Osmanlı Ülkesinde Görülen İsyan ve Eşkıyalık Olayları Karşısında Alınan Bazı Tedbirler Hakkında Bir Değerlendirme

Yıl: 2009 Cilt: 0 Sayı: 25 Sayfa Aralığı: 185 - 214 Metin Dili: Türkçe İndeks Tarihi: 29-07-2022

Osmanlı Ülkesinde Görülen İsyan ve Eşkıyalık Olayları Karşısında Alınan Bazı Tedbirler Hakkında Bir Değerlendirme

Öz:
Bu çalışmamızda, XVI. Yüzyılın ortalarından itibaren Osmanlı ülkesinin çeşitli bölgelerinde yaygın bir şekilde görülmeye başlayan ve daha sonraki yüzyıllarda da aralıklarla devam eden, özellikle Anadolu topraklarında yoğunlaşan isyan ve eşkıyalık hareketleri karşısında alınan çeşitli tedbirler konu edilecektir.Bu tedbirlerden bir kısmı devleti yönetenlerin bilinçli olarak, doğrudan isyan ve eşkıyalık karşısında aldıkları tedbirler olup, dolaylı yollardan bu hadiselerin önlenmesinde faydası olan çeşitli uygulamalar da konumuz çerçevesinde ele alınmıştır. Uygulanan veya uygulanması düşünülen bazı önlemler sınıflandırılırken; devleti yönetenler tarafından, merkezi idareye ve taşraya ait olmak üzere ele alınan tedbirler ile halkın taşrada idarecilerle beraber tasarladıkları çeşitli pratik çözüm yolları incelenmiştir. Bu iki ana hat üzerinde alt başlıklar kullanılarak konu detaylandırılmıştır.
Anahtar Kelime:

Konular: Tarih Siyasi Bilimler Kültürel Çalışmalar

An Evaluation About Some of the Measures Taken Against the Rebellion and Banditry Events in the Ottoman Country

Öz:
The measures which had been taken against the rebellion and banditry events in a various regions of the Ottoman country will be the main aim of this study. It is known that banditry and rebellion had been the major issue in the Ottoman Empire specifically in the Anatolian region since the middle of XVI century. Some of the measures had been taken directly against the rebellion and banditry by the the state governers on purpose.Besides that various applications which had been indirectly beneficial in the prevention of these events were also discussed in the framework of the subject. In classifying some of the measures had been implemented or had been considered to implement; the measures had belonged to the central administration and the provincies had been handled and the various practical solutions had been made up together with the natives and the administrators. These were examined andelobarated by using the sub-titles on these two main streams.
Anahtar Kelime:

