Problem Çözme Becerilerinin Karşılaştırılması. Eurasian Journal of Educational Research 0, no.25 (2006): 45 - 53.
MLA CENKSEVEN Fulya,VURAL AKAR Ruken Ergenlerin Düşünme Gereksinimi ve Cinsiyetine Göre Problem Çözme Becerilerinin Karşılaştırılması. Eurasian Journal of Educational Research, vol.0, no.25, 2006, ss.45 - 53.
AMA CENKSEVEN F,VURAL AKAR R Ergenlerin Düşünme Gereksinimi ve Cinsiyetine Göre Problem Çözme Becerilerinin Karşılaştırılması. Eurasian Journal of Educational Research. 2006; 0(25): 45 - 53.
Vancouver CENKSEVEN F,VURAL AKAR R Ergenlerin Düşünme Gereksinimi ve Cinsiyetine Göre Problem Çözme Becerilerinin Karşılaştırılması. Eurasian Journal of Educational Research. 2006; 0(25): 45 - 53.
IEEE CENKSEVEN F,VURAL AKAR R "Ergenlerin Düşünme Gereksinimi ve Cinsiyetine Göre Problem Çözme Becerilerinin Karşılaştırılması." Eurasian Journal of Educational Research, 0, ss.45 - 53, 2006.
ISNAD CENKSEVEN, Fulya - VURAL AKAR, Ruken. "Ergenlerin Düşünme Gereksinimi ve Cinsiyetine Göre Problem Çözme Becerilerinin Karşılaştırılması". Eurasian Journal of Educational Research 25 (2006), 45-53.