Yıl: 2016 Cilt: 11 Sayı: 18 Sayfa Aralığı: 177 - 202 Metin Dili: Türkçe İndeks Tarihi: 29-07-2022

TÜRKİYE’DE GELENEKSEL KIYAFETLERİN YAŞATILMASINDA “FOLKLORİK YAPMA BEBEKLER”

Öz:
Folklorik kıyafetli yapma bebekler, el yapımı ya da hazır plastik bebeklere geleneksel giysilerin giydirilmesi ile oluşturulan kültür ürünleridir. Türkiye'de yerel yönetimlerin desteği ya da kişisel girişimlerle farklı malzemeler kullanılarak çeşitli yöresel giysilerle giydirilen "folklorik kıyafetli yapma bebekler" yapılmaktadır. Bebeklerin kıyafetleri, Anadolu insanının giyim tarzına ait yöresel kumaşlar kullanılarak ve aslına sadık kalınarak oluşturulmaktadır. Bu bebekler yapıldıkları malzemenin veya yapıldığı yörenin adı ile adlandırılırlar. Folklorik kıyafetli yapma bebekler üzerinde Anadolu kadınının geleneksel giysileri olan göynek, şalvar, cepken, yelek, üçetek, entari, bindallı, kuşak, önlük ve bunları tamamlayan, farklılıklar gösteren başlıklar yer almaktadır. Türk kültürünün en gösterişli dallarından birisi olan Folklorik kıyafetler; Anadolu insanının kültürü, yaşayışı, sosyal durumu ve sanatı hakkında bilgi veren en önemli somut ürünlerdir. Günümüzde halk oyunlarında, kına gecelerinde ve bazı köylerde belli yaş gurubunun giydiği bu kıyafetlerin orijinal örnekleri zamanla yok olmaktadır. Bu giysilerin korunmasında etnoğrafya müzelerine ve araştırmacılara çok iş düşmektedir. Bununla birlikte kıyafetler, farklı kullanım alanları yaratılarak yeni nesile tanıtılmalı ve sevdirilmelidir. "Folklorik Kıyafetli Yapma Bebekler" söz konusu farklı kullanım alanlarına güzel bir örnektir. Zira "Folklorik Kıyafetli Yapma Bebekler"; geçmişle gelecek arasında köprü oluşturması, turistik eşya olma özelliği ile kültür alışverişine katkısı, yöre insanına ekonomik kazanç sağlaması gibi pek çok yönden önem taşımaktadır. Makalemizde Türkiye'nin çeşitli yörelerinde yeni bir kültür ürünü olarak meydana getirilen "Folklorik Kıyafetli Yapma Bebekler"in tanıtılması amaçlanmıştır. Folklorik kıyafetli kitre bebek, Türkiye'nin geleneksel bebeği Elif, Kayseri Soğanlı bebeği, Adıyaman Besi bebeği, Muğla Çomakdağ bez bebekleri, Yöresel kıyafetli taş bebekler, Ardahan Damal bebeği, Bursa Keles bebeği, Kars Kağızman bebeği ve Kastamonu Azdavay bebeği olmak üzere farklı yörelerde yapılan on bebek çeşidi ele alınmıştır
Anahtar Kelime:

THE IMPORTANCE OF "FOLKLORIC DOLLS" IN MAINTAINING THE EXISTENCE OF TURKISH TRADITIONAL COSTUMES

Öz:
Folkloric dolls are cultural products produced by dressing handmade or plastic dolls in traditional costumes. In Turkey, various folkloric dolls are produced with different materials and diverse local costumes thanks to the support of local authorities or individual enterprises. These costumes, which possess the authenticity of traditional Anatolian costumes, are produced using local fabrics that embody the clothing styles of Anatolian people. The dolls are either named after the materials that are used to produce them or the regions where they are produced. On the folkloric dolls, there are shirts, salvars (baggy trousers), short jackets (cepken), vests, üçetek (a long robe with three pieces), robes, bindallı (garments made of purple velvet), sashes, and aprons, along with different headdresses that complement them. Folkloric costumes, which are one of the most glamorous parts of Turkish culture, are the most significant tangible products that provide insights into Anatolian culture, lifestyle, social status and art. However, nowadays, original examples of these traditional costumes that are worn for folk dances and bridal showers (henna nights), along with those worn by a certain age group in some villages gradually disappear. Researchers and ethnographic museums should shoulder the responsibility to protect them. Moreover, it is vital to familiarize next generations with traditional costumes and make them popular among next generations by means of creating new areas of usage. Folkloric dolls constitute a good example for the aforementioned areas of usage. The main reason for this is that they have a significant role in bridging the gap between the past and the future, contributing to cultural exchange due to their characteristic as touristic products, and finally providing financial