Konular: Tarih Siyasi Bilimler Kültürel Çalışmalar
Belge Türü: Makale Makale Türü: Araştırma Makalesi Erişim Türü: Erişime Açık
0
0
0
  • ARŞİV BELGELERİ
  • A.Ş.S. 25: 145/881, 284/1130-1131
  • A.Ş.S. 36: 91/267, 121/341.
  • A.Ş.S. 37: 165/416-417, 169/423-424.
  • A.Ş.S. 39: 183/550-551, 185/565.
  • A.Ş.S. 41: 189/492.
  • Kay.Ş.S. 51: 243/645.
  • Kay. Ş.S. 57: 232/585.
  • Kay.Ş.S. 59: 72/207.
  • Kay. Ş.S. 66: 9/20, 107/225-226, 128/336.
  • Kon.Ş.S. 6: 83/2.
  • BOA, MD 78: 854.
  • BOA, MD 84: 18.
  • BOA, MD 85: 116.
  • BOA, MD 87: 74/146.
  • BOA, MD 89: 13, 23, 48, 89.
  • BOA, MZ, 8: 6, 78, 82, 92, 168, 171, 235, 252, 269, 272, 376, 419, 422, 424, 427, 447, 456.
  • KAYNAK ESERLER
  • ABDÜLKADİR (KADRİ) EFENDİ, (2002-2003), Topçular Katibi Abdülkadir (Kadri) Efendi Tarihi, I-II, (hzl. Ziya Yılmazer), TTK Yay., Ankara.
  • AHMET NAZİF EFENDİ, (1987), Mir’at-ı Kayseriyye (Kayseri Tarihi), (hzl. Mehmet Palamutoğlu), Kayseri Özel İdare Birliği ve Kayseri Belediyesi Birliği Yay., Kayseri.
  • EVLİYA ÇELEBİ, (1999), Evliya Çelebi Seyahatnâmesi, (hzl. Zekeriya Kurşun-Seyit Ali Kahraman- Yücel Dağlı), I-VI. Kitaplar, İstanbul, YKY. (Top-kapı Sarayı, Bağdat 304 Yazmasının Transkripsiyon – Dizin)
  • KÂTİP ÇELEBİ, (1286-1287), Fezleke, I-II, İstanbul.
  • MEHMED SÜREYYÂ, (1996), Sicill-i Osmanî, I-V, (Haz. Ali Aktan vd.), Sebil Yay., İstanbul.
  • NAİMA MUSTAFA EFENDİ, (1280), Tarih-i Naima, C. I-VI, İstanbul.
  • SOLAKZADE MEHMED HEMDEMİ, (1298), Solakzade Tarihi, Mahmud Bey Matbaası, İstanbul.
  • ZEYREK, Yunus, (1999), IV. Sultan Murad’ın Revan ve Tebriz Seferi Ruznâmesi, Kültür Bakanlığı Yay., Ankara.
  • TETKİK ESERLER
  • AKDAĞ, Mustafa, (1958), “Celali Fetreti”, DTCFD, XVI/1-2, s.53-107, Ankara.
  • AKDAĞ, Mustafa,(1999), Türk Halkının Dirlik ve Düzenlik Kavgası, Celali İsyanları, 2.b., Barış Yay, Ankara,
  • ANDREASYAN, Hrand D., (1963), “Bir Ermeni Kaynağına Göre Celali İsyanları”, İÜEFTD, XIII/17-18, s.27-42.
  • ANDREASYAN, Hrand D., (1968), “Abaza Mehmed Paşa”, İÜEFTD, XVII/22, s.131-142. (Mart 1967), İstanbul.
  • BARKAN, Ömer Lütfi, (1986), “Avârız”, İA, C.2, s.13-19.
  • BARKEY, Karen (1999), Eşkıyalar ve Devlet, (çev. Zeynep Altok), TVYY, İstanbul.
  • DANİŞMEND, İ. H., (1972), İzahlı Osmanlı Tarihi Kronolojisi, C. I-V, 2.b., Türkiye Yayınevi, İstanbul.
  • ERGENÇ, Özer, (1980), “XVII. Yüzyılın Başlarında Ankara’nın Yerleşim Durumu Üzerine Bazı Bilgiler”, Osmanlı Araştırmaları, (JOS), S.I, s.85-108, İstanbul.
  • ERGENÇ, Özer, (1982), “Osmanlı Klasik Dönemindeki Eşraf ve Ayan Üzerine Bazı Bilgiler”, Osmanlı Araştırmaları, (JOS), S.III, s.105-118, İstanbul.
  • ERGENÇ, Özer, (1984), “Osmanlı Şehrindeki ‘Mahalle’nin İşlev ve Nitelikleri Üzerine”, Osmanlı Araştırmaları, (JOS), IV, İstanbul, s. 69-78.
  • ERGENÇ, Özer, (1995), XVI. Yüzyılda Ankara ve Konya, Ankara Enstitüsü Vakfı yay., Ankara
  • FAROQHI, Suraiya, (1975), “16. 18. Yüzyıllarda Orta Anadolu’da Şeyh Aileleri”, TİTS, Metinler Tartışmalar, s.197-229, (Ed. Osman Okyar ve Ünal Nalbantoğlu), 8-10 Haziran 1973, Hacettepe Ünv. Yay., Ankara.
