Yıl: 2008 Cilt: 0 Sayı: 20 Sayfa Aralığı: 59 - 76 Metin Dili: Türkçe İndeks Tarihi: 29-07-2022

Malatya'daki Hava Kirliliğine Coğrafi Bakış

Öz:
Doğu Anadolu Bölgesi’nin hızla gelişen şehirlerinden biri olan Malatya’da, bu hızlı gelişmeye bağlı olarak, çeşitli çevre sorunları yaşanmaya başlanmıştır. Bu sorunlar arasında etkileri ve boyutları bakımından en önemlisi hava kirliliğidir. Şehirde, özellikle 1984’te yaşanan yoğun hava kirliliği, insan yaşamı için tehlikeli boyutlara ulaşmıştır. Sorunun giderilmesi için alınan tedbirler olumlu sonuç vermiş ve hava kirliliği önemli ölçüde azaltılmıştır. Ancak hızlı şehirleşmenin devam ettiği Malatya’da; konut, motorlu taşıt ve sanayi tesisi sayısındaki artışlarla hava kirliliği önemli bir çevre sorunu olmaya devam etmektedir. Artan kirlilik nedeniyle zaman zaman hedef sınır değerine ulaşan kükürt dioksit (SO2) ve partiküler madde (duman) değerleri bazı yıllar tekrar endişe verici seviyelere ulaşmaya başlamıştır.Bu çalışmada Malatya şehrinde hava kirliliğini ortaya çıkaran jeomorfolojik, klimatik ve meteorolojik parametreler yanında, özellikle beşeri ve ekonomik faaliyetleri göz önüne alan bazı coğrafi değerlendirmeler yapılmıştır. Aynı zamanda şehirsel gelişimin planlanması, fosil yakıt kullanımının azaltılması, doğalgazın yaygınlaştırılması, şehir içi yolların yeniden düzenlenmesi ve sanayi tesislerinin ÇED kurallarına uygun kurulması ve işletilmesi gibi hava kirliliğini önleyici tedbirler önerilmiştir.
Anahtar Kelime: evsel isınma hava kirliliği plansız gelişme sülfür dioksit Malatya çarpık kentleşme fosil yakıtlar endüstriyel kirlilik partiküler madde konsantrasyonu iklim topoğrafya kent trafiği

Konular: Halk ve Çevre Sağlığı Enerji ve Yakıtlar Çevre Çalışmaları Coğrafya Çevre Mühendisliği

A Geographical Look at the Air Pollution in Malatya

Öz:
Various environmental problems have been started to be experienced in Malatya, one of the most rapidly developing cities of the region, in relation to the rapid development of the city. Of these problems, the most serious one is air pollution. The air pollution in the city, in particular, the one in 1984, reached to the extent to threaten human life. The measures taken for the solution of this problem had positive results and the air pollution significantly decreased. However, the problem maintains its importance due to the increase in the numbers of buildings, vehicles and industrial facilities appeared together with the development in the city. The levels of the sulphur dioxide (SO2) and particles (smoke) have sometimes begun to approach the alarming rates in recent years. In this study, geographical evaluations regarding, in particular, the human and economic activities besides geomorphologic, climatic and meteorological parameters were made. In addition, planning of the city development; decrease of fossil fuel use; spread of natural gas use; redesign of the roads within the city; and the foundations and run of industrial facilities according to Environmental Effect Evaluation (ÇED) were suggested.
Anahtar Kelime: particulate matter concentration climate topography urban traffic domestic heating air pollution unplanned development sulfur dioxide Malatya haphazard urbanization fossil fuels industrial pollution