profit to local people. In the study, folkloric dolls are intended to be introduced as new cultural products produced in various regions of Turkey. In the study, Kıtre Doll with folkloric costumes, Elif as the traditional Turkish Doll, Soğanlı Doll of Kayseri, Besi Doll of Adıyaman, Çomakdağ Doll of Muğla, stone dolls with traditional costumes, Damal Doll of Ardahan, Keles Doll of Bursa, Kağızman Doll of Kars, and Azdavay Doll of Kastamonu are examined. Folkloric dolls are cultural products produced by dressinghandmade or plastic dolls in traditional costumes. In Turkey, variousfolkloric dolls are produced with different materials and diverse localcostumes thanks to the support of local authorities or individualenterprises. These costumes, which possess the authenticity oftraditional Anatolian costumes, are produced using local fabrics thatembody the clothing styles of Anatolian people. The dolls are eithernamed after the materials that are used to produce them or the regionswhere they are produced. On the folkloric dolls, there are shirts, salvars(baggy trousers), short jackets (cepken), vests, üçetek (a long robe withthree pieces), robes, bindallı (garments made of purple velvet), sashes,and aprons, along with different headdresses that complement them.Folkloric costumes are unique tangible records that reflect Turkishculture with their local fabrics produced in handlooms with variousspecific designs and embellishments that complement the costumes.Besides, they provide significant data about Anatolian lifestyle, socialstatus and art. The embellishments that complement the folkloriccostumes are as follows: Embroideries, goldwork embroideries (Bartınembroidery), sequins, beads, needlework, crochet, needlepoint,lockstitch, bodkin embroideries; knitted clothes produced with two or fiveknitting needles; belt weaving and cardweaving (also known as “çarpana”and “kolan” weaving); golden and silver jewellery, and most importantlyheaddresses.In Turkey, various folkloric dolls are produced by means of usingdifferent materials and various local costumes thanks to the support oflocal authorities or individual enterprises. These dolls are produced usinglocal fabrics that embody the clothing styles of Anatolian people andreflecting the authenticity of traditional Anatolian costumes.Nowadays, however, original examples of these traditionalcostumes that are worn for folk dances and bridal showers (hennanights), along with those worn by a certain age group in some villagesgradually disappear. Ethnographic museums and researchers shouldshoulder the responsibility to protect them. Moreover, traditionalcostumes should be introduced to and made popular among nextgenerations by means of creating new areas of usage. The main reasonfor this is that they have a significant role in bridging the gap betweenthe past and the future, contributing to cultural exchange due to theircharacteristics as touristic products, and finally providing financial profitto local people. In the study, folkloric dolls are intended to be introducedas new cultural products produced in various regions of Turkey.Folkloric costumes, which are one of the most glamorous parts ofTurkish culture, are the most significant tangible products that provideinsights into Anatolian culture, lifestyle, social status and art. However,nowadays, original examples of these traditional costumes that are wornfor folk dances and bridal showers (henna nights), along with those wornby a certain age group in some villages gradually disappear. Researchersand ethnographic museums should shoulder the responsibility to protectthem. Moreover, it is vital to familiarize next generations with traditionalcostumes and make them popular among next generations by means of creating new areas of usage. Folkloric dolls constitute a good example forthe aforementioned areas of usage. The main reason for this is that theyhave a significant role in bridging the gap between the past and thefuture, contributing to cultural exchange due to their characteristic astouristic products, and finally pro
Anahtar Kelime:

Belge Türü: Makale Makale Türü: Araştırma Makalesi Erişim Türü: Erişime Açık
  • Acar, Mustafa. Karabük Safranbolu Folkloru. Karabük Valiliği:2011.