  • FAROQHI, Suraiya, (2000), Osmanlı’da Kentler ve Kentliler, (Çev. N.Kalaycıoğlu), (1.b. 1993), 3.b, TVYY, İstanbul.
  • FAROQHI, Suraiya, (2004),“Krizler ve Değişim 1590-1699”, Osmanlı İmparatorluğu’nun Ekonomik ve Sosyal Tarihi, C.2, (Ed. H. İnalcık-D. Quataert), (çev. Ayşe Berktay vd.) Eren Yay., İstanbul.
  • GOFFMAN, Daniel, (2004), Osmanlı Dünyası ve Avrupa 1300-1700, (çev.Ülkün Tansel), TVYY, İstanbul.
  • GÖYÜNÇ, Nejat, (1967), “Onaltıncı Yüzyılda Ankara”, BTTD, I, s.71-75.
  • GÖYÜNÇ, Nejat, (1979), “Hâne Deyimi Hakkında”, Tarih Dergisi, S.XXXII, s.331-348, İstanbul, İÜEF Basımevi.
  • HAMMER, Osmanlı Tarihi, C.5, İstanbul.
  • HÜSEYİN HÜSAMEDDİN (AMASYALI ABDİZÂDE), (1330), Amasya Tari-hi, C.I-IV, İstanbul.
  • İLGÜREL, Mücteba, (1976), Abaza Hasan Paşa İsyânı, İÜEF, Basılmamış Doçentlik Tezi, İstanbul.
  • İLGÜREL, Mücteba, (1979), “Osmanlı İmparatorluğu’nda Ateşli Silahların Yayılışı”, İÜEFTD, S. 32, s.303-307.
  • İLGÜREL, Mücteba, (1993), “Celali İsyanları”, TDVİA, C.VII, s.252-257.
  • İNALCIK, Halil, (1975), “The Sociopolitical Effects of the Diffusion of Firearms in the Middle East”, War, Technology and Society in the Middle East, (Ed. V.J. Parry-M.E. Yapp), London.
  • İNALCIK, Halil, 1980), “Military and Fiscal Transformation in the Otoman Empire, 1600-1700”, Archivum Ottomanicum, VI, s.283-337.
  • İNALCIK, Halil, (2003), Osmanlı İmparatorluğu Klasik Çağ (1300-1600), (Çev. Ruşen Sezer), YKY, İstanbul.
  • İNBAŞI, Mehmet, (2001) “Kayseri Kalesi”, OTAM, S.11, s.825-848, Ankara Üni. yay., Ankara.
  • KOÇU, Reşad Ekrem, (2003), Dağ Padişahları, 4.b., Doğan Kitap, İstanbul.
  • KUNT, İ. Metin, (1983), The Sultan’s Servants, New York.
  • MURPHEY, Rhoads, (1991), “The Historical Setting”, The Intimate Life of an Ottoman Statesman Melek Ahmed Pahsa (1588-1622), (Çev. R. Dankoff), N.York.
  • OĞUZOĞLU, Yusuf, (1980), 17. Yüzyılda Konya Şehir Müesseseleri ve Sosyo- Ekonomik Yapısı Üzerinde Araştırma, (Basılmamış Dr. Tezi), Ankara.
  • ORHONLU, Cengiz, (1990), Osmanlı İmparatorluğu’nda Derbend Teşkilatı, 2.b., Eren Yay., İstanbul.
  • OSMANLI TARİHİ, (2007), Osman Gazi’den Sultan Vahîdüddîn Han’a Osman-lı Tarihi, C.3, Çamlıca Yay., İstanbul.
  • ÖZVAR, Erol, (2002), “XVII. Yüzyılda Osmanlı Taşra Maliyesinde Değişim: Rum Eyaletinde Hazine Defterdarlığından Tokat Voyvodalığına Geçiş”, XIII. TTKB, (4-8 Ekim 1999), Osmanlı’nın 700. Yılı, III/3, TTK Yay., Ankara.
  • PIERCE, Leslie P., (1996), Harem-i Hümayun Osmanlı İmparatorluğu’nda Hükümranlık ve Kadınlar, TVYY, (4.b 2002), İstanbul.
  • SERTOĞLU, Midhat, (1958), Resimli Osmanlı Tarihi Ansiklopedisi, İnkılap ve Aka Kitabevi, İstanbul.
  • ŞAKİROĞLU, Mahmut, (1992), “Abaza Mehmed Paşa’nın Ankara Kuşatması”, Ankara Dergisi, I/3, s.5-11, ABB Yay., Ankara.
  • TABAKOĞLU, Ahmet, (1985), Gerileme Dönemine Girerken Osmanlı Maliyesi, Dergah Yay. İstanbul.
  • TAŞ, Hülya, (2006), XVII. Yüzyılda Ankara, TTK Yay., Ankara.
  • TURAN, Şerafeddin, (1961), Kanuni’nin Oğlu Şehzade Bayezid Vak’ası, Ankara.