Konular: Halk ve Çevre Sağlığı Enerji ve Yakıtlar Çevre Çalışmaları Coğrafya Çevre Mühendisliği
Belge Türü: Makale Makale Türü: Araştırma Makalesi Erişim Türü: Erişime Açık
  • ATALAY, İ, MORTAN, K., 2006, Türkiye Bölgesel Coğrafya. İnkılâp Yay. İstanbul.
  • BAŞKURT, O.K., 1984, Malatya İli’nde Hava Kirliliği ile Solunum Sistemi Hastalıkları Arasındaki İlişki. TÜBİTAK Deniz Bilimleri ve Çevre Araştırmaları Grubu Ulusal Çevre Sempozyumu Tebliğler Kitabı. s.143-154, Ankara.
  • DİE-1927 ve 2000 Yılları Genel Nüfus Sayımı Sonuçları.
  • GARİPAĞAOĞLU, N., 2002, Türkiye’de Hava Kirliliği ve Coğrafi Esasları. Arya Matbaacılık, İstanbul.
  • GARİPAĞAOĞLU, N., 2003, Türkiye’de Hava Kirliliği Sorununun Coğrafi Bölgelere Göre Dağılımı. Doğu Coğrafya Der. Sayı:9, s.55-77, Konya
  • GÜÇER, Ş., DEMİR, M., KARAGÖZLER, A.E., 1984, Malatya Havasında Bazı Elementlerin Dağılımı, TÜBİTAK Deniz Bilimleri ve Çevre Araştırmaları Grubu Ulusal Çevre Sempozyumu Tebliğler Kitabı. s.155-162, Ankara.
  • GÜNEY, E., 2004, Türkiye Çevre Sorunları. Nobel Yayın Dağıtım, Ankara.
  • HACISALİHOĞLU İ.,Y., 1994, Karabük’te Hava Kirliliği, Türk Coğrafya Der. Sayı:29 s.475-494, İstanbul.
  • KARABULUT, Y., ŞAHİN, C., YÜCEL, M., 1985, Malatya’da Hava Kirliliğini Doğuran Nedenler ve Kirlilik Parametrelerinin Yıl içindeki Değerleri. TÜBİTAK Deniz Bilimleri ve Çevre Araştırmaları Grubu Çağ-73 Nolu Proje Kesin Raporu, Ankara.
  • KARABULUT,Y., 1990, Malatya’da Şehirsel Gelişme ve Getirdiği Sorunlar, Fırat Havzası Coğrafya Sempozyumu 14-15 Nisan 1986, Fırat Üniversitesi Yay., s.171-190, Elazığ,
  • KESER, N., 2002, Kütahya’da Hava Kirliliğine Etki Eden Topografik ve Klimatik Faktörler, Marmara Coğrafya Der. Sayı:5,s.69-100, İstanbul.
  • KIRIMHAN, M., 1995, Malatya’da Şehirsel Fonksiyonlar. Fırat Üniv. Sosyal Bil. Enst. (Yayınlanmamış Doktora Tezi), Elazığ.
  • NİŞANCI, A., 1986, Erzurum’da Hava Kirliliği. Fen-Edb. Fak. Araştırma Dergisi. Sayı:15, Fasikül II, Erzurum.
  • ÖZDEMİR, M. A. BOYRAZ, Z., 2002, Elazığ Şehir Merkezinde Hava Kirliliğini Doğuran Nedenler ve Kirlilik Parametrelerinin Zaman İçindeki Değişimine Coğrafi Bir Yaklaşım. Doğu Coğrafya Der. Sayı:8, s.163-182, Elazığ.
  • SARGIN., S., 2003, Isparta’nın Çevre Sorunları, Afyon Kocatepe Üniv. Sosyal Bil. Dr. Cilt.V, Sayı:2 s.147-165, Afyon.
  • ŞAHİN, C., 1987, Hava Kirliliği ve Hava Kirliliğini Etkileyen Doğal Çevre Faktörleri, Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, Coğrafya Araştırmaları Der. Cilt:1, Sayı:1, s.25-47, Ankara.
  • ŞAHİN, C., KARABULUT, Y., YÜCEL, M., 1986, Malatya’da Hava Kirliliği Etmenleri ve Kirliliğin Boyutları, TÜBİTAK Deniz Bil. ve Çevre Araştırmaları Grubu Ulusal Çevre Sempozyumu Tebliğler Kitabı. s.194-208, Ankara.
  • ÜNAL, Ç., 1996, Erzurum’da Hava Kirliliği ve Coğrafi Faktörlerin Etkileri. Atatürk Üniv. Kazım Karabekir Eğt. Fak. Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı:3, s.28-41, Erzurum.
  • Türkiye’nin Çevre Sorunları,1995, Türkiye Çevre Sorunları Vakfı Yayını, Ankara. PEGAZ-2007, Malatya Şehiriçi Doğalgaz Dağıtım A.Ş.
  • http://www.who.int/en/
  • http://www.kgm.gov.tr/images/trafikharita2005.jpg
APA SEVER R (2008). Malatya'daki Hava Kirliliğine Coğrafi Bakış. , 59 - 76.
Chicago SEVER Ramazan Malatya'daki Hava Kirliliğine Coğrafi Bakış. (2008): 59 - 76.
MLA SEVER Ramazan Malatya'daki Hava Kirliliğine Coğrafi Bakış. , 2008, ss.59 - 76.
AMA SEVER R Malatya'daki Hava Kirliliğine Coğrafi Bakış. . 2008; 59 - 76.
Vancouver SEVER R Malatya'daki Hava Kirliliğine Coğrafi Bakış. . 2008; 59 - 76.
IEEE SEVER R "Malatya'daki Hava Kirliliğine Coğrafi Bakış." , ss.59 - 76, 2008.
ISNAD SEVER, Ramazan. "Malatya'daki Hava Kirliliğine Coğrafi Bakış". (2008), 59-76.
APA SEVER R (2008). Malatya'daki Hava Kirliliğine Coğrafi Bakış. Doğu Coğrafya Dergisi, 0(20), 59 - 76.
Chicago SEVER Ramazan Malatya'daki Hava Kirliliğine Coğrafi Bakış. Doğu Coğrafya Dergisi 0, no.20 (2008): 59 - 76.
MLA SEVER Ramazan Malatya'daki Hava Kirliliğine Coğrafi Bakış. Doğu Coğrafya Dergisi, vol.0, no.20, 2008, ss.59 - 76.
AMA SEVER R Malatya'daki Hava Kirliliğine Coğrafi Bakış. Doğu Coğrafya Dergisi. 2008; 0(20): 59 - 76.
Vancouver SEVER R Malatya'daki Hava Kirliliğine Coğrafi Bakış. Doğu Coğrafya Dergisi. 2008; 0(20): 59 - 76.
IEEE SEVER R "Malatya'daki Hava Kirliliğine Coğrafi Bakış." Doğu Coğrafya Dergisi, 0, ss.59 - 76, 2008.
ISNAD SEVER, Ramazan. "Malatya'daki Hava Kirliliğine Coğrafi Bakış". Doğu Coğrafya Dergisi 20 (2008), 59-76.