  • Adıyaman İl Yıllığı’94, Ankara, 1994.
  • Altuntaş, Yener ve diğer. Bursa İli Halk Oyunları Kıyafetleri Teknik Çizimleri.Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları:77, Maddi Kültür Dizisi:9, 1993.
  • Ay, Göktan ve Süleyman Bakır. “Giysileri Koruyup Yaşatmada Standartlık, Yozgat Yöresi Kadın Giyimi Teknik ve Kalıp Çizimlerinin Örnek Çalışması ”, Halk Kültürü’nde Giyim Kuşam ve Süslenme Uluslararası Sempozyumu Bildirileri, edi:M.Tekin Koçkar, Eskişehir 2008. Eskişehir Osmangazi Üniv. Yayını no:146S.315-324.
  • Başaran, Fatma Nur Bayburt Yöresinde Geleneksel “Ehram Dokumacılığı” Üretim Teknikleri, Motif ve Kompozisyon Özellikleri, Milli Folklor, 2014, s.151-166.
  • Bilgin, Nuran. Folklorik Yapma Bebekçilik. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları, 1990.
  • Boyacıoğlu, Hatice. “Malatya Müze ve Halk Eğitim Merkezinde Bulunan Geleneksel Giysiler”. T.C. Selçuk Üniversitesi, Giyim Endüstrisi ve Giyim Sanatları Eğitimi Anabilim Dalı, Giyim Sanatları Eğitimi Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi Danışman: Yrd.Doç.Dr. Hafize PEKTAŞ, Konya, 2012.
  • Demirbağ, İlknur. “Geleneksel Kadın Giyiminde Kuşaklar”. Halk Kültürü’nde Giyim Kuşam ve Süslenme Uluslararası Sempozyumu Bildirileri,edi:M.Tekin Koçkar, S.293-298, Eskişehir 2008, s.294-297.
  • Doğdu, Yüksel ve Şerife Mızrak. “Gaziantep Erkek Cepken, Bürümlü Yelek ve Şalvar Örnekleri Üzerine Bir İnceleme”. Turkish Studies, Volume 9/8 Summer 2014, ANKARA, s.403-416.
  • Etikan, Sema ve Tayfun Çukur. “Kırsal Turizm Faaliyetlerinin Çomakdağ-Kızılağaç Köyü El Sanatları Üzerine Etkisi”. Süleyman Demirel Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Hakemli Dergisi, Kasım, 2011, s.1-15.
  • Geleneksel Türkiye Bebeği Elif. Milli Eğitim Bakanlığı Kız Teknik Öğretim Genel Müdürlüğü Yayını.
  • Günay; U. Tarihi Türk Kadın Kıyafetleri. İstanbul: Ortadoğu Video İşletmeleri, 1986.
  • Kara, Çiğdem. “Turistik Ticari Halk Bilimsel Ürünler ve Beypazarı”. Milli Folklor, C.12, Y.23, S.89, 2011 s.57.
  • Kılınç, Nurgül ve Fatma Yıldıran. “Geleneksel Konya Giyiminde Şalvar ve İşlikler”. Halk Kültürü’nde Giyim Kuşam ve Süslenme Uluslararası Sempozyumu Bildirileri, edi:M.Tekin Koçkar, S.19 ve 31, Eskişehir 2008. s.19-31.
  • Kocabaş, Fatih. Cumhuriyetimizin 75. Yılında Kars. Kars Valiliği:1999.