  • TURAN, Şerafeddin, (1997) Kanuni Süleyman Dönemi Taht Kavgaları, Bilgi Yayınevi, (genişletilmiş 2.b), Ankara.
  • ULUÇAY, M. Çağatay, (1944), XVII. Asırda Saruhan’da Eşkıyalık ve Halk Hareketleri, İstanbul, CHP Manisa Halkevleri Yayını.
  • UZUNÇARŞILI, İ. Hakkı, (1988b), Osmanlı Tarihi, III. Cilt, I. Kısım, (4b) Ankara, TTK Yay.
  • ÜNVER, A. Süheyl, (1953), “Dördüncü Sultan Murad’ın Revan Seferi Kronolojisi”, Belleten, XVI/64, (Ekim 1952), s.548-551, Ankara, TTK.
  • YÜCEL, Yaşar, (1974), “Osmanlı İmparatorluğu’nda Desantralizasyona (Adem-i Merkeziyet) Dair Genel Gözlemler”, Belleten, XXXVIII/152, s.657-708, TTK.
APA UZUN E (2009). Osmanlı Ülkesinde Görülen İsyan ve Eşkıyalık Olayları Karşısında Alınan Bazı Tedbirler Hakkında Bir Değerlendirme. , 185 - 214.
Chicago UZUN EFKAN Osmanlı Ülkesinde Görülen İsyan ve Eşkıyalık Olayları Karşısında Alınan Bazı Tedbirler Hakkında Bir Değerlendirme. (2009): 185 - 214.
MLA UZUN EFKAN Osmanlı Ülkesinde Görülen İsyan ve Eşkıyalık Olayları Karşısında Alınan Bazı Tedbirler Hakkında Bir Değerlendirme. , 2009, ss.185 - 214.
AMA UZUN E Osmanlı Ülkesinde Görülen İsyan ve Eşkıyalık Olayları Karşısında Alınan Bazı Tedbirler Hakkında Bir Değerlendirme. . 2009; 185 - 214.
Vancouver UZUN E Osmanlı Ülkesinde Görülen İsyan ve Eşkıyalık Olayları Karşısında Alınan Bazı Tedbirler Hakkında Bir Değerlendirme. . 2009; 185 - 214.
IEEE UZUN E "Osmanlı Ülkesinde Görülen İsyan ve Eşkıyalık Olayları Karşısında Alınan Bazı Tedbirler Hakkında Bir Değerlendirme." , ss.185 - 214, 2009.
ISNAD UZUN, EFKAN. "Osmanlı Ülkesinde Görülen İsyan ve Eşkıyalık Olayları Karşısında Alınan Bazı Tedbirler Hakkında Bir Değerlendirme". (2009), 185-214.
APA UZUN E (2009). Osmanlı Ülkesinde Görülen İsyan ve Eşkıyalık Olayları Karşısında Alınan Bazı Tedbirler Hakkında Bir Değerlendirme. Türklük Bilimi Araştırmaları, 0(25), 185 - 214.
Chicago UZUN EFKAN Osmanlı Ülkesinde Görülen İsyan ve Eşkıyalık Olayları Karşısında Alınan Bazı Tedbirler Hakkında Bir Değerlendirme. Türklük Bilimi Araştırmaları 0, no.25 (2009): 185 - 214.
MLA UZUN EFKAN Osmanlı Ülkesinde Görülen İsyan ve Eşkıyalık Olayları Karşısında Alınan Bazı Tedbirler Hakkında Bir Değerlendirme. Türklük Bilimi Araştırmaları, vol.0, no.25, 2009, ss.185 - 214.
AMA UZUN E Osmanlı Ülkesinde Görülen İsyan ve Eşkıyalık Olayları Karşısında Alınan Bazı Tedbirler Hakkında Bir Değerlendirme. Türklük Bilimi Araştırmaları. 2009; 0(25): 185 - 214.
Vancouver UZUN E Osmanlı Ülkesinde Görülen İsyan ve Eşkıyalık Olayları Karşısında Alınan Bazı Tedbirler Hakkında Bir Değerlendirme. Türklük Bilimi Araştırmaları. 2009; 0(25): 185 - 214.
IEEE UZUN E "Osmanlı Ülkesinde Görülen İsyan ve Eşkıyalık Olayları Karşısında Alınan Bazı Tedbirler Hakkında Bir Değerlendirme." Türklük Bilimi Araştırmaları, 0, ss.185 - 214, 2009.
ISNAD UZUN, EFKAN. "Osmanlı Ülkesinde Görülen İsyan ve Eşkıyalık Olayları Karşısında Alınan Bazı Tedbirler Hakkında Bir Değerlendirme". Türklük Bilimi Araştırmaları 25 (2009), 185-214.