  • Kurt, Gülten. “Azdavay Başören Köyü Kadınlarının Giyimleri ve Yeleklerindeki Oya Süslemeleri”. Halk Kültürü’nde Giyim Kuşam ve Süslenme Uluslar Arası Sempozyumu, Bildirileri edi:M.Tekin Koçkar, S.167-173, Eskişehir 2008, s.171.
  • Özbağı, Tevhide ve Bilge Karagöz. “Sivas İli Yöresel Kıyafetlerinden Örnekler”. Halk Kültürü’nde Giyim Kuşam ve Süslenme Uluslararası Sempozyumu Bildirileri, edi:M.Tekin Koçkar, Eskişehir 2008, s.230.
  • Özdemir, Melda. “Muğla Milas İlçesi Çomakdağ Köyü Geleneksel Kadın Kıyafeti”. Milli Folklor, Yıl 24, Sayı 95, 2012, s.345-355.
  • Özdemir, Melda. Yetim, Fatma. Kasaplı, Hülya. Bolu İli Yöresel Kıyafetleri ve Folklorik Yapma Bebek Üretiminde Değerlendirilmesi, Bolu Belediyesi Bolu Araştırmaları Merkezi Yayınları, Bolu 2011.
  • Özdemir, Melda. “Soğanlı Bebekleri”, P Dünya Sanatı Dergisi, S. 34, İstanbul Yaz 2004, s. 108- 115.
  • Özder, Lale. Kurt, Gülten. “Fidan Atmaca’nın Damal Bebekleri”, Uluslar arası Geleneksel El Sanatı Ustaları Sempozyumu Bildirileri,Atatürk Kültür Merkezi Yayınları, Ankara 2013, s. 729- 743.
  • Özel, Mehmet. Folklorik Türk Kıyafetleri. Tüpraş yayınları,1992.
  • Sakin, Neval. “Yerel Bir Kültür Ürünü Örneği Soğanlı Bebekleri”. Folklor/Edebiyat, vol.16, 2010, s.179-190.
  • Sarıçam, Atanur ve diğerleri. Serhat Şehri Ardahan. Ankara: Ardahan Valiliği, 2002.
  • Sevüktekin, Melek Apak ve diğerleri. Osmanlı Dönemi Kadın Giyimleri. Ankara: Türkiye İş Bankası Yayınları, 1997.
  • Tağı, Sema Özkan ve Ayşem Aydın. “Kastamonu’da Geleneksel Kadın Giysileri”. 38. ICANAS, Uluslararası Asya ve Kuzey Afrika Çalışmaları Kongresi, III.Cilt, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, Ankara, 2008, s. 1311-1323.
  • Tezel, Zeynep ve Gamze Bilgin. “Bolu-Mengen ilçesi Kıyaslar Köyü Kadın Kıyafetleri”. Süleyman Demirel Üniv. Güzel Sanatlar Fak. Hakemli Dergi, C. 4, S.8, 2011, s.1-14.
  • Üstün, Gülçin ve Soneser Yurdakul. “Türk Geleneksel Giyim Kültürünün Bir Parçası Olan Şalvarın Türk ve Dünya Modasına Yansımaları”. 38. ICANAS, Uluslararası Asya ve Kuzey Afrika Çalışmaları Kongresi, III. Cilt, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, Ankara, 2008, s.1399- 1419.
  • Yeşilyurt, Ekber. “Baş Bağlamanın İletişimdeki Dili”. Halk Kültürü’nde Giyim Kuşam ve Süslenme Uluslararası Sempozyumu Bildirileri, edi:M.Tekin Koçkar, S.41-44, Eskişehir 2008.
  • “El Sanatları Teknolojisi Damal Bebek Giysisi, Ankara, 2012”. IGT:03.08.2015. <http://www.megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller_pdf/Damal%20Be bek%20Giysisi.pdf>
  • “El Sanatları Teknolojisi Geleneksel Türk Giysi Aksesuarları, Ankara 2012”. IGT:03.08.2015<http://www.megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller_pdf /Geleneksel%20T%C3%BCrk%20Giysi%20Aksesuarlar%C4%B1.pdf>
  • “Folklorik Kitre Bebek Yarışması Sonuçlandı 09 Temmuz 2009”. IGT:03.08.2015. <http://www.ogretmenlersitesi.com/haber/4549>
  • “Salman, Fikri. Günümüzde Rize Civarında Görülen Geleneksel Giysiler, s.177-202”. IGT:03.08.2015. <http://e-dergi.atauni.edu.tr>
  • “yemenicilik”.IGT:03.08.2015. (http://www.gaziantepturizm.gov.tr/TR,100499/yemenicilik.ht ml)
APA SAKİN N (2016). TÜRKİYE’DE GELENEKSEL KIYAFETLERİN YAŞATILMASINDA “FOLKLORİK YAPMA BEBEKLER”. , 177 - 202.
Chicago SAKİN Neval TÜRKİYE’DE GELENEKSEL KIYAFETLERİN YAŞATILMASINDA “FOLKLORİK YAPMA BEBEKLER”. (2016): 177 - 202.
MLA SAKİN Neval TÜRKİYE’DE GELENEKSEL KIYAFETLERİN YAŞATILMASINDA “FOLKLORİK YAPMA BEBEKLER”. , 2016, ss.177 - 202.
AMA SAKİN N TÜRKİYE’DE GELENEKSEL KIYAFETLERİN YAŞATILMASINDA “FOLKLORİK YAPMA BEBEKLER”. . 2016; 177 - 202.
Vancouver SAKİN N TÜRKİYE’DE GELENEKSEL KIYAFETLERİN YAŞATILMASINDA “FOLKLORİK YAPMA BEBEKLER”. . 2016; 177 - 202.
IEEE SAKİN N "TÜRKİYE’DE GELENEKSEL KIYAFETLERİN YAŞATILMASINDA “FOLKLORİK YAPMA BEBEKLER”." , ss.177 - 202, 2016.
ISNAD SAKİN, Neval. "TÜRKİYE’DE GELENEKSEL KIYAFETLERİN YAŞATILMASINDA “FOLKLORİK YAPMA BEBEKLER”". (2016), 177-202.
APA SAKİN N (2016). TÜRKİYE’DE GELENEKSEL KIYAFETLERİN YAŞATILMASINDA “FOLKLORİK YAPMA BEBEKLER”. Turkish Studies (Elektronik), 11(18), 177 - 202.
Chicago SAKİN Neval TÜRKİYE’DE GELENEKSEL KIYAFETLERİN YAŞATILMASINDA “FOLKLORİK YAPMA BEBEKLER”. Turkish Studies (Elektronik) 11, no.18 (2016): 177 - 202.
MLA SAKİN Neval TÜRKİYE’DE GELENEKSEL KIYAFETLERİN YAŞATILMASINDA “FOLKLORİK YAPMA BEBEKLER”. Turkish Studies (Elektronik), vol.11, no.18, 2016, ss.177 - 202.
AMA SAKİN N TÜRKİYE’DE GELENEKSEL KIYAFETLERİN YAŞATILMASINDA “FOLKLORİK YAPMA BEBEKLER”. Turkish Studies (Elektronik). 2016; 11(18): 177 - 202.
Vancouver SAKİN N TÜRKİYE’DE GELENEKSEL KIYAFETLERİN YAŞATILMASINDA “FOLKLORİK YAPMA BEBEKLER”. Turkish Studies (Elektronik). 2016; 11(18): 177 - 202.
IEEE SAKİN N "TÜRKİYE’DE GELENEKSEL KIYAFETLERİN YAŞATILMASINDA “FOLKLORİK YAPMA BEBEKLER”." Turkish Studies (Elektronik), 11, ss.177 - 202, 2016.
ISNAD SAKİN, Neval. "TÜRKİYE’DE GELENEKSEL KIYAFETLERİN YAŞATILMASINDA “FOLKLORİK YAPMA BEBEKLER”". Turkish Studies (Elektronik) 11/18 (2016), 177